PÊNÛS
 
دراما تورکییەکان؛ ÙˆÛ•Ú© بەشێک Ù„Û• سۆفت پاوەر/هێزی نەرم   
     2017-08-03
پەیڕەو ئەنوەر

دراما تورکییەکان؛ ÙˆÛ•Ú© بەشێک Ù„Û• سۆفت پاوەر/هێزی نەرم  

 

پەیڕەو ئەنوەر/ توێژەر

پێشەکی:
درامای تورکی، ئەمڕۆ بە شێوازێکی Ú†Ú• Ùˆ قووڵ Ù„Û• زۆرینەی کۆمەڵگەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست Ùˆ بەشێکی کیشوەری ئەفریقا Ùˆ ئەمەریکای لاتین Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ عەرەبی Ùˆ کوردی پەخش دەکرێت Ùˆ دەبینرێت و، بینەرێکی زۆری بۆ خۆی ڕاکێشاوە Ùˆ کاریگەریی لەسەر سیسته‌Ù…ÛŒ کۆمەڵایەتی Ùˆ خێزان ÙˆÛ•Ú© یەکەیەکی سەربەخۆ Ùˆ پەیوەندییەکانی نێوان نێر Ùˆ Ù…ÛŽ Ùˆ ... دروست کردووە. ئه‌مه‌ جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ داهاتێکی گەورەیشی بۆ دەوڵەتی تورکیا دروست کردووە Ùˆ ڕەهەندێکی سیاسیی قووڵی ئاڕاستەکراویش Ù„Û• دراماکاندا دەبینرێن Ùˆ دەسەڵاتی سیاسیی تورکی، یان ڕوونتر بڵێین حزبی دەسەڵاتدار/حزبی داد Ùˆ گەشەپێدان Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ بەرنامە Ùˆ ستراتیژێکی تایبەتەوە ڕەهەندە سیاسییەکەی ئەم درامایانە دادەڕێژێت و، ÙˆÛŽÙ†Û• Ùˆ ئیمەیجە سیاسی Ùˆ ستراتیژییەکانی خۆی Ù„Û• ڕێگەیەوە هەناردەی دونیای دەرەوە دەکات Ùˆ پیشانی وڵاتانی دراوسێی دەدات. دراما تورکییەکان ڕەگەزێکی کاریگەرن Ù„Û• هێزی نەرم و، ئامرازێکی سەرەکین Ù„Û• سیاسەتی دەرەوەی تورکیا Ùˆ بیرکردنەوەی سیاسیی تورکیا Ù„Û• بەرامبەر وڵاتاندا.

سۆفت پاوەر/هێزی نەرم چییە؟

هێزی نەرم واتە بەدیهێنانی ئامانجەکان و توانای بەدەستهێنانی ئەوەی دەتەوێت، لە ڕێی سەرنجڕاکێشان و ئامرازە شارستانی و کەلتوورییەکان لە بری سەپاندنی زۆرەملێ و زۆرلێکردن و پێدانی پارە. هێزی نەرم ئاماژەیە بۆ سەرمایە مەعنەوی و ڕۆحییەکانی میللەتێک لە چوارچێوەی بەها و بیروباوەڕ و شێوەی ژیان و مێژووی شارستانێتی و ڕێزگرتن لە بەهاکانی مرۆڤ و مافەکانی مرۆڤ و کەلتوور و ئەدەب و هونەر و یارمەتییە ئابووری و کۆمەڵایەتی و مرۆیییەکان؛ بە جۆرێک میللەتان و نەتەوەکانی تر بەو بەهایانە سەرسام بکەیت و، تا دواجار ڕێزی لێ بگرن و تەنانەت ببێتە هۆی چاولێکردن و بەدواکەوتنی. دیپلۆماسیی گشتی، مەعریفەناسی و زانست، سینەما و دراما و هونەر بەگشتی و وەرزش و ڕاگەیاندن و ستایلی جلوبەرگ و جۆری خواردن، ڕەگەزە سەرەکییەکانی هێزی نەرمن.

جۆزێف نای كێیە؟

جۆزێف نای لە ساڵی ١٩٣٧ لەدایک بووە و، ئەفسەری سەربازی بووە بە پلەی "ئەدمیڕاڵ". یاریدەدەری وەزیری بەرگریی ئەمەریکا بووە لە سەردەمی کلینتۆن و سەرۆکی ئەنجومەنی هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمەریکایش بووە. ڕاگری زانکۆی هارڤاردی ئەمریکیش بووە.
لە ساڵی ١٩٩٠، چەمکی هێزی نەرمی بۆ یەکەم جار لە دووتوێی ڕاپۆرتێکدا بەکار هێنا و دواتر کۆی سەرنج و بیروڕاکانی لە دووتوێی کتێبێکدا لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕێک خستەوە لەژێرناوی "هێزی نەرم: ئامرازەکانی سەرکەوتن لە سیاسەتی جیهانیدا".

جۆزێف نای و هاوڕێکەی، ڕۆبێرت کۆهین، قوتابخانەی ڕیاڵیستیی نوێ لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا دادەمەزرێنن و بە پشتبەستن بە باكگراوندە ئەکادیمی و تێزەکەی، پێی وا بووە کە هیچ کاتێک بە تەنیا هێزی ڕەق (هێزی سەربازی و گوشاری ئابووری)، لە یەکلاکردنەوەی ململانێ سیاسییەکان و تێکشکاندنی نەیارەکاندا بەتەواوەتی سەرکەوتوو نابێت. جۆزێف نای پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە لە ڕێگەی بەکارهێنانی هێزی ڕەقەوە، زلهێزەکان و وڵاتە گەورەکان دەتوانن ئامانجەکانیان بپێکن، بەڵام لەوانەیە ببێتە هۆی مەترسی و ڕیسک بۆ سەر ئامانج و خواستە سیاسی، ئابووری و کەلتوورییەکانیان.

هێزی نەرم، Ù‡Û•ÙˆÚµ دەدات بگات بە هەمان ئەو ئامانجەی ÙƒÛ• هێزی Ú•Û•Ù‚ Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ بۆ دەدات Ùˆ دەیەوێت بەدەستی بێنێت. هێزی نەرم، پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە بنەماکانی هێزی Ú•Û•Ù‚Û•ÙˆÛ• نییە؛ واتە هێزی نەرم هیچ پەیوەندییەکی بە قەبارە Ùˆ Ø´ÛŽÙˆÛ•ÛŒ جیۆپۆلیتیکی دەوڵەت Ùˆ هێز Ùˆ قەبارە Ùˆ پەیکەری سەربازی Ùˆ ئابوورییەكەی Ùˆ ئایدیۆلۆژییه‌كەیەوە نییە. دەكرێت وڵاتێك پلەیەك بێت Ù„Û• تەمەنی هاووڵاتیانی، ڕاددە Ùˆ Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ داهاتی تاك Ùˆ كرێ Ùˆ خانەنشینی، ئاستی بەرزی خوێندن Ùˆ زانکۆکانی Ùˆ ئاستی خزمەتگوزاریی تەندروستی، ÙƒÛ• دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ ناو Ùˆ ناوبانگێكی باش و، بە چاوی ڕێز Ù„Û• لایەن وڵاتانی ترەوە تەماشا بكرێت.

سیاسەتی کەلتووری

سیاسەتی کەلتووری بەشێکە Ù„Û• سیاسەتی گشتی Ù„Û• سیسته‌Ù…ÛŒ حوکمڕانیدا و، دەستەبژێری سیاسی Ùˆ کەلتووری ده‌ست ده‌كه‌Ù† به‌ داڕشتن Ùˆ دانانی ستراتیژ Ùˆ سیاسەتی کەلتووری بۆ پاراستنی بەها کەلتووری، سیاسی، ئابووری Ùˆ ڕەمزییەکان Ù„Û• ناوەوە Ùˆ دەرەوەی وڵاتدا. هەندێک جار سیاسەتی کەلتووری دەبێتە بنەمایەک Ù„Û• هێزی نەرم Ùˆ هەناردەی دەرەوەی یەکە سیاسییەکە دەکرێت، بۆ سەرنجڕاکێشانی کۆمەڵگەکانی تر Ùˆ پەیوەستکردنیان بە کەلتوور Ùˆ بیرکردنەوەی سیاسی Ùˆ جوگرافیایەکی سیاسیی دیاریکراوەوە.

 Ø²Û†Ø±ÛŒÙ†Û•ÛŒ وڵاتان سیاسەتی کەلتوورییان هەیە و، کار دەکەن بۆ ئەوەی کەلتوور، لەگەڵیشیدا هونەر بخەنە خزمەتی وڵات و، گەشەپێدانی سیاسیی Ù¾ÛŽ بەرەو Ù¾ÛŽØ´ بەرن. Ù„Û• ڕابردوودا فەڕەنسا یەکێک بووە Ù„Û•Ùˆ وڵاتانەی Ú©Û• زۆر بەڕژدی کاری لەسەر مەسەلەی سیاسەتی کەلتووری کردووە Ùˆ Ù„Û• ساڵی ١٩٥٩دا کاتێک ئەندرێ ماڵڕۆ دەبێتە وەزیری کەلتوور، کاروباری کەلتووریی بە ڕاددەیەکی بەرز بردە Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ• Ùˆ بایەخیکی زۆری بە کەلتوور Ùˆ هونەر دا.

زیندووکردنەوەی عوسمانیزمی نوێ لە ڕێگەی دراماوە

سینەمای تورکی لە سەدەی ڕابردوو و بەتایبەت لە ساڵانی هەشتاکاندا، سینەمایەکی زۆر لاواز و هەژار و بێ کاریگەری بوو؛ زیاتر لە فیلمە ڕۆمانسییەکانی ئیبراهیم تاتڵیساس و بەشێک لە کارە کۆمیدییەکانی کەمال سۆناڵ کورت کرابۆوە. بەڵام لە دوای ٢٠٠٣ و لەگەڵ هاتنی حزبی داد و گەشەپێدان سیاسەتی دەرەوەی تورکیایش گۆڕانی بەسەردا هات و، جارێکی تر بنەما و دید و جیهانبینی و ئامرازەکانی داڕێژرانەوە. بەشێک لەو ئامرازانە مەسەلەی هێزی نەرم و بەکارهێنانی هونەر و لەناویشیدا دراماکان بوو، بۆ بەدیهێنانی ئامانجە سیاسییەکان و تێپەڕاندنی سنوور و جوگرافیا سیاسییە کلاسیکییەکان و دروستکردنی ئیمەیجێکی تازەی سینەمایی کە گوزارشت لە بنەماکانی عوسمانیزمی نوێ بکات.

 Ù„Û• ڕابردوودا مەسەلەی کەلتوور Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ هێزی Ú•Ù‡‌قه‌وه‌ بەسەر کۆمەڵگەکاندا سەپێنراوە، بەڵام Ù„Û• دونیای ئەمڕۆدا Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ سۆفت پاوەر Ùˆ دراما Ùˆ سینەماوە ئەم کەلتوورە دەسەپێنرێت. Ù„Û• دوای ڕووخانی Ú•Ú˜ÛŽÙ…ÛŒ بەعسەوە، بەشێک Ù„Û• وڵاتانی دراوسێ Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ دراماوە سۆفت پاوەری خۆیان Ù„Û• باشووری کوردستاندا بەکار دێنن. ئەم دیاردەیە دوو خوێندنەوەی بۆ دەکرێت Ùˆ Ù„Û• دوو ڕەهەندەوە ڕەخنەی Ù„ÛŽ دەگیرێت:

یەکەم: ڕەخنە لە سیناریۆ و ناوەڕۆکی دراماکە دەگیرێت، بە هۆی ئەو پەیام و وێنە سیاسی و کۆمەڵایەتییەی کە دەیخاتە ڕوو. ئەم دراما تورکییانە ستراتیژییەتێکی گەورەی لە پشتەوەیە و، ویست و چێژ و دونیابینیی تاکی کوردی لە دونیای تورکی نزیک کردۆتەوە و، پڕۆسەیەکە بۆ "بەتورککردن"ی تاکی کوردی بەبێ بەکارهێنانی هێزی ڕەق و زۆرلێکردن و ناچارکردن.

دووەم: دراما تورکییەکان توانستێکی بەرزی گێڕانەوە و حیکایەتێکی گەورەی دوور لە ژیانی ڕاستەقینەی تورکی بۆ بینەران دروست دەکەن و وێنا دەکەن. دراما تورکییەکان ژیانی ڕاستەقینەی کۆمەڵایەتیی تورکی ناگوازنەوە و پاڵەوانەکان ڕاستەقینە نین و خەیاڵین و، زیاتر پڕۆسەیەکی بەپیشەسازیکراوە بۆ هەڵخەڵەتاندنی بینەر و بەلاڕێدابردنی بینەر و شاردنەوەی کردە ڕاستەقینەکانی نێو کۆمەڵگەی تورکی.

تایبەتمەندیی دراما تورکییەکان

 - زیندووکردنەوەی ئیمپڕاتۆرییه‌تی عوسمانی Ùˆ عوسمانییە نوێیەکان.

- مەسەلەی کۆچی لادێ بۆ شار و، پیشاندانی کۆمەڵگەی تورکی وەک کۆمەڵگەیەک کە گوایە هەموو قۆناغەکانی مۆدێرنیتەی تێ پەڕاندووە و شارستانییەتێکی نوێی بنیات ناوە.

 - پیشاندانی ژێرخان Ùˆ سەرخانی تورکیا، بەتایبەت شوێنە مێژوویی Ùˆ گەشتیارییەکان بۆ ڕاکێشانی زیاتری گەشتیار.

- تەرجەمەنەکردنی ژیانی ڕاستەقینەی کۆمەڵگەی تورکی و، دروستکردنی پاڵەوانی ساختە و شێوە ژیانی ساختە.

- شۆردنەوەی Ù…ÛŽØ´Ú© Ùˆ داگیرکردنی بیرکردنەوە Ùˆ کۆنتڕۆڵکردنی ناخی بینه‌ر.

- کارکردن لەسەر بەئاساییکردنی کێشە خێزانییەکانی وەک خیانەتی هاوسەرگیری، تاوانی کوشتن و تێکشکاندنی هەندەسەی کۆمەڵایەتی بەگشتی.

 - پیشاندانی تورکیا ÙˆÛ•Ú© کارخانەیەکی گەورە بۆ داڕشتنەوەی ئۆرگانە جیاوازەکانی جەستە Ùˆ نەشتەرگەریی جوانکاری Ùˆ موزیک Ùˆ جلوبەرگی تورکی.

وێنەی کورد لە دراما تورکییەکاندا

 Ø¦ÛŒÙ…ەیجی کورد Ù„Û• دراماکانی دونیای تورکیدا خراپ Ùˆ پاسیڤە! کورد زیاتر Ù„Û• دۆخی پەراوێزبووندایە Ùˆ بە "گوندنشین" تەرجەمە دەکرێت. کورد Ù„Û•Ùˆ درامایانەدا هێشتا نەگەیشتۆتە شار Ùˆ هێشتا بە جوگرافیای شار Ùˆ ناوەند نەگەیشتووە. ئەم وێناکردنە، دوورخستنەوەی کوردە Ù„Û• دونیا Ùˆ مۆدێرنیتە. تورک باسی لیبڕاڵبوونی خۆی Ùˆ مەسەلەی مۆدێرنیتەی تورکی دەکات و، کوردیش بە "چیانشین" Ùˆ "گوندنشین" پیشانی دونیا دەدات، یان کورد ÙˆÛ•Ú© گرووپێک Ú©Û• هێشتا Ù„Û• فەلسەفەی شارگەرایی تێ نەگەیشتووە. ئەم پڕۆسەیە ئەدۆرنۆ ناوی دەنێت "داگیرکردنی بیرکردنەوەی بینەر".

ÙˆÛŽÙ†Û•Ú©Û• زیاتر بۆ ناشرینکردنی کوردە و، پاڵەوانە ڕاستەقینەکان دەشارێتەوە Ùˆ پیشانیان نادات. ڕۆژنامەنووسێک پیشان نادات كه‌ Ù„Û• لایەن ئەردۆغان Ùˆ دەسەڵاتەوە دەستگیر دەکرێت Ùˆ زیندانی دەکرێت. هەر ئەمساڵ فیلمسازێکی تورکی Ù„Û• یادی ئەو کودەتایەی Ú©Û• ساڵی پار ئەنجام درا، فیلمێکی بەرهەم هێنا Ùˆ وێنەیەکی ڕیاڵیستانەی لەسەر کودەتاکە پیشان دابوو Ù„Û• لایەن ئەردۆغانەوە ڕێگریی Ù„ÛŽ کرا و، ڕێگەیان نەدا پەخش بکرێت Ùˆ فیلمسازەکە دەستگیر کرا.

ڕۆڵی حزبی داد و گەشەپێدان لە بەرهەمهێنانی درامادا

مەسەلەی دراما Ùˆ هونەر، جارێکی تر دەمانباتەوە بۆ Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ هێزی نه‌رم /Soft Power. ئەم Ú†Û•Ù…Ú©Û•ØŒ زیاتر پەیوەستە بە کۆتاییهاتنی جەنگی سارد؛ کۆتاییی جەنگی سارد، کۆتاییی هێزی  Ú•Ù‡‌Ù‚ /Hard Power بوو تا ڕاددەیەک. بۆ قسەکردن لەسەر سەردەمێکی نوێ (سەردەمی تاکجەمسەری)ØŒ پێویستیمان بە بەکارهێنانی Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ لیبڕاڵیزم Ùˆ لیبڕاڵ دیموکراسی دەبێت. Ù„Û• دونیای لیبڕاڵیزمدا حکوومەت بچووکە Ùˆ بازاڕ گەورەیە و، تاک Ùˆ تاکگەرایی سەنتەری بابەت Ùˆ پڕۆسەکەیە.

تورکیا لە دوای دەسەڵاتی "حزبی داد و گەشەپێدان"ەوە، هەوڵی بەلیبڕاڵیزمکردنی بەشێک لە کایەکان دەدات؛ لەناویشیدا کایەی هونەر و دراما. دیدێک هەیە دەڵێت ئەردۆغان هەوڵی تێکەڵکردنی کۆنزێرڤاتیزم و لیبراڵیزمی نوێ دەدات. داد و گەشەپێدان دونیابینییەکی لیبڕاڵانەی بۆ مەسەلەی دراما هەیە؛ دراما وەک سوبجێکتێک بۆ داڕشتنەوەی دیوی ناوەوە و دیوی دەرەوەی دونیای تورکی. با لە ڕێگەی دراماوە، لەم ستراتیژییەتە قووڵتر بینەوە!

Ù„Û• دوای ٢٠٠٣وە، "ئاکپارتی" مەسەلەی دراما دەبەستێتەوە بە کەرتی تایبەت. سینەما دەکات بە کایەیه‌Ú© بۆ بەرهەمهێنانی ÙˆÛŽÙ†Û• Ùˆ ئیمەیجی ناڕیاڵیستانە. ناڕیاڵیستانە بەو مانایەی Ú©Û• ئەردۆغان دەیەوێت ژیانی ڕاستەقینەی تورک، بەتایبەت ژیانی سیاسی، تەرجەمە نەکات Ùˆ دووری بخاتەوە Ù„Û• سینەمای تورکی Ùˆ ژیانێکی دەستکردانە Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ سینەماوە بۆ دونیای دەرەوە بنێرێت Ùˆ Ú©ÛŽØ´Û• سیاسییە گەورەکانی Ù†ÛŽÙˆ تورکیا بمرێنێت Ùˆ ونیان بکات. سینەما Ùˆ درامای تورکی، کار لەسەر ئیمەیجی زیندووکردنەوەی پیاوه‌ نەخۆشەکە (The Sick Man) Ùˆ بنەماکانی عوسمانیزمی نوێ دەکات و، دەیەوێت ئەو وێنەیە پیشانی بینەر بدات Ú©Û• Ù¾Ú•Û• Ù„Û• ئاکتی مێژوویی Ùˆ سەرمایەکانی دەوڵەتی عوسمانی و، Ù¾Ú•Û• Ù„Û• یادەوەرییەکانی دوێنێی عوسمانی.

دراما ÙˆÛ•Ú© سەرچاوەی داهات و، سینەما بۆ شۆردنەوەی Ù…ÛŽØ´Ú©ÛŒ بینەر. ئەم ئاڕگیومێنتە Ù„Û• دراما تورکییەکاندا ئامادەیییەکی گەورەی هەیە! ئەم دیدە ئەدۆرنۆ Ùˆ "فڕانکفۆرتییەکان" لەسەری دەوەستن و، بە ساختەکردنی هونەر Ùˆ بەپیشەسازیکردن Ùˆ کوشتنی هونەر ناوی دەبەن. تورکیا Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ دراماوە Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ ئەوە دەدات ئیستەنبوڵ بکات بە پایتەختێکی هەرێمی و، هەموومان بە ئەستەنبوڵ Ùˆ ئانکارا ببەستێتەوە. Ù„Û• ئێستادا تورک ÙˆÛ•Ú© سوبجێکت Ùˆ ÙˆÛ•Ú© یەکەیەکی سەربەخۆ، جوگرافیایەکی گەورەی هونەریی دروست کردووە Ùˆ توانیویەتی بگاتە ئەمەریکای لاتین Ùˆ دراماکانی ئەمەریکای لاتین تێ پەڕێنێت؛ Ú©Û• زیاتر بە حیکایەتی میللی Ùˆ باو Ùˆ سادە ناسرابوون و، لەوێیشەوە بۆ باکووری ئەفریقا Ùˆ بەڵكان. ئەم سنووربڕینە Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ زمانی سینەماوە، بۆ تورکیا Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ کورت کردۆتەوە. ئەم پرۆسەیە زیاتر Ù„Û• پڕۆسەی بەتورککردن Ùˆ زیندووکردنەوەی سنوورەکانی ئیمپڕاتۆرییه‌تی عوسمانی دەچێت (سنووری نەرم Ùˆ هونەری).

بازاڕی درامای تورکی و داهاتی دراماکان

تورکیا توانیویەتی بازاڕێکی گەورە Ù„Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© وڵاتی جیاواز بۆ خۆی دروست بکات. Ù„Û• کیشوەری ئەمەریکای لاتین بەتایبەت Ù„Û• هەریەک Ù„Û• وڵاتانی ئەرجەنتین، پیرۆ Ùˆ شیلی. درامای "ئایشە Ú¯ÙˆÚµ" پڕبینەرترین دراما  Ø¨ÙˆÙˆÛ• Ù„Û• وڵاتێکی ÙˆÛ•Ú© ئەرجەنتیندا؛ دواتر، وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست Ùˆ وڵاتانی عەرەبی بەتایبەتی و، بە Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ کوردییشەوە تا دەگاتە وڵاتانی بەڵكان Ùˆ باکووری ئەفریقا.

تورکیا خاوەن پڕۆدەکشن هاوس (خانەی بەرهەمهێنان)ە بۆ دروستکردنی شاری مێژوویی و پیشاندانی یادەوەرییەکانی ڕابردوو بە بینەر. تورکیا لە دوای ئەمەریکاوە، دووەم بەرهەمهێنەری درامایە و کێبڕکێی بریتانیا دەکات و لە دوای ٢٠٠٣وە زۆرینەی هونەرمەندە ئەستێرەکانی لە ئەوروپا و ئەڵمانیا هێناوەتەوە بۆ ئەم مەسەلەیە. لە ڕووی دارایییەوە وەزارەتی گەشت و گوزار پاڵپشتی و سەپۆڕتیان دەکات بۆ ئەوەی وڵاتانی دەوروبەر بهێنێتە نێو تورکیا و سەرچاوەی داهات زیاد بکات.

تورکیا ئێستا خاوەن بازاڕی هونەریی خۆیەتی و، Ù„Û• ٢٠١٦دا ٣٥٠ ملیۆن دۆلاری قازانج کردووە. Ù„Û• ١٤٠ وڵاتی دونیادا دراماکانی پەخش دەکرێن و، ٢٥٠ ملیۆن عەرەب سەیری دەکه‌Ù†. بەگشتی ٤٠٠ ملیۆن كه‌س Ù„Û• هەموو دونیادا Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ درامای تورکییەوە سەیری دونیای تورکی دەکه‌Ù†. تورک Ù„Û• سەردەمی ئەمڕۆدا ٤٠٠ ملیۆن مرۆڤی Ù„Û• دەرەوەی سنوورەکانی خۆیدا بە کەلتووری تورکی Ùˆ بیرکردنەوەی تورکی بەستۆتەوە.

دەرەنجام:
هونەر و دراما ڕەگەزێکی سەرەکین لە هێزی نەرم و لە سیاسەتی دەرەوەی وڵاتاندا؛ ئەکتەرەکان ئەم هێزە بەرامبەر یەکتری بەکار دێنن بۆ دروستکردنی هێژموونیی سیاسی و گەیشتن بە ئامانجەکان. تورکیا یەکێکە لەو وڵاتانەی کە لە دوای هاتنی حزبی داد و گەشەپێدانەوە ستراتیژییەتێکی تایبەت و نوێی بۆ ئەم پرسە داڕشتووە و، توانیویەتی تا ڕاددەیەکی زۆر ئامانج و بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی خۆی پێ بەدەست بێنێت. دراما تورکییەکان ئەمڕۆ ئامادەیییەکی قووڵ و چڕیان لە بەشێک لە وڵاتانی دونیا و کۆمەڵگە جیاوازەکانی دونیادا هەیە و، بوونەتە سەرچاوەیەکی گەورەی داهات و سەرچاوەیەکی بەهێزی بڵاوکردنەوەی ئەو وێنە نوێ و بنەما نوێیەی کە حزبی دەسەڵاتدار لە تورکیا بۆ خۆی وێنا کردووە؛ کە خۆی لە پڕەنسیپەکانی عوسمانیزمی نوێدا دەبینێتەوە.

 
 
« دەوڵەتی باشووری کوردستان Ùˆ داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسیی ناوچەکە
« ژیۆپۆلیتیکی تورکیا Ùˆ کاریگەرییەکانی
« مووسڵ؛ حەوشەی پشتەوەی تورکیا
« تورکیش ستریم؛ قۆناغێکی نوێ Ù„Û• پەیوەندییەکانی نێوان تورکیا  ڕووسیا
« کودەتا سەربازییەکان Ù„Û• تورکیادا
« سێکیۆلاریزم Ùˆ سوپا Ù„Û• تورکیادا
« تورکیا، یەکێتیی ئەوروپا Ùˆ بەربەستەکان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون