PÊNÛS
 
ئازادى، وه‌ك به‌هایه‌ك بۆ ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی 
     2017-08-09
عەدنان مەجید محەمەد

ئازادى، وه‌Ùƒ به‌هایه‌Ùƒ بۆ ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی

 

عەدنان مەجید محەمەد/ ماستەر لە زانستە سیاسییەکان، پسپۆر لە سیستەمى سیاسی و پەروەردەى مەدەنى

سه‌ره‌تا:                                              

له‌ فه‌رهه‌Ù†Ú¯ÛŒ "لسان العرب"دا "ئیبن مه‌نزوور" ده‌ڵێت كه‌ ئازادی واته‌ دژ به‌ كۆیلایه‌تی و،‌ ده‌ڵێت: "مرۆڤ كه ئازاده،‌ پاشایه‌Ø› به‌بێ ئازادی، پاشكۆیه‌ØŒ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر خاوه‌Ù†ÛŒ هه‌موو شتێكیش بێت." نووسه‌ر "كه‌مال جونبه‌لات" ده‌ڵێت: "هۆشیاری Ùˆ ئازادی، یه‌Ùƒ شتن؛ واته‌ كه‌سی هۆشیار Ùˆ دانا هه‌میشه‌ بیری لای ئازادی Ùˆ سه‌ربه‌خۆیییه‌ØŒ نه‌Ùƒ كۆیلایه‌تی Ùˆ پاشكۆبوون." هه‌روه‌ها فه‌یله‌سووف "سینیكا" ده‌ڵێت: "ئازا، ئه‌Ùˆ كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئازاده‌." به‌Ù¾ÛŽÛŒ تێگه‌یشتن له‌Ùˆ گوته‌ Ùˆ مانایانه‌ÛŒ ئازادی، ده‌توانین بڵێین خه‌باتی Ú†Ù‡‌ندین ساڵه‌ÛŒ بزووتنه‌وه‌ÛŒ ڕزگاریخوازی كوردی، ته‌نیا بۆ به‌رجه‌سته‌كردنی ئه‌Ù… به‌ها گرنگه‌ بووه‌ كه‌ تاكی كوردی له‌ هه‌موو ڕوویه‌كه‌وه‌ ئازاد بێت، Ú† وه‌Ùƒ تاك Ùˆ Ú† وه‌Ùƒ نه‌ته‌وه‌Ø› كه‌واته‌ ده‌توانین بڵێین بۆ نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد، ئازادی گرنگترین به‌هایه‌ بۆ ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی. زۆرێك له‌ هزرڤان Ùˆ Ù„ÛŽÙƒÛ†ÚµÙ‡‌ران به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ ورد باسیان له‌ ئازادی Ùˆ Ú†Ù‡‌مكی ئازادی كردووه‌ØŒ به‌ڵام لێره‌دا ئاماژه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی به‌ Ú†Ù‡‌مكی ئازادی ده‌كه‌ین كه‌ خۆی له‌ چوارچێوه‌ÛŒ دوو شتدا ده‌بینێته‌وه،: ئازادیی سروشتی Ùˆ ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی.

ته‌وه‌ری یه‌كه‌Ù…: ئازادیی سروشتی Ùˆ ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی:

ئازادیی سروشتی بریتییه‌ له‌Ùˆ ئازادییه‌ÛŒ كه‌ له‌ خودی سروشته‌وه‌ به‌ده‌ست دێت، به‌ڵام ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی، ئه‌Ùˆ ئازادییه‌یه‌ كه‌ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌یبه‌خشێت، كه‌ له‌سه‌ر بیر Ùˆ هزر Ùˆ فه‌لسه‌فه‌ÛŒ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ Ùˆ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی ڕاوه‌ستاوه‌. هه‌موو دامه‌زراوه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ØŒ بەشدارن له‌ به‌رجه‌سته‌كردنی ئه‌Ù… ئازادییه‌ بۆ تاكه‌كان، له‌ ئازادیی فكری Ùˆ ئازادیی ده‌ربڕین Ùˆ ئازادیی Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ زانستی Ùˆ هه‌موو بواره‌كانی تری ئازادى.  Ù‡Ù‡‌ردوو ئازادیی سروشتی Ùˆ ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی، Ú•Ù‡‌هه‌ندی تایبه‌تیان هه‌یه‌. سه‌باره‌ت به‌ ئازادیی سروشتی:  Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زێكی گرنگ Ùˆ جه‌وهه‌ری له‌ناو كیان Ùˆ خودی مرۆڤدا Ù¾ÛŽÙƒ ده‌هێنێت؛ بۆیه‌ ده‌بینرێت مرۆڤ له‌ هه‌موو بوونه‌وه‌رێكی تر زیاتر خولیای ئازادییه‌ Ùˆ مه‌یلی بۆ ئازادی هه‌یه‌. ئه‌Ù… ئازادییه‌ سروشتییه‌ØŒ بووه‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌وا مرۆڤ بكاته‌ باڵاترین بوونه‌وه‌ر، به‌ شێوه‌یه‌Ùƒ كه‌ به‌بێ ئازادی، مرۆڤ هیچ به‌هایه‌ÙƒÛŒ نامێنێت؛ ئه‌مه‌یش گرنگترین خاڵی به‌هێزی مرۆڤایه‌تییه‌ØŒ كه‌ خه‌بات Ùˆ قوربانیی زۆری بۆ دراوه‌.

ئازادیی سروشتی، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ فیتره‌تی مرۆڤایه‌تیدا یه‌Ùƒ ده‌گرێته‌وه‌ و، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ ده‌بێت زۆر به‌وریایی Ùˆ هۆشیارییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ù… ئازادییه‌ بكه‌ن، چونكه‌ هه‌ر پێشێلكارییه‌ÙƒÛŒ ئه‌Ù… ئازادییانه‌ØŒ ده‌كرێت كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ بكاته‌ دۆزه‌Ø® و، فاكته‌رێكی به‌رده‌وامی ناسه‌قامگیری Ùˆ نه‌بوونی ئاسایشی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێت له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا. بۆیه‌ هه‌ر له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌ركه‌وتنی مۆدێرنیته‌ Ùˆ Ú†Ù‡‌رخی ڕۆشنگه‌ری، كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ مرۆڤایه‌تی، له‌ مه‌رجی Ú•Ù‡‌ها Ùˆ هه‌موو شێوازه‌كانی بیركردنه‌وه‌ÛŒ حه‌تمی Ùˆ یه‌كلایه‌نانه‌ ڕزگاری بوو. عه‌قڵ، بووه‌ سه‌نته‌ری هه‌موو شته‌كان، بیركردنه‌وه‌ÛŒ ئازاد جێگه‌ÛŒ بیركردنه‌وه‌ÛŒ تری كرده‌وه‌ Ùˆ ئازادی وه‌Ùƒ تایبه‌تمه‌ندییه‌ÙƒÛŒ گرنگی بزوتنه‌وه‌ÛŒ ڕۆشنگه‌ری Ùˆ مۆدێرنێته‌ÛŒ زانستی ده‌ركه‌وت. عه‌Ù‚Úµ په‌یوه‌ست كرا به‌ عه‌قڵانییه‌ت، ئازادی، دادپه‌روه‌ریی سیاسی Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تی.

ئازادی، بووه‌ بنه‌ما Ùˆ به‌هایه‌ÙƒÛŒ گرنگ بۆ سیسته‌Ù…ÛŒ حكومڕانیی باش، بووه‌ Ù‡Û†ÛŒ پێشكه‌وتنی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ ÙˆÚ¯Ù‡‌لان و، به‌ها Ùˆ نرخی بۆ مرۆڤایه‌تی Ú¯Ù‡‌ڕانده‌وه‌. به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك، نابێت ده‌ست وه‌ربدرێته‌ Ù†ÛŽÙˆ ئازادیی تاكه‌وه‌ØŒ Ú† ئازادیی سروشتی Ú† ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی بێت. ئه‌مه‌یش كارێكی ئاسان نییه‌ØŒ به‌ڵكوو ده‌بێت به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ دامه‌زراوه‌یی ئه‌Ù… شته‌ Ú•ÛŽÙƒ بخرێت، كه‌ هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ تێیدا به‌شدار بن Ùˆ سنوورداركردنی ئازادییه‌كان به‌ تاوان بزانن. بێ گومان ئازادی، ده‌بێت به‌ یاسا Ú•ÛŽÙƒ بخرێت. بوونی ئازادی Ùˆ یه‌كسانی به‌ مانای فه‌وزا نایه‌ت، بۆیه‌ ده‌بێت هه‌موو تاكه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ هه‌ست به‌وه‌ بكه‌ن، كه‌ تا ئه‌Ùˆ كاته‌ ئازاده‌ كه‌ سنووری ئازادیی ئه‌وانی تر Ù¾ÛŽØ´ÛŽÙ„ نه‌كات. واته‌ ده‌بێت له‌ پراكتیزكردنی ئازادییه‌كانی تاكدا هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتی بكات. ئازادی Ùˆ فه‌وزا دوو شتی Ù„ÛŽÙƒ جیاوازن، هه‌روه‌Ùƒ Ú†Û†Ù† ئازادی Ùˆ سته‌مكاری دوو شتی Ù„ÛŽÙƒ جیاوازن.

ته‌وه‌ری دووه‌Ù…: ئازادی وه‌Ùƒ به‌هایه‌Ùƒ بۆ ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی

پاش ئه‌وه‌ÛŒ Ú•Û†Ú˜ÛŒ 25/09/2017 وه‌Ùƒ Ú•Û†Ú˜ÛŒ ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم دیاری كرا، لێكدانه‌وه‌ÛŒ جیاواز جیاوازی له ‌ناوه‌نده‌ نێوخۆیی Ùˆ جیهانییه‌كانه‌وه بۆ كرا‌. هه‌روه‌ها له ‌ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان دوو به‌ره‌ÛŒ جیاواز ده‌ركه‌وتوون: یه‌كێكیان له‌Ú¯Ù‡‌ڵیه‌تی Ùˆ ئه‌وه‌ÛŒ تریان دژ. به‌ڵام ئێمه‌ ناچینه‌ Ù†ÛŽÙˆ ئه‌Ùˆ ورده‌كارییانه‌وه‌Ø› ئێمه‌ له‌ ڕوانگه‌ÛŒ به‌های ئازادی Ùˆ سه‌ربه‌خۆبوونه‌وه‌ شیكردنه‌وه‌ بۆ ڕیفراندۆم ده‌كه‌ین. بۆیه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ڕیفراندۆم بۆ هه‌موو نه‌ته‌وه‌یه‌Ùƒ ماف بێت، ئه‌وا بۆ نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد هه‌Ù… ماف Ùˆ هه‌Ù… ئه‌رك Ùˆ هه‌Ù… به‌هایه‌. په‌یوه‌ندیی به‌ دیاریكردنی چاره‌نووس Ùˆ ناسنامه‌ÛŒ نه‌ته‌وه‌یه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ به‌ درێژاییی مێژووی، هه‌ÙˆÚµ Ùˆ خه‌بات Ùˆ قوربانیی زۆری بۆ ئه‌Ùˆ به‌ها گرنگه‌ داوه‌. ڕیفراندۆم بۆ تاكی كوردی واته:‌ ئازادی، پلۆرالیزم، یه‌كترقبووڵكردن، دیاریكردنی مافی بڕیاردانی چاره‌نووس، دروستكردنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ بنیاتنانی دامه‌زراوه‌كان. ئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه:‌ Ú† په‌یوه‌ندییه‌Ùƒ هه‌یه‌ له‌ نێوان ئازادیی سروشتی Ùˆ ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕیفراندۆم له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ سه‌ربه‌خۆیی؟

كورد به‌ درێژاییی مێژوو هه‌ÙˆÚµÛŒ داوه‌ كه‌ به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ سه‌ربه‌خۆ Ùˆ ئازادانه‌ بژیت و، موماره‌سه‌ÛŒ هه‌ر دوو ئازادیی سروشتی Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تیی خۆی بكات. له‌Ù… قۆناغه‌یشدا مه‌سه‌له‌ÛŒ ئازادی، دوچاری كێشه‌ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ بۆته‌وه‌ و، Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ جددی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی كوردی هه‌یه‌ بۆ به‌رته‌سككردنه‌وه‌ÛŒ ئازادییه‌كان. بێ گومان ئه‌مه‌یش خزمه‌ت به‌ واقعی هه‌رێمی كوردستان ناكات و، هۆكارێكه‌ بۆ پاشكه‌وتنی هه‌رێمی كوردستان له‌ هه‌موو بواره‌كانه‌وه‌. به‌ڵام لێردا ئه‌وه‌ پرسیاره‌كه‌یه‌: ئایا بێجگه‌ له‌ حكوومه‌ت، هاووڵاتی Ùˆ تاك به‌هۆشیارییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌های ئازادی ده‌كه‌ن؟ بێ گومان ده‌توانین بڵین نه‌خێر، چونكه‌ ڕۆژانه‌ هاووڵاتیان خودی خۆیان ده‌ستدرێژی ده‌كه‌نه‌ سه‌ر مافی كه‌سانی تر. بۆ نموونه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر چاوێك له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بكه‌ین، زۆر به‌ئاسانی ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر تایبه‌تمه‌ندی Ùˆ ئازادیی كه‌سانی تر ئێستا Ú†Ù‡‌ند شتێكی باوه‌. بۆ وێنه‌ ئه‌وانه‌ÛŒ هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌Ù† كه‌مپین بۆ "نه‌خێر" به‌رامبه‌ر ڕیفراندۆم دروست بكه‌ن، به‌ بیانووی هه‌بوونی ده‌سه‌ڵاتێكی Ú¯Ù‡‌نده‌Úµ كه‌ ڕێز له‌ ئازادیی تاكه‌كان ناگرێت، هه‌ر خۆیان ئه‌Ùˆ كه‌سانه‌ به‌ كۆیله‌ Ùˆ خۆفرۆش داده‌Ù†ÛŽÙ† كه‌ به‌ ده‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ "ئازاد"Ù‡‌وه بڵێن "به‌ÚµÛŽ بۆ ڕیفراندۆم".

كه‌واته‌ له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان، هیچ لایه‌Ù†ÛŽÙƒ‌ØŒ Ú† له‌سه‌ر ئاستی ده‌سه‌ڵات Ùˆ حزبه ‌سیاسییه‌كان Ùˆ‌ Ú† له‌سه‌ر ئاستی تاك Ùˆ گرووپه‌ جیاوازه‌كان، به‌ به‌رپرسیارێتییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌های ئازادی Ùˆ ڕێزگرتنی ئازادی نه‌كردووه. كه‌واته‌ ئێستا كۆكین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ÛŒ تاكیش به‌ ئه‌ندازه‌ÛŒ خۆی، به‌شداره‌ له‌ پێشێلكارییه‌كان ده‌رباره‌ÛŒ ئازادی؛ كه‌ ئه‌مه‌یش زه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ مه‌ترسیداره‌. ئێستا وای Ù„ÛŽ هاتووه‌ بڵیین له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ÛŒ ڕیفراندۆم ئازا ئه‌Ùˆ كه‌سه‌یه‌ له‌ "سلێمانی" بڵێ "به‌ÚµÛŽ بۆ ڕیفراندۆم" Ùˆ له‌ "دهۆك" بڵێ "نه‌خێر". كه‌واته‌ پێویسته‌ Ù„ÛŽ بگه‌Ú•ÛŽÙ† تاكه‌كان له‌سه‌ر هه‌موو مه‌سه‌له‌كان بڕیاری خۆیان هه‌بێت Ùˆ به‌ئازادانه‌ ده‌Ù†Ú¯ بده‌Ù† Ùˆ ڕای خۆیان ده‌رببڕن.

سه‌باره‌ت به‌ ڕیفراندۆم پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌:‌ ئایا له‌ ڕووی لۆژیكی Ùˆ واقعییه‌وه‌ ده‌Ù†Ú¯ÛŒ "به‌ÚµÛŽ" له‌ به‌های ئازادی نزیكتره،‌ یان "نه‌خێر"ØŸ بێ گومان وه‌ڵامی ئه‌Ù… پرسیاره،‌ پێویستیی به‌ خۆیندنه‌وه‌ÛŒ مێژوویی Ùˆ Ú•Ù‡‌هه‌نده‌ جیاوازه‌كانی خه‌باتی ڕزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورده‌وه‌ هه‌یه‌. بۆ نموونه ده‌توانین بڵێین ئێمه وه‌Ùƒ نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد‌ به‌ درێژاییی مێژوو هه‌ر پاشكۆ بووینه‌ Ùˆ ده‌Ù†Ú¯ÛŒ ئازاد Ùˆ دلێری كوردایه‌تیمان‌ له‌ لایه‌Ù† نه‌یاره‌كانمانه‌وه كپ كراوه‌ته‌وه‌Ø› كه‌واته‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی عێراق فاكته‌رێكی سه‌ركوتكردن Ùˆ زوڵملێكردن بووه‌ به‌نسبه‌ت نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورده‌وه‌. هه‌روه‌ها هه‌روه‌Ùƒ پێشووتر باسمان كرد، پاش 25 ساڵ له‌ حوكمی خۆماڵیی كوردی، پرسیاری زۆر Ú¯Ù‡‌وره‌ له‌سه‌ر ئازادیی تاك Ùˆ ئازادیی ڕاده‌ر‌بڕین دروست بووه‌. سه‌ر‌نج Ùˆ تێبینییه‌كان نه‌Ùƒ ته‌نیا له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات Ùˆ حكوومه‌تن، به‌ڵكوو له‌سه‌ر تاك به ‌تاكی ئه‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌Ù†. كه‌واته‌ ئازادییه‌كانی ئێمه‌ له‌ نێوان دوو بازنه‌دا قه‌تیس كراون: یه‌كێكیان بازنه‌ÛŒ ده‌ره‌كییه‌ØŒ كه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌Ùƒ Ù¾ÛŽÛŒ خۆش نییه ‌Ùˆ Ù„ÛŽ ناگه‌ڕێت ئێمه‌ وه‌Ùƒ نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد خاوه‌Ù† كیان Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ به‌ڕێوه‌بردنی سه‌ربه‌خۆی خۆمان بین، كه‌ پاش نه‌مانی ئیمپراتۆرییه‌تی عوسمانی Ùˆ بگره‌ له‌ په‌یماننامه‌ÛŒ وێستفاڵیاوه‌ له‌ ساڵی 1648ز دروستكردنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت-نه‌ته‌وه‌ØŒ بووه‌ به‌ مافێكی سروشتی Ùˆ ئاسایی بۆ هه‌موو Ú¯Ù‡‌لان. بۆیه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر پێشتر "سایكس پیكۆ"ØŒ ڕێگر بووه‌ له‌ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردی، ئێستا كاتی شكاندنی ئه‌Ùˆ كۆتوبه‌ندانه‌یه‌.

سه‌باره‌ت به‌ بازنه‌ÛŒ دووه‌Ù…ÛŒ به‌رته‌سككردنه‌وه‌ÛŒ ئازادییه‌كان، بریتیپه‌ له‌ بازنه‌ÛŒ ناوخۆیی، كه‌ ده‌سه‌ڵات Ùˆ حزبه‌ سیاسییه‌كان Ùˆ خودی تاكه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ ده‌گرێته‌وه‌. بۆیه‌ØŒ ده‌Ù†Ú¯ÛŒ "به‌ÚµÛŽ بۆ ڕیفراندۆم" به ‌لایه‌Ù†ÛŒ كه‌Ù… ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ تێكشانی بازنه‌ÛŒ یه‌كه‌Ù… و، زیاتر له‌ ئازادی Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی نزیكترمان ده‌كاته‌وه‌. ده‌كرێت پاش سه‌ربه‌خۆیی Ùˆ ڕاگه‌یاندنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردی، زۆر به‌ئاسانتر بتوانرێت ڕووبه‌ڕووی ئه‌Ùˆ ئاڵه‌نگارییانه‌ ببینه‌وه‌ كه‌ له ‌ناوخۆدا له‌ دژی ئازادی Ùˆ ئازادیی ڕاده‌ربڕین ده‌وستنه‌وه‌ØŒ به‌ڵام به‌دڵنیایییه‌وه‌ ده‌Ù†Ú¯ÛŒ "نه‌خێر" هۆكارێكه‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ به ‌هیچ شێوه‌یه‌Ùƒ تاكی كوردی نه‌توانێت له‌ نێوان ئه‌Ùˆ دوو بازنه‌یه‌دا ده‌ربچێت Ùˆ بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ هه‌ڵبژاردنی پاشكۆیه‌تییه‌ به‌سه‌ر ئازادیدا.

كۆبه‌ند:

  1. مرۆڤ كاتێك به‌به‌هایه‌ØŒ كه‌ ئازاده‌Ø› نه‌ته‌وه‌یش كاتێك خاوه‌Ù† بایه‌خه‌ØŒ‌ كه‌ خاوه‌Ù† كیان Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌.
  2. به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی دوو جۆر ئازادی هه‌یه‌: ئازادیی سروشتی Ùˆ ئازادیی كۆمه‌ڵایه‌تی.
  3. له ‌دوای ده‌ركه‌وتنی بزووتنه‌وه‌ÛŒ ڕۆشنگه‌ری Ùˆ مۆدێرنێته‌ÛŒ زانستی، ئازادی وه‌Ùƒ به‌هایه‌Ùƒ Ùˆ بنه‌مایه‌ÙƒÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ حوكمڕانیی باش خۆی مانیفێست كرد.
  4. ئازادی Ùˆ فه‌وزا، دوو شتی Ù„ÛŽÙƒ جیاوازن؛ ئازادی، ده‌بێت به‌Ù¾ÛŽÛŒ یاسا Ú•ÛŽÙƒ بخرێت Ùˆ هه‌موو دامه‌زراوه‌كانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ ڕێز له‌ ئازادیی تاك بگرن.
  5. ده‌بێت ئێمه‌ به‌Ùˆ شێوه‌یه‌ بڕوانینه‌ ڕیفراندۆم، كه‌ به‌رجه‌سته‌ÛŒ گرنگترین به‌ها Ùˆ بنه‌مامان بۆ ده‌كات، ئه‌ویش ئازادی Ùˆ سه‌ربه‌خۆیییه‌. بۆیه‌ ده‌Ù†Ú¯ÛŒ "به‌ÚµÛŽ" هۆكاریكه‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی بتوانین موماره‌سه‌ÛŒ سروشتیترین مافی خۆمان بكه‌ین، ئه‌ویش: ئازادیی ڕاده‌ربڕین Ùˆ ئازادیی دروستكردنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی سه‌ربه‌خۆیە.

 
 
« Ú•Û†ÚµÙ‰ حزبە سیاسییەکان Ù„Û• پێکهێنانى کەلتووری سیاسی Ù„Û• هەرێمى کوردستاندا
« Ú•Û†ÚµÙ‰ قوتابخانە Ù„Û• پێگەیاندنى سیاسیدا 
« پەروەردەى مەدەنی، ÙˆÛ•Ú© ئامرازێکى سەرەکیى سەقامگیریى سیاسی Ùˆ بنیاتنانەوەى ئاشتى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« پەیمانى کۆمەڵایەتى، ÙˆÛ•Ú© ڕێگەچارەى قەیرانەکان Ù„Û• هەرێمى کوردستان Ù„Û• قۆناغى Ù¾ÛŽØ´ دەوڵەت
« بنەما فەلسەفییەکانى مافەکانى مرۆڤ Ùˆ خۆیندنەوەیەک بۆ پرۆگرامەکانى مافەکانى مرۆڤ Ù„Û• ناوەندەکانى خۆێندن Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« Ú•Û†ÚµÙ‰ ڕێکخراوە ناحکوومییەکان Ù„Û• بنیاتنانى Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ مەدەنى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« سه‌د Ú•Û†Ú˜ له‌ چاكسازى

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون