PÊNÛS
 
ڕێككه‌وتنی داعش، حزبوڵڵای لوبنان Ùˆ سووریا: سیناریۆی هاوپه‌یمانێتی Ùˆ دوژمنایه‌تییه‌ كاتی Ùˆ ته‌كتیكییه‌كان 
     2017-09-02
پەرویز ڕەحیم

ڕێككه‌وتنی داعش، حزبوڵڵای لوبنان Ùˆ سووریا: سیناریۆی هاوپه‌یمانێتی Ùˆ دوژمنایه‌تییه‌ كاتی Ùˆ ته‌كتیكییه‌كان

 

په‌رویز Ú•Ù‡‌حیم قادر/ مامۆستای زانسته ‌سیاسییه‌كان له‌ زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین

پێشه‌ÙƒÛŒ:

له‌ Ú†Ù‡‌ند Ú•Û†Ú˜ÛŒ ڕابردوودا ڕێككه‌وتنێكی ئاگربه‌ست له‌ نێوان حزبوڵڵای لوبنان Ùˆ گرووپی تیرۆریستیی داعش Ùˆ سوپای لوبنان و، به‌ Ú•Ù‡‌زامه‌ندیی سووریا، بۆ گواستنه‌وه‌ÛŒ پاشماوه‌ÛŒ هێزه‌كانی داعش كه‌ به‌ نزیكه‌ÛŒ 670 كه‌س مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێن، له‌ ناوچه‌ شاخاوییه‌كانی سنووری نێوان لوبنان Ùˆ سووریا كه‌ له‌Ùˆ ناوچانه‌ جێگیر ببوون، بۆ ناوچه‌ÛŒ ئه‌لبووكه‌مال له‌ دێره‌زوور له‌ باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی سووریا Ùˆ سنووری عێراق، كه‌ له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی داعشدایه‌ Ùˆ مه‌ودای نێوانیان‌ زیاتر له‌ 400 كیلۆمه‌تره‌‌ØŒ ئه‌نجام درا.

 Ø­Ø²Ø¨ÙˆÚµÚµØ§ÛŒ لوبنان Ùˆ حكوومه‌تی لوبنانیش ڕایان Ú¯Ù‡‌یاندووه‌ كه‌ ڕێککەوتنەکەی بۆ ئازادکردن Ùˆ دیاریکردنی چارەنووسی ژمارەیەک دیل Ù„Û• سەربازانی سوپای لوبنان بووه‌ Ú©Û• Ù„Û• لایەن چەکدارانی داعشەوە ڕفێندرابوون Ùˆ بەبارمتە گیرابوون و، هه‌روه‌ها ڕادستكردنه‌وه‌ÛŒ ته‌رمی كوژراوه‌كانیان، ته‌نانه‌ت به‌Ù¾ÛŽÛŒ زانیارییه‌كان ته‌رمی پاسداری كورژراو "موحسن حوجه‌جی" ڕاده‌ستی حزبوڵڵا كرایه‌وه‌ Ùˆ پاشان ته‌رمه‌كه‌ÛŒ ده‌بردرێته‌وه‌ ئێران. هه‌روه‌ها ڕێککەوتنه‌كه‌ØŒ گواستنەوەی ئەو چەکدارانەی داعش Ùˆ خێزانەکانیان له‌خۆ ده‌گرێت كه‌ Ù„Û• ناوچەی ئه‌لجروود Ùˆ بەعلەبەک، Ú©Û•  ناوچەیەکی شاخاویی سنووری نێوان سووریا Ùˆ لوبنانە، Ù„Û• لایەن سوپای لوبنانەوە و، Ù„Û• بەرەیەکی تریشەوە Ù„Û• لایەن سوپای سووریا Ùˆ حزبوڵڵای لوبنانه‌وه گەمارۆ درابوون‌.

ئه‌مه‌یش كاردانه‌وه‌ÛŒ جیاجیای به‌دوای خۆیدا هێنا و، حه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق، به‌توندی ئه‌Ù… ڕێككه‌وتنه‌ÛŒ ئیدانه‌ كرد و، ڕای Ú¯Ù‡‌یاند كه‌ ئه‌مه‌ سووكایه‌تییه‌ به‌ Ú¯Ù‡‌Ù„ÛŒ عێراق و، هه‌روه‌ها گوتی كه‌ ‌ئەوان نایانەوێت داعش گەمارۆ بدەن بەڵکوو دەیانەوێت لەناویان بەرن. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ØŒ "ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی هه‌رێمی كوردستان"یش‌ ڕاگەیه‌ندراوێکی بڵاو کردەوە Ùˆ ڕایگه‌یاند كه‌ "ئێمە ÙˆÛ•Ú© ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم، نیگەرانیی خۆمان Ù„Û• بەرامبەر ئەم کردەوەیە دەردەبڕین Ùˆ بە مامەڵەیەکی گوماناویی دەزانین Ú©Û• زۆر پرسیار هەڵدەگرێت و، خوازیارین هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان Ù„Û• ناوچەکەدا هەڵوێستی جددییان بەرامبەر ئەم کردەوەیە هەبێت." ته‌نانه‌ت Ú¯Ùˆ‌ته‌بێژی فه‌رمیی "سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی كوردستان"یش له‌ ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا ئاماژه‌ÛŒ به‌وه ‌دا كه‌ "هێنانی ئەو هێزه‌ Ù„Û• لوبنانەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی سووریا Ùˆ سەر سنوورەکانی عێراق جێگەی گومانە و، زۆر بەجدی چاودێری Ùˆ بەدواداچوونی بۆ دەکەین و، ئەوە بە دووبارەکردنەوەی ئەو سیناریۆیە دەزانین Ú©Û• Ù„Û• ساڵی ٢٠١٤ جێبەجێ کرا و، بووە مایەی نەهامەتی بۆ عێراق Ùˆ ناوچەکە." له‌ درێژه‌یشدا دکتۆر ئومێد سەباح گوتی: "لێرەیشەوە ڕای دەگەیەنین Ú©Û• هێزی پێشمەرگەی کوردستان هەماهەنگی Ùˆ هاوکاریی تەواوی Ù„Û•Ú¯Û•Úµ سوپای عێراق دەبێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر ئەگەر Ùˆ پێشهاتێک." ته‌نانه‌ت "برێت مه‌كگورك"ØŒ نوێنه‌ری‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا له‌ هاوپه‌یمانێتیی‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیی‌ دژی‌ داعش، گوتی كه‌ "پێویسته‌ Ú†Ù‡‌كدارانی‌ داعش له‌ Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانی جه‌نگدا بكوژرێن، نه‌Ùƒ به‌ پاس بگوازرێنه‌وه‌ بۆ سه‌ر سنووره‌كانی‌ عێراق ‌Ùˆ حكوومه‌تی‌ به‌غدایش ئاگادار نه‌بێت."

سیناریۆكان:

پێویسته‌ ئاماژه‌ÛŒ Ù¾ÛŽ بكرێت به‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ ئه‌Ù… ئاڵوگۆڕه‌ كرده‌وه‌یه‌ÙƒÛŒ هه‌واڵگرییه‌ØŒ لێره‌دا Ú†Ù‡‌ند ئه‌Ú¯Ù‡‌ر Ùˆ سیناریۆیه‌Ùƒ دێته‌ ئاراوه‌ كه‌ هه‌ر لایه‌Ù†ÛŽÙƒ‌ به‌Ù¾ÛŽÛŒ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆی Ùˆ به‌Ù… پێیه‌یش دووركردنه‌وه‌ÛŒ مه‌ترسییه‌كان Ùˆ گۆڕانی هاوكێشه‌ جیۆستراتیژی Ùˆ جیۆسیاسییه‌كان له‌ ناوچه‌كه‌دا، كاری بۆ ده‌كات. له‌ ڕاستیدا كاردانه‌وه‌ÛŒ توندی هه‌رێمی كوردستان، نیشانه‌ÛŒ‌ له‌ئارادابوونی پیلانی نهێنی Ùˆ مه‌ترسیی ئه‌Ùˆ پرسه‌یه‌Ø› له ‌كاتێكدا كوردستان له‌ ڕێكه‌وتی ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم نزیك ده‌بێته‌وه‌.

یه‌كه‌Ù…: پێده‌چێت سیناریۆی یه‌كه‌Ù… ئه‌وه‌ بێت، كه ئه‌Ù… ڕێككه‌وتنه‌ له‌ لایه‌Ù† كۆماری ئیسلامیی ئێرانه‌وه‌ داڕێژرابێت، چونكه‌ ئێران نفووزی ته‌واوی له‌سه‌ر حزبوڵڵای لوبنان Ùˆ سووریا هه‌یه‌ و، بۆ گوشارخستنه‌ سه‌ر "حه‌یده‌ر عه‌بادی" بێت؛ له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ ئه‌مریكا به‌ كه‌سێكی میانڕه‌Ùˆ Ùˆ به ‌به‌راورد له‌Ú¯Ù‡‌Úµ "مالكی"ØŒ به‌ دوورتر له‌ ئێرانی ده‌زانێت و، ئێرانیش به‌ كه‌سێكی نزیك له‌ ئه‌مریكای ده‌زانێ. ته‌نانه‌ت هه‌ÙˆÚµÙ‡‌كانی عه‌بادی له‌ نزیكبوونه‌وه‌ Ùˆ پته‌وكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی عێراق له‌ سعوودیا له‌ ماوه‌ÛŒ ڕابردوودا، به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ ویست Ùˆ ستراتیژیی كۆماری ئیسلامی بووه‌. بۆیه‌ له‌Ù… Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌وه،‌ ئێران هه‌ÙˆÚµ ده‌دات كه‌ به‌ره‌ÛŒ حه‌شدی شه‌عبی Ùˆ "نووری مالكی" له‌ ئێستادا به‌هێز بكات و، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ له‌ هه‌ڵبژاردنی ناوخۆی عێراقدا له ‌هه‌مبه‌ر "حه‌یده‌ر عه‌بادی" به‌هێزتر بێت. ته‌نانه‌ت مالكی پاڵپشتیی خۆی به‌ ئه‌Ùˆ ڕێككه‌وتنه‌ ڕاگه‌یاند Ùˆ به‌رگریی توندیشی Ù„ÛŽ كرد.

دووه‌Ù…: سیناریۆی دووه‌Ù…ØŒ بریتییه‌ له‌ به‌هێزكردنی حزبوڵڵای لوبنان له‌ لایه‌Ù† ئێرانه‌وه‌Ø› به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ له‌ ماوه‌ÛŒ ڕابردوودا به‌ سه‌دان كوژراوی له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سووریا له‌ پاڵپشتی له‌ Ú•Ú˜ÛŽÙ…ÛŒ ئه‌سه‌د هه‌بووه‌. بۆیه‌ له‌ ئاستی ناوچه‌یی Ùˆ ناوخۆییی لوبناندا، ئه‌Ù… كاره‌ ده‌توانێت پارسه‌Ù†Ú¯ÛŒ هێز له ڕووی ڕای گشتی Ùˆ واقعی هێزی سه‌ربازییه‌وه‌‌ له‌ قازانجی حزبوڵڵا بگۆڕێت. ئه‌Ù… به‌هێزبوونه‌ÛŒ حزبوڵڵای لوبنانیش به‌ ئاراسته‌ÛŒ دابینكردنی به‌رژه‌وه‌ندیی‌ ستراتیژی Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئێراندایه‌ بۆ كۆنترۆڵی ناوچه‌كه‌ Ùˆ گوشارخستنه‌ سه‌ر ئیسڕائیل Ùˆ ئه‌مریكا Ùˆ پووچه‌ڵكردنه‌وه‌ÛŒ هه‌ÙˆÚµÙ‡‌كانیان له‌ Ú¯Ù‡‌مارۆخستنه‌سه‌ر Ùˆ سنوورداركردنی ئێران یاخود سیناریۆ Ùˆ سیاسه‌تی ڕووخاندنی Ú•Ú˜ÛŽÙ… له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ÛŒ ڕێككه‌وتنه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ÛŒ ئێران Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی 5+1 Ùˆ Ú¯Ù‡‌ڕاندنه‌وه‌ÛŒ سزا Ùˆ ئابڵووقه‌ دارایی، ئابووری Ùˆ سه‌ربازی Ùˆ سیاسییه‌كان بۆ سه‌ر كۆماری ئیسلامیی ئێران. ڕاستییه‌كه‌ÛŒ تاقه‌ Ú¯Ù‡‌ره‌نتیی ده‌ربازبوونی ئێران له‌Ùˆ ته‌Ù†Ú¯ÙˆÚ†Ù‡‌ÚµÙ‡‌مه‌یه‌ÛŒ گوشار Ùˆ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌كانی ئێستای ئیداره‌ÛŒ ترامپ، به‌هێزبوونی هاوپه‌یمان Ùˆ لایه‌نگره‌ ناده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كانی ئێرانه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا؛ به‌تایبه‌ت حزبوڵڵای لوبنان، كه‌ وا ده‌كات ئیسڕائیل Ùˆ ئه‌مریكا بیر له‌ هێرش Ùˆ گۆڕینی Ú•Ú˜ÛŽÙ… به‌ شێوه‌ÛŒ ڕاسته‌وخۆ یاخود ناڕاسته‌وخۆ بۆ سه‌ر ئێران نه‌كه‌نه‌وه‌.

سێیه‌Ù…: ئه‌Ù… سیناریۆیه‌ پێشبینیی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌‌ ڕووسیا له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ‌ گوشارخستنه‌ سه‌ر ئێران Ùˆ حزبوڵڵا Ùˆ حكوومه‌تی سووریا ئه‌Ù… كاره‌ÛŒ ئه‌نجام دابێت، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ له ‌لایه‌Ùƒ ئه‌مریكا تووشی كێشه‌ Ùˆ گرفتی نوێ بكات و، پاشان به‌ مه‌رجه‌كانی ڕازیی بكات. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ له‌ Ú†Ù‡‌ند Ú•Û†Ú˜ÛŒ ڕابردوودا له‌ دیدارێكی نێوان "بنیامین نه‌تانیاهۆ" Ùˆ "ڤلادیمیر پووتین"دا، سه‌رۆكوه‌زیرانی ئیسڕائیل به‌توندی هێرشی كرده‌ سه‌ر Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ نفووزی ئێران له‌ سووریا Ùˆ ناوچه‌كه‌ Ùˆ جموجۆڵه‌كانی له‌ سنووره‌كان Ùˆ ناوچه‌ÛŒ ده‌ره‌وه‌ÛŒ نزیكی ئیسڕائیل. بۆیه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری ئه‌وه‌ له‌ئارادا بووه‌ كه‌ ته‌نانه‌ت مه‌ترسیی ئه‌وه‌ هه‌بووبێت كه‌ ئیسڕائیل له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری هه‌ستكردن به‌ نائاسایشیی زیاتر، ڕاسته‌وخۆ له‌ جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌كه‌دا به‌شدار بێت Ùˆ هێرش بكاته ‌سه‌ر حزبوڵڵا Ùˆ هێزه‌كانی سوپای پاسدارانی ئێران Ùˆ به‌شار ئه‌سه‌د؛ ئه‌مه‌یش ڕووسیا له‌ سووریادا تووشی هاوكێشه‌ÛŒ ئاڵۆز Ùˆ كێشه‌ Ùˆ گرفتی زۆر ده‌كات.

چواره‌Ù…: ئه‌Ù… سیناریۆیه‌ ده‌توانێت له‌سه‌ر ئه‌Ùˆ گریمانه‌ داندرابێت كه‌ ئێران ترسی له‌ كۆتاییی داعش هه‌یه‌ كه‌ چیتر پاساوی بوونی هێزه‌كانی له‌ سووریا Ùˆ عێراق Ùˆ پاڵپشتی Ùˆ چالاكیی حه‌شدی شه‌عبی نه‌مێنێت یاخود لاواز بێت و، ئه‌Ùˆ كاته‌ ئه‌مریكا زیاتر گوشاره‌كانی له‌ عێراق Ùˆ به‌تایبه‌ت سووریا، بۆ سه‌ر ئێران چڕتر بكاته‌وه‌. ئێران به‌رده‌وام ترسی هه‌یه‌ كه‌ كۆتاییی كێشه‌ Ùˆ بارگرژییه‌كان Ùˆ لاوازبوونی داعش، ببێته‌ هۆكاری ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ÛŒ ئێران Ùˆ ئه‌مریكا. هه‌روه‌ها ئێران له‌وه‌ سوود ده‌كات كه‌ به ‌هاتنی ئه‌Ù… Ú†Ù‡‌كدارانه‌ Ú•Û†ÚµÛŒ حه‌شدی شه‌عبی بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌یان ببێته‌ پێویستییه‌Ùƒ و، له‌Ùˆ ڕیگه‌یه‌وه‌ سنووری عێراق Ùˆ سووریا به‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئه‌Ùˆ هێزانه‌ ببه‌زێنێت و، هه‌روه‌ها ئه‌Ùˆ Ú•ÛŽÚ•Ù‡‌Ùˆ یاخود كۆریدۆره‌ÛŒ كه‌ مه‌به‌ستییه‌تی بۆ سه‌ر ده‌ریای سپیی ناوه‌ڕاست، كه‌ له‌ ناوچه‌ سوننه‌كانه‌وه‌ تێپه‌Ú• ده‌بێت، به‌ته‌واوه‌تی بكه‌وێته‌ ژێر كۆنترۆڵی ئێرانه‌وه‌. ئه‌مه‌یش ئاسایشی ئێران ده‌پارێزێت Ùˆ ئاسایشی ئیسڕائیل ده‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. لێره‌وه‌ هاوكێشه‌كان وا ده‌كه‌Ù† كه‌ نفووز Ùˆ Ú•Û†ÚµÛŒ ئێران له‌ ناوچه‌كه‌دا زاڵتر بێت Ùˆ ئه‌مریكا  Ùˆ ئیسڕائیل نه‌توانن گوشار بۆ سه‌ر پاشه‌كشه‌پێكردنی ئێران له‌ ناوچه‌كه‌ چڕتر بكه‌نه‌وه‌.

پێنجه‌Ù…: یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ سیناریۆ به‌هێزه‌كان ئه‌وه‌یه،‌ كه‌ كۆماری ئیسلامی له‌Ù… Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌وه‌ جارێكی تر وه‌كوو ساڵی 2014 بتوانێت هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ ئاسایشی بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان دروست بكات Ùˆ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ له‌ ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم بگرێت، یاخود داواكاری Ùˆ ویسته‌كانی جێبه‌جێ بكات. به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ ئه‌Ù… هێزانه‌ ده‌توانن له‌ "ئه‌لبوكه‌مال"Ù‡‌وه‌ به‌سانایی هاتوچۆ Ùˆ دزه‌ بكه‌Ù† بۆ  ناوچه‌كانی ""ئه‌لقائیم" Ùˆ "ڕاوه"‌ Ùˆ "عه‌نه"‌ Ùˆ "حه‌دیسه‌"" Ùˆ "بێجی" Ùˆ "عه‌باسی" Ùˆ "حه‌ویجه"‌ Ùˆ هتد. لێره‌وه‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌یه‌ÙƒÛŒ ته‌واو له‌سه‌ر كه‌ركووك Ùˆ ته‌نانه‌ت مه‌خموور Ùˆ ناوچه‌كانی تری كوردستان، به‌ڕاسته‌وخۆ Ùˆ ناڕاسته‌وخۆ دروست ده‌بێته‌وه‌. 

ئه‌مه‌ سیناریۆیه‌ÙƒÛŒ هه‌ره‌ مه‌ترسیداره‌ بۆ هه‌رێمی كوردستان؛ كه ‌له‌ لایه‌Ùƒ وا ده‌كات ئه‌مریكا به‌ Ù‡Û†ÛŒ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ÛŒ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ Ùˆ مه‌ترسییه‌كانی داعش له‌ عێراق Ùˆ سووریا Ùˆ گۆڕانی هاوسه‌نگیی هێز له‌ قازانجی داعش، گوشارێكی زیاتر بۆ دواخستنی ڕیفراندۆم دروست بكات و، له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ هێزه‌كانی داعش له ‌لایه‌Ùƒ ببنه‌ مه‌ترسی و، حه‌شدی شه‌عبی Ùˆ ئێران Ùˆ سوپای عێراقیش بۆ پاراستنی ئه‌Ùˆ ناوچانه‌ Ùˆ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ دژبه‌ داعش بێنه‌ ئه‌Ùˆ ناوچانه‌ÛŒ كه‌ له‌ لایه‌Ù† پێشمه‌رگه‌وه‌ ئازاد كراون. هه‌روه‌ها نابێت دزه‌كردنی Ú†Ù‡‌كدارانی داعش بۆ ناوچه‌كانی ژێر كۆنترۆڵی پێشمه‌رگه‌ Ùˆ دروستكردنی دۆخێكی ئاسایشیی له‌رزۆك له‌Ùˆ ناوچانه‌ فه‌رامۆش بكرێت.

ته‌نانه‌ت ئه‌Ù… سیناریۆیە وا ده‌كات كه‌ هه‌رێمی كوردستان نه‌توانێت له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ناوچه‌ سوننه‌كانه‌وه‌ Ùˆ به‌ پاڵپشتی Ùˆ هه‌ماهه‌Ù†Ú¯ÛŒ Ùˆ هاوپه‌یمانی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هێز Ùˆ خێڵ Ùˆ هۆزه‌ سوننه‌كانه‌وه‌‌ Ú•ÛŽÚ•Ù‡‌ÙˆÛŽÙƒÛŒ پارێزراو بۆ به‌ستنه‌وه‌ÛŒ كوردستان به‌ ئۆردن دروست بكات و، ئه‌Ù… ناوچانه‌‌ له‌ لایه‌Ù† حه‌شدی شه‌عبی، داعش، ئێران Ùˆ سوپای عێراقه‌وه‌ كۆنترۆڵ ده‌كرێت. ئه‌مه‌یش توانای هه‌رێمی كوردستان بۆ دروستكردنی ئه‌ڵته‌رناتیڤ Ùˆ جێگره‌وه‌ÛŒ Ù‡ÛŽÚµÛŽÙƒÛŒ نوێ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری ئابڵووقه‌ÛŒ توركیا، ئێران Ùˆ عێراق له‌ناو ده‌بات.

شه‌شه‌Ù…: یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ سیناریۆكانی تر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ توركیا به‌ گۆڕانی هاوسه‌نگییه‌كه‌‌ قازانج بكات، كه‌ له ‌لایه‌Ùƒ گوشار بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان دروست ده‌كات Ùˆ ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ÛŒ ئیداره‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان ده‌خاته‌ ژێر مه‌ترسییه‌وه‌ و، له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ ده‌توانێت Ú•Û†Úµ Ùˆ نفووزی خۆی له‌ سووریا Ùˆ عێراق زیاتر بكات. هه‌روه‌ها توركیا ده‌توانێت بۆ لاوازكردنی هێزه‌كانی كورد له‌ سووریایش كه‌ÚµÙƒ له‌Ù… ئاڵوگۆڕه‌‌ وه‌ربگرێت.

كۆبه‌ند:

هه‌رچه‌نده‌ باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌وانه‌یه‌ ئه‌مریكا به‌نهێنی Ùˆ بۆ گۆڕانكاری له‌ هاوكێشه‌ سه‌ربازییه‌كان، ئاگاداری ئه‌Ù… گۆڕانكارییانه‌ بووبێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌رێكی لاوازه‌. به‌ڵام ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ئه‌مریكا Ùˆ هێزه‌ هاوپه‌یمانه‌كان كاردانه‌وه‌یان نه‌بێت Ùˆ پلان Ùˆ سیناریۆكانی ئێران سه‌ر بكه‌وێت، ئه‌وه ئه‌Ùˆ كاته‌ مه‌ترسیی ئاسایشی بۆ سه‌ر Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ گۆڕانكارییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان وه‌كوو ڕیفراندۆم Ùˆ ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی، دروست ده‌بێت. ئه‌مانه‌ هه‌موویان ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌Ù† كه‌ هاوپه‌یمانێتیی ڕاسته‌قینه‌ له‌Ù… جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌دا له‌ ئارادا نییه‌ØŒ به‌ڵكوو هاوپه‌یمانێتییه‌‌كان له‌رزۆك Ùˆ كاتین و، ئه‌مه‌یش سیما Ùˆ تایبه‌تمه‌ندیی نوێی گۆڕانكارییه‌كانی ناوچه‌كه‌Ù†. بۆیه‌ هۆشیاریی سیاسی Ùˆ ئاماده‌ییی ئاسایشی Ùˆ سه‌ربازیی كوردستان  له ‌لایه‌Ùƒ و، دروستكردنی هاوسه‌نگیی نوێ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هاوپه‌یمانێتیی كاتی Ùˆ ته‌كتیكی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هێزه‌كانی تری ئاماده‌ له‌ Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانه‌كه‌ كه‌ دوژمنایه‌تی هاوبه‌شیان هه‌یه‌ØŒ ده‌توانێت ڕووبه‌ڕووی ئه‌Ù… سیناریۆیانه‌ ببێته‌وه‌.

له‌ كۆتاییدا پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بكه‌ین كه‌ ئێران Ú•Û†ÚµÛŒ سه‌ره‌كیی له‌Ù… هاوكێشانه‌دا هه‌یه‌ØŒ چونكه‌ به‌ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تبوونی كوردستان ده‌توانێت له‌ ناوچه‌كه‌دا هاوكێشه‌ جیۆسیاسی، جیۆستراتیژی Ùˆ ته‌نانه‌ت جیۆئێكۆنۆمییه‌كانیش له‌ زیانی ئێران بگۆڕێت. ئه‌مه‌یش ده‌رخه‌ری ئه‌Ùˆ ڕاستییه‌یه‌ كه‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ كۆنترۆڵی Ú•ÛŽÚ•Ù‡‌Ùˆ Ùˆ كۆریدۆر Ùˆ ناوچه‌ جیۆستراتیژییه‌كان له‌ ناوچه‌كه‌دا بۆ هاوسه‌نگیی هێز، جه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ یه‌كلاكه‌ره‌وه‌یه‌. كوردیش ده‌توانێت/ده‌بێت له ‌پاڵ جووڵه‌ÛŒ‌ سیاسی، له ‌ڕووی ئاسایشی Ùˆ سه‌ربازییشه‌وه‌ گرنگی به‌ شوێن Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ جیۆستراتیژییه‌كان بدات بۆ مانه‌وه‌ و، تێكدانی هاوسه‌نگییه‌Ùƒ كه‌ له ‌قازانجیدا نییه‌. چونكه‌ هیچ هاوپه‌یمانێتی Ùˆ دوژمنایه‌تی Ùˆ دۆستایه‌تییه‌ÙƒÛŒ جێگیر له‌Ùˆ جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌دا له‌ ئارادا نییه‌.

 
 
« ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان- عێراق Ùˆ چه‌ند تێبینییه‌ك
« ستراتیژیی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامی Ù„Û• ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست Ùˆ کاریگەریی لەسەر هەرێمی کوردستان
« ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ، یاخود سیسته‌م Ùˆ حكوومه‌تی دیموكراتیك؟ (بەشی دووەم Ùˆ کۆتایی)
« ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ، یاخود سیسته‌م Ùˆ حكوومه‌تی دیموكراتیك؟ (بەشی یەکەم)
« توركیا Ùˆ ڕووسیا له‌ بارگرژییه‌وه‌ بۆ ئاساییبوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان
« ئاسایشی  مرۆیی - ناسنامه‌ییی كورد، له‌ چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی عێراقدا
« ده‌رفه‌ت Ùˆ هه‌ڕه‌شه‌ بونیادی-پێكهاته‌یییه‌كانی دروستبوونی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی كوردستان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون