PÊNÛS
 
كاراكردنى Ú•Û†ÚµÛŒ قوتابخانه‌ له‌ خزمه‌ت كۆمه‌ڵگه‌دا 
     2017-10-30
عەدنان مەجید محەمەد

كاراكردنى Ú•Û†ÚµÛŒ قوتابخانه‌ له‌ خزمه‌ت كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا

 

عەدنان مەجید محەمەد/ ماستەر لە زانستە سیاسییەکان، پسپۆر لە سیستەمى سیاسی و پەروەردەى مەدەنى

سه‌ره‌تا:

مەبەست Ù„Û• قوتابخانە، ئەو دامەزراوەیەیه‌ ÙƒÛ• دەوڵەت دای دەنێت بۆ مەبەستی پەروەردە Ùˆ فێركردن، ÙƒÛ• بینا Ùˆ مامۆستا Ùˆ قوتابی Ùˆ پرۆگرامەكانی خۆێندن دەگرێتەوە. قوتابخانە مامەڵە Ù„Û•Ú¯Û•Úµ گرنگترین Ùˆ هەستیارترین قۆناغ دەكات ئەویش قۆناغی ناوەند Ùˆ كۆتاییی منداڵێتی Ùˆ قۆناغی هەرزەكارییە. قوتابخانە هەستی ئینتما بۆ ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• زیاد دەكات Ùˆ لایەنی كەسایەتیی تاك بەهێز دەكات. پرۆفیسۆر "شارلز مریام"یش ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كه‌  سیستەمی پەروەردەییی فەرمی، گوزارشت Ù„Û• پرۆسەی ڕاهێنانی مەدەنی (Civil Tanning) دەكات و، قوتابییەكانیش سەرەتای وەرگرتنی پرۆسەی پێگەیاندنی سیاسیی فەرمییان، Ù„Û• سیستەمی پەروەردەییی قوتابخانەوە دەبێت. له‌ ئێستایشدا پرسیاری سه‌ره‌ÙƒÛŒ ئه‌وه‌یه كه‌‌ له‌Ù… دۆخه‌ نه‌خوازراوه‌ÛŒ كوردستاندا Ú†Û†Ù† قوتابخانه‌ بكه‌ینه‌ گرنگترین دامه‌زراوه‌ بۆ گۆڕانكاری Ùˆ Ú¯Ù‡‌یشتن به ‌ئامانجه‌كانمان؟ بۆیه‌ له‌Ù… وتاره‌دا باس له‌ گرنگی Ùˆ ئامانج Ùˆ كاریگه‌ریی قوتابخانه‌ ده‌كه‌ین له‌سه‌ر كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌.

ته‌وه‌ری یه‌كه‌Ù…: قوتابخانه‌ وه‌Ùƒ گرنگترین دامه‌زراوه‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌:

ئەو هۆیانەی كە وا دەكات ڕۆڵی قوتابخانە بە شێوەیەكی گرنگ دەربكەوێت بریتین لە: 1- قوتابخانە دەستەیەكی جێگیرە كە منداڵ پەیوەندیی پێوە دەكات و، بۆ یەكەم جاریش دەبێت كە بە شێوەیەكی ڕێژەیی، منداڵ لە چاودێریی دایك و باوك دوور دەكەوێتەوە. ئەم كاتەیش لە تەمەن، گرنگترین ساڵەكانی پێكهێنانی ئاراستەكان و باوەڕە سیاسییەكانە.

2- منداڵ زیاتر لەگەڵ سیستەمی كۆمەڵایەتیدا پەیوەندی و كارلێك دەكات، كە ڕۆڵەكان زۆر جیاوازن لەو ڕۆڵانەی ناو خێزان؛ دەسەڵاتی مامۆستا نزیكترە لە دەسەڵاتی سیاسی، زیاتر لە دەسەڵاتی دایك و باوك لەناو خێزان.

3- پەیوەندییەكی توندوتۆڵ لە نێوان پێكهێنەرەكانی بونیادی كۆمەڵایەتی و سیاسی لە قوتابخانەدا هەیە.

4-     قوتابخانە دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ دروستبوونی هۆشیاریی سیاسی، هەروەها قوتابخانە دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ چاندنی چەمكە سیاسییەكان Ùˆ بڵاوكردنەوەی كه‌لتووری سیاسی Ù„Û• ناخی قوتابیان.

 "د. كمال المنوفی" Ù¾ÛŽÛŒ وایە، قوتابخانە Ù„Û• دوو ڕوانگەوە Ú•Û†ÚµÛŒ Ù„Û• پێگەیاندنی سیاسیدا هەیە، ئەویش بەڕۆشنبیریكردنی سیاسی Ù„Û• لایەك Ùˆ سروشتی سیستەمی قوتابخانە Ù„Û• لایەكی ترەوە. بەڕۆشنبیریكردنی سیاسی، یان هۆشیاریی سیاسی دەستەبەر دەبێت، Ù„Û• نێوه‌ندی پرۆگرامەكانی خۆێندن وەكوو مێژوو Ùˆ  پەروەردەی نیشتمانی Ùˆ پەروەردەی مەدەنی. Ù„Û• نێوانی پرۆگرامی مێژووە فێری ڕابردووی خۆیان Ùˆ سەركەوتنەكان Ùˆ نەهامەتییەكان دەكرێن ÙƒÛ• بەسەر نەتەوە Ùˆ ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌كەیاندا هاتووە، هەروەها Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ پرۆگرامەكانی پەروەردەی نیشتمانی Ùˆ پەروەردەی مەدەنی، قوتابی بە شێوازی فەرمانڕەواییی حكوومەتەكەی خۆی ئاشنا دەكەن و، هەستی نیشتمانپەروەری Ùˆ خۆشەویستیی وڵات Ùˆ ئینتما بۆ Ú¯Û•Ù„ Ùˆ نەتەوە Ù„Û• ناخی قوتابی دەچێنن. هەروەها ئەوەی پەیوەندیی بە سروشتی قوتابخانەوە هەیە سێ شت لەخۆ دەگرێت:

1- جۆری مامۆستا: چەند مامۆستا لە بابەتە زانستییەكەیدا لێهاتوو زیرەك بێت و، نزیك بێت لە دڵی قوتابیان، هەروەها چەند باوەڕی بە بەهاكانی سیستەمی سیاسی هەبێت، ئەوەندە كاریگەریی لەسەر دەروونی قوتابییەكان دەبێت و، پێچەوانەكەیشی ڕاستە.

2- پەیوەندیی نێوان مامۆستا Ùˆ قوتابی: هەتا مامۆستا بە Ø´ÛŽÙˆÛ•ÙƒÛŒ دیموكراتییانە مامەڵە Ù„Û•Ú¯Û•Úµ قوتابییەكانی بكات و، بوار بڕەخسێنێ‌ بۆ ئەوەی قوتابییەكان گفتوگۆ بكەن Ùˆ Ù„Û• چوارچێوەیەكی زانستیدا بەشداری بكەن، ئەوا دیسانەوە كاریگەرییەكە زیاتر دەبێت.

3- ڕێكخراوەكانی قوتابیان: لە هەموو قوتابخانەیەك، پێویستە ڕێكخراوە جیاوازەكانی قوتابیان هەبێت بۆ ئەوەی قۆتابیان هەست بە بەشداری بكەن و مەیلی كاری بەكۆمەڵیان هەبێت و پشت بە خۆیان ببەستن.

ئەركەكانی بەرپرسیارێتیی قوتابخانە بۆ پرۆسەی پێگەیاندن چەند خاڵێك لەخۆ دەگرێت:

1- پێشكەشكردنی چاودێریی دەروونیی منداڵ و یارمەتیدانی چارەسەركردنی كێشەكانیان.

2- فێركردنی چۆنێتیی دەستەبەركردنی ئامانجەكان و گونجانی لەگەڵ پێوەرە كۆمەڵایەتییەكان.

3- ڕەچاوكردنی تواناكانی منداڵ لە هەموو ئەو شتانەی كە پەیوەندیی بە پرۆسەی پەروەردە و فێركردنەوە هەیە؛ گرنگیدان بە ئاراستەكانی پیشەیی و پەروەردەییی قوتابی.

4- گرنگیدان بە پرۆسەی پێگەیاندنی كۆمەڵایەتی Ùˆ سیاسی Ù„Û• Ú•Ù‡‌وتی هاریكاریكردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ دامەزراوەكانی تر، بەتایبەت خێزان.

5- ڕەچاوی هەموو ئەو شتانە بكرێت ÙƒÛ• گرنگی بە Ú¯Û•Ø´Û•ÛŒ  كۆمەڵایەتی Ùˆ سیاسی Ùˆ دەروونیی منداڵ دەدات، چونكه‌ بە بۆچوونی پەوروەدەناس "پالونسكی"ØŒ قوتابخانە مەیدانێكی گرنگی گەشەكردنی Ú•Û†ÚµÛ• سیاسییەكان Ùˆ ئایدیۆلۆژییەكانە. قوتابخانە دەتوانێت فێركردنی سیاسی Ùˆ هزری سیاسی لای منداڵ جێگیر بكات،  یان گۆڕانكاریی تێدا بكات. هەروەها دەڵێت لێكۆڵینەوە ئەمریكییەكان دەریان خستووە ÙƒÛ• قوتابخانە بەهێزترین فاكتەری ژینگەیییە، ÙƒÛ• كاریگەریی بەهێزی هەیە لەسەر ڕەفتاری تاك Ù„Û• سەرەتاكانی تەمەندا. بۆ نموونە لێكۆڵینەوەیەك ÙƒÛ• لەسەر (800) منداڵ Ù„Û• تەمەنی (7- 12)ساڵان كراوە،  ستیڤنز (Stievns) بۆی دەركەوتووە ÙƒÛ• كلیلی هزری سیاسی، Ù„Û• قوتابخانەوە ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌كات،  وەكوو فێركردنی چەمكە گرنگەكانی دەسەڵات Ùˆ یەكسانی Ùˆ خۆشەویستی Ùˆ ئینتما بۆ وڵات Ùˆ ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÛŽ چەمكی دیكەی پەیوەست بە سیستەمی سیاسی. 

ته‌وه‌ری دووه‌Ù…: Ú†Ù‡‌مكی قوتابخانه‌ÛŒ كارا:

لە قوتابخانەی كارا و بەرهەمدار هەموو مەرجەكانی خوێندنی هاوچەرخی تێدایە، یارمەتی تاك دەدات بۆ وەرگرتنی كۆمەڵێك مەعریفە و بەها و زانیاریی نوێ، گەشە بە لایەنی دەروونی و سیاسی و كۆمەڵایەتیی تاك دەدات.

ئامانجه‌كانی قوتابخانه‌ÛŒ كارا: قوتابخانه‌ÛŒ كارا Ùˆ به‌رهه‌مدار Ú†Ù‡‌ندین ئامانج Ùˆ مه‌به‌ستی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌ له‌وانه‌:

  1. Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی تاك له‌سه‌ر بنه‌مایه‌ÙƒÛŒ نیشتمانی.
  2. ئاماده‌كردنی تاك بۆ كاری خۆبه‌خشی Ùˆ كاری به‌گرووپ.
  3. چاندنی به‌ها Ùˆ بیروباوه‌Ú•ÛŒ باش له‌ ناخی قوتابیاندا، وه‌Ùƒ: دڵسۆزی بۆ نیشتمان Ùˆ دامه‌زراوه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌.
  4. Ú¯Ù‡‌شه‌پێدان به‌ گیانی هاووڵاتیبوون Ùˆ پێكه‌وه‌ژیان.
  5. فێركردنی قوتابیان به‌ به‌ها مه‌ده‌Ù†ÛŒ Ùˆ دیموكراسییه‌كان، وه‌Ùƒ: ئازادی Ùˆ یه‌كسانی Ùˆ دادپه‌روه‌ری Ùˆ ڕێزگرتنی یاسا Ùˆ فره‌یی Ùˆ جێبه‌جێكردنی ماف Ùˆ ئه‌ركه‌كان.
  6. فێركردنی پیشه‌ییی قوتابیان، بۆ زنیاری له‌سه‌ر ته‌كنه‌Ù„Û†Ú˜ÛŒ Ùˆ ئامرازه‌كانی سه‌رده‌Ù….
  7. Ú¯Ù‡‌شه‌پێدانی مرۆییی تاك.
  8. چاندنی Ú•Ù‡‌فتاری باش له‌ ناخی قوتابیان وه‌Ùƒ: ڕێزگرتنی دایك Ùˆ باوك Ùˆ كه‌سانی Ú¯Ù‡‌وره‌تر Ùˆ هه‌موو به‌ها Ùˆ ئاكار Ùˆ ئه‌خلاقه‌ جوانه‌كان.

ته‌وه‌ری سێیه‌Ù…: فاكته‌ره‌كانی به‌هێزبوونی په‌یوه‌ندیی نێوان قوتابخانه‌ Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌:

    به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی ده‌توانین باس له‌Ùˆ فاكته‌رانه‌ بكه‌ین كه‌ ده‌بنه‌‌ Ù‡Û†ÛŒ به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندیی نێوان قوتابخانه‌ Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌Ù… Ú†Ù‡‌ند خاڵه‌ÛŒ خواره‌وه‌:

  1. هه‌بوونی Ú•Û†ÚµÛŽÙƒÛŒ به‌هێزی قوتابخانه‌ له‌سه‌ر هه‌موو كایه‌ سیاسی Ùˆ ئابووری كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌.
  2. پڕكردنه‌وه‌ÛŒ پێداویستییه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له ‌لایه‌Ù† قوتابخانه‌وه‌.
  3. په‌ره‌پێدانی Ú¯Ù‡‌شه‌پێدانی مرۆیی، ئامانجێكی سه‌ره‌كیی قوتابخانه‌یه‌.
  4. په‌یوه‌ندیی به‌هێزی قوتابخانه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هه‌موو ئه‌Ùˆ دامه‌زراوانه‌ÛŒ تر كه‌ ڕاسته‌وخۆ په‌یوه‌ندییان به‌ په‌روه‌رده‌كردن Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنه‌وه‌ هه‌یه‌ØŒ وه‌Ùƒ: خێزان، دامه‌زراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ ئایینییه‌كان، سه‌رچاوه‌ Ùˆ كه‌ناڵه‌ سیاسییه‌كان، ئامرازه‌كانی ڕاگه‌یاندن Ùˆ په‌یوه‌ندیی جه‌ماوه‌ری.
  5. گۆڕانكاریی كه‌لتووری Ùˆ فكری، له‌ قوتابخانه‌وه‌ ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌كات.
  6. قوتابخانه‌ كه‌ناڵێكی سه‌ره‌كیی Ú¯Ù‡‌شه‌سه‌ندن Ùˆ پێشكه‌وتن Ùˆ كرانه‌وه‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ به‌ڕووی دونیای ده‌ره‌وه‌دا.

ئێستا پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه:‌ پاش ئه‌Ùˆ هه‌موو كێشه‌ Ùˆ تراژیدیایه‌ÛŒ كه ‌به‌سه‌ر كورددا هاتوون، ئه‌مه‌ جگه‌ له كێشه‌ Ùˆ ململانێ ناوخۆیییه‌كان Ùˆ زه‌وتكردنی مافه‌ سه‌ره‌تایییه‌كانی Ú¯Ù‡‌Ù„ÛŒ كورد له‌ لایه‌Ù† نه‌یارانه‌وه‌ØŒ Ú†Û†Ù† له‌ قوتابخانه‌ Ùˆ په‌روه‌رده‌وه‌ ئومێد Ùˆ هیوایه‌ÙƒÛŒ نوێ دروست بكه‌ینه‌وه‌ØŸ Ú†Û†Ù† نه‌وه‌یه‌Ùƒ Ù¾ÛŽ بگه‌یه‌نین كه‌ له‌ داهاتوودا بتوانن كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ پێشكه‌وتوو له‌ ڕووی هزر Ùˆ توانا Ùˆ هێزه‌وه‌ بۆ نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد بنیات بنێن.

  "نیلسۆن ماندێللا ده‌ڵێت "گرنگترین فاكته‌ری گۆڕانكاری له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا بریتییه‌ له‌ په‌روه‌رده"‌ و، هه‌روه‌ها فه‌یله‌سووف "ئیمانوێل كانت" جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ "بۆ گۆڕانكاری له‌ كه‌لتووری كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ØŒ یه‌Ùƒ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ هه‌یه‌ ئه‌ویش گۆڕانكارییه‌ له‌ سیسته‌Ù…ÛŒ په‌روه‌رده‌یی." كه‌واته بۆ وه‌ڵامی ئه‌Ùˆ پرسیاره‌‌ ده‌توانین بڵێین، له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردیدا گۆڕانكاریی Ú¯Ù‡‌وره‌ ناكرێت تا قوتابخانه‌كانمان نه‌بنه‌ ئه‌Ùˆ دامه‌زراوه‌ سه‌ره‌كییه‌ÛŒ كه‌ پشتگیری Ùˆ خزمه‌تی هه‌مه‌لایه‌نه‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ بكات. بۆیه‌ به‌ بۆچوونی من، تاكی كوردی بێئومێد بووه‌ له‌وه‌ÛŒ كه‌ قه‌واره‌ Ùˆ حزبێكی دیاریكراو بتوانێت كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ به‌ره‌Ùˆ ئاقارێكی باش ببات، چونكه‌ ئاشكرایه‌ كه‌ ئه‌جێندای هه‌موویان له ‌یه‌Ùƒ بازنه‌ÛŒ كه‌لتووری Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ سیاسییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ÛŒ گرتووه‌Ø› ته‌نیا شێوازه‌كان Ùˆ ناوه‌كان جیاوازن. كه‌واته‌ ئێستا پێویسته‌ بزانین Ú†ÛŒ بكرێت باشه‌:

  1. قوتابخانه‌ØŒ پێویسته‌ له‌ خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی Ùˆ به‌ ها نه‌ته‌وه‌یی Ùˆ نیشتمانییه‌كان بێت.
  2. Ú¯Ù‡‌شه‌دان به‌ به‌ها مه‌ده‌نییه‌كان له‌ ناخی قوتابیان.
  3. مامۆستایان Ú•Û†ÚµÛŒ گرنگ بگێڕن بۆ په‌روه‌رده‌كردنێكی باشی قوتابیان Ùˆ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ ته‌واو جێبه‌جێ بكه‌Ù†. سه‌Ú•Ù‡‌رای ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ حكوومه‌ت مافه‌كانی مامۆستای به‌ته‌واوی نه‌داوه‌ØŒ به‌ڵام هه‌نگاوی نه‌ته‌وه‌یی Ùˆ نیشتمانی، ئه‌وه‌مان Ù„ÛŽ داوا ده‌كات. بۆیه‌ ده‌بێت مامۆستایان هه‌روه‌Ùƒ Ú†Û†Ù† له ‌شۆڕشه‌كاندا هه‌میشه‌ Ú•Û†Úµ Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ گرنگیان هه‌بووه‌ØŒ له‌ ئێستایشدا پێویسته‌ هیوا Ùˆ ئۆمێد بده‌نه‌وه‌ به‌ نه‌وه‌كانمان Ùˆ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ په‌روه‌رده‌یان بكه‌Ù† كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ئێمه‌ وه‌كوو كورد له‌ قۆناغێك له‌ قۆناغه‌كانی مێژوودا تووشی كێشه‌ Ùˆ مه‌ینه‌تیی Ú¯Ù‡‌وره‌ ببینه‌وه‌ØŒ به‌ڵام به‌ هیچ شێوه‌یه‌Ùƒ ده‌ستبه‌رداری مافه‌ Ú•Ù‡‌واكانمان Ùˆ ئامانجه‌ باڵاكانمان نه‌بووین.
  4. پێویسته‌ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ ته‌واو، لیژنه‌ÛŒ چاودێری بۆ قوتابخانه‌كان دابنێت Ùˆ هه‌موو كه‌موكوڕییه‌كان ده‌ستنیشان بكات Ùˆ به‌ زووترین كات هه‌ÙˆÚµÛŒ چاره‌سه‌ركردنیان بدرێت.
  5. پێویسته‌ پێداچوونه‌وه به‌ پرۆگرامه‌كانی خوێندن بكرێت Ùˆ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پێشكه‌وتنه‌كانی دونیای ده‌ره‌وه‌دا بگونجێندرێت.
  6. پێویسته‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان، له‌ Ú•Ù‡‌وتی په‌روه‌رده‌ Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنێكی چاك Ùˆ باشی تاكه‌كانه‌وه‌ØŒ قوتابخانه‌ بكرێته‌ گرنگترین ناوه‌ند Ùˆ سه‌نته‌ری ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ÛŒ Ú¯Ù‡‌نده‌ÚµÛŒ Ùˆ خراپ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵات.
  7. دانانی فه‌لسه‌فه‌ Ùˆ ستراتیژێكی په‌روه‌رده‌ییی گرنگ له‌ لایه‌Ù† كه‌سانی پسپۆر Ùˆ شاره‌زاوه‌ØŒ بۆ Ú¯Ù‡‌ڕاندنه‌وه‌ÛŒ قوتابخانه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ ئه‌Ùˆ دامه‌زراوه‌ گرنگه‌ÛŒ كه‌ ئه‌رك Ùˆ ئامانجه‌كانی خۆی به‌ته‌واوی جێبه‌جێ بكات، كه‌ له‌ خزمه‌تی گشتیی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا بێت.

 
 
« Ú•Û†ÚµÙ‰ حزبە سیاسییەکان Ù„Û• پێکهێنانى کەلتووری سیاسی Ù„Û• هەرێمى کوردستاندا
« Ú•Û†ÚµÙ‰ قوتابخانە Ù„Û• پێگەیاندنى سیاسیدا 
« پەروەردەى مەدەنی، ÙˆÛ•Ú© ئامرازێکى سەرەکیى سەقامگیریى سیاسی Ùˆ بنیاتنانەوەى ئاشتى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« پەیمانى کۆمەڵایەتى، ÙˆÛ•Ú© ڕێگەچارەى قەیرانەکان Ù„Û• هەرێمى کوردستان Ù„Û• قۆناغى Ù¾ÛŽØ´ دەوڵەت
« بنەما فەلسەفییەکانى مافەکانى مرۆڤ Ùˆ خۆیندنەوەیەک بۆ پرۆگرامەکانى مافەکانى مرۆڤ Ù„Û• ناوەندەکانى خۆێندن Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« Ú•Û†ÚµÙ‰ ڕێکخراوە ناحکوومییەکان Ù„Û• بنیاتنانى Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ مەدەنى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« سه‌د Ú•Û†Ú˜ له‌ چاكسازى

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون