PÊNÛS
ئۆپه‌راسیۆنی ڕووسیا له‌ سووریا: تێچوو Ùˆ سووده‌كانی  

2016-10-19

ئۆپه‌راسیۆنی ڕووسیا له‌ سووریا: تێچوو Ùˆ سووده‌كانی

پێنووس: ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر ڕووسیا، بۆ یه‌كه‌مین جار ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی خۆی له‌ سووریا ده‌ست Ù¾ÛŽ كرد كه‌ یه‌كه‌مین هه‌ڵمه‌تی هێزه ‌سه‌ربازییه‌كانی ڕووسیا له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بوو. ڕووسیا، وه‌Ùƒ یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ گرنگترین ئه‌كته‌ره‌ ده‌ره‌كییه‌كانی قه‌یرانی سووریا، بۆ ماوه‌ÛŒ زیاتر له‌ چوار ساڵ خۆی له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ÛŒ ڕاسته‌وخۆی سه‌ربازی له‌Ù… قه‌یرانه‌دا، به‌دوور گرتبوو. به‌ڵام دواجار، به‌Ù¾ÛŽÛŒ داواكاریی به‌شار ئه‌سه‌د له‌ 30ÛŒ سێپته‌مبه‌ری ساڵی 2015ØŒ مۆسكۆ ڕوانگه‌ÛŒ خۆی Ú¯Û†Ú•ÛŒ Ùˆ بۆ پاراستنی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی به‌شار ئه‌سه‌د Ùˆ گۆڕانكاری له‌ هاوسه‌نگیی هێزه‌كان له ئاستی جیهانیی‌ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیدا، به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ فه‌رمی، هاته‌ ناو Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانی جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌كه‌وه‌. به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ سروشتی، هاتنه‌ناو جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریا بۆ ڕووسیا سه‌ره‌ڕای تێچووه‌كانی، سوود Ùˆ قازانجیشی هه‌یه‌. هه‌روه‌ها، له‌ ئاستی خۆجێیی Ùˆ ناوچه‌یی Ùˆ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیشدا Ú†Ù‡‌ندین ده‌رهاوێشته‌ به‌دوای خۆیدا دێنێت.

تێچووه‌كانی به‌شداریی سه‌ربازیی ڕووسیا له‌ سووریا

به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئاماره‌ فه‌رمییه‌ بڵاوكراوه‌كان، تاوه‌كوو ئێستا، ڕووسیا ئه‌وه‌ÛŒ پشتڕاست كردۆته‌وه‌ كه‌ بیست كه‌سی له‌Ù… جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌دا كوژراوه،‌ كه‌ ته‌نیا سێ كه‌سیان مه‌ده‌Ù†ÛŒ بوونه‌. هه‌روه‌ها ڕووسیا سێ هه‌لیكۆپته‌ر Ùˆ فڕۆكه‌یه‌ÙƒÛŒ سه‌ربازیی له‌ده‌ست داوه‌. به‌Ù¾ÛŽÛŒ ڕاگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌تی به‌رگریی ڕووسیا، ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ÛŒ ڕووسیا له ‌ڕووی دارایییه‌وه‌ØŒ تاوه‌كوو ئێستا له‌ بودجه‌ÛŒ په‌سندكراوی به‌رگریی ئه‌Ùˆ وڵاته‌ به‌ڕێوه ‌ده‌چێت Ùˆ تێچوویه‌ÙƒÛŒ زیاتری نه‌خستۆته‌ سه‌ر بودجه‌ÛŒ گشتیی ڕووسیا. "ڤلادیمیر پووتین" له‌ مانگی مایسی 2016دا ڕای Ú¯Ù‡‌یاند كه‌ ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له‌ سووریا، ته‌نیا 500 ملیۆن دۆلاری تێ ده‌چێت. به‌ڵام سه‌رچاوه‌ سه‌ربه‌خۆكان بڕوایان وایه‌ كه‌ تێچووی داراییی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی مۆسكۆ له‌ ساڵێكدا، به‌ زیاتر له‌ 892 ملیۆن دۆلاری ئه‌مریكی (58 ملیار ڕۆبلی ڕووسی) مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت. پسپۆرانی بریتانییش، تێچووه‌كه‌ÛŒ به‌ گوژمه‌ÛŒ ڕۆژانه‌ له‌ نێوان 2.3 تاوه‌كوو 4 ملیۆن دۆلار له ‌ڕۆژێكدا ده‌خه‌مڵێنن.

هه‌رچه‌نده‌ جگه‌ له‌Ùˆ تێچووانه‌ØŒ ده‌بێت ئاماژه‌ به‌ تێچووی تری لاوه‌كییش بكه‌ین. بۆ نموونه،‌ فڕۆكه‌ÛŒ نه‌فه‌رهه‌ڵگری ڕووسیا له‌ 31ÛŒ ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 2015ØŒ له‌ بیابانی سینای میسر كه‌وته‌ خواره‌وه، كه‌ هه‌موو 224 Ú¯Ù‡‌شتیار Ùˆ ستافی فڕۆكه‌كه،‌ گیانیان له‌ده‌ست دا. داعش به‌رپرسیارێتیی ئه‌Ù… هێرشه‌ÛŒ گرته‌ ئه‌ستۆ. به‌ بڕوای زۆربه‌ÛŒ چاودێران، ئه‌Ùˆ هێرشه،‌ ئاكام Ùˆ ده‌رهاوێشته‌ÛŒ به‌شداریی ڕاسته‌وخۆی ڕووسیا بوو له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریادا. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه،‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ چاودێران بڕوایان وایه‌ كه‌ هێرشه‌ ئاسمانییه‌كانی ڕووسیا له‌ سووریادا، ئاست Ùˆ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ هێرشی تیرۆریستیی له‌ناو سنووره‌كانی ڕووسیای به‌رزتر كردۆته‌وه‌.

له‌ تێڕوانینی یه‌كه‌مدا، سووریا مه‌ودایه‌ÙƒÛŒ زۆری له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سنووره‌كانی ڕووسیادا هه‌یه‌ØŒ به‌ڵام چوون بۆ ڕووسیا بۆ تیرۆریستان، له ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ توركیا Ùˆ  ناوچه‌ÛŒ قه‌وقازه‌وه‌ كارێكی زۆر ئه‌سته‌Ù… نییه‌. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه،‌ ده‌ستێوه‌ردانی ڕووسیا له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریا، ژماره‌یه‌ÙƒÛŒ زیاتری له‌ هاووڵاتیانی ڕووسیای هان داوه‌ كه‌ بۆ دژایه‌تی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ùˆ كاره‌ Ùˆ جه‌Ù†Ú¯ له‌دژی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د، بێنه‌ سووریا Ùˆ ببنه ‌ئه‌ندامی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌كان. ده‌گوترێ له‌Ùˆ كاته‌یه‌وه‌ كه‌ ڕووسیا له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ به‌شداریی سه‌ربازییه‌وه‌ هاتۆته‌ ناو جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریاوه‌ØŒ ئاژانسی ئاسایشی فیدراڵی ڕووسیا Ùˆ وه‌زاره‌تی كاروباری ناوخۆی ئه‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته،‌ چالاكییه‌ دژه‌تیرۆریستییه‌كانی خۆیان له‌ ناوخۆی وڵاتدا زیاتر توندوتۆڵ Ùˆ Ú†Ú• كردۆته‌وه.

به‌Ù¾ÛŽÛŒ ڕاگه‌یه‌ندراوی ئاژانسی فیدراڵی ئاسایشی ڕووسیا Ùˆ وه‌زراه‌تی كاروباری ناوخۆی ڕووسیا، زیاتر له 5 هه‌زار هاووڵاتیی ڕووسیا په‌یوه‌ندییان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ گرووپه‌ تیرۆریستییه‌كانی چالاك له‌ سووریادا هه‌یه‌ و، ئه‌Ù… پرسه‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ ئاسایشیی جددیی بۆ ناوخۆی ڕووسیا دروست كردووه‌. هه‌روه‌ها به‌رپرسانی باڵای ئاسایشیی ڕووسیا له‌Ù… دوایییه‌دا، هۆشدارییان داوه‌ كه‌ گرووپ Ùˆ لایه‌نه‌ تیرۆریستییه‌كان، له‌ ناوچه‌ÛŒ باكووری قه‌وقاز، به‌دوای توندكردنی چالاكییه‌ تیرۆریستییه‌كانی خۆیانن.

 

تێچووه‌ پرستیژییه‌كانی ڕووسیا له‌ ئاستی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا

پاڵپشتیی ڕووسیا له‌ حكوومه‌ته‌كه‌ÛŒ به‌شار ئه‌سه‌د، مۆسكۆی له ‌به‌رده‌Ù… چاوی زۆرینه‌ÛŒ سوننه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كه‌ دژی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌دن، گۆڕیوه‌ Ùˆ كردۆته‌ یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ به‌رگریكارانی توندی شیعه‌كان له‌ ناوچه‌كه‌دا‌.  له‌وانه‌یه‌ هه‌ر ئه‌Ù… وێنا‌ دژه‌سوننه‌یه‌ له‌ ڕووسیا، بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ كه‌مبوونه‌وه‌ÛŒ نفووزی ڕووسیا له ‌Ù†ÛŽÙˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی عه‌ره‌بی سوننه‌ÛŒ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست‌. به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئاماره‌كانی دامه‌زراوه‌یه‌ÙƒÛŒ پێوانه‌كردنی ڕای گشتی "زوگبای"ØŒ له‌ ناوچه‌ÛŒ قه‌یراناویی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، زۆربه‌ÛŒ خه‌ÚµÙƒ بڕوایان وایه‌ كه‌‌ به‌شداری Ùˆ ده‌ستێوه‌ردانی ڕووسیا له‌ سووریا Ùˆ پاڵپشتی له‌ به‌شار ئه‌سه‌د،‌ هۆكاری سه‌ره‌كیی قه‌یرانی سووریایه‌. ته‌نانه‌ت له‌ میسر، كه‌ ڕووسیا په‌یوه‌ندییه‌ÙƒÛŒ باشی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌دا هه‌یه‌ØŒ 90% له‌ خه‌ڵكه‌كه‌ÛŒ بڕوایان وایه‌ مۆسكۆ به‌رپرسی سه‌ره‌كیی جه‌Ù†Ú¯ÛŒ ناوخۆییی سووریایه‌. له‌ به‌رامبه‌ردا، ئێرانییه‌كان به‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 68% به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ ئه‌وه‌ بیر ده‌كه‌Ù‡‌وه‌!

به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ باوه‌Ú•ÛŒ گشتی Ùˆ باو، ڕووسیا Ùˆ ئه‌مریكا نفووزێكی سنوورداریان له‌سه‌ر حكوومه‌تی سووریادا هه‌یه‌. ئه‌وه‌ زۆر گرنگه‌ كه‌ له‌بیرمان نه‌چێت ئه‌وله‌وییه‌ت Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی سووریا Ùˆ ڕووسیا له‌Ù… جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌دا، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ یه‌كتری جیاوازن. ڕووسیا به ‌دوای پاراستنی حكوومه‌تی سووریایه و، پاراستنی ده‌سه‌ڵاتی كه‌سیی به‌شار ئه‌سه‌د، ئه‌وله‌وییه‌تی سه‌ره‌كیی ڕووسیا نییه‌. ‌ به‌Ù… پێیه‌یش، ڕووسیا ده‌توانێت به‌ Ú•Ù‡‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆی له‌سه‌ر مانه‌وه‌ یاخود نه‌مانی ئه‌سه‌د له‌ داهاتووی سووریا، سه‌ودا بكات.

جگه‌ له‌وه‌یش، ڕووسیا نایه‌ÙˆÛŽ هه‌موو شتێك بكاته‌ قوربانیی مانه‌وه‌ÛŒ به‌شار ئه‌سه‌د، بۆیه‌ نایه‌ÙˆÛŽ بچێته‌ ناو جه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ گشتگیر Ùˆ به‌رفراوانه‌وه‌. جه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒ كه‌ له‌وانه‌یه‌ ده‌رهاوێشته‌ÛŒ به‌ربڵاو Ùˆ نه‌خوازراوی هه‌بێت یاخود به‌ته‌واوی له‌ كۆنترۆڵ ده‌ربچێت. هه‌رچه‌نده،‌ نابێت له‌Ù… نێوه‌‌دا هاوپه‌یمانێتیی سووریا Ùˆ ئێران فه‌رامۆش بكه‌ین.

 ØªØ§Ø±Ø§Ù† ئه‌وه‌ÛŒ ده‌وێت كه‌ØŒ به‌شار ئه‌سه‌د وه‌كوو نوێنه‌ری كه‌مینه‌ÛŒ عه‌له‌وییه‌كان له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات بمینێته‌وه‌. به‌تایبه‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر به‌شار ئه‌سه‌د له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات نه‌Ù…ÛŽÙ†ÛŽØŒ ئه‌وه‌ هیچ دڵنیایییه‌Ùƒ نییه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی تاران له‌ داهاتووی سووریادا مسۆگه‌ر بێت. به‌Ù… هۆیه‌یش، به‌ بوونی هاوپه‌یمانێتیی ئێران Ùˆ سووریا، هیچ Ú¯Ù‡‌ره‌نتییه‌Ùƒ بۆ ڕووسیا نییه‌ كه‌‌ ئه‌سه‌د Ùˆ سوپای ئه‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته،‌ به‌ته‌واوی په‌یڕه‌ÙˆÛŒ له‌ فه‌رمان Ùˆ ئه‌جێنداكانی ڕووسیا بكه‌Ù†.

به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ قازانجی ڕووسیا

ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له‌ سووریادا، Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ به‌شار ئه‌سه‌دی به‌هێزتر كردووه‌ و، بووه‌ته‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ سوپای سووریا، كه‌ به ‌درێژاییی به‌هار Ùˆ هاوینی ساڵی 2015 ØŒ به‌توندی شكستیان خواردبوو ØŒ به‌خێرایی باڵاده‌ست ببنه‌وه‌. كاتێك كه‌ ڕووسیا هاته‌ ناو جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریاوه‌ØŒ زیاتر له‌ 70% له‌ خاكی سووریا له‌ژێر كۆنترۆڵی داعش بوو. یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ گرنگترین ئامانجه‌كانی ڕووسیا، پاراستنی پێكهاته‌ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی سووریا به‌تایبه‌ت حكوومه‌ت Ùˆ سوپای ئه‌Ùˆ وڵاته‌ بوو، كه‌ ده‌یانتوانی پرۆسه‌ÛŒ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ دژی داعش به‌ره‌Ùˆ پێشه‌وه‌ ببه‌Ù†. Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌گرتن له‌ ڕووخانی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د له‌Ù… ڕووه‌وه‌ گرنگ بوو كه‌ØŒ ڕێگر بوو له‌ به‌رده‌Ù… سووریا كه‌ بكه‌وێته‌‌ ناو دۆخی په‌Ø´ÛŽÙˆÛŒ Ùˆ ناسه‌قامگیری Ùˆ دووباره‌بوونه‌وه‌ÛŒ سیناریۆكانی عێراق Ùˆ لیبیا Ùˆ ئه‌فغانستان Ùˆ یه‌مه‌ن؛ بارودۆخێك كه‌ به ‌مانای ناسه‌قامگیریی ناوچه‌كه‌یه‌ و، به‌Ù… پێیه‌یش هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ جددیی له‌سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی ڕووسیا هه‌یه‌.

به‌هێزبوونی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ جیهانیی ڕووسیا

ڕووسیا ئه‌وه‌ÛŒ سه‌لماند كه‌ ئه‌كته‌رێكی گرنگه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا‌. جه‌Ù†Ú¯ له‌ دژی داعش Ùˆ Ú•Û†ÚµÛŒ گرنگی ڕووسیا له‌ قه‌یرانی سووریادا، Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیی ڕووسیای به‌هێزتر كردووه‌ØŒ كۆتایی به‌ ئه‌فسانه‌ÛŒ په‌راوێزبوونی جیهانیی ڕووسیا هێناوه‌ و، بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ مۆسكۆ له‌ دانوستاندن له‌سه‌ر پرسه‌كانی تر له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژاوادا، وه‌كوو قه‌یرانی ئۆكراین Ùˆ هه‌ڵگرتنی ئابڵووقه‌كانی دوای پێوه‌نووساندنی نیمچه‌دوورگه‌ÛŒ كریمیا بۆ سه‌ر ڕووسیا، ده‌ستی باڵای هه‌بێت.

هه‌روه‌ها قه‌یرانی سووریا، ئه‌Ùˆ ده‌رفه‌ته‌ÛŒ دایه‌ ڕووسیا كه‌ بۆ یه‌كه‌مین جار له ‌دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ یه‌كێتیی سۆڤیه‌ت، هێزی سه‌ربازی له‌ ده‌ره‌وه‌ÛŒ سنووره‌كانی خۆیدا به‌كار بێنێت. له ‌ڕاستیدا ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له‌ سووریادا، ده‌رخه‌ری توانای سه‌ربازیی سوپای ڕووسیایه‌ و، ئه‌مه‌یش ئه‌Ùˆ ده‌رفه‌ته‌ÛŒ داوه‌ته‌ ڕووسیا كه‌ Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ جبه‌خانه‌ سه‌ربازییه‌كانی خۆی له‌Ù… جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌دا تاقی بكاته‌وه‌.

 Ø¨Ù‡‌Ù¾ÛŽÛŒ Ú†Ù‡‌ند مه‌زه‌نده‌یه‌ك، چاوه‌ڕوان ده‌كرێ كه‌ له‌ دوای نمایشی سه‌ركه‌وتووانه‌ÛŒ Ú†Ù‡‌كه‌ ڕووسییه‌كان له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریادا، فرۆشتنی Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ته‌قه‌مه‌نیی سه‌ربازیی ئه‌Ùˆ وڵاته‌ له ‌نێوان 6 تاوه‌كوو 7 ملیۆن دۆلار زیاد بكات. جه‌زایر، ئه‌ندۆنیسیا، ڤێتنام Ùˆ پاكستان، له‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانه‌Ù† كه‌ پێشتر Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ته‌كنۆلۆژیی سه‌ربازیی ئه‌مریكا Ùˆ چینیان ده‌كڕی، به‌ڵام له ‌ئێستادا بۆ كڕینی Ú†Ù‡‌ÙƒÛŒ ڕووسی، حه‌ز Ùˆ ئاماده‌ییی خۆیان ڕاگه‌یاندووه‌.

سه‌رچاوه‌:

http://russiancouncil.ru

 

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون