PÊNÛS
 
کاتی نەتەوەی بێوڵات Ùˆ کاتی دەوڵەتانی سەربەخۆ 
     2017-09-04
د. بڕیار شێرکۆ بابان

کاتی نەتەوەی بێوڵات و کاتی دەوڵەتانی سەربەخۆ

 

دکتۆر بڕیار شێرکۆ بابان، پرۆفيسۆری یاریدەدەر، زانکۆی سەڵاحەددین-هەولێر

دەستپێك:

Ù„Û•Ù… جیهانەدا Ú©Û• تێیدا دەژین، دوو جۆرە کات هەیە: کاتی نەتەوە بێوڵاتەکان Ùˆ کاتی دەوڵەتانی سەربەخۆ. نەتەوەی بێوڵات Ù†Û•Ùƒ تەنیا Ù„Û• نەخشەی جیهاندا جێی ونە، بەڵکوو Ù„Û• مێژووی وڵاتانی سەربەخۆشدا ئەم نەتەوانە، یان ناخوێنرێنەوە یان بە دژەدەوڵەت Ù„Û• Ù‚Û•ÚµÛ•Ù… دەدرێن. نەتەوەی بێوڵات Ù„Û• کات Ùˆ مێژووی جیهانیش بێبەش دەکرێن. کاتژمێری دەوڵەتانی سەربەخۆ بە شێوەیەکی ئاسایی Ù„ÛŽ دەدات، بەڵام چرکەکانی کاتژمێری نەتەوەیەکی بێوڵات یەك Ù„Û• دوای یەك نایەن، بەڵکوو Ù„Û• نێوان هەر چرکەیەك Ùˆ چرکەیەك، لەوانەیە دەیان ساڵی کاتی ئاسایی تێپەڕ بێت. ئەو کاتژمێرەی Ù„Û• دەستی نەتەوەیەکی بێوڵاتدایە، میلەکەی دەیان، یان سەدان ساڵ Ù„Û• دوای دەوڵەتێکی سەربەخۆیه‌.

Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ڕاگەیاندنی بەرواری ٢٥/Ù©/٢٠١٧ بۆ ڕيفراندۆمی سەربەخۆییی کوردستان، زۆربەی گوتارەکان سەبارەت بە ڕيفراندۆم، بە ڕەهەندی کاتەوە گرێ دراون. Ù„Û• لایەکەوە دەگوترێت Ú©Û• ئەمە دەرفەتێکە بۆ Ú¯Û•Ù„ÛŒ کوردستان؛ بڕوات ناگەڕێتەوە. Ù„Û• لایەکی ترەوە، هەندێك وڵاتانی جیهان، بەتایبەتی ئەمریکا Ùˆ هەندێك وڵاتی ئەوروپی، دەڵێن ئێستا کاتی ڕیفراندۆم نییە، ئەدی Ú©Û•ÛŒ کاتییه‌تی؟ وەڵاممان دەست ناکەوێت. جووڵانەوەیەك Ù„Û• ناوخۆی هەرێمیش دروست بووە هەمان قسە دووبارە دەکەنەوە. لێرەدا، Ù‡Û•ÙˆÚµ دەدەین چەند وانەیەكی بچووك سەبارەت بە پرسی کات Ùˆ ڕيفراندۆم Ùˆ تێڕوانینی جیهان لەسەر ئەم پرسە بخەینە ڕوو. Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئەم نووسینەوە بەراوردێك Ù„Û• نێوان کاتی نەتەوە بێوڵاتەکان Ùˆ کاتی دەوڵەتانی سەربەخۆدا دەکەین.

وانەکانی کات

یەکەم: کات، دوو سەرئێشەی بەردەوامی هەیە. ئەم دوو سەرئێشەیە، دەکرێت دەروونی، کۆمەڵایەتی، یان ئابووری بن و، دەکرێت پەیوەندییان بە چارەنووسی میللەتێکەوە هەبێت. یەکەم سەرئێشە ئەوەیە کاتێك دەڵێن "کاتی ماوە". دووەمیان زۆر مەترسیدارترە، کاتێ كه‌ پێت دەڵێن "کاتەکەی بەسەر چوو". ئێستا هەندێك دەوڵەتی خاوەنی سەروەری، پێمان دەڵێن "کاتی ماوە" بۆ ڕیفراندۆم؛ جۆرە هەستێكت Ù¾ÛŽ دەبەخشن Ù„Û• نێوان ئازار Ùˆ هیوادایە. ئازارەکەی ئەوەیە Ú©Û• پێمان دەڵێن کوردستان ناتوانێت، یان نازانێت کاتێکی باش بۆ خۆی بۆ سەربەخۆیی دیاری بکات. هیواکەیش ئەوەیە كه‌ پێمان دەڵێن "چاوەڕێ بکەن جیهان شتێکی باشی بۆ كوردستان هەڵگرتووە؛ Ù„Û• کاتی خۆیدا پێتان دەدەین." بەڵام ئەوەی بۆ نەتەوەیەکی بێوڵات جێی مەترسییە، ئه‌وه‌یه‌ بەردەوام بە کوردستانیان بگوترێت "کاتی ماوە"Ø› تا Ú•Û†Ú˜ÛŽÙƒ Ù¾ÛŽÛŒ بڵێن "کاتەکەی بەسەر چوو."

دووەم: کاتێك دەوڵەتێك دەڵێت "کاتی نییە"ØŒ یان "کاتی ماوە" بۆ ڕیفراندۆم، دەتوانین بە شێوەیەکی تریش ڕاڤەی بکەین. ئەم ڕاگەیاندنە، ڕاکردنە Ù„Û• پرسێکی ئاڵۆز. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست واتە ناسەقامگيری؛ واتە دەمارگیریی ئایینی بۆ وڵاتانی جیهان. هەندێك دەوڵەت، هه‌Ù… نایانه‌ÙˆÛŽ دژی یەكپارچەییی خاکی عێراق قسە بکەن، هه‌میش نایانەوێ ئارەزوو Ùˆ هیواکانی کورد ڕەچاو Ù†Û•Ú©Û•Ù†. Ù„Û• کۆتاییدا، دەستەواژەی "کاتی نییە"ØŒ Ù„Û• بەرژەوەندیی پرسی دەوڵەتێکی بێوڵاتدا نییە، چونکە دەوڵەتان باش دەزانن ئەو کاتەی ئەوان مەبەستیانه‌ØŒ هەمان ئەو کاتە نییە Ú©Û• کوردستانیان مەبەستیانە. وەكوو باسمان کرد Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ کات لای میللەتێکی ژێردەستە Ùˆ میللەتێکی سەربەخۆ، هەمان Ù¾ÛŽÚ¯Û• Ùˆ مانای نییە.

سێیەم: گرێدانی گوتاری کات بە ڕيفراندۆمەوە، باشییەك Ùˆ زیانێکی بۆ Ú¯Û•Ù„ÛŒ کوردستان هەیە. سوودەکەی ئەوەیە کاتێك دەوڵەتێك دەڵێت "کاتی نییە"ØŒ واتایەکی تێدایە Ú©Û• ئەوان دژی بنەمای ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی نین بەڵام کێشەکەیان Ù„Û• کاتدایە. زیانەکەیشی ئەوەیە لەوانەیە ئەو دەوڵەتانە بیانەوێت ئەو ئارەزوو Ùˆ هێزەی Ú©Û• هەرێمی کوردستان ئێستا هەیەتی، دابمرکێتەوە و، Ù„Û• کاتێکی تردا داوای ئەم ڕیفراندۆمه‌ نەکات. ÙˆÛ•Ùƒ Ù„Û• سەرەوە گوتمان، دەوڵەتێك Ùˆ نەتەوەیەکی بێدەوڵەت، Ù„Û• یه‌Ùƒ کاتدا ناژین. ئەو شتەی بۆ دەوڵەتێك ده‌لوێت، بۆ نەتەوەیەك Ù„Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ نێودەوڵەتیدا مەحاڵە. کوردستانییەکان Ù„Û• جۆرە چاوەڕوانییەکدا دەژین، دەوڵەتان زۆر Ù„Û•Ù…ÛŽÚ˜Û• تێیان پەڕاندووە. ئەم هەقیقەتە پێمان دەڵێت: نەتەوەی بێوڵات، Ù„Û• هەموو شتێك Ù„Û•Ú¯Û•Úµ دەوڵەتێکی سەربەخۆ جیاوازە؛ Ù„Û• شێوازی بيرکردنەوە، Ù„Û• ستراتیژییەت، Ù„Û• تەکتیك Ùˆ Ù„Û• ئامانج.

چوارەم: کاتی کوردستان، کاتێكی وابەستەیە بە دەرفەت Ùˆ ڕێکەوتەوە. کاتی دەوڵەتانی سەربەخۆ سیفەتێکی "ڕيتمی"ÛŒ هەیە، واتە هاوسەنگییەك Ùˆ ڕێکوپێکییەك Ù„Û• کاتیاندا هەیە. دەوڵەتانی جیهان بەئاسانی هەر چوار وەرزەکان بەڕێوە دەبەن، واتا خۆیان بۆ خۆشی Ùˆ ناخۆشییەکانی ڕووداوەکان ئامادە کردووە؛ بەڵام نەتەوەیەکی بێوڵات، هەردەم Ù„Û• وەرزێکی ناخۆشدا دەژیت Ú©Û• بە دڵی نییە. هەر کاتێك بەهارێك هات، دەبێت ئەم جۆرە نەتەوانە بزانن Ú†Û†Ù† بیقۆزنەوە، چونکە بەهارێکی تر لەوانەیە سەد ساڵی تر بێتەوە. بەڵام دەوڵەتی خاوەن سەروەری، زۆر باش دەزانێت Ú©Û• کات Ùˆ کارتەکان Ù„Û• دەستی خۆیدایه‌Ø› ئەگەر Ù„Û• دەستی خۆیشیدا نەبێت، دەتوانێت دوای کاتێکی دیاریکراو جڵەوی پرسەکان بگەڕێنێتەوە ژێر دەستی خۆی.

پێنجەم: میللەتانی بێوڵات، هەستکردنیان بە کات لاواز دەبێت، یان لاواز دەکرێت. نەتەوەی بێوڵات هەر کاتێك هەنگاوێك بنێت Ù¾ÛŽÛŒ دەڵێن: Ù¾Û•Ù„Û• دەکەیت، پرسەکە خێرا نەکرێت، پرسەکە سەرەڕۆیییەکی تێدایە، پرسەکە نابێت هەر ئێستا بکرێت، پرسەکە پێویستە بەمۆدێرنە بکرێت، دەرفەتێکی باشتر هەیە Ùˆ هتد. نەتەوەی بێوڵات هەندێك جار چەمکەکانی "ڕابردوو، ئێستا Ùˆ داهاتوو"ÛŒ Ù„ÛŽ تێکەڵ دەبێت. Ù„Û• ساڵی ١٩٩١ Ùˆ Ù„Û• ساڵی ٢٠٠٣ش، نەدەزانرا "Ú©Û•ÛŒ دەرفەتە"ØŒ "Ú©Û•ÛŒ کاتی بەسەر چووە"ØŒ "Ú©Û•ÛŒ کات Ù„Û• دژتدایە"ØŒ "Ú©Û•ÛŒ کات Ù„Û• بەرژوەندیتدایە". Ù„Û• Ú•Û†Ú˜ÛŒ ئەمڕۆدا هەندێك گوتاری ناوخۆی هەرێمی کوردستان هه‌ن، له‌ پرسی دەرفەت Ùˆ "کات Ù„Û• به‌رژه‌وه‌ندیتدایه‌" تێ نەگەیشتوون. "پاسکال" قسەیەکی جوانی لەسەر ئەم بابەتە هەیە، كه‌ دەتوانین بە باشترین چارەسەر بۆ هەستنەکردن بە کات دایبنێین. پاسکاڵ دەڵێت: "ئێستا قەت ئامانج نییە، بەڵکوو ڕابردوو Ùˆ ئێستاش ئامرازن، تەنیا داهاتوو ئامانجە." ئەم قسەیە، دەکرێت بکرێت بە دروشمی نەتەوەیەکی بێوڵات بۆ سەربەخۆیی. ئێستا میللەتێکی بێوڵات چەند سوودی بۆ ئەم جیهانە هەبێت Ùˆ چەند جەنگیان Ù„Û• جیاتی بکات، Ú©Û• دێتە سەر پرسی سەربەخۆیی، ئەوان پێت دەڵێن Ù„Û• کاتێك دەژیت Ú©Û• جیاوازە Ù„Û•Ùˆ کاتەی جیهان. یان بە شێوەیەکی تر، هەندێك وڵات بە کوردستانیان دەڵێن: کاتی ئێوە Ù„Û• دەستی ئێمەدایە، Ù†Û•Ùƒ بە دەستی ئێوە.

Ø´Û•Ø´Û•Ù…: Ù„Û• کوردستان دەبووایە دەسەڵاتی یاسادانانمان زۆر چالاکانە Ù„Û• هەموو مەیدانەکاندا کارا بووایە، بەتایبەتی Ù„Û• پرسێکی چارەنووسسازی وەكوو ڕیفراندۆم Ùˆ سەربەخۆیی. پەرلەمان Ù„Û• وڵاتاندا بەقەد ڕۆژنامە ڕۆژانەکان کاران و، بە یاسا وەڵامی ورد Ùˆ درشتی پێداویستییەکانی میللەت دەدەنەوە. کات Ù„Û• سەردەمی بێوڵاتیدا زۆر خاو دەڕوات. پەرلەمانی کوردستان، نیشانەی ئەوەیە نەتەوەیەکی بێوڵات Ù„Û• کاتێکی ئاساییدا ناژیت. پەرلەمانی کوردستان Ù„Û• تەمەنی ٢٥ ساڵەی خۆیدا، چەندین جار بە Ù‡Û†ÛŒ جەنگی براکوژی Ùˆ ناکۆکیی سیاسییه‌وه‌ Ù„Û• کارکردن وەستاوە. هەموو یاسا Ùˆ بڕیارەکانی (٢٥) ساڵی پەرلەمانی کورستان Ú©Û† بکەرەوە، ناگاتە چالاکییەکانی (Ù¡) ساڵی پەرلەمانێکی وڵاتێکی ئاسایی، Ú©Û• ژمارەی دانیشتووانیان Ù„Û• ژمارەی دانیشتووانی هەرێمه‌وه‌ نزیك بێت. بێدەوڵەتی ئه‌وهایە! ئەگەر نەتەوەیەکی بێوڵات دەسەڵاتیشی بەدەستەوە بێت، ئەوا چوارچێوەیەکی یاسایی Ùˆ سیاسیی بچووك هەیە ناهێڵن Ù„Û•Ùˆ سنوورە تێپەڕ بکات. Ù„Û• پەرلەمانی بەلژیکا، یاسای بەرپرسیارێتیی وەزیرەکان، دەبووایە ١٦٤ ساڵ پێشتر دەرچووبایە، بەڵام Ú©Û• ڕووداوێك ڕووی دا، بە یەك Ø´Û•Ùˆ یاسایەکیان بۆ دەرکرد؛ چونکە دەرفەتەکە وای دەخواست. هەروەک باسم کرد، هەستکردنی پەرلەمانی نەتەوەیەکی بێوڵات بە کات Ùˆ بە دەرفەت، لاواز بووە، یان لاواز کراوە.

حەوتەم: نەتەوەی بێوڵات Ù„Û• Ú•ÛŽÚ•Û•ÙˆÛŒ مێژوودا Ù¾Û•Ú©ÛŒ کەوتووە. چۆنیش میللەتێك Ù„Û• Ú•ÛŽÚ•Û•ÙˆÛŒ مێژوودا Ù¾Û•Ú©ÛŒ دەکەوێت؟ "هانا ئارێنت" بەم شێوەیە وەڵام دەداتەوە: ئەم دیارەدەیە کاتێك ڕوو دەدات Ú©Û• نەتوانێت "ئێستا" بۆ گرێدانی "ڕابردوو" Ùˆ "داهاتوو" بەکار بهێنێنت. واتا هەر کاتێك نەتتوانی ڕابردوو بە داهاتوو گرێ بدەیت، ئەوا دەکەویتە دوادواوه‌ÛŒ ڕەوتی مێژووەوە. با ڕوونتر بڵێین: ڕيفراندۆم Ù„Û• ٢٥/Ù©/٢٠١٧، گرێدانی مێژووی پڕخەباتە بە داهاتوویەکی سەربەخۆ؛ سەرنەکەوتنی ڕيفراندۆم، یان دواخستنی، وا دەکات مێژووی کوردستان دیسانەوە Ù¾Û•Ú©ÛŒ بکەوێت و، تا کاتێكی نادیار، بکەوینەوە Ù†ÛŽÙˆ چاڵە تاریکەکانی جیهانه‌وه‌. Ù„Û• ئەنجامدا، میلی کاتژمێری کوردستان  Ù„Û• جیاتی بەرەو Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ• بڕوات، بەرەو پشتەوە دەڕوات. Ù„Û•Ù… ئەگەرەدا، درزی نێوان کاتی کوردستان Ùˆ کاتی جیهان ئەوەنده‌ گەورە دەبێتەوە، Ú©Û• زەحمەتە بتوانین دەرفەتێكی نوێ بدۆزینەوە.

هەشتەم: مەترسیدارترین خەیاڵ کە لە ناخی تاکی کوردستانیدا بڕوێنرێت، بریتییە لەوەی گومان لە داهاتووی خۆی بکات. هەموو ئەو گومانانەی کە سەبارەت بە دەوڵەتی کوردستان لای تاک دروست دەکرێت، لەوەوە سەرچاوەیان گرتووە کە مێژوو بۆ داهاتووەکەی، کراوە بە پێوەر. مێژوو ئامرازێکە بۆ ئامانجی دروستبوونی دەوڵەت، بەڵام لە کاتی هەبوونی دەوڵەت، واتای ئەوە نییە چیی خراپ لە مێژووی کوردستاندا ڕووی داوە دیسانەوە دووبارە ببێتەوە. بەڵکوو بەپێچەوانەوە، لە کاتی ڕاگەیاندنی دەوڵەت، لە زۆنێکی بێوڵاتییەوە دەرباز دەبیت بۆ زۆنێکی وڵاتدار. جیهان بە هەمان چاو تەماشای ئەو دوو زۆنە ناکات.

نۆیەم: دوو کایەی گرنگ سەبارەت بە ڕاگەیاندنی دەوڵەت Ù‡Û•Ù†: جوگرافیای سیاسی Ùˆ کات. دەرفەتێكمان Ù„Û• ڕابردوو، Ù„Û• دوای جەنگی جیهانیی یەکەم هه‌بوو؛ نەمانزانی بيقۆزینەوە و، کاتەکەمان Ù„Û• دەست چوو. جوگرافیای سیاسیی کوردستان Ù„Û•Ùˆ سەردەمەدا، بۆ دامەزراندنی دەوڵەت ئامادە نەبوو. ئێستا دۆخەکە گۆڕاوە؛ جوگرافیای سیاسی تا ڕاددەیەك باشترە. ئەوەی Ú©Û• زۆر گرنگە، ڕەهەندی کاتە. بەگشتی ئەم خاڵانە Ù„Û• بەرژەوەندیی کاتی سەربەخۆییی کوردستانن: عێراق لاوازە، ڕایەکی گشتیی جیهانییش پشتگیری Ù„Û• دۆزی کوردستان دەکات، بەتایبەتی Ù„Û• جەنگی دژەداعش؛ هەروەها جەنگی تائیفەگەریی ڕانەگەیەنراو Ù„Û• ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەردەوامە. عێراق دەوڵەتە، ئەمساڵ نەبێت، چەند ساڵێکی تر خۆی دەگرێتەوە Ùˆ بەهێز دەبێتەوە، ئەو کاتە ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی دەکرێت؟ Ù„Û• کاتی بەهێزیی عێراقدا چیی خراپ هەبوو، بەسەر کوردستانیان هێنا: جینۆساید Ùˆ تاوانی دژی مرۆڤایەتی Ùˆ پێشێلکاریی مافی مرۆڤ.

دەیەم: گوتارێك هەیە Ú©Û• دەڵێت کوردستانیان Ù¾Û•Ù„Û• Ù„Û• ڕیفراندۆم دەکەن. ڕاستیی  پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا کوردستانیان Ù¾Û•Ù„Û• دەکەن، یان Ù„Û• پرسی سەربەخۆییدا خاو بوونە؟ ئێمە Ù„Û•Ù… پرسەدا Ù„Û• دوادواوه‌ÛŒ هەموو جیهانین. کاتژمێری سەربەخۆییی کوردستان Ù†Û•Ùƒ Ù¾Û•Ù„Û•ÛŒ تێدا نەکراوە، به‌ڵكوو ئەگەر بە کاتژمێری سەربەخۆبوونی عێراق Ùˆ ناوچەکە بەراوردی بکەین، زیاتر Ù„Û• (١٠٠) ساڵە وڵاتانی جیهان کاتی سەربەخۆییی كوردستانیان ڕاگرتووە؛ یان ÙˆÛ•Ú© له‌ناو خەڵکدا دەگوترێت "کاتژمێرەکە نووستووە"ØŒ Ú©Û• شتێکیش نووست، بواری کارکردنی نامێنێنت، تەنیا خەون دەبينین. ئێستا ئەم ڕيفراندۆمی سەربەخۆیییە، کاتژمێرەکانی دەستی Ú¯Ù‡‌Ù„ÛŒ كوردستان بەکار دەخاتەوە؛ Ù„Û• Ú•Û†Ú˜ÛŒ سەربەخۆییدا میلی کاتژمێرەکان، دەبێت بخرێتەوە سەر میلی کاتژمێرە ئاسایییەکانی دەوڵەتان.

یازدەیەم: دوو جۆری تری کات هەیە: "کاتی سەپێنراو" Ùˆ "کاتی دروستکەر". Ù„Û• دوای دروستبوونی عێراقەوە تا ڕاپەڕينە مەزنەکەی ساڵی ١٩٩١، کوردستانیان مێژوو Ùˆ کاتی عێراقیان بەسەردا سەپێنرا. کاتێك Ù„Û• دوای ساڵی ١٩٩١، سەربەخۆیییەکی ديفاکتۆ Ùˆ ڕانەگەیه‌نراو دروست بوو، کوردستانیان بە کاتێکی دروستکەردا تێ پەڕین. سەرەڕای جەنگی براکوژی Ùˆ گەمارۆ ئابوورییەکان، چەند دەسەڵاتێکی باڵا Ù„Û• هەرێمی کوردستان دروست کران؛ Ú©Û• ئەم دەسەڵاتانەیش Ú•Û†Ú˜ÛŽÙƒ Ù„Û• ڕۆژان، دەبن بە بناغەی دەوڵەتێکی نوێ Ù„Û•Ù… ناوچەیەدا. بە شێوەیەکی گشتی، نەتەوەی بێوڵات ئەگەر سەربەخۆ نەبێت، ناتوانێت ئەو کاتەی هەیەتی، بۆ بنیاتنانی خۆی بەکاری بهێنێت، چونکە دەبێت بە ڕيتمی یاسایی Ùˆ دەستووریی دەوڵەتە باڵادەستەکە بجووڵێتەوە.

دوازدەیەم: ئاریستۆت دەڵێت "کات بە کارکردنه‌وه‌ بەستراوەتەوە"Ø› کارکردنیش واتە دروستبوونی بەرپرسیارێتی. ئەوەی کار بۆ ئامانجێك نەکات، جێی Ù„Û• کات Ùˆ مێژوودا نابێتەوە. نەتەوەی بێوڵات، ئامانجەکەی دەبێت ئاشکرا بێت. ڕیفراندۆم ئامرازێکی گرنگە بۆ زانینی ئامانجی نەتەوەیەکی بێوڵات. دەبێت باوەڕێك بۆ كوردستانیان دروست بکرێت، Ú©Û• خۆیانن مێژوو دەنووسنەوە؛ کاتێك دەنگ بە "بەڵێ" یان بە "نەخێر" دەده‌ن، ئەوا مێژوو دەنووسنەوە. هه‌ر لایه‌Ùƒ سه‌ر بكه‌وێت، ئەوە دەبێته‌ بەرپرسیارێتییه‌ÙƒÛŒ مێژوویی بۆیان. لێرەدا بەکورتی Ù„Û• ڕووی کاتەوە دەنگی "بەڵێ" Ùˆ "نەخێر" دەخوێنینەوە: دەنگی "بەڵێ" بەرەو داهاتوو دەڕوات، دەنگی "نەخێر"ÛŽØ´ واتا ڕازیبوون بە "مێژوو" Ùˆ "ئێستا"ÛŒ عێراق. ئەو کەسەی دەنگ بە "نەخێر" دەدات، ئایا ده‌زانێت Ú©Û• دەنگ ده‌داته‌ مێژووی پڕکارەساتی عێراق؟ هه‌روه‌Ùƒ باسمان کرد، مێژوو Ùˆ ئێستا تەنیا ئامرازن بۆ نەتەوەیەکی بێوڵات؛ پێویسته‌ داهاتوو ببێتە ئامانج.

سێزدەیەم: ڕاگەیاندنی دەوڵەتێکی نوێ، ÙˆÛ•Ùƒ ژەنینی ئۆرکسترا وایە. دەبێت هەموو ژەنیارەکان ئامادە بن و، Ù„Û• هەمان کاتدا Ù¾ÛŽÚ©Û•ÙˆÛ• ئاوازەکە بچڕن Ùˆ هەر ئامێرێك Ú•Û†ÚµÛŒ خۆی Ù„Û• کاتی خۆیدا بزانێت. هەر ئامێرێک Ù„Û• کاتی خۆیدا Ù„ÛŽÛŒ نەدا، ئەوا دەبێتە دەنگێکی نه‌شاز لەناو ئاوازەکەدا. ئەگەر ژمارەی ئەو دەنگە نه‌شازانه‌ زۆر بێت، ئەوا کاریگەریی لەسەر Ú©Û†ÛŒ ئاوازی سەربەخۆیی دەبێت. پێویستە ئاوازەکە بە شێوەیەك Ù„ÛŽ بدرێت، Ú©Û• Ú©Û†ÛŒ جیهان بکەین بە گوێگر Ùˆ بينەرمان. بۆیە پێویستە تا بکرێت، هەموو پێکهاتە Ùˆ لایەنە سیاسییەکانی کوردستان Ù„Û•Ù… پرۆسەیەدا بەشدار بن؛ بۆ ئەوەی ڕەنگاوڕەنگترین ئاواز Ù„Û•Ù… ناوچەیەدا ساز بکەین.

 
 
« سێ وانە Ùˆ سێ پێشنياز دەربارەی ياداشتی لێکتێگەيشتنی نێوان هەرێمی کوردستان Ùˆ ئەمریکا
« ئاسمانی هەرێمی کوردستان؛ Ú†Û•Ú©ÛŽÚ©ÛŒ دووسەرە
« زێڕی سوور
« چۆنیەتیی دروستکردنی ڕووداوی ديپلۆماسی، لەسەر خاكی هەرێمی کوردستان
« بڕیاری (٢٢٩٩)ÛŒ ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان: پێناسەیەکی نوێ بۆ هەرێمی کوردستان؟
« ئامادەسازی بۆ دەوڵەتی خاك "داخراو"
« پەیوەندیی نێوان تاوانی نێودەوڵەتی Ùˆ دامەزراندنی دەوڵەت

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون