PÊNÛS
 
با Ù„Û• ساڵیادى تراژیدیاى خوشکانى میراباڵدا چیدیکە بێڕێزى بە Ú˜Ù† نەکرێت! 
     2017-11-27
ئارى ڕەفیق

با لە ساڵیادى تراژیدیاى "خوشکانى میراباڵ"دا چیدیکە بێڕێزى بە ژن نەکرێت!

 

ئارى ڕەفیق / ماستەر لە کۆمەڵناسى

لە دواى ساڵى 2008 حکوومەتى هەرێمى کوردستان سیاسەتى بەرەنگاربوونەوەى ئەو پێشێلکارى و کردە توندئاژۆیانەى ڕاگەیاند، کە مێژوویەکى دوورودرێژە لەبەر فاکتەرى "ڕەگەزى مێبوون"یان ڕووبەڕووى کچان و ژنانى کوردستان دەبێتەوە. ڕاگەیاندنى سیاسەتى ڕووبەڕووبوونەوەى توندوتیژى، تەنیا لە کۆنتێکستى دروشمدا تیۆریزە نەکرا، جووڵە کردەیییەکانیش لەسەر زەمینى واقعدا دەرکەوتن. نەک هەر ئەوەندە، ئەم جووڵە کردەیییانەى لە کۆنتێکستى سیاسەتى حکوومەتى هەرێمدا دەستیان پێ کرد، بەشى زۆرینەى ئەو دامەزراوانەیشى هان دا بۆ ئەوەى وەکوو کۆمەڵێک بازنەى بەیەکەوەگرێدراوە ئەرکەکانى یەکترى تەواو بکەن و، کردیشیان.

ڕاگەیاندنى ئەم سیاسەتەى حکوومەتى هەرێمى کوردستان، هاوکات بوو لەگەڵ یادکردنەوەى ڕۆژێکى جیهانى کە بەپێى بڕیارى کۆمەڵەى گشتیى نەتەوە یەکگرتووەکان بە "ڕۆژى بەرەنگاربوونەوەى توندوتیژى دژ بە ئافرەتانى جیهانى" ناسێنراوە. بەپێى ئەم بڕیارەیش، هەموو ساڵێک ڕۆژیک، يان هەفتەیەک تا دەگاتە پازدە ڕۆژ، بۆ بەرزڕاگرتنى ئەم بۆنەیە تەرخان دەکرێ؛ لە ڕێگەى پراکتیککردنى چالاکیى مەیدانى و هەڵمەتى میدیایى و پێکهێنانى کەمپەین و بڵاوکردنەوەى وێنە و پۆستەرى تایبەت بەم بۆنەیە کە گوزارش لە چەوسانەوەى ژنان بکات، یاخود بەشێکى پۆستەرەکان گوزارش لە ئازایەتیى ژنان و تینوبوونیان بۆ ئازادى و چەسپاندنى مافە یاسایى و ئاسایییەکانیان بکات. لەم جموجۆڵانەیشدا تەنیا ژنان بەشدار نابن، بەڵکوو پیاوانی فێمینیست و یەکسانیخوازیش لە سەرانسەرى دنیادا لە بەرزڕاگرتنى ئەم بۆنەیەدا ڕۆڵ دەبینن.

کەواتە با بزانین مێژووی یادکردنەوەى Ú•Û†Ú˜Ù‰  بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژ به ئافره‌تان له چییه‌وه‌ هاتووه‌ØŸ

لەبارەى ڕووداوەکەى تراژیدیاى "خوشکانى میراباڵ":

Ù„Û• Ú•Û†Ú˜Ù‰ 25Ù‰ نۆڤەمبەرى ساڵى 1960ØŒ حاکمی ویلایه‌تی "دۆمینیکان"ØŒ Ú©Ù‡‌ ناوی "ڕافائیل ترۆخیلۆ"  بوو، سێ‌ چالاکوانی ئافره‌تی به ‌بیانووی تێکدانی ئاسایشی وڵات به ‌شێوه‌Ú©ÛŒ دڕندانه‌ کوشت. ئەو سێ Ú˜Ù†Û• Ú©Û•‌ هه‌رسێکیان خوشک بوون بە ناوەکانى "ماریا"ØŒ "پیتروا" Ùˆ "مینروا"ØŒ حاکمى ئەم وڵاتە بەر Ù„Û• کوشتنیان Ù¾ÛŽÛŒ وابوو Ú©Û• دوو فاکتەر هەن، Ù„Û• وڵاتەکەیدا بوونەتە سەرچاوەى Ú©ÛŽØ´Û• Ùˆ مەترسى بۆ سەر سنوورى دەسەڵاتەکەى: یەکێک Ù„Û•Ù… مەترسییانە، بوونى ئەم سێ ئافرەتە بوو. هەر بۆیە کاتێک هەرسێکیان دەچوون بۆ سەردانى هاوسەرەکانیان Ú©Û• Ù„Û• لایەن حاکمى ناوبراوى ئەم وڵاتەوە خزێنرابوونە زیندانەوە، Ù„Û• ڕێگەدا Ù„Û• لایەن" تۆخیلۆ"Ù‰ فەرمانڕەواى وڵاتەوە دەکوژرێن و، Ú©Û†Ù‰ ڕووداوەکەیش بە "تراژیدیاى خوشکانى میراباڵ" ناسێنراوە. ڕاستە ئەم ڕووداوە Ù„Û• فۆرمدا ڕووداوێکى بچووکە، بەڵام کراوەتە سەرەتاى دەستپێکردنى وێستگەیەک بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى گرفتێکى گەورەى جیهانى Ú©Û• Ù¾ÛŽÙ‰ دەگوترێ گرفتى کوشتنى ڕۆحى Ùˆ تێکوپێکشاندنى پەیکەرى کەسایەتیى ژنان Ùˆ بێبه‌ها نیشاندان Ùˆ لاوازکردن Ùˆ بێهێزکردنیان...

بۆ ئه‌Ùˆ مه‌به‌سته‌ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ ساڵی 1999 به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ فه‌رمی بڕیاری دا Ú•Û†Ú˜ÛŒ 25/11ÛŒ هه‌موو ساڵیک له ‌سه‌رتاسه‌ری جیهاندا وه‌Ú© Ú•Û†Ú˜ÛŽÚ© بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ÛŒ توندوتیژی دژ به ‌ئافره‌تان یادیان بکرێته‌وه‌. Ù„Û• Ú•Û†Ú˜Ù‰ 25Ù‰ نۆڤەمبەرى هەموو ساڵێکیش نەتەوە یەکگرتووەکان Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•Ù‰ ڕاگەیەنراوێکى فەرمییەوە داوا Ù„Û• سەرجەم دامەزراوەکانى حکوومەت Ùˆ ئۆرگانە مەدەنییەکان NGOکان Ùˆ میدیاکان Ùˆ دامودەزگه‌ ئایینییەکان دەکات، Ú©Û• بە جموجۆڵ Ùˆ پرۆژەى کورتمەودا Ùˆ دوورمەودا پشکدارى Ù„Û• پرۆسە Ùˆ ڕووبەڕووبوونەوەى ئەو پێشێلکارییانەدا بکەن كه‌ Ù„Û• هەر یەکێک Ù„Û• کۆمەڵگەکاندا ڕووبەڕووى کچان Ùˆ ژنان دەبێتەوە.

ماوەى چەند ساڵێکە یادکردنەوەى ئەم Ú•Û†Ú˜Û• Ù„Û• هەرێمى کوردستان قاڵبێکى چەسپاو Ùˆ دووبارە Ùˆ سواوى گرتووە. بە دیدى من بەشێکى ئەم یادکردنەوەیە "Ú©Û• زێدەتر Ù„Û• یادکردنەوەیەکى ئاهەنگئامێز دەچێ!" بە گاڵتەکردنى تێ دەگەم Ù„Û• بەرامبەر ئەم هەموو Ú©Ú† Ùˆ Ú˜Ù†Û• چەوساوانەى Ú©Û• لەناو زیندانى ماڵەکاندا کڵاوڕۆژنەیەک Ø´Ú© نابەن تا ڕووناکییەکى Ù„ÛŽ بەرجەستە بکەن. ئەم یادکردنەوەیەى Ú©Û• Ù„Û• Ù‡Û†ÚµÛŽÚ©Ù‰ شاهانەدا بەڕێوە دەبردرێ Ùˆ ئەو نەزیفى دۆلارانەى Ú©Û• Ù„Û• چالاکییە تەرفیهییەکانى ئەم یادەدا خەرج دەکرێ، بە "ویژدانمردوویى" دەزانم Ù„Û• بەرامبەر ناڵەناڵى ئەو Ú©Ú† Ùˆ Ú˜Ù†Û• سووتاوانەى Ú©Û• لەسەر قەرەوێڵەى نه‌خۆشخانەکاندا بێناز کەوتوون Ùˆ هیچ کەسێکى ناو ئەو هۆڵانە بەلایانەوە ناچن! دیدى من وایە ئیدى لەمەودوا Ù„Û• ساڵڕۆژى ئەم بۆنەیەدا Ù„Û• برى ئەم بێڕێزییانە، بێدەنگ بن Ùˆ هیچ Ù†Û•ÚµÛŽÙ† Ùˆ هیچ Ù†Û•Ú©Û•Ù† شەرەفمەندانەترە!

 
 
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ کوردى، Ù„Û• قۆناغى گۆڕانى کۆمەڵایەتییەوە بەرەو قۆناغى ڕیفۆرمى کۆمەڵایەتى
« له‌باره‌ی پرۆسەی "ڕیفۆرمی كۆمەڵایەتی"یەوە
« لەنێوان Ú©ÛŽØ´Û•Ù‰ کۆمەڵایەتى Ùˆ دیاردەى کۆمەڵایەتیدا
« Ú†Û†Ù† دیاردەى کۆمەڵایەتى بناسینەوە؟
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ داخراو
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ کراوە Ùˆ ڕەهەندەکانى
« فۆبیاى کۆمەڵایەتى چییەو Ú†Û†Ù† ڕووبەڕووى ببینەوە؟

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون