PÊNÛS
 
ململانێى هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا له‌ ڕوانگه‌ى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌ڵمانيا 
     2018-01-06
ڕێبوار بابکەیی

ململانێى هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا له‌ ڕوانگه‌Ù‰ سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا

ڕێبوار بابكه‌يى, مامۆستاى په‌يوه‌ندييه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیيه‌كان Ùˆ دراساتى ستراتيژى له‌ زانكۆى سه‌ڵاحه‌ددين

ده‌سپێك

ململانێكانى هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا له‌ دواى پێكدادانه‌كه‌Ù‰ نێوان حه‌شدى شه‌عبى Ùˆ هێزى پێشمه‌رگه‌Ù‰ كوردستان له شارۆچكه‌Ù‰‌ "پردێ"ØŒ به‌ره‌Ùˆ هێوربوونه‌وه‌ ده‌ڕوات، وه‌Ù„ÛŽ تاوه‌كوو ئێسته‌يش هيچ Ù¾ÛŽØ´Ú¤Ù‡‌چوونێك بۆ ئاسایيكردنه‌وه‌Ù‰ په‌يوه‌ندييه‌كانى هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا به‌دى ناكرێت. به ‌ديويكى ديكه،‌ ململانێكه‌ØŒ له‌ دۆخى بزوێنه‌ره‌وه‌ گوازراوه‌ته‌وه‌ بۆ دۆخى Ú†Ù‡‌قبه‌ستوو، به‌بێ ئه‌وه‌Ù‰ بگاته‌ قۆناغى چاره‌سه‌ر. بۆ ئه‌وه‌Ù‰ ململانێكه‌ بگات به‌ قۆناغى چاره‌سه‌ر، وڵاته‌ ئه‌وروپييه‌كان، به‌تايبه‌تى فه‌Ú•Ù‡‌نسا Ùˆ ئه‌ڵمانيا، تواناى خۆيان له‌ شێوه‌Ù‰ گوشاردروستكردن بۆ سه‌ر به‌غدا خستۆته‌ Ú¯Ù‡‌Ú•. ته‌نانه‌ت ئه‌ڵمانيا گوشاره‌كانى بۆ سه‌ر به‌ غدا Ú¯Ù‡‌ياندۆته‌ ئاستى "هه‌Ú•Ù‡‌شه‌". واته‌ ئه‌Ùˆ وڵاته‌ به ‌مه‌رجى ده‌سپێكردنى گفتوگۆ له‌ نێوان هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا، له‌ كۆمه‌كه‌كانى بۆ عێراق به‌رده‌وام ده‌بێت.

سه‌ردانى نێچيرڤان بارزانى بۆ ئه‌ڵمانيا

له‌ ئانوساتێكى Ù¾Ú• له‌ كێشمه‌كێشمى سياسى و، ئالۆزیى Ú•Ù‡‌وشى دارايى له‌ هه‌رێمى كوردستاندا، سه‌رۆكى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان به ‌شێوه‌يه‌كى فه‌رمى بۆ به‌رلين بانگهێشت ده‌كرێت، تا له نزيكه‌وه ئه‌ڵمانيا پشتيوانیى خۆى بۆ مافه‌ ده‌ستوورييه‌كانى هه‌رێمى كوردستان پشتڕاست بكاته‌وه‌ و،‌ له‌ دووره‌وه‌یش په‌يامى ناڕه‌زايه‌تى له‌ دژى سياسه‌ته‌كانى به‌غدا، كه‌ ‌ له‌ دواى 16Ù‰ ئۆكتۆبه‌ر به‌رامبه‌ر به‌ هه‌رێمى كوردستان پياده‌Ù‰ كردووه، بنێرێ. ئه‌Ùˆ سه‌ردانه‌Ù‰ سه‌رۆكى حكوومه‌ت بۆ به‌رلين، به‌ دووه‌Ù… گرنكترين وێستگه‌Ù‰ سه‌ردانه‌كان دێت بۆ ئه‌وروپا له‌ دواى پاريس له‌ ڕووى "ده‌سكه‌وتى ديپلۆماسی"يه‌وه‌. يه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ ده‌سكه‌وته‌ ديپلۆماسييه‌كان له‌Ùˆ سه‌ردانه‌دا، بريتى بوو له‌ به‌ستنه‌وه‌Ù‰ هه‌رێمى كوردستان به‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ Ú•ÛŽÙ‰ كه‌ناڵى ديپلۆماسیى نوێوه‌.

سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا

سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا له‌ دواى كۆتایيهاتنى "جه‌Ù†Ú¯Ù‰ جيهانیى دووه‌Ù…"ØŒ به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ù‰ سه‌رده‌مى "نازى"ØŒ جۆرێك له‌ كرانه‌وه‌Ù‰ سياسى Ùˆ ديپلۆماسیى به‌خۆ‌وه‌ بينيبوو. ئه‌Ùˆ كرانه‌وه‌يه‌ بۆ دوو مه‌به‌ست بوو: يه‌ك، تا ئه‌ڵمانيا ئه‌وه‌Ù‰ له‌ جه‌Ù†Ú¯Ù‰ جيهانیى دووه‌Ù… له‌ ڕووى سياسى، ئابوورى Ùˆ جيۆپۆلیتيكييه‌وه‌ به‌ Ù‡Û†Ù‰ سياسه‌ته‌كانى نازييه‌وه‌ له‌ده‌ستی دا، به‌ده‌ستى بهينێته‌وه‌. دوو، تا ئه‌ڵمانيا سه‌ربه‌خۆيیى خۆى به‌ده‌ست بێنێته‌وه‌ و، چيتر نه‌بێته‌ پاشكۆى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌مريكا؛ به‌Ùˆ پێيه‌Ù‰ كه‌ ئه‌مريكا وه‌Ùƒ هێزێكى سه‌ركه‌توو له‌ جه‌Ù†Ú¯Ù‰ جيهانیى دووه‌Ù…ØŒ توانیى ناوه‌ندى بڕيار له‌ به‌رلين بخاته‌ ژێر هێژموونیى خۆى Ùˆ Ù…Û†Ù†Û†Ù¾Û†ÚµÙ‰ بكات. ئه‌Ùˆ هه‌ÙˆÚµÙ‡‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا بۆ سه‌ربه‌خۆيیى بڕیارى سياسى، زێتر له ‌سه‌رده‌مى ڕاوێژكار "گروهارد شرۆده‌ر" هه‌ستى Ù¾ÛŽ كرا، كاتێك كه‌ ئه‌ڵمانيا نه‌چووه‌ ژێر گوشاره‌كانى ئه‌مريكا بۆ پاڵپشتيكردنى ئه‌Ùˆ وڵاته‌ له‌ بڕيارى" لێدانى عێراق" له‌ ساڵى 2003.

بنه‌ما Ùˆ بنچينه‌كانى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا له‌ دواى جه‌Ù†Ú¯Ù‰ جيهانیى دووه‌Ù…

به‌گشتى بنه‌ماكانى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا له‌سه‌ر "تيۆریى ليبراليزم" داڕێژراوه‌ØŒ كه‌ خۆى له‌Ùˆ بنه‌مانه‌Ù‰ خواره‌وه‌ ده‌بێنێته‌وه‌:

Ù¡- كارى هاوبه‌Ø´ Ùˆ به‌كۆمه‌Úµ: ئه‌ڵمانيا بڕوايه‌كى زۆرى هه‌يه‌ به‌ پره‌نسپى به‌يه‌كه‌وه‌كاركردن بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌Ù‰ قه‌يرانه‌كان له‌سه‌ر ئاستى هه‌رێمى Ùˆ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى.‌ پێیشی وايه‌ كه‌ ڕێكخراوه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تييه‌كان نموونه‌ترين قه‌واره‌Ù† بۆ كارى به‌كۆمه‌Úµ. له‌Ùˆ سۆنگه‌يه‌وه‌ØŒ ئه‌ڵمانيا زۆر پێداگرى له‌سه‌ر كاراكردنى "نه‌ته‌وه ‌يه‌كگرتووه‌كان"ØŒ سه‌ربه‌خۆهيشتنه‌وه‌Ù‰ بڕيارى ئه‌Ùˆ ڕێكخراوه و، پاڵپشتيكردنى ئه‌Ùˆ ڕێكخراوه‌ بۆ يه‌كلایيكردنه‌وه‌Ù‰ ململانێكان، ده‌كات. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ڵمانيا له‌ ساڵى 1973 بۆته‌ ئه‌ندام له‌ نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتووه‌كان، به‌ڵام به‌ وڵاتێكى كاراى ڕێكخراوى نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتووه‌كان ئه‌ژمار ده‌كرێت. ئه‌ڵمانيا به‌ سێيه‌Ù… وڵات بۆ كۆمه‌ككردنى نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتووه‌كان له‌ ڕووى دارايیيه‌وه ئه‌ژمار ده‌كرێت‌. ساڵانه‌ 190 مليۆن دۆلار ده‌به‌خشێته‌ "بوودجه‌Ù‰ گشتى"ÛŒ نه‌ته‌وه ‌يه‌كگرتووه‌كان و، هه‌روه‌ها 640 مليۆن دۆلاريش ده‌به‌خشێته‌ "بوودجه‌Ù‰ تايبه‌ت"Ù‰ ئه‌Ùˆ ڕێكخراوه‌ØŒ به‌ مه‌به‌ستى ڕاپه‌راندنى ئه‌ركه‌ تايبه‌ته‌كانى ئه‌Ùˆ ڕێكخراوه‌.

هه‌روه‌ها ئه‌Ùˆ وڵاته،‌ ئه‌ندامه‌ له‌ زۆربه‌Ù‰ ڕێكخراوه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تييه‌كانی وه‌Ùƒ G7, G8, G20Ø› ئه‌مه‌ سه‌ربارى ئه‌وه‌Ù‰ كه‌ ئه‌ڵمانيا له‌ كاراكردنى Ú•Û†ÚµÙ‰ "ناتۆ" و، Ú•Û†ÚµÙ‰ "يه‌كێتیى ئه‌وروپا" بۆ چۆنێتیی هه‌ڵسوكه‌وتكردن له‌ به‌رامبه‌ر قه‌يرانه‌كان Ùˆ ململانێكان له‌سه‌ر بنه‌ماى هاوبه‌شى له‌ ئه‌ركدا، ڕۆڵێكى Ú¯Ù‡‌وره‌ ده‌بێنێت، وه‌Ùƒ: Ú•Û†ÚµÙ‰ ئه‌ڵمانيا له‌ دروستكردنى كارى هاوبه‌Ø´ له‌ چوارچێوه‌Ù‰ ناتۆدا بۆ مامه‌ÚµÙ‡‌كردنى "قه‌يرانى ئۆكرانيا"ØŒ هه‌روه‌ها Ú•Û†ÚµÙ‰ ئه‌ڵمانيا له‌ دروستكردنى كارى به‌كۆمه‌Úµ له‌ چوارچێوه‌Ù‰ يه‌كێتیى ئه‌وروپادا بۆ مامه‌ÚµÙ‡‌كردنى "قه‌يرانى دارايیى جيهانى" له‌ ساڵى 2001Ø› هه‌روه‌ها Ú•Û†ÚµÙ‰ ئه‌ڵمانيا له‌ چوارچێوه‌Ù‰ هاوپه‌يمانێتیی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى له‌ دژى داعش.

Ù¢- پاراستنى ئاشتى Ùˆ ئاسايشى نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى به‌ ئامرازى ديپلۆماسى Ùˆ سياسى: ئه‌ڵمانيا يه‌كێكه‌ له‌Ùˆ وڵاتانه‌Ù‰ كه‌ Ù¾ÛŽÛŒ وايه‌ پاراستنى ئاشتى Ùˆ ئاسايشى نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى، قه‌يران Ùˆ ململانێكان، پێويسته‌ به‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ ئامرازى "ديپلۆماسى" چاره‌سه‌ر بكرێت، نه‌Ùƒ به‌ ئامرازى "سه‌ربازى"Ø› چونكه‌ به‌كارهێنانى هێزى سه‌ربازى بۆ چاره‌سه‌ركردنى قه‌يرانه‌كان، قه‌يرانه‌كان قووڵتر ده‌كاته‌وه‌. له‌ لايه‌ÙƒÛŒ ديكه‌یشه‌وه‌ØŒ ئه ڵمانيا Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ كه‌ دابينكردنى ئاشتى Ùˆ ئاسايش، پێويستى به‌وه‌يه‌ كه‌ وڵاتان له‌ Ú†Ù‡‌كى كۆمه‌ڵكوژى، وه‌Ùƒ Ú†Ù‡‌كى "ئه‌تۆمى" Ùˆ Ú†Ù‡‌كى "كيميايى"ØŒ له Ú•ÛŽÙ‰ گفتوگۆ Ùˆ ڕێككه‌وتنه‌وه‌ دابماڵرێن.

له‌Ùˆ سۆنگه‌يه‌وه‌ ئه‌ڵمانيا له ڕێككه‌وتنه‌كه‌Ù‰ وڵاتانى 5+1 له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئێران سه‌باره‌ت به‌ "به‌رنامه‌Ù‰ ئه‌تۆمیى ئێران" له‌ ساڵى 2015ØŒ ڕۆڵێكى بێئه‌ندازه‌Ù‰ بينى؛ ئه‌ويش به‌ Ù‡Û†Ù‰ مكوڕبوونى ئه‌Ùˆ وڵاته‌ بوو له‌سه‌ر چاره‌سه‌رى ئاشتيیانه‌Ù‰ ئه‌Ùˆ پرسه‌‌ به‌  Ø¦Ø§Ù…رازى ديپلۆماسى. هه‌روه‌ها ئه‌ڵمانيا له‌ ساڵى 2013 بۆ 2014ØŒ ڕۆڵێكى سه‌ره‌كیى بينى له‌  له‌ناوبردنى ئه‌Ùˆ Ú†Ù‡‌كه‌ كيميايییانه‌Ù‰ سووريا، كه به‌ مه‌به‌ستی له‌ناوبردنيان ‌برانه‌ ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌Ùˆ وڵاته‌. ئه‌مه‌ سه‌ربارى ئه‌وه‌Ù‰ كه‌ ئه‌ڵمانيا به‌شداره‌ له‌Ùˆ پڕۆژانه‌Ù‰ كه‌ بۆ دابينكردنى "ئاسايشى بايۆلۆژى" له‌ Ú•ÛŽÙ‰ هاوكارييه‌ داراييیه‌كانییه‌وه‌ به‌شداریى كردووه‌ØŒ كه‌ له‌ ساڵى 2016 Ú¯Ù‡‌يشته‌ 28 مليۆن يۆرۆ؛ ئه‌ويش بريتيیه‌ له‌ Ù¾Ú•Û†Ú˜Ù‡‌Ù‰ له‌ناوبردنى "مينى چنراو" له‌ 28 وڵاتدا.

Ù£- پاراستنى مافه‌كانى مرۆڤ، مافى كه‌مينه‌كان Ùˆ پرسه ‌ديموكراسييه‌كان: پاراستنى مافه‌كانى مرۆڤ له‌ لاى ئه‌ڵمانه‌كان پرسێكى ده‌ستوورییه‌Ø› به‌Ùˆ پێيه‌Ù‰ كه‌ له‌ يه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ بڕگه‌كانى په‌يوه‌ست به‌ "مادده‌Ù‰ يه‌Ùƒ"Ù‰ ده‌ستوورى ئه‌Ùˆ وڵاته‌ هاتووه،‌ كه‌  "ناكرێت ده‌ست بۆ بێبه‌هاكردنى شكۆى مرۆڤ" ببرێت. له‌Ùˆ سۆنگه‌يه‌وه‌ØŒ ئه‌ڵمانيا Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ كه‌ پاراستنى مافه‌كانى مرۆڤ ئه‌ركى ته‌واوى جومگه‌كانى ده‌سه‌ڵاته‌ و، هه‌روه‌ها پاراستنى مافى مرۆڤ Ùˆ كه‌مينه‌كان به‌ كڕۆكى دامه‌زراندنى كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌يه‌كى ته‌ندروست و، بڵاوكردنه‌وه‌Ù‰ ئاشتى Ùˆ دادپه‌روه‌رى له‌ جيهان داده‌نرێت. له‌Ùˆ گۆشه‌نيگايه‌وه‌ØŒ ئه‌ڵمانيا له‌ سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ خۆيدا، گۆشه‌يه‌كى Ú¯Ù‡‌وره‌Ù‰ بۆ هه‌ڵوه‌سته‌كردن له‌سه‌ر ئه‌Ùˆ پرسه‌ دابين كردووه‌‌. ئه‌Ùˆ Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ كه‌ ئه‌Ùˆ پرسه‌  ÙƒØ§Ø±ÙŠÚ¯Ù‡‌ریى له‌سه‌ر خوڵقاندنى قه‌يرانه‌كان هه‌يه‌.

ئه‌ڵمانيا له‌ Ú•ÛŽÙ‰ سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌ Ùˆ په‌يوه‌ندييه‌كانى ده‌ره‌وه‌ÛŒ خۆی، ڕێككه‌وتنى له‌سه‌ر ته‌واوى ئه‌Ùˆ پرسانه‌ كردووه‌ كه‌ په‌يوه‌ستن به‌ پرسه‌كانى Ú•Ù‡‌وشى مافه‌كانى مرۆڤ Ùˆ پرسه‌ ديموكراسييه‌كان، وه‌Ùƒ: ڕێككه‌وتننامه‌Ù‰ نه‌ته‌وه‌ يه‌كگرتووه‌كان بۆ مافه‌كانى مرۆڤ و، ته‌واوى پرۆتۆكۆڵه‌كانى په‌يوه‌ست به‌Ùˆ ڕێككه‌وتننامه‌يه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ واژووكردنى ڕێككه‌وتننامه‌Ù‰ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى سه‌باره‌ت به‌ مافه‌كانى ئافره‌ت، منداڵ، نه‌هێشتنى Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زپه‌رستى، نه‌هيشتنى ئه‌شكه‌نجه، نه‌هێشتنى له‌سێداره‌دان Ùˆ Ú†Ù‡‌ندين ڕێككه‌وتنى ديكه‌.

سياسه‌ته‌كانى عه‌بادى و، په‌يوندیى به‌ بنه‌ماكانى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا

ئه‌Ùˆ سياسه‌تانه‌Ù‰ كه‌ عه‌بادى له‌ دواى" 16Ù‰ ئۆكتۆبه‌ر" بۆ بچووككردنه‌وه‌Ù‰ قه‌باره‌Ù‰ ئيدارى Ùˆ سياسیى هه‌رێمى كوردستان پياده‌Ù‰ ده‌كات، له‌ دژى ئه‌Ùˆ بنه‌مایانه‌Ù‰ سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيان، كه‌ ئاماژه‌مان بۆ كردن. ئه‌ڵمانيا Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ كه‌ سياسه‌تى برسيكردنى خه‌ÚµÙƒ Ùˆ بنكۆڵكردنى هه‌رێم و، دواجار سياسه‌تى خنكاندنى هه‌رێم له ‌لايه‌Ù† عه‌بادييه‌وه‌ØŒ ئالۆزیى سياسی Ùˆ ئه‌منیى زێتر بۆ عێراق به‌رهه‌Ù… دێنێت، چونكه‌ هه‌رێمى كوردستان Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زێكى گرنگى دابينكردنى ئاسايشه‌ له‌ عێراق و،‌ ئه‌مه‌يش Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌Ù‰ نه‌رێنیى بۆ سه‌ر ئاسايشى ناوچه‌كه ده‌بێت ‌و،‌ ئه‌مه‌يش به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ù‰ پره‌نسيپى "پاراستنى ئاشتى Ùˆ ئاسايشه‌" كه‌ له‌ سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيادا هاتووه‌.

له‌ لايه‌ÙƒÛŒ ديكه‌یشه‌وه‌ØŒ ئه‌ڵمانيا Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ كه‌ ده‌ستبردن بۆ له‌باربردنى "ده‌سكه‌وته‌ ده‌ستوورييه‌كان"Ù‰ هه‌رێمى كوردستان له‌ لايه‌Ù† حكوومه‌تى عێراقه‌وه‌ØŒ به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ù‰ ئه‌Ùˆ بنه‌مايه‌يه‌ كه‌ جه‌خت له‌سه‌ر پاراستنى مافه‌كانى مرۆڤ Ùˆ مافى كه‌مينه‌كان ده‌كاته‌وه‌Ø› هه‌ر بۆيه‌یش كاتێك كه‌ "ڕاويژكارى ئه‌ڵمانيا" پيشوازى له‌ سه‌رۆكى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان ده‌كات، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ "به‌ هیچ شێوه‌يه‌ك، نابێت حكوومه‌تى عێراق مافه‌ ده‌ستوورييه‌كانى Ú¯Ù‡‌لى كورد Ù¾ÛŽØ´ÛŽÙ„ بكات."

ئه‌مه‌ سه‌ربارى ئه‌وه‌Ù‰ كه‌ØŒ گوشاردروستكردن بۆ سه‌ر حكوومه‌تى عێراق له‌ لايه‌Ù† ئه‌ڵمانياوه‌ تا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ حكوومه‌تى هه‌رێم له‌سه‌ر بنه‌ماى ده‌ستوور ده‌ست به‌ گفتوگۆكردن بكات و، چاره‌سه‌ركردنى قه‌يرانى سياسى له‌ نێوان هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا به‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌Ù‰ ئاشتى Ùˆ به ‌زمانى ديپلۆماسى، له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌Ù‰ گرتووه‌ كه‌ ئه‌Ùˆ وڵاته‌ به‌قه‌ناعه‌ته‌وه‌‌ Ù¾ÛŽÙ‰ وايه‌ØŒ چاره‌سه‌ركردنى ئه‌Ùˆ قه‌يرانه‌ پێويستى به‌ كارى هاوبه‌Ø´ Ùˆ پێكه‌وه‌سازان هه‌يه‌ له‌ نێوان هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا. له‌Ùˆ سۆنگه‌يه‌وه‌ Ùˆ له‌سه‌ر بنه‌ماى كارى هاوبه‌Ø´ Ùˆ به‌كۆمه‌ڵ، وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا له‌ پرێسكۆنفڕاسێكدا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سه‌رۆكى حكوومه‌تى هه‌رێم، جه‌ختى له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌ وڵاته‌كه‌Ù‰ به‌Ùˆ مه‌رجه‌ هاوكارييه‌ سه‌ربازى Ùˆ داراييیه‌كانى بۆ عێراق ده‌نێرێت، كه‌ حكوومه‌تى عێراق له‌Ú¯Ù‡‌Úµ حكوومه‌تى هه‌رێم ده‌ست به‌ گفتوگۆ بكات و، به‌يه‌كه‌وه‌‌ به ‌شێوه‌يه‌كى دوولايه‌نانه‌ هه‌ÙˆÚµ بده‌Ù†  كه‌ كێشه‌كانيان چاره‌سه‌ر بكه‌Ù†.

كۆتايى

هه‌روه‌Ùƒ Ú†Û†Ù† Ú†Ù‡‌كى "ميلان"ÛŒ ئه‌ڵمانى كاريگه‌ریيه‌كى زۆرى هه‌بوو له‌ هاوسه‌نگكردنى هێز له‌ ڕووى جۆرى Ú†Ù‡‌كه‌وه‌ له‌ نێوان هێزى پێشمه‌رگه‌ Ùˆ هێزه‌كانى داعش له‌ به‌ره‌كانى جه‌نگدا، ئاوایش سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌Ù‰ ئه‌ڵمانيا كاريگه‌ریى ده‌بێت له‌سه‌ر Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌Ù‰ هاوسه‌Ù†Ú¯ÛŒ هێزى سياسى له‌ نێوان هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا؛ به‌ مه‌رجێك هێز Ùˆ لايه‌نه‌ سياسييه‌كانى هه‌رێمى كوردستانيش له‌ ژينگه‌Ù‰ ناوخۆدا خاوه‌Ù† يه‌Ùƒ تيروانينى سياسى بن سه‌باره‌ت به‌ چۆنييه‌تیى مامه‌ÚµÙ‡‌كردن له‌ Ú¯Ù‡‌Úµ دۆخى په‌يوه‌ندييه‌كانى هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا، چونكه‌ ئه‌‌ڵمانيا هه‌روه‌Ùƒ Ú†Û†Ù† مه‌به‌ستێتى ته‌بايى سياسى له‌سه‌ر ئاستى عێڕاق بپارێزێت، ئاوايش ده‌يه‌وێت له‌سه‌ر ئاستى هه‌رێمى كوردستان يه‌كڕێزیی سياسى پارێزراو بێت.

 
 
« داعش Ù„Û• ڕوانگەی جیۆئەمنیی  ئاسیای ناوەڕاست Ùˆ قەوقازەوە
« داعش Ù„Û• دامێنی شکستی سووریا Ùˆ عێراقدا
« Ú•Û†ÚµÛŒ تورکیا Ù„Û• دروستکردنی هاوکێشە نوێیەکانی هێزدا: دۆخی سووریا بە نموونە
« ئاسۆی پەیوەندییەکانی چین Ùˆ ئەمریکا Ù„Û• گۆشەنیگای "ترامپ"Û•ÙˆÛ•
« سیستەمی نێودەوڵەتی Ù„Û• تای تەرازووی ئەمریکا Ùˆ ڕووسیا Ùˆ چیندا
« تورکیا Ùˆ هۆڵەندا؛ جه‌نگی سیمبۆلی Ùˆ قەیرانی دیپلۆماسیی نێوان دەستەبژێرەکان
« سیاسەتی دەرەوەی ئێران Ù„Û• قووڵاییی Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ ئیسلامییەوە

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون