PÊNÛS
 
کوردستانی سەربەخۆ Ùˆ کۆماری ئیسلامیی ئێران 
     2017-09-26
د. ئه‌سعه‌د ئه‌نوه‌ر عارف

کوردستانی سەربەخۆ و کۆماری ئیسلامیی ئێران

 

د. ئەسعەد ئەنوەر عارف، مامۆستا لە کۆلێژی یاسا و زانستە سیاسییەکان/ زانکۆی سەڵاحەددین

پێشەکی:

دانیشتووانی باشووری کوردستان بڕیاری ڕیفراندۆمیان بە مەبەستی سەربەخۆیی، Ú©Û• سەد ساڵە خەباتی بۆ دەکەن، داوە Ùˆ ئامانجی ئەم پرۆسەیە بە نسبەت Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ù„Û•Ù… بەشەی کوردستاندا ڕوونە و، بە نسبەت وڵاتانی ناوچەکەوە Ú©Û• بەبێ خوێندنەوەیەکی ڕاستەقینە بۆ ئەم پرسە هەر یەک بە هۆکارێکی جیاواز Ú©Û• ئەگەر شیکاری بۆ بکرێت پەیوەندییان بە باشووری کوردستانەوە نییە و، زیاتر پەیوەستە بە Ú©ÛŽØ´Û• هەڵسپێردراوەکانی نێوخۆی ئەم وڵاتانە، داوای دواخستنی ڕیفراندۆم دەکەن. بۆیە مەبەستمانە شیکاری بۆ دەرفەت، یان Ù‡Û•Ú•Ù‡‌Ø´Û•ÛŒ بوونی پرۆسەی سەربەخۆییی کوردستان سەبارەت بە کۆماری ئیسلامیی ئێران وەکوو یەکێک Ù„Û•Ùˆ وڵاتانەی Ú©Û• هەر Ù„Û• سەرەتاەوە دژی ئەم پرۆسەیە وەستاوەتەوە، بکەین.

 Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ ڕیفراندۆم

مافی بڕیاردانی چاره‌نووس (self-determination)ØŒ واتە مافی گەلان بۆ دەستنیشانکردنی ئازادانەی دۆخی سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی Ùˆ کەلتووریی خۆیان. Ú†Ù‡‌مكی‌ مافی‌ بڕیاردانی چاره‌نووسی‌ نه‌ته‌وه‌یی،‌ ته‌نیا به‌ بنه‌مای یاسای‌ نێودەوڵەتییەوە‌ نه‌به‌ستراوه‌ته‌وه‌ØŒ به‌ڵكوو Ú•Ù‡‌گوڕیشه‌یه‌ÙƒÛŒ‌ قووڵتری‌ له‌ سروشتی‌ مرۆڤایەتیدا هه‌یه‌. دانپێدانان به‌ مافی‌ بڕیاردانی چاره‌نووسی‌ نه‌ته‌وه‌یی، وه‌Ùƒ بنه‌مایه‌ÙƒÛŒ‌ سه‌ره‌كیی‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ‌ مۆدێڕن پێناسه‌ÛŒ‌ بۆ ده‌كرێت و، Ú†Û•Ù…Ú©ÛŽÚ©Û• Ù„Û• یاسای نێودەوڵەتیدا Ùˆ Ù„Û• ماددەکانی 1 Ùˆ 55ÛŒ بڵاوکراوەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و، Ù„Û• ماددەی یەکەمی پەیمانی مەدەنی - سیاسیدا بەڕوونی هاتووە و، دووپاتی کردۆتەوە Ú©Û• هەموو گەلان مافی بڕیاردانی چاره‌نووسیان هەیە و، ئەم پەیمانە نێودەوڵەتییە یەکێکە Ù„Û• بەڵێننامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان Ú©Û• لەسەر بنەمای جاڕنامەی گەردوونیی مافی مرۆڤ Ùˆ پەیوەندیی بە خواستی ڕاستەقینەی خەڵکەوە هەیە و، پێویستە بە شێوەیەکی ئازادانە Ùˆ بەدوور Ù„Û• هەر جۆرە گوشارێک سوودی Ù„ÛŽ وەرگیرێت. ئەمە Ù„Û• کاتێکدایە کوردستان تا ئێستا دوو جار دابەش Ùˆ Ù„Û• مافی ڕەوای سەربەخۆیی Ùˆ دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی وەکوو هەموو گەلانی تری دونیا بێبەش کراوە، بۆیە مافی بڕیاردانی چاره‌نووس Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ ڕیفراندۆمی ٢٠١٧ه‌ÙˆÛ•  ÙˆÚµØ§Ù…دانەوەیەکی شارستانی Ùˆ یاسایییە بۆ ئەم دابەشکردن Ùˆ بندەستییە Ú©Û• نەیارانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد بەپێچەوانەی هەموو ڕێسا Ùˆ یاسای نێودەوڵەتییەوە بەسەر Ú¯Û•Ù„ÛŒ کوردا دایان سەپاندووە.  

جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ ڕیفراندۆم بەپێی یاسای نێودەوڵەتی، مافێكی شەرعیی گەلانە Ùˆ Ù„Û• دەستووری عێراقیشدا هیچ بڕگەیە دژی نییە، Ù„Û• کردەوەیشدا پێویستە جیاواز Ù„Û• ڕابردوو بیر بکرێتەوە Ùˆ Ù„Û• واقعی سەر گۆڕەپانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست Ú©Û• شاهدی ئەم ڕاستییانەیە Ú©Û• ناوچەکە بەرەو گۆڕانکاریی جیۆپۆلیتیکی هەنگاو دەنێت Ùˆ کاریگەریی گەورە لەسەر هەموو وڵاتانی  ناوچەکە دادەنێت، وەکوو دەرفەت Ú©Û•ÚµÚ© وەرگیرێت. بۆیە دامەزراندنی دەوڵەتی کوردستان پرسێکی چاوەڕوانکراوە و، Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ù„Û• ڕوانگەی سیاسییەوە گەیشتوونەتە ئاستی پێویست بۆ بەڕێوەبردنی دوخە هەستیارەکان و، ئیتر کەمتر دەکەوێتە Ù†ÛŽÙˆ کەمینی یاریی وڵاتانی ناوچەکەوە Ùˆ هۆکارێکی گرنگی لەدایکبوونی دەوڵەتی کوردی Ú¯Û•Ø´Û•ÛŒ هزری سیاسیی تاکی کوردە Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© وەکوو هەندێ Ù„Û• نەیاران باوەڕیان وایە Ú©Û•  کەسێ، یان حزبێکی دیاریکراو،  ÛŒØ§Ù† وڵاتێکی زلهێز Ù„Û• پشتی ئەم پرۆسەوەیە. گومان لەوەدا نییە ڕاگەیاندنی دەوڵەتی کوردستان پرۆسەیەکی کاتی نییە Ùˆ بەشێک Ù„Û• واقعی ئێستا Ùˆ داهاتووی ناوچەکەیە، جا ئەگەر وڵاتانی دەوروبەرمان بە تێگەیشتن Ùˆ قبووڵکردنی ڕاستییەکان هەنگاو بنێن ئاشکرایە کوردستانی سەربەخۆ دەرفەتێکی لەبارە بۆ چارەسەرکردنی بەشێک Ù„Û• پرسە هەڵپەسێردراوەکانی نێوخۆی ئەم وڵاتانە و، سەرەتایەکی ئەرێنییە بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و، دەبێتە یەکەمین ئەزموون Ù„Û• ناوچەکەدا Ú©Û• بەدەر Ù„Û• هێزی سەربازی Ùˆ کودەتا، سندووقی دەنگدان بڕیاری کۆتایی سەبارەت بە داهاتووی نەتەوەیەکی ژێردەست دەدات Ú©Û• خۆی Ù„Û• خۆیدا بەرەوپێشچوونی ئاستی ڕۆشنبیریی تاکی کورد Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ کوردستان بەدەر دەخات.

کۆماری ئیسلامیی ئێران و پرسی ڕیفراندۆم

Ù„Û• بەرامبەر کوردستانی سەربەخۆدا، کۆماری ئیسلامیی ئێران دەرفەتی زۆری Ù„Û• پێشدایە. گرنگ ئەوەیە لۆژیکی بڕیار لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەشی ئابووری Ùˆ سیاسیی هەر دوو Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ùˆ کۆماری ئیسلامیی ئێران بدات. 

Ù„Û• ڕونگەی ئابوورییەوە: Ù„Û• ڕوانگەی ئابوورییەوە جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ بەشێک Ù„Û• داهاتی کۆماری ئیسلامیی ئێران Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ هەرێمی کوردستانەوەیە، ئەم وڵاتە دەتوانێت Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ ناردنی هێزی کار Ùˆ دروستکردنی ناوچەی ئازادی بازرگانی، Ù„Û• بووژاندنەوەی ژێرخانی ئابووریی ڕۆژهەڵاتی کوردستان Ú©Û• Ù„Û• بارودۆخێکی باشدا نییە Ùˆ Ù„Û• ئێستادا پرسی ئابووری Ù†Û• تەنیا Ù„Û• ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڵکوو Ù„Û• هەموو ئێراندا Ú•Û†Ú˜ دوای ­Ø±Û†Ú˜ گەورەتر Ùˆ مەترسیدارتر دەبێت، Ú©Û•ÚµÚ© وەرگرێت.

ڕۆژهەڵاتی کوردستان جگە Ù„Û• پرسی ناسنامه‌ØŒ گرفتی ئابووری Ùˆ کۆمەڵایەتیی هەیە Ùˆ هۆکارەکەی بۆ جیاکاریی نەتەوەیی Ùˆ بە مانای کلاسیکی وشە ستەمی نیشتمان سەبارەت بە Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد دەگەڕێتەوە و، هەر Ù‡Û•ÙˆÚµÛŽÚ©ÛŒ ئاشتییانە بەپێی یاسای نێودەوڵەتی Ù„Û• نێوخۆی کۆماری ئیسلامیی ئێران یان Ù„Û• ناوچەکەدا بۆ نەهێشتن Ùˆ ڕەوانەوەی ئەم جیاکارییانە Ùˆ ستەمی نیشتمانی، پێویستە Ù„Û• لایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پێشوازیی Ù„ÛŽ بکرێت، تاوەکوو بەشێک Ù„Û• برینی جەستەی کۆماری ئیسلامیی ئێران سارێژ و، ببێتە Ù‡Û†ÛŒ ئەوەی Ú©Û• هاووڵاتیی کوردی ڕۆژهەڵات هەست بە هاووڵاتیبوونی خۆی بکات، نەوەکوو کۆماری ئیسلامیی ئێران بە سڕینەوەی پرسی نەتەوە جیاوازەکان Ù„Û• نێوخۆی ئەم وڵاتەدا، بەتایبەت Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ù„Û• ڕوژهەڵاتی کوردستان، ده‌ست بە دژایەتیکردنی هەنگاوە ئاشتیخوازانەكانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ù„Û• پارچەکانی تری کوردستاندا بكات، بە بیانووی ئەوەی کاریگەریی نەرێنی دەکاتە سەر ئاسایشی نەتەوەیییان. ئەگەر پرۆسەی دیموکراسی بەپێی یاسای نێودەوڵەتی Ùˆ جاڕنامەی گەردوونیی مافی مرۆڤ، کاریگەریی نەرێنی بکاتە سەر ئاسایشی نیشتمانیی هەر وڵاتێک، ئەوەمان بۆ دەردەخات بنەمای ئاسایشی نیشتمانیی ئەو وڵاتە گرفتی شه‌عییەتی هەیە Ùˆ لەسەر بنەمایەکی لەرزان بنیات نراوە؛ چونکە Ù„Û• سیستەمی سیاسیی پێشکەوتوودا هەر هەنگاوێکی دیموکراسی Ùˆ هاوئاهەنگ Ù„Û•Ú¯Û•Úµ بنەماکانی یاسای نێودەوڵەتیدا هۆکارێکی باشە بۆ پتەوکردنی ئاسایشی نیشتمانیی نێوخۆی وڵات و، وەکوو دەرفەت بۆ بەهێزکردنی سیستەمی سیاسی Ú©Û•ÚµÚ©ÛŒ Ù„ÛŽ وەردەگیرێت، Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© مەترسی لەسەر سیستەمی سیاسی.

ئەوەی کە لە درێژخایەندا دژی ئاسایشی نیشتمانییە و بەدڵنیایییەوە دوورکەوتنەوە لە حکوومەتی ناوەند بە شوێن خۆیدا دێنێت، جیاکاری و بێبەشکردنی بەشێک لە دانیشتووانی کۆمەڵگەیە لە مافە یاسایییەکان، نەوەک جێبەجێکردنی پرۆسەیەکی دیموکراسی لە دەرەوەی سنوور. دژایەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ پرسی سەربەخۆییی کوردستان بەپێچەوانەی بیروباوەڕی، کاربەدەستانی ئەم وڵاتەوەیە، کە باوەڕیان وایە کوردەکان ڕەسەنترین نەتەوەی ئێرانن، یان بەواتایەکی تر ئێرانیی رەسەنن!؟ کەواتە بەپێچەوانەی دەوڵەتی تورکیا و عێراق و سووریاوە، کە ترسی سەرهەڵدانی ناسونالیزمی کوردی لە نێوخۆی ئەم وڵاتانەدا بوونی هەیە، ئەم بابەتە سەبارەت بە کۆماری ئیسلامیی ئێران ناڕاستە!

بەشێک لە شرۆڤەکاران و ڕۆشنبیرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران، پێشنیار ئەوە دەکەن، ئەم وڵاتە هەر لە سەرەتاوە دەوڵەتی کوردستان بەفەرمی بناسێت، هەروەک چۆن چاوەڕوان دەکرێت توركیا ئەم دەرفەتە لەدەست نەدات و، وا بەدیار دەکەوێت لە هەوڵی دروستکردنی پەیوەندیی ستراتیژیدایە لەگەڵ دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستاندا، کۆماری ئیسلامیی ئێرانیش لە خوێندنەوەی ڕاستییەکان هەوڵی ئەوە بدات و پەرە بە پەیوەندیی ئابووری و سیاسیی نێوانیان بدات و، لە ڕێگەی ئەم وڵاتەوە دەوڵەتی کوردستان دەستی بە ئاوەکانی کەنداو بگات کە لە داهاتوودا دەبێتە بەردی بناغەی ئاشتی و دۆستایەتی لە نێوان دوو گەلی کوردستان و کۆماری ئیسلامیی ئێراندا.

شرۆڤەکارانی نێوخۆی کۆماری ئیسلامیی ئێران بە گرنگییەوە دەڕواننە بابەتی سەربەخۆییی کوردستان. Ù„Û• تێڕوانینی یەکێک Ù„Û•Ù… شرۆڤەکارانەدا، تورکیا Ù†Û• هاوپەیمانی ستراتیژیکی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە Ùˆ Ù†Û• سەبارەت بە پرسی کورد بۆچوونی هاوبەشیان هەیە؛ تورکیا ڕەکابەری ناوچەییی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە و، ئەگەر کۆماری ئیسلامیی ئێران Ú©Û•ÚµÚ© Ù„Û• دەرفەتی ڕیفراندۆم Ùˆ سەربەخۆییی کوردستان وەرگرێت، چەند هەنگاوێك Ù¾ÛŽØ´ ڕەکابەره‌ ناوچەیییەکەی دەکەوێت. بەپێچەوانەوە سیاسەتی ئابووریی میحوەری تورکیا، ئەوەی سەلماندووە زۆر بەباشی Ù„Û•Ù… هەڵانە Ú©Û•ÚµÚ© وەردەگرێت Ùˆ Ù„Û• بەرژەوەندیی خۆیدا دەیقۆزێتەوە و، Ú•Û•Ù†Ú¯Û• Ù„Û•Ù… کاتەدا داڕشتنی پەیوەندییەکی نوێ Ù„Û•Ú¯Û•Úµ دەوڵەتی کوردستاندا بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران زۆر درەنگ بێت.

Ù„Û• ڕونگەی سیاسییەوە: دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان، جگە Ù„Û• چارەسەرکردنی پرسی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد وەکوو گەورەترین نەتەوەی بێدەوڵەت، ئەو دەرفەتە بە کۆماری ئیسلامیی ئێران دەبەخشێت، دەوڵەتێکی بەهێز Ú©Û• سنوورەکانی ئەم وڵاتە Ù„Û• بەرامبەر دیاردەی ئیسلامی توندڕەودا، Ú©Û• Ù„Û• دیاردە مەترسیدارەکانی داهاتووی هەموو دونیا، بەتایبەت ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جیا بکاتەوە؛ هەروەکوو Ú†Û†Ù† Ù„Û• جه‌Ù†Ú¯ÛŒ دژ بە داعشدا هێزی پێشمەرگە لەمپەرێکی بەهیز Ùˆ کاریگەر بوو بۆ ئەوەی ئەم جه‌Ù†Ú¯Û• نەگاتە سنوورەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران. هەروەها Ù¾ÛŽÚ¯Û•ÛŒ جیۆپۆلیتیکی کوردستانی باشوور Ù„Û• باری سەربەخۆییدا Ù„Û•Ú¯Û•Úµ جیۆپۆلیتیکی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا Ù†Û•Ùƒ تەنیا دژایەتیی نییە، بەڵکوو Ù„Û• ڕاستای بەرژەوەندیی ئەم وڵاتەدایە و، سنووری جوگرافیی کوردستانی باشوور زیاتر Ù„Û•Ú¯Û•Úµ سنووری عەرەبی سوننە Ùˆ دەوڵەتی تورکیادایە؛ بەدڵنیایییەوە هیچ کات نابێتە خاڵی ناکۆکی Ù„Û• نێوان کۆماری ئیسلامیی ئێران Ùˆ دەوڵەتی کوردستاندا.

بەڵام ئەگەر کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامیی ئێران Ù„Û• ئێستاشدا Ù„Û• ڕوانگەی تێڕوانینی کلاسیکییەوە سەیری پرسی دەوڵەتی کوردستان بكه‌Ù† Ùˆ لایەنگری Ù„Û• ڕیفراندۆم Ùˆ سەربەخۆییی کوردستان بە جۆرێك Ù„Û• جه‌Ù†Ú¯ÛŒ نەرم ÙƒÛ• Ù„Û• زۆر ڕەهەندەوە بۆشاییی كوردبوون Ùˆ  ئێرانیبوون زەق دەكاتەوە و، Ù„Û• هەمان كاتیشدا سنوورەكانی ناسنامەی ئەم دوو نەتەوە جیاوازە بەرجەستە دەكاتەوە، بکەن خۆی Ù„Û• خۆیدا دەبێتە سەرەتای جیاوازی Ùˆ گرفت Ù„Û• نێوان دەوڵەتی کوردستان Ùˆ دەوڵەتی کۆماری ئیسلامیی ئێراندا Ú©Û• کاریگەریی نەرێنی لەسەر کۆماری ئیسلامیی ئێران زیاترە. چونکە ئەوەی Ú¯Û•Ù„ÛŒ كورد Ù„Û• ڕۆژهەڵات زۆر لایەنگری ڕیفراندۆم Ùˆ سەربەخۆیین، جیا Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ ÙƒÛ• ڕەهەندێکی مێژووییی هەیە، Ù„Û• درێژخایەندا هاودژە Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ئەوەی کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ÙˆÛ•Ùƒ ئاسایشی نەتەوەییی خۆیان ناوی دەبەن. هەروەها هەڵوێستی نەرێنی Ùˆ Ù‡Û•ÚµÛ•ÛŒ ستراتیژیی کۆماری ئیسلامیی ئێران سەبارەت بە کوردستانی سەربەخۆ، دووبارەکردنەوەی ئەو Ù‡Û•ÚµÛ• ستراتیژییەیه‌ Ù„Û• سەردەمی هەڵوەشانەوەی سۆڤیه‌تدا، Ú©Û• Ù„Û• درێژخایەندا گرفتی سیاسی Ùˆ ئابووریی گەورەی بۆ ئیران دروست کرد.

دەرەنجام

ڕیفراندۆمی باشووری کوردستان Ù¾ÛŽØ´ Ù„Û• هەموو شتێک بڕیارێکی شارستانییە بۆ دووریکردن Ù„Û• توندوتیژی و، بە ئامانجی بنیاتنانی شێوەیەکی نوێ Ù„Û• پەیوەندی Ù„Û• نێوان نەتەوە جیاوازەکان بە مەبەستی بەدەستهێنانی ڕێگەچارەی گونجاو بۆ گەیشتن بە ڕەواندنەوەی پرسە نەتەوەیییەکانی ناوچەکە. ئەم جۆرە Ù„Û• بڕیاردان، پێویستیی بە تێڕوانێنێکی باڵای سیاسییە Ú©Û• چاوەڕوانی سەرهەڵدانی Ù„Û• هەموو نەتەوە جیاوازەکانی وڵاتانی ناوچەکە Ù„Û• داهاتوودا Ù„ÛŽ دەکرێت؛ هەر بۆیە مەترسیی وڵاتانی هاوسێی باشووری کوردستان، پەرەسەندنی ناسونالیزمی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کوردە نەوەکوو دابەشبوونی عێراق. هەرچەندە ئەزموونی حوكمڕانی Ùˆ دیپلۆماسیی سەرکەوتووی ئەم چەند ساڵە، ئەوەی سەلماندووە Ú©Û• باشووری کوردستان فاکتەری سەقامگیری بووە Ù„Û• ناوچەکەدا و، مێژووی ناسیۆنالیزمی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد بۆ زۆر پێشتر دەگەڕێتەوە و، ئەوەی مەترسی ڕاستەقینەیه‌ لەسەر یەکپارچەییی ئەم وڵاتانە، جیاکاری Ùˆ بێبەشکردنی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کوردە Ù„Û• مافە سەرەتایییەکانیان Ù„Û• دەستووری ئەم وڵاتانەدا؛ Ú©Û• Ù„Û• تورکیا، دەستوورەکەی لەسەر بنەمای تاکی تورک و، دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێران مەزهەبی شیعە پێوەری هاووڵاتیبوونە و، دەستووری سووریا هەر Ù„Û• بنەمادا نەتەوەی کوردی سڕیوەتەوە. بەکورتی، کورد وەکوو بیانی Ù„Û•Ù†ÛŽÙˆ دەستووری ئەو وڵاتانەی Ú©Û• تێدا دەژین پێناسە کراون، Ù„Û• کاتێکدا هەموو پێکهاتە ئایینی Ùˆ نەتەوەیییەکانی باشووری کوردستان بەئازادی دەژین و، پێویستە دەستووری داهاتووی کوردستان، بەپێچەوانەی ئەم وڵاتانەوە، ڕێز Ù„Û• هەموو پێکهاتەکانی هەرێمی کوردستان بگرێت و، Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ پابەندی بە بنەماکانی دیموکراسییەوە وه‌ڵامی نەیارانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد بدرێتەوە.

 
 
« ڕاگەیاندن Ù„Û• نێوان ئازادی Ùˆ بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتیدا
« پاراستنی مافی هاووڵاتی Ù„Û• یاسای "فەرعی"دا*
« هەرێمی کوردستان Ù„Û• نێوان سیستەمی پەرلەمانی Ùˆ سەرۆکایەتیدا‌
« سەروەریی یاسا
« Ú•Û†ÚµÛŒ یاسا Ù„Û• پراکتیزەکردنی ئەخلاقی ڕاگەیاندندا
« Ù¾ÛŽÚ¯Û•ÛŒ یاسای پرەنسیپی مافی چارەی خۆنووسین
« زمان Ùˆ ناسنامه‌ی نیشتمانی

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون