PÊNÛS
 
ڕوانگه‌ی وڵاتانی بیانی له‌ هه‌مبه‌ر پرسی ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆییی باشووری كوردستان 
     2017-09-18
ڕامین مه‌فاخری

ڕوانگه‌ÛŒ وڵاتانی بیانی له‌ هه‌مبه‌ر پرسی ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆییی باشووری كوردستان

 

وتووێژ Ù„Û•Ú¯Û•Úµ دكتۆر ڕامین مه‌فاخری پسپۆڕ له‌ بواری تیۆریی سیاسی، بریتانیا

وتوێژکار: زریان ڤیکتۆری

1- چی وای کرد کە هەرێمی کوردستان ڕوو لە ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی بکات؟

یه‌كه‌Ù… ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ مافی چاره‌نووس مافێكی Ú•Ù‡‌وایه‌ Ùˆ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌Ùƒ مافی ئه‌وه‌ÛŒ هه‌یه‌ كه‌ بۆ چاره‌نووسی خۆی خاوه‌Ù† بڕیار بێت. له‌ ڕوانگه‌یه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ØŒ ‌ له‌ دونیای سیاسیه‌تدا ڕاستییه‌Ùƒ هه‌یه‌ كه‌ ده‌ڵێت دۆستی Ùˆ دژایه‌تیی هه‌میشه‌یی نییه‌ به‌ڵكوو به‌رژه‌وه‌ندیی هه‌میشه‌یی  هه‌یه‌. به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئه‌Ù… ڕاستییه‌ له‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌دا ده‌توانین به‌گشتی بڵێین كه‌ له‌ سه‌رده‌Ù…ÛŒ پێكهاتنی وڵاتێك به‌ ناوی عێراق هه‌تا ئه‌مڕۆ، مێژووی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان كورد Ùˆ عه‌ره‌ب ئه‌Ù… ڕاستییه‌ÛŒ سه‌لماند كه‌ ئه‌نجامی هاوپه‌یمانێتی Ùˆ ژیانی هاوبه‌Ø´  ته‌نیا Ú†Ù‡‌ÚµÙ‡‌نج (به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌) Ùˆ خه‌ساره‌.  Ø¨Û†ÛŒÙ‡‌ØŒ ئه‌مڕۆكه‌ كورد به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئه‌زموونی ناخۆشی ڕابردوو، به‌Ù… ڕاستییه‌ Ú¯Ù‡‌یشتووه‌ كه‌ ئارامش Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی هه‌ر دوو لا له‌ كۆتاییهێنان به‌Ù… ژیانه‌ هاوبه‌شه‌دا ببینێت.

2- بۆچی ئه‌مریكا له‌ به‌ڕێوه‌چوونی ڕیفراندۆم له‌ هه‌رێمی كوردستان له‌Ù… كاته‌دا، ناڕه‌زایی ده‌رده‌بڕێت؟

سه‌باره‌ت به‌Ù…  Ù¾Ø±Ø³ÛŒØ§Ø±Ù‡‌ گرنگه، ئه‌Ù… بابه‌ته‌‌‌ ده‌بێت له‌ پانتایه‌ÙƒÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌تردا، واته‌ سیاسه‌ت Ùˆ ستراتیژیی ئه‌مریكا له‌ ناوچه‌كه‌دا تاووتوێ بكرێت. له‌Ù… ڕوانگه‌یه‌وه‌ØŒ ڕووداواكانی ناوچه‌كه‌ و، هه‌روه‌ها ئه‌زموونی Ú†Ù‡‌ند ده‌یه‌Ù‡‌ÛŒ ڕابردوو ئه‌Ù… ڕاستییه‌ ڕوون ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌مریكا Ùˆ زۆربه‌ÛŒ ئه‌كته‌ره‌ چالاكه‌كان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا له‌ چوارچێوه‌ÛŒ ستراتیژیی مانه‌وه‌ Ùˆ  Ú†Û†Ù†ÛŽØªÛŒÛŒ به‌ڕێوه‌بردن Ùˆ درێژه‌دان به ناكۆكی Ùˆ ‌ناسه‌قامگیری له‌ ناوچه‌كه‌دا پێناسه‌ ده‌كرێت. نموونه‌ÛŒ به‌رچاوی ئه‌Ù… ڕاستییه،‌ درێژه‌دان به‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ ئایدیۆلۆژیكی نێوان فه‌نده‌مێنته‌ڵیزمی شیعه‌ Ùˆ سوننه‌یه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا، كه‌ Ú•Û†ÚµÛŒ ئه‌مریكا هاندانی ئه‌كته‌ره‌كانی ‌نێوان ئه‌Ù… دوو به‌ره‌یه‌‌ بۆ درێژه‌دان به‌ ناته‌بایی Ùˆ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ ئایدیۆلۆژیكی.‌ به‌ درێژه‌دان به‌Ù… ستراتیژییە‌ له‌ ناوچه‌كه‌دایه‌ كه‌ كۆمپانیا Ùˆ كارتێله‌ (cartel) نه‌وت Ùˆ Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ته‌قه‌مه‌نییه‌كان سه‌ر به‌Ù… وڵاته‌ زلهێزانە زۆرترین قازانج ده‌كه‌Ù†. بۆ نمونه‌: له‌ سالی 2017دا، وڵاتی سعوودیا Ú¯Ù‡‌وره‌ترین گرێبه‌ستی مێژووی ئه‌مریكا به‌‌ بڕی سه‌د Ùˆ ده ‌میلیار دۆلار بۆ فرؤشتنى Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ته‌قه‌مه‌نی، ‌هه‌روه‌ها دوو سه‌د Ùˆ هه‌شتا ميليار دۆلار بۆ فرۆشتنی كاڵا Ùˆ به‌رهه‌مهێنانی كۆمپانیای ئه‌مریكا له‌ عه‌ره‌بستانی سعوودیا، قه‌ته‌ر دوانزه‌ میلیار دۆلار گرێبه‌ست بۆ كڕینی فڕۆكه‌ له‌ ئه‌مه‌ریكا، ئیمارات (پێنج میلیار دۆلار كڕینی Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ته‌قه‌مه‌Ù†ÛŒ له‌ كۆمپانیا ڕۆژاوایییه‌كان كه‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ گرێبه‌سته‌كه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ كۆمپانیای ڕوسوبورون ئێکسپۆرتی ڕووسی بووه. واته‌ به‌گشتی هه‌تا ئه‌Ù…Ú•Ùˆ به‌ڕێوه‌بردنی چۆنێتیی درێژه‌دان به‌ ناسه‌قامگیری، زاڵبوونی ترس، بێباوه‌Ú•ÛŒ Ùˆ جه‌Ù†Ú¯ به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌دا له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌مریكا Ùˆ سه‌رجه‌Ù… ئه‌كته‌ره‌ كاریگه‌ره‌كانه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا‌.

هه‌روه‌ها ده‌بێت ئه‌Ù… خاڵه‌یش له‌به‌رچاو بگیردرێت كه‌ هه‌بوونی پۆتانسیه‌ÚµÛŒ كه‌لتووری سیاسی بۆ ململانێ Ùˆ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ ئایدیۆلۆژیكی له‌ وڵاتانی ناوچه‌كه‌دا، ئاسانكارییه‌كه‌ بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌Ù… ستراتیژییه‌. له‌Ù… هاوكێشه‌ سیاسییه‌ ئایدیۆلۆژیكییه‌دا، ئه‌كته‌ره‌كانی ناوچه‌كه‌یش له‌ نێوان گرووپی ها‌وپه‌یمان، یان قوربانیدا دابه‌Ø´ ده‌بنه. له‌ لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ØŒ ئه‌Ù…Ú•Û† له‌ سیسته‌Ù…ÛŒ Ú†Ù‡‌ندجه‌مسه‌ریی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا (ئه‌مریكا، چین Ùˆ ڕووسیا)ØŒ ئه‌مریكا له‌ هاوكێشه‌ Ùˆ گۆڕانكاریی جیۆپۆلیتیكدا تاكه‌ ئه‌كته‌ری بڕیارده‌ر نییه‌. به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئه‌Ù… ڕاستییانه،‌ ئه‌مریكا تا ئه‌مڕۆكه‌ نه‌یویستووه‌ بڕیارێكی ڕوون Ùˆ یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ بابه‌تی ڕیفراندۆم Ùˆ پرسی سه‌ربه‌خۆیی له‌ هه‌رێمی كوردستان وه‌كوو هه‌نگاوێكی گرنگ بۆ سه‌ربه‌خۆیی، بدات.   

3- یەکێتیی ئەوروپا سەبارەت بە پرسی سەربەخۆییی هەرێمی کوردستان Ú† هه‌ڵوێستێكی چاوه‌ڕوانكراوی ده‌بێت؟

ئه‌Ú¯Ù‡‌رچی له ‌دونیای سیاسه‌تدا ته‌نیا یه‌Ùƒ یاسای جێگیر، بوونی هه‌یه‌ØŒ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هیچ شتێك له‌ Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانی سیاسه‌تدا جێگیر نییه‌. به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵوێستی یه‌كێتیی ئه‌وروپا، ده‌توانین بڵێین كه‌ زۆرتر له‌ژێر كاریگه‌ریی سیاسه‌ت Ùˆ بڕیاری سێ وڵاتی به‌هێزی ئابووری- سه‌ربازیی ئه‌وروپا، واته‌ بریتانیا، فه‌Ú•Ù‡‌نسا Ùˆ ئه‌ڵمانیادایه‌Ø› كه‌ به‌ باوه‌Ú•ÛŒ من له‌ باسێكی گرنگی وه‌Ùƒ گۆڕانكاری له‌ جیۆپۆلیتیكی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، هه‌ڵوێستی خۆیان زیاتر له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سیاسه‌ت Ùˆ بڕیار Ùˆ ستراتیژیی ئه‌مریكادا Ú•ÛŽÙƒ ده‌خه‌Ù†.

4- ئه‌ندامانی هه‌میشه‌ییی ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان Ú†  هه‌ڵوێستێكیان له‌ به‌رامبه‌ر پرسی سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستاندا ده‌بێت؟

به ‌گشتی هه‌ڵوێستی پێنج ئه‌ندامی هه‌میشه‌ییی ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایش (ئه‌مریكا، بریتانیا، فه‌Ú•Ù‡‌نسا، چین Ùˆ ڕووسیا)ØŒ ده‌بێ له‌ دوو ڕوانگه‌وه‌ له‌به‌ر چاو بگیردرێت: یه‌كه‌Ù…ØŒ بۆچوونی سێ وڵاتی ئه‌مریكا، بریتانیا Ùˆ فه‌Ú•Ù‡‌نسایه‌ كه‌ له‌سه‌ر پرسی سه‌ربه‌خۆییی كوردستان زۆرتر به‌Ù¾ÛŽÛŒ ستراتیژیی ئه‌مریكا، هه‌ر سێ وڵات بڕیاری هاوبه‌شیان ده‌بێت. دووه‌Ù…ØŒ هه‌ڵوێستی چین Ùˆ ڕووسیایه‌ كه‌ ده‌كرێت له‌ هه‌مبه‌ر هاوپه‌یمانێتیی ده‌سته‌ÛŒ یه‌كه‌مدا به‌Ù¾ÛŽÛŒ سیاسه‌ت Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی تایبه‌ت به ‌خۆیان بیروڕای جیاواز، یان هاوبه‌شیان هه‌بێت.

بۆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی چین ناوچه‌ÛŒ گرنگی جیۆپۆلیتیك، زۆرتر ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیا و، هه‌روه‌ها باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیایه‌. بۆیه‌ پرسی ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان، بۆ ئه‌Ù… وڵاته‌ بابه‌تێكی هه‌ستیار نابێت، مه‌Ú¯Ù‡‌ر له‌ بارودۆخێكی زۆر ده‌گمه‌ندا، وه‌كوو ڕێككه‌وتن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕووسیا بۆ بڕیارێكی هاوبه‌Ø´ دژ به‌ موافه‌قه‌ÛŒ ئه‌مریكا  Ù‡Ù‡‌ÙˆÚµÛŽÙƒÛŒ وا بدات.  

سه‌باره‌ت به‌ ڕووسیا، زۆر به‌گشتی، ده‌توانین بڵێین كه‌ بێده‌نگیی ستراتیژیكی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی ئۆباما و،‌ هاوكات ستراتیژیی سیاسه‌تی چالاكانه‌ÛŒ ده‌ره‌وه‌ÛŒ پووتین له به‌شداریكردن له‌‌ ئاستی به‌ڕێوه‌بردنی كێشه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كاندا، ئه‌Ùˆ ده‌رفه‌ته‌ÛŒ بۆ ڕووسیایش Ú•Ù‡‌خساند كه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستیشدا هێژموونیی خۆی په‌ره ‌Ù¾ÛŽ بدات؛ به ‌جۆرێك كه‌ ئه‌مڕۆكه‌ ده‌بینین كه‌ بڕیار Ùˆ سیاسه‌تی ڕووسیا له‌ ناوچه‌كه‌دا ڕاسته‌وخۆ Ùˆ ناڕاسته‌وخۆ كاریگه‌ریی له‌سه‌ر كێشه‌ Ùˆ گۆڕانكارییه‌كان هه‌یه‌. به‌Ù¾ÛŽÛŒ سروشت Ùˆ ‌ماهییه‌تی سیاسه‌تی ڕووسیا، به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ به‌رچاو له‌ هۆكاری ده‌ستێوه‌ردانی ئه‌Ù… وڵاته‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا، ده‌كه‌وێته‌ خانه‌ÛŒ ڕكابه‌ری له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌مریكا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانی به‌ مه‌به‌ستی ئیمتیازوه‌رگرتن له‌سه‌ر بابه‌تگه‌Ù„ÛŽÙƒ كه‌ زۆربه‌یان له‌ ده‌ره‌وه‌ÛŒ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدان. دیاره‌ پرسی سه‌ربه‌خۆییش به‌Ù¾ÛŽÛŒ هاوسه‌نگیی هێز Ùˆ گۆڕانكارییه‌كان، ده‌كه‌وێته‌ Ù†ÛŽÙˆ ئه‌Ù… هاوكێشه‌وه‌.

5- بۆچی ئێران سوورە لەسەر دژایەتیکردنی ئەنجامدانی ڕێفراندۆم لە باشوورى کوردستان؟

ئێران هه‌Ù… له ‌باری ئایدیۆلۆژی Ùˆ هه‌Ù… له ‌باری سیاسی- ئه‌منییه‌وه‌ دابه‌شبوونی عێراق Ùˆ سازبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكی سه‌ربه‌خۆی كوردی، Ú† له ‌ئاستی نێوخۆ Ùˆ Ú† له‌ ئاستی ناوچه‌كه‌دا، له‌ دژی ستراتیژی Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی‌ خۆی ده‌بینێت.

واته‌ØŒ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر له‌ ڕوانگه‌ÛŒ تیۆریی كۆنستراكتڤیزم‌(Constructivism) Ù‡‌وه‌ چاو له‌ هه‌ڵوێستی ئێران بكه‌ین، ئه‌Ù… ڕاستییه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ دامه‌زراندنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكی سه‌ربه‌خۆی كوردی، له‌ دژایه‌تی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئامانج Ùˆ بنه‌ماكانی ناسیۆنالیزمی ئێرانی Ùˆ فه‌نده‌مێنته‌ڵیزمی شیعیدا ده‌بێت، كه‌ ئه‌Ù… دوو ئایدیۆلۆژییه‌ پاڵپشتی مه‌عنه‌ÙˆÛŒ Ùˆ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌خۆشكه‌ری جێبه‌جێكردنی ستراتیژیی كۆماری ئیسلامین له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤیندا.‌ له‌ ڕوانگه‌ÛŒ سیاسی- ئه‌منییه‌وه‌یش، سه‌ربه‌خۆییی باشووری كوردستان كارتێكه‌رییه‌ÙƒÛŒ به‌رچاوی ده‌بێت له‌سه‌ر Ú¯Ù‡‌شه‌كردن Ùˆ به‌هێزتربوونی گوتاری ڕزگاریخوازی له‌‌Ùˆ سێ پارچه‌كه‌ÛŒ تری ‌كوردستان به‌گشتی Ùˆ ڕۆژهه‌ڵات به‌تایبه‌تی. له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وه‌یشدا،  Ø¦Ù‡‌Ù… خاڵه‌یش نابێت له‌بیر بكرێت كه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی داهاتووی كوردستان، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئێراندا هاوسنوور و، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژاوا Ùˆ ئیسڕائیلدا ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكی هاوپه‌یمان ده‌بێت.

6- بۆ پرسی سه‌ربه‌خۆیی، حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان Ú†Û†Ù† ده‌توانێت له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌غدا دانوستاندن Ùˆ دیپلۆماسی بكات؟   

به‌Ù¾ÛŽÛŒ دوو به‌ره‌ÛŒ كاریگه‌ر Ùˆ ڕكابه‌ر له‌ ناوچه‌كه‌دا، كه‌ پێشتر باسمان لێوه‌ كرد، ئه‌Ù…Ú•Û† نه‌خشه‌ÛŒ سیاسیی شیعه‌كانی عێراقیش، بووه‌ به‌ دوو له‌ته‌وه‌. له ‌لایه‌كه‌وه‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی شیعه‌ به‌ ڕێبه‌رایه‌تیی "نووری مالكی" Ùˆ "ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ باڵای ئیسلامیی عێراق"ØŒ سه‌ر به‌ ئێرانن. له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وه‌یشدا،‌ به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ دیكه‌ ‌به ‌ڕێبه‌رایه‌تیی عه‌ممار حه‌كیم Ùˆ موقته‌دا سه‌در Ùˆ‌ حه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌ر به‌ سعوودیان. هه‌رچه‌نده‌ له‌Ù… نێوانه‌دا حه‌یده‌ر عه‌بادی هه‌ندێك جار خۆی له‌ "تاران"یش نزیك ده‌كاته‌وه‌. بۆیه‌ حكوومه‌تی هه‌رێم ده‌توانێت له‌Ù… بۆشایییه‌ سیاسیه‌ كه‌ÚµÙƒ وه‌ربگرێت و، له‌ ده‌ره‌وه‌ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیدا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ لایه‌Ù†ÛŒ سعوودی Ú•ÛŽÙƒ بكه‌وێت.

7- سەربەخۆییی هەرێمی کوردستان Ú† کاریگه‌رییەکی لەسەر هاوکێشە سیاسییەکان Ùˆ هاوسەنگیی هێز Ù„Û• ناوچەکەدا دەبێت؟

هه‌روه‌Ùƒ پێشتر ئاماژه‌مان Ù¾ÛŽ كرد، ئه‌مڕۆكه‌ هه‌ر گۆڕانكارییه‌Ùƒ‌ له‌ جیۆپۆلیتیكی ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤیندا له‌ژێر Ú†Ù‡‌تری كاریگه‌ریی دوو به‌ره‌ÛŒ هاوپه‌یمانێتیی ڕكابه‌ردایه‌ به‌ ڕێبه‌رایه‌تیی ئه‌مریكا Ùˆ ڕووسیا. حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئامانج Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی Ú¯Ù‡‌Ù„ÛŒ خۆی ستراتیژیی ناوچه‌یی له‌ چوارچێوه‌ÛŒ هاوكاری له‌Ú¯Ù‡‌Úµ وڵاتانی ڕۆژاوا Ùˆ سه‌ر به‌Ù…‌ لایه‌نه‌دا داڕشتووه‌. هه‌ر له‌Ù… ڕوانگه‌یه‌وه‌ له‌ژێر جه‌بری جوگرافیدا، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی داهاتووی كوردیش ئه‌سته‌مه‌ بتوانێت له‌ نێوان دوو به‌ره‌ÛŒ ڕكابه‌ردا، سیاسه‌ت Ùˆ ستراتیژیی ناوچه‌ییی خۆی له‌سه‌ر بنه‌مای بێلایه‌نبوون دابڕێژێت. دیاره‌ به‌Ù¾ÛŽÛŒ زیادبوونی ئه‌كته‌رێكی نوێ بۆ هه‌ر یه‌Ùƒ له‌Ù… دوو گرووپه‌ هاوپه‌یمانێتییه‌ØŒ‌ هێزی مانۆڕدان Ùˆ قورساییی ناوچه‌ییی ئه‌Ùˆ باڵه‌ له‌ هاوكێشه‌ سیاسییه‌كاندا، زۆرتر ده‌بێت.

8- دامه‌زراندنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان، Ú† Ú•Û†ÚµÛŽÙƒÛŒ له‌ سه‌قامگیری Ùˆ ئاسایشی ده‌وروبه‌ر Ùˆ ناوچه‌كه‌دا ده‌بێت؟

ئه‌Ú¯Ù‡‌ر زۆر به‌كورتی بمانه‌وێت له‌ دوو ڕوانگه‌وه‌ وه‌ڵامی ئه‌Ù… پرسیاره‌ بده‌ینه‌وه‌‌ØŒ ده‌توانین بڵێین كه‌ Ú•Û†ÚµÛŽÙƒÛŒ پۆزه‌تیڤی ده‌بێت و،‌ ئه‌Ù… ڕاستییه‌یش لانی كه‌Ù…ØŒ ده‌كرێت له‌ دوو لایه‌نه‌وه‌ بسه‌لمێندرێت: یه‌كه‌Ù…ØŒ به‌Ù¾ÛŽÛŒ پێكهاته‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ مه‌ده‌نیی هه‌رێمی كوردستان، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكی نه‌ته‌وه‌یی ده‌بێت كه‌ زۆر دوور ده‌بێت له‌ ده‌مارگرژیی مه‌زهه‌بی Ùˆ زاڵبوونی هه‌ر Ú†Ù‡‌شنه‌ ئایدیۆلۆژییه‌ÙƒÛŒ ئایینی. دووه‌Ù…ØŒ باشووری كوردستان، كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ مه‌ده‌نیی به‌هێز Ùˆ چالاكی هه‌یه‌ Ùˆ‌ØŒ به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئه‌زموون، ئه‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانه‌ÛŒ‌‌ له‌سه‌ر بنه‌مای كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ مه‌ده‌نیی فره‌حزبی Ùˆ چالاك داده‌مه‌زرێن، زیاتر ‌دیموكراتیك ده‌بن. بۆیه‌‌ له‌Ù… ڕوانگه‌یه‌‌یشه‌وه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ئه‌Ùˆ توانایه‌‌ÛŒ هه‌یه‌ كه‌ ببێته نموونه‌یه‌ÙƒÛŒ سه‌ركه‌وتوو له‌‌ "ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی دیموكراتیكی نه‌ته‌وه‌یی" له‌ ناوچه‌كه‌دا.

له‌ كۆتاییدا، ده‌توانین بڵێین كه‌ Ú•Ù‡‌مزی سه‌ركه‌وتن و، ‌هه‌روه‌ها گرنگترین Ùˆ كاریگه‌رترین ئامراز له‌ هه‌مبه‌ر هه‌ر كێشه ‌Ùˆ پلانێكی ده‌ره‌كیدا، یه‌كده‌Ù†Ú¯ÛŒ Ùˆ یه‌كڕێزیی هێزه‌ سیاسییه‌كانی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان و، ‌هه‌روه‌ها كاراكردنه‌وه‌ÛŒ په‌رله‌مانه‌ (ئه‌Ù… چاوپێكه‌وتنه‌‌ Ù¾ÛŽØ´ كاراكردنه‌وه‌ÛŒ په‌رله‌مان بووه‌. وتووێژكار) وه‌كوو سیمبۆلێكی یه‌كده‌Ù†Ú¯ÛŒ Ùˆ یه‌كڕیزی. به‌ تێڕوانینی من، له‌Ù… پڕۆسه‌یه‌دا هێزه ‌سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، ده‌بێت ئاگاداری ئه‌وه‌یش بن كه‌ هه‌ر Ú†Ù‡‌شنه‌ كێشه‌یه‌ك، یان به‌ربه‌ستێك له‌ژێر هه‌ر ناوێكدا به‌سه‌ر  باشووری كوردستاندا بسه‌پێنرێت، له‌ بازنه‌ÛŒ سیاسه‌تی سێگۆشه‌ÛŒ ئه‌مریكا، ئێران Ùˆ توركیادا ده‌رناچێت.

 
 
« ڕوانگه‌ی وڵاتانی بیانی له‌ هه‌مبه‌ر پرسی ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆییی باشووری كوردستان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون