PÊNÛS
 
ڕیفراندۆم، كه‌ركووك Ùˆ كۆمه‌ڵگه‌ی وێناكراو 
     2017-11-07
حیسام دەست پیش

ڕیفراندۆم، كه‌ركووك Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو

 

حیسام دەست پیش، Ù…امۆستای زانستە سیاسییەکان – زانکۆی سەڵاحەددین

ده‌سپێك:

له‌Ù… ماوه‌یه‌‌دا كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی به‌گشتی به‌رەو‌ڕووی جیهانێكی نوێ بووه‌وه‌ له‌ بوونی خۆیدا. به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌Ù…‌ جیهانه‌ سه‌ركه‌وتن بوو، به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ تر دۆڕان. به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ زاڵبوون به‌سه‌ر خۆیدا و، به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ دووباره‌بوونه‌وه‌ÛŒ مێژووه‌ پێنه‌Ú¯Ù‡‌یشتووه‌كه‌ÛŒ. به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ ئاوێته‌بوون بوو به‌ مێژوو و، به‌شه‌ÙƒÛŒ تری په‌ندوه‌رنه‌گرتن له‌ مێژوو. به‌ڵام له‌ هه‌موو ئه‌مانه‌دا هه‌Ù… سه‌ركه‌وتن Ùˆ هه‌میش شكست، بوون به‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ خه‌یاڵێكی Ú¯Ù‡‌وره‌ كه‌ كورد ده‌یان ساڵه‌ خه‌باتی بۆ ده‌كات، ئه‌ویش سازبوونی وێنایه‌ÙƒÛŒ هاوبه‌Ø´ بوو له‌سه‌ركه‌وتن Ùˆ شكست. سازبوونی ئه‌Ù… دوو فه‌زایه‌ بابه‌تێكی ئاسایی نییه‌ كه‌ به‌ئاسانی بێنه‌ كایه‌وه، یان ڕوو بده‌ن، به‌ڵكوو پرۆسه‌یه‌ÙƒÛŒ دوورودرێژی ده‌ویست كه‌ ده‌یتوانی هه‌ڵگری ده‌یان خه‌بات Ùˆ سه‌رهه‌ڵدان بێ. ئه‌Ùˆ وێنایه‌ØŒ وێنای كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ وێناكراوه‌ كه‌ ناسیۆنالیزم پێویستیی پێیه‌تی. واتا سازبوونی وێنایه‌ÙƒÛŒ هاوبه‌Ø´ØŒ تاكوو زۆربه‌ÛŒ كوردستانیان خۆیانی تێدا ببینه‌وه‌. بۆیه‌ ئاوڕدانه‌وه‌ له‌Ù… پرسه،‌ ده‌توانێ هه‌ڵگری دره‌یایه‌Ùƒ له‌ مانا بێ؛ به‌Ùˆ واتایه‌ كه‌ كورد Ú†Û†Ù† ده‌توانێ له‌مه‌ودوا كاری له‌سه‌ر بكات. له‌ هه‌مان كاتدا Ú†Û†Ù† ئه‌Ù… وێنایه‌ ده‌توانێ ببێ به‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ سه‌رخستنی هه‌موو سیاسه‌تێك. ڕوانگه‌كان سه‌باره‌ت به‌ ڕیفراندۆم Ùˆ دۆڕانی كه‌ركووك جیاوازن، به‌ڵام پێوانه‌ بۆ ڕاستی Ùˆ دروستیی ئه‌Ù… دوو بابه‌ته،‌ حزبی سیاسی Ùˆ ڕۆشنبیران نین، به‌ڵكوو ناخی كۆمه‌ڵگه، یان خه‌ÚµÙƒÛŒ ئاسایین؛ هه‌مان خه‌ÚµÙƒ كه‌ ڕیفراندۆمیان وه‌Ùƒ كوردستان بینی Ùˆ له‌ هه‌مان كاتیشدا دۆڕانی كه‌ركووكیان وه‌Ùƒ دۆڕانی كورد.

له‌Ù… سۆنگه‌یه‌وه‌ ئاوڕ له‌Ù… پرسه‌ ده‌ده‌ینه‌وه‌ كه‌ Ú†Û†Ù† ڕیفراندۆم Ùˆ كه‌ركووك، توانییان له‌ پارادۆكسیكاڵبوونی خۆیاندا، ببن به‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ بابه‌تێكی ئه‌رێنی. واتا Ú†Û†Ù† خێر Ùˆ شه‌Ú•ÛŽÙƒ هاوكات ده‌توانن نه‌زمێك بۆ جیهان وێنا بكه‌ن، به‌ هه‌مان شێوه‌یش له‌ بابه‌تی تریشدا ده‌توانن هه‌ڵگر، یان خوڵقێنه‌ری نه‌زمێك بن. به‌Ù… تێگه‌یشتنه‌ سه‌ره‌تایییه‌وه‌ ئاوڕ له‌ بابه‌ته‌كه‌ ده‌ده‌ینه‌وه‌ تاكوو وه‌ڵامی ئه‌Ù… پرسیاره‌ بده‌ینه‌وه‌ كه‌ Ú†Û†Ù† ڕیفراندۆم Ùˆ كه‌ركووك، بوون به‌ پته‌وكردنی ناسنامه‌ÛŒ كوردی، یان ئه‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌ÛŒ كه‌ كورد ده‌یان ساڵه‌ كاری بۆ ده‌كات؟

پێشه‌ÙƒÛŒ:

له‌ خوێندنه‌وه‌ÛŒ ناسیۆنالیزمدا تیۆرییه‌Ùƒ هه‌یه‌ كه‌ "به‌ندیكت ئه‌ندرسۆن" داڕێژه‌رییه‌تی. ئه‌ندرسۆن كاتێك ئاوڕ له‌ ناسیۆنالیزم ده‌داته‌وه‌ وه‌Ùƒ "كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو (Imagine Communities ( ناوی Ù„ÛŽ ده‌بات. كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو بریتییه‌ له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌Ùƒ كه‌ تاكه‌كانی ناو ئه‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێنایه‌ÙƒÛŒ هاوبه‌Ø´ كه‌ له‌ یه‌كتر هه‌یانه‌ØŒ وێنای ناسنامه‌ØŒ یان بوونی خۆیان ده‌كه‌Ù†. ئه‌ندرسۆن "چاپه‌مه‌نیی سه‌رمایه‌داری" (Print Capitalism) به‌ سه‌رچاوه‌ÛŒ سه‌ره‌ÙƒÛŒ له‌ هاتنه‌كایه‌ÛŒ ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوانه‌ هه‌ژمار ده‌كات. به‌ واتایه‌ÙƒÛŒ تر، وشه‌كان كه‌ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ په‌رتووك، ڕۆژنامه‌ØŒ میدیا Ùˆ... دێنه‌ ناو كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌وه‌ یان ده‌چنه‌ ناو سیسته‌Ù…ÛŒ په‌روه‌رده‌وه،‌ وا ده‌كه‌Ù† كه‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوانه‌ ساز بێت.

كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو له‌ چوارچێوه‌ÛŒ ناسیۆنالیزمدا خۆی Ú•ÛŽÙƒ ده‌خات و، ده‌بێته‌ ناسنامه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتگیر بۆ ئه‌وانه‌ÛŒ هه‌ڵگرین؛ واتا ئه‌وانه‌ÛŒ كه‌ خۆیان په‌یوه‌ست به‌Ù… وێنایه‌ ده‌زانن. بۆیه‌ ئه‌ندامانی نه‌ته‌وه،‌ به‌بێ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ یه‌كتر بناسن خۆیان له‌ خانه‌یه‌ÙƒÛŒ هاوبه‌Ø´ØŒ یان چاره‌نووسێكی هاوبه‌شدا ده‌بیننه‌وه‌. ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ خه‌یاڵییه‌ ڕۆژانه‌ له‌ به‌رده‌Ù… گۆڕاندایه،‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌Ùˆ گۆڕانكارییانه‌ÛŒ كه‌ ته‌كنه‌لۆژیی زانیاری Ùˆ ڕاگه‌یاندن ده‌یخاته‌ به‌رده‌س كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌كان. بۆیه‌ له‌مڕۆدا كه‌ره‌سه‌كانی ڕاگه‌یاندن به‌ Ù‡Û†ÛŒ به‌رده‌سبوونی و، هه‌روه‌ها به‌ Ù‡Û†ÛŒ به‌جیهانیبوونه‌وه‌ توانیویانه‌‌ Ú•Û†ÚµÛŒ كاریگه‌ر له‌سه‌ر پته‌وكردنی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌كان Ùˆ له‌ هه‌مان كاتدا لاوازكردنی ئه‌واندا ببینن. 

نموونه‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو، یان هه‌مان ناسیۆنالیزمی كوردی، به‌ كۆمه‌ÚµÙ‡‌ هۆكارێكی سیاسی كه‌ زیاتر په‌یوه‌سته‌ به‌ حزبه‌ سیاسییه‌كانه‌وه،‌ به‌ئه‌نجامگه‌یشتنی زه‌حمه‌ت بووه‌ØŒ به‌ڵام Ú•Ù‡‌وتی هاتنه‌كایه‌ÛŒ ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌ له‌ پاش ڕووخانی یه‌كێتیی سۆڤێت Ùˆ به‌تایبه‌ت به‌جیهانیبوون، خێرایییه‌ÙƒÛŒ زیاتری به‌خۆیه‌وه‌ گرتووه‌. دیاره‌ ئه‌Ù… خێرایییه‌ له‌ ئاستی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی زیاتر به‌رچاوه،‌ تاكوو لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان. به‌ڵام كۆمه‌ÚµÙ‡‌ ڕووداوێك وه‌Ùƒ هاتنه‌كایه‌ÛŒ حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كان، Ú¯Ù‡‌یشتنی كورد به‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعش Ùˆ "كۆبانێ"ØŒ وایان كرد كه‌ Ú•Ù‡‌ÙˆÚ•Ù‡‌وه‌ÛŒ ناسنامه‌ÛŒ كوردی له‌ واتای هه‌ستكردن به‌ چاره‌نووسی هاوبه‌Ø´ زیاتر Ú¯Ù‡‌شه‌ بكات، دیسانه‌وه‌ له‌ ئاستی كۆمه‌ڵگه، یان شه‌قام، یان خه‌ÚµÙƒÛŒ ئاسایی نه‌Ùƒ هێزه‌ سیاسییه‌كان.

نموونه‌ÛŒ ڕیفراندۆم، هه‌روه‌ها دۆڕانی كه‌ركووك دوو نموونه‌ÛŒ هه‌نووكه‌یین كه‌ زۆرێك له‌ ڕاستییه‌كانی سازبوونی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی به‌گشتی ده‌خه‌نه‌ به‌رده‌س. به‌Ùˆ مانایه‌ كه‌ Ú†Û†Ù† ڕیفراندۆم ده‌بێته‌ هه‌ستی سه‌ركه‌وتن بۆ هه‌موو كورد و، Ú†Û†Ù† كه‌ركووك ده‌بێته‌ پانتایییه‌Ùƒ كه‌ نه‌ته‌وه‌ تێیدا هه‌ست به‌ دۆڕان بكات.

ڕیفراندۆم Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو

ڕیفراندۆم ته‌نیا پرۆسه‌یه‌ÙƒÛŒ ساده‌ نه‌بوو، به‌ڵكوو لووتكه‌ÛŒ به‌ئه‌نجامگه‌یاندنی وێنه‌یه‌Ùƒ بوو كه‌ تاك Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی له‌ داهاتووی خۆیان هه‌یانه‌. واتا ڕیفراندۆم وه‌Ùƒ ئامرازێكه‌ كه‌ توانیی ئه‌Ù… وێنه‌یه‌ به‌جوانی پێشان بدات؛ وێنه‌یه‌Ùƒ كه‌ هه‌ندێ كه‌س وه‌Ùƒ خه‌ونی له‌مێژینه‌ ناویان Ù„ÛŽ هێنا و، هه‌ندێكیش وه‌Ùƒ ئامانجی نه‌ته‌وه‌یه‌ÙƒÛŒ بێده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت. ئه‌Ù… وێنه‌یه‌ ته‌نیا په‌یوه‌ست به‌ باشووری كوردستان نه‌بوو كه‌ هاووڵاتیانی مافی ده‌نگدانیان هه‌بوو، به‌ڵكوو وێنه‌یه‌Ùƒ بوو بۆ هه‌موو كورد له‌ هه‌موو به‌شه‌كانی كوردستان. بۆیه‌ Ú•Û†Ú˜ له‌ دوای Ú•Û†Ú˜ هه‌موو كورد خۆی له‌ سه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ری ڕیفراندۆمدا ده‌بینییه‌وه‌. شێوه‌ÛŒ ده‌ربڕینه‌كان Ùˆ شێوه‌ÛŒ وه‌سفی ڕیفراندۆم، بوو به‌ پانتایییه‌Ùƒ وه‌Ùƒ ئه‌Ùˆ سروود Ùˆ بیره‌وه‌رییانه‌ÛŒ كه‌ له‌ خه‌باتی پێشمه‌رگایه‌تی له‌ ساڵانی خه‌باتی شاخ ده‌بینران.

ئه‌Ù… وێنه‌ له‌ ڕیفراندۆم هه‌رچه‌ند نه‌یاریشی هه‌بوو، به‌ڵام نه‌یاره‌كانیشی نه‌یانتوانی به‌ری Ù¾ÛŽ بگرن، چونكه‌ شه‌Ù¾Û†Ù„ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ به‌هێز بوو كه‌ هه‌موو تاكه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كورد به‌ره‌Ùˆ لای خۆی ڕاده‌كێشا. Ú•Û†Ú˜ÛŒ ڕیفراندۆم Ùˆ ڕاگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌كان، دیسانه‌وه‌ هه‌مان وێنه‌ÛŒ‌ لا ساز كردین كه‌ Ú†Û†Ù† ناسنامه‌ÛŒ كوردی، خۆی به ‌ده‌وری ڕیفراندۆم ÙƒÛ† ده‌كاته‌وه‌ Ùˆ له‌ فۆرمی ناسنامه‌یه‌ÙƒÛŒ هاوبه‌Ø´ ÙƒÛ† ده‌بێته‌وه‌.

هه‌رچه‌ند Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ ڕیفراندۆم له‌ باشوور Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯ Ùˆ بۆی سیاسی به‌ واتای ململانیێ سیاسیی به‌خۆیه‌وه‌ بینی، به‌ڵام له‌ به‌شه‌كانی تری كوردستان وه‌Ùƒ خه‌ون Ùˆ هیوایه‌تێك سه‌یر ده‌كرا كه‌ هه‌مووان ئاواتیان ده‌خواست كه‌ به‌شداری بن. یه‌كه‌Ù… تیشكه‌كانی كاریگه‌ریی ڕیفراندۆم له‌ ڕۆژهه‌ڵات ده‌ركه‌وتن، كه‌ سه‌ركه‌وتنی كورد له‌ باشووری وه‌Ùƒ سه‌ركه‌وتنی خۆی هه‌ژمار كرد و، ده‌یان هه‌زار كه‌س ڕژانه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان. كاتێك ڕیفراندۆم به‌Ù… شێوه‌یه‌ ده‌بێته‌ ئاوێنه‌ÛŒ خواست Ùˆ ویستی نه‌ته‌وه‌یه‌Ùƒ Ùˆ هه‌مووان له‌ یه‌Ùƒ ÙƒÛ† ده‌كاته‌وه‌ØŒ ته‌نیا بابه‌تێك كه‌ زیاترین به‌Ø´ÛŒ به‌رده‌كه‌ÙˆÛŽØŒ په‌یوه‌ستبوون، یان پته‌وبوونی ئه‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌یه‌ كه‌ كورد وه‌Ùƒ نه‌ته‌وه‌ ده‌یه‌ÙˆÛŽ هه‌ڵگری بێ.

به‌گشتی ڕیفراندۆم Ú† وه‌Ùƒ پرۆسه‌ÛŒ به‌ئه‌نجامگه‌یاندنی Ùˆ Ú† وه‌Ùƒ هێمایه‌Ùƒ له ‌سه‌ركه‌وتنی نه‌ته‌وه‌یه‌ك، ده‌بێته‌ وێستگه‌یه‌ÙƒÛŒ نوێ له‌ ژیانی كورددا؛ وێستگه‌یه‌Ùƒ كه‌ ته‌نیا میدیا Ùˆ ئامرازه‌كانی نابنه‌ هه‌وێنی، به‌ڵكوو كرده‌وه‌یه‌Ùƒ ده‌بێته‌ سه‌رچاوه‌ÛŒ Ùˆ پاڵنه‌ری زیاتر به‌رهه‌مهێنانی ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌ كه‌ ناسیۆنالیزمی كورد بێ.

كه‌ركووك Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراو

له‌ شه‌سته‌كان به‌ملاوه‌ØŒ كه‌ركووك بووه‌ به‌ خاوه‌Ù† Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ شوێنی تایبه‌ت له‌ ناسنامه‌ÛŒ كوردیدا. ئه‌Ù… Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌‌ ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ بۆ Ú•Û†ÚµÛŽÙƒ كه‌ خاك له‌ هاتنه‌كایه‌ÛŒ ناسنامه‌دا ده‌یگێرێ. بۆیه‌ كه‌ركووك تاكوو ئه‌Ù…Ú•Û† وه‌Ùƒ مه‌ڵبه‌ندێك ده‌بینرێ كه‌ سه‌ركه‌وتن، یان شكستی كورد وێنا بكات. واتا هه‌ر كاتێك ئێمه‌ له‌ كه‌ركووك سه‌ر بكه‌وین، واتای ئه‌وه‌ ده‌Ú¯Ù‡‌یه‌Ù†ÛŽ كه‌ ناسنامه‌ÛŒ كورد سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌س هێناوه،‌ یان به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌كه‌ی، ئه‌Ú¯Ù‡‌ر كورد له‌ كه‌ركووك بشكێ واتای ئه‌وه‌ ده‌دات كه‌ ناسنامه‌ÛŒ كوردی نوقسانی هه‌یه‌.

كه‌ركووكی ڕابردوو، زۆرتر له‌ دیالۆگ Ùˆ قسه‌ÛŒ حزبه‌ سیاسییه‌كاندا واتا Ùˆ مانای ده‌دا؛ به‌ شێوه‌یه‌Ùƒ كه‌ یه‌كیان وه‌Ùƒ "دڵ" ناوی ده‌بات Ùˆ ئه‌ÙˆÛŒ تریان وه‌Ùƒ "قودس" وێنای ده‌كرد. له‌ هه‌ر یه‌Ùƒ له‌Ù… ده‌ربڕینانه‌دا Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ شوێنی كه‌ركووك زیاتر له‌ ناسنامه‌ÛŒ كوردیدا جێگه‌ÛŒ خۆی قایم ده‌كرد، به‌ڵام وێستگه‌یه‌Ùƒ به‌ ناوی به‌جیهانیبوون، كه‌ركووكی له‌ دیالۆگی سیاسی Ùˆ Ú¯Ù‡‌مه‌ÛŒ حزبه‌كانه‌وه‌ بۆ ناو كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ گواسته‌وه‌. واتا كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یش به‌ هه‌مان ڕادده‌ÛŒ حزبه‌كان، له‌ هه‌ستیاری Ùˆ توانایییه‌Ùƒ كه‌ كه‌ركووك له‌ ناسنامه‌ÛŒ كوردیدا هه‌یه‌تی، ئاشنا بوو یان پته‌ÙˆÛŒ كرد. ئه‌Ù… Ú•Ù‡‌وته‌ تاكوو دۆڕانی ئه‌Ù… جاره‌ به‌جوانی ده‌رنه‌كه‌وت، به‌ڵام كاتێك كه‌ركووك كه‌وت، هه‌موو كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی كه‌وت. چونكه‌ وێنایه‌Ùƒ له‌ ڕاستیدا بووه‌ته‌ هێمایه‌Ùƒ له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌كه‌ÛŒ كورد، یان ناسیۆنالیزمی كوردی. بۆ نموونه‌ كه‌وتنی شنگال به‌ ڕادده‌ÛŒ دۆڕانی كه‌ركووك كاری له‌سه‌ر كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردی نه‌كرد، له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ Ú•Û†ÚµÛŒ كه‌ركووك له‌ پرۆسه‌یه‌كدا واتا Ùˆ مانای په‌یدا كردووه‌.

به‌گشتی ئه‌وه‌ÛŒ له‌مڕۆدا دۆڕانی كه‌ركووك به‌ ناسنامه‌ Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوه‌كه‌ÛŒ كورد به‌خشیوییه‌تی، ده‌توانێ وێنای دۆڕان بێ، به‌ڵام له‌ جه‌وهه‌ری خۆیدا یه‌كانگیرییه‌Ùƒ ده‌به‌خشێته‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناكراوی كورد كه‌ له‌ واتایه‌ÙƒÛŒ فراواندا به‌ره‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ Ø´Û†Ú• ببێته‌وه‌ و، ببێت به‌ وێستگه‌یه‌ÙƒÛŒ تر له‌ یه‌كگرتووییی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ Ùˆ ناسنامه‌ÛŒ كوردی.

ده‌ره‌نجام

ئه‌وه‌ÛŒ له‌ خستنه‌ڕووی ئه‌Ù… بابه‌ته‌ مه‌به‌ست بوو، دیتنه‌وه‌ÛŒ ناخی سه‌ركه‌وتن Ùˆ دۆڕانێكه،‌ كه‌ Ú†Û†Ù† ده‌توانێ كاریگه‌ری بكاته‌ سه‌ر ناسیۆنالیزمی كوردی. پێده‌Ú†ÛŽ بۆمان ڕوون بووبێته‌وه‌ كه‌ هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌Ùƒ ته‌نیا به‌ سه‌ركه‌وتن نییه كه‌ وێنای كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ خۆی Ù¾ÛŽ به‌هێز ده‌كات. له‌ هه‌مان كاتدا دۆڕان، یان شكستیش ده‌توانێ هه‌مان مه‌ودای بۆ خۆش بكات، چونكه‌ نه‌زمی ناسیۆنالیستی، ته‌نیا نه‌زمێك نییه له‌ سه‌ركه‌وتن، به‌ڵكوو دۆڕانیش ده‌توانێ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌Ù… نه‌زمه‌ بێ. به‌ڵام خاڵی جددی له‌ هێنانه‌به‌ر باسی پرسه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌ØŒ كه‌ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری خوێندنه‌وه‌ÛŒ ئه‌Ù… بابه‌ته‌ØŒ Ú†Û†Ù† ڕیفراندۆم Ùˆ دۆڕانی كه‌ركووك بكرێت به‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ بونیادنانه‌وه‌ÛŒ گوتارێك له‌ پانتای سیاسی، كه‌لتووری Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تیی كوردستان. به‌Ùˆ واتایه‌ كه‌ ڕیفراندۆم Ùˆ دۆڕانی كه‌ركووك، ببن به‌ سه‌رمایه‌ بۆ دووباره‌ سازكردنه‌وه‌ÛŒ گوتاری كوردبوون. به‌Ùˆ مانایه‌ كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ئه‌Ù… دووانه‌ ده‌توانن ببن به‌ هه‌ÙˆÛŽÙ†ÛŒ پته‌وكردنی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ وێناكراوی كورد؛ واتا جیا له‌ نه‌زمی تراژیدیك، كه‌ كورد هه‌میشه‌ خۆی پێوه‌ هه‌ڵده‌واسێ تاكوو ناسنامه‌كه‌ÛŒ به‌رجه‌سته‌ بكاته‌وه‌.

له‌ ئێستادا دوو پانتایی له‌ بابه‌تی دژبه‌یه‌Ùƒ بوونیان هه‌یه‌ كه‌ ده‌توانێ هه‌ر یه‌Ùƒ له‌وان نوێنه‌رایه‌تیی به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ گوتاری كوردی بكه‌Ù†: ڕیفراندۆم وه‌Ùƒ سه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ری سه‌ركه‌وتن و، كه‌ركووك وه‌Ùƒ دۆڕانی پاش سه‌ركه‌وتن؛ نه‌زمێك كه‌ زیاتر له‌ سوپایه‌Ùƒ ده‌Ú†ÛŽ له‌ كاتی جه‌نگدا: هه‌نگاوێك بۆ پێشه‌وه‌ Ùˆ هه‌نگاوێك بۆ دواوه‌. به‌Ùˆ مانایه‌ كه‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ ناسنامه‌ÛŒ ئێمه‌ واتای سه‌ركه‌وتن ده‌دا و، به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ هێشتا له‌ درمی دۆڕانی ناو خودی گوتاری كوری ڕزگاری نه‌بووه‌. لێره‌دا كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ وێناوكراوی كورد زیاتر له‌ جاران به‌رچاوی ڕوون ده‌بێته‌وه‌: وێنه‌یه‌Ùƒ له‌ Ú†ÛŽÚ˜ÛŒ سه‌ركه‌وتن Ùˆ وێنه‌یه‌Ùƒ له‌ ئازاری دۆڕان؛ خاڵی هاوبه‌Ø´ÛŒ ناسنامه‌ÛŒ كوردی.

 

 
 
« سەردەمێک بۆ ڕووخانی سوپاکان
« ئۆجەلان؛ بارمتەی سیاسەت Ùˆ ئاسایش
« ژینگەی ئاسایشیی بارزانی Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ئێران
« پارتی Ùˆ هاوپەیمانەکانی، Ù¾Û•Ú©Û•Ú©Û• Ùˆ لقەکانی
« کورد؛ پاش سەد ساڵ دەرکردن Ù„Û• مووسڵ
« تورکیا؛ هەرەسهێنانی گوتارەکان
« قەیرانی وردەناسنامەکان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون