PÊNÛS
 
گرنگیی تەكنۆکرات له‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌تیدا 
     2017-07-25
کنێر عه‌بدوڵڵا

گرنگیی ØªÛ•ÙƒÙ†Û†Ú©Ø±Ø§Øª له‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌تیدا

کنێر عه‌بدوڵڵا،  Ù†ÙˆÙˆØ³Û•Ø±

قۆناغ Ùˆ پێشكەوتنەكان Ù„Û• ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردیدا Ù„Û• ڕووی زانست Ùˆ تەكنەلۆژییه‌ÙˆÛ• بە شێوەیەك Ú¯Û•Ø´Û•ÛŒ كردووە، ÙƒÛ• Ú•Û† چووەتە Ù†ÛŽÙˆ وردەكاری Ùˆ درێژەی ژیانەوە، تا ئەو ئەندازەیەی بونیادنان Ùˆ Ú•Û•ÙˆÚ•Û•ÙˆÛ•ÛŒ ئابووری بەبێ بوونی توانای شارەزایان تێ ناپەڕێت؛ جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ بەڕێوەبردنی یەكەكانی بەرهەمە گشتی Ùˆ تایبەتەكان بە گشت جۆرەكانیانەوە، بەبێ بوونی پسۆڕییەكان، هەر تەنیا بە هەڵگری خاوەن بڕوانامەی زانستی بەڕێوە ناچن، بەڵكوو مەرجدار دەكرێت بە زانین Ùˆ شارەزایییەوە. بۆیە Ù„Û• وڵاتە پێشكەوتووەكاندا سەركردەكان تەنیا كاریزمای سیاسی نین، بەڵكوو بوونەتە سەركردەكانی بەڕێوەبردنی زانین Ùˆ نوێبوونەوە، ÙƒÛ• بۆ بەڕێوەبردنی Ú•Û•ÙˆÚ•Û•ÙˆÛ•ÙƒÛ• Ùˆ ئاراستەكردنی، پشت بەو عەقڵە زانستییە شارەزایانە دەبەستێت. بۆیە بەڕێوەبردنی ئەو سیسته‌Ù…Û•ØŒ كەسانی تەكنۆكرات دەخوازێت، بۆ ئەوەی Ù„Û• پێناو داخوازییەكانی سەردەمدا Ù„Û• لووتكەی بەڕێوەبردندا بن. لێرەدا Ú†Ù‡‌ند پرسیارێک دێنە ئاراوە، ÙƒÛ• ئاخۆ ته‌کنۆکرات چییه‌‌ØŸ حکوومەتی تەكنۆكرات چۆنه‌‌ØŸ Ú†Û†Ù† ده‌توانن له‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌تی Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌سه‌ندنی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا Ú•Û†Úµ بگێڕن و، ئایا ته‌کنۆکراته‌کان ده‌توانن چارەسەری دۆخی ئێستای باشووری كوردستان بكه‌ن؟

تەكنۆكرات چییه‌ØŸ

تەكنۆكرات، وشەیەكی لێکدراوە،‌ سه‌رچاوه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ یۆنانییە، بە مانای پیشەساز، "تەكنیكی" یان هونەری دێت و، Ù„Û• دوو وشەی یۆنانی Ù¾ÛŽÙƒ هاتووە: ''تەكنەلۆژی'ØŒ بە مانای زانین، یان زانست و، ''کرات''ØŒ بە مانای دەسەڵات، Ú©Û• مەبەست Ù„ÛŽÛŒ حوكمكردنی كەسانێكی خاوەن شارەزایی Ùˆ پسپۆڕیی زانستی Ùˆ تەنكنیكییە؛ واتە دەسەڵاتی چینی زانستیی تەكنیكیی پسپۆڕیی ڕۆشنبیر.

فەلسەفە ماددەی سەرەكیی تەكنۆكراتە و، پشتگیرییەكەی بنەما زانستییەكەی و كەڵەكەبوونی شارەزایییە لە بڕیارسازیدا و تواناسازییە بەسەر پلانداناندا. بەو واتایەی، دەتوانرێت ڕۆڵی تەكنۆكرات بەوە شی بكرێتەوە کە گوتراوە: ''مرۆڤی شیاو بۆ شوێنی شیاو''. واتە تەكنۆكراتی، عەقڵێكی دامەزراوەیییە، نەك كەسێك، كە سەنتەرێك، یان وەزیفەیەك داگیر بكات و بە هۆی عەقڵەكەیەوە شەرعییەتی دەستووری و یاسایی وەربگرێت، بۆ ئەوەی باڵادەست بێت. چونكە بوونی عەقڵییەتی ئەزموونداری و مومارەسەكردنی مەیدانییە، كە دەبێتە هۆی پەیدابوونی شارەزایی و، ئەمانە وەك دوو مەرجی سەرەكین لە كەسایەتیی تەكنۆكراتەكاندا.

خه‌سڵه‌ته‌کانی حکوومەتی تەكنۆكرات:

حکوومەتی تەكنۆكرات، حکوومەتێكی پسپۆڕی ناحزبییە، ÙƒÛ• لایەنگری Ù„Û• هەڵویستی هیچ حزبێك ناكات. ئەم جۆرە حوكمڕانییە Ù„Û• كاتی ناكۆكییە سیاسییەكاندا بەكار دەهێنرێت،  Ø¨Û† نموونە: پسپۆڕێک Ù„Û• بواری ئابووریدا، دەكرێت ببێته‌ وه‌زیری بواری ئابووری، ئەوی تری پسپۆڕ Ù„Û• بواری تەكنەلۆژیدا، ببێته‌ وه‌زیری وەزارەتی گەیاندن و، Ú©Ù‡‌سێکی دیی شارەزا Ùˆ دیار Ù„Û• بواری پزیشكیدا، دەكرێ به‌رپرسیارێتیی وەزارەتی تەندروستی بگرێته‌ ئه‌ستۆ. 

Ù„Û• ڕووی بیروباوەڕەوە حکوومەتی تەكنۆكراتی پشتئەستوورە بە كەسانی خاوەن توانا Ùˆ شارەزا Ùˆ بەئەزموونی زانستی Ù„Û• بڕیاردان Ùˆ سەركردایەتیكردندا، ÙƒÛ• ئەوە یەكێكە Ù„Û• ئامرازەكانی دەربازبوون Ù„Û• تەنگانە و، بێ گومان هەر دەوڵەتێك Ù„Û• پێناو گەیشتن بە ئامانجەكانی Ùˆ چارەكردنی ÙƒÛŽØ´Û• هەڵپەسێردراو Ùˆ ئاڵۆزەكانیدا، Ú•ÛŽ بە تەكنۆكراتەكان دەدات بۆ توانای بڕیاردانی دروست. ئەمە وای له‌ دەوڵەتی ئیماراتی یەكگرتووی عەرەبی کرد Ú©Ù‡‌ پشتی Ù¾ÛŽ بەست و، ئێستا Ù„Û• بواری ئاوەدانكردنەوە Ùˆ گەشەكردنی شارستانیدا بازدانێكی زۆری بەخۆوە دیوه‌Ø› له‌ کاتێکدا Ù„Û• سەرەتای حەفتاكانی سەدەی ڕابردوودا بیابان بوو. شاری "دوبەی"یش، ÙˆÛ•Ùƒ لادێیەكی بچووك وا بوو‌ØŒ بەڵام بە زیرەكی Ùˆ لێزانین Ùˆ خه‌مخۆریییەوە، دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە Ù„Û• كۆتاییی حەفتاكانی سەدەی ڕابردوودا، بۆ هاوكاریكردن Ù„Û• بەڕێوەبردنی وڵاتەکەیاندا پشتیان بە شارەزایانی تەكنۆكراتی بێگانە Ùˆ ڕێكخراوە نیودەوڵەتییەكان بەست.

حکوومەتی تەکنۆکراتی Ù„Û• دوخێكدا دێتە كایەوە، ÙƒÛ• دەوڵەت پێویستیی بە حکوومەتێكی زانستی- تەكنیكی هەبێت و، هەر Ù„Û• سەرەتاوە كار لەسەر لێكۆڵینەوەی دۆخی دەوڵەت Ù„Û• ڕووی ئابووری Ùˆ پیشەسازی Ùˆ كشتوكاڵییەوە دەكات، بۆ دۆزینەوەی چارەی خێرا Ùˆ زانستییانە بۆ ÙƒÛŽØ´Û• Ùˆ قەیرانەكان. زۆربەی ئەو حکوومه‌تانەیش ناحزبی دەبن و، بەرنامەكانیان پەیوەست دەبێت بە چارەکردنی كێشەكان Ùˆ باشترکردنی دۆخه‌Ú©Ù‡‌ÙˆÛ• Ù„Û• سه‌رجه‌Ù… بوارە جیاجیاكانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا؛ بە جۆرێك Ù„Û• جۆرەكانیش، بەدوور دەبن Ù„Û• تەركیزخستنە سەر سیاسەتی گشتیی باو. بەگشتی ڕۆڵیان Ù„Û• گۆڕینی ئاراستەی میللەت Ùˆ دانیشتووانەكەیدا هەیە و، دەوڵەت Ù„Û• دۆخی خراپەوە بۆ دۆخی باشتر ده‌بات. بۆ نموونە، ''وڵاتی چین''ØŒ ÙƒÛ• گەورەترین وڵاتی جیهانە Ùˆ زۆرترین ژمارەی دانیشتووانی دنیای لەخۆ گرتووە Ùˆ Ù„Û• سەردەمی ''ماوتسی تونگ''Ù‡‌وه، دوای Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ چین، Ú©Û• خۆی Ùˆ ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÛŽÙƒ Ù„Û• سەركردە Ø´Û†Ú•Ø´Ú¯ÛŽÚ• Ùˆ سەربازییەكان حوكمیان كرد Ùˆ پشتیان بە تەکنۆکراتەكان نەبەست و، ئەو هه‌ڵوێسته‌یان بووه‌ Ù‡Û†ÛŒ پاشەكشەكردنێکی زۆر Ù„Û• ڕووی ئابووری Ùˆ پیشەسازییەوە Ùˆ بە Ù‡Û†ÛŒ لاوازیی سیاسی Ùˆ كەمیی شارەزاییی زانستییانه‌ÙˆÛ• تا سەردەمی ''دینج شیاو بینج''ØŒ ÙƒÛ• Ù„Û• كۆتایییەكانی حەفتاكاندا سەردەمەكەی دەستی Ù¾ÛŽ كرد Ùˆ بەرنامەیەكی نوێی پیادە كرد Ùˆ دەستی كرد بە Ú•Ù‡‌وانه‌کردنی نوێنه‌ر بۆ خوێندن له‌ زانكۆكانی ڕۆژاوادا به ‌مه‌به‌ستی فێربوونی زانستە جیاوازەكان و، له‌ كاتی گەڕانەوەیشیاندا بۆ بونیادنانی حکوومەت Ùˆ چارەکردنی كێشەكان Ùˆ قه‌یرانه‌کان پشتی پێیان بەست. ئەوەیش Ù„Û• ساڵەكانی هەشتاوە تا ئێستا، بووە هۆکاری پێشكەوتنی بەرچاو Ùˆ دیار Ù„Û• گشت بوارەكانی پیشەسازی، ئابووری Ùˆ كشتوكاڵیی چیندا.

ئەركی حکوومەتی تەکنۆکراتی، خۆی Ù„Û• پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەكان Ùˆ بەدیهێنانی بەرنامەكانیدا دەبینێتەوە Ùˆ Ù„Û• ڕووی بیروباوەڕ Ùˆ سەركردایەتیكردن Ùˆ دیاریكردنی چارەنووسەوە توانای هەیە و، ئەو توانایە Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ كەسایەتیی شارەزا Ùˆ ئەكادیمی Ùˆ زانستییەوە بەکار دێنێت. هەروەها، پشت بە سەنتەرەكانی لێكۆڵینەوە Ùˆ توێژینەوەی زانستی Ùˆ دامەزراوەكانی ڕاگەیاندن Ùˆ ئامار Ùˆ داتاكان دەبەستێت؛ جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ Ù„Û• بڕیارەكانیشیدا مەركەزییەت بەكار ناهێنێت و، هه‌روه‌ها Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ بڕیارێكی باڵا Ùˆ سەرووه‌ÙˆÛ• بڕیار Ù„Û• چارەنووسی میللەتەكەی نا‌دات. بۆیه‌ ئەم جۆره‌ حوكمڕانییە Ù„Û• دۆخی ئێستای هەرێمی كوردستاندا، تاكە چارەیە بۆ دەرچوون Ù„Û• قەیران Ùˆ كێشەكانی نێوان حزبە سیاسییەكانی ئەمڕۆی گۆڕەپانی هەرێم، Ú©Ù‡‌ حکوومه‌ت Ùˆ په‌رله‌مانیان Ù¾ÛŽÚ© هێناوه‌.

هەموو ئەو بنەمایانەیش،‌ بوونه‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ دەوڵەتی ئیمارات كاری لەسەر كرد و، ئێستا بووەته‌ دەوڵەتێكی زۆر پێشكەوتوو Ù„Û• ڕووی ئاوەدانكردنەوە Ùˆ پێشكەوتنی شارستانەتییەوە. Ù„Û• ئەوروپا، دوای نیوەی سەدەی بیستەم، تەكنۆكراتی، ÙˆÛ•Ùƒ کۆمه‌ÚµÙ‡‌یه‌Ú©ÛŒ فكری Ùˆ دامەزراوەیەكی زانستی هاتە كایەوە. Ù„Û•Ùˆ ڕوانگەیەوە Ú©Û• تەنكنۆكراتی فەلسەفەیەكە، ماددە سەرەكییەكەی Ùˆ پشتیوانییەكەی، ڕێسا زانستییەكەیەتی‌ Ùˆ كەڵەكەبوونی شارەزایییە Ù„Û• وەرگرتنی بڕیارە گەورەكان Ùˆ تواسازی Ù„Û• پلانداناندا؛ واتە زاڵێتیی دەسەڵاتی زانست Ùˆ تواناسازی.

كەسانی تەكنۆكرات:

تەكنۆكراتەكان Ù„Û• ڕووی زانست Ùˆ پسپۆڕییانەوە Ù„Û• بواری خۆیاندا دەستەبژێرێكی ڕۆشنبیرترن و، دەتوانن Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ لێكۆڵینەوەوە بارودۆخ بخوێننەوە و، پاشان پلانی گشتی بۆ چارەی ئامرازەكانی Ú•Û•ÙˆÚ•Û•ÙˆÛ•ÛŒ پێشكەوتن دابنێن. ئەوانەن ÙƒÛ• خاوەن عەقڵە زانستییەكەن. Ù†Û•Ùƒ تەنیا خاوەنی بڕوانامە، بەڵكوو شارەزان Ùˆ توانای داهێنانیان هەیە و، بە زۆری كەسانێكن Ú©Û• ئینتمایان بۆ حزبی سیاسی نییە، یان كەمتر Ù¾ÛŽÙˆÛ•ÛŒ سەرقاڵن. جیاوازیی نێوان ته‌کنۆکراتی Ùˆ دیموکراسی له‌وه‌دا به‌دی ده‌کرێت Ú©Ù‡‌ Ú©Ù‡‌سه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌کان بۆ شوێنی سه‌رکردایه‌تی، له‌ Ú•ÛŽÛŒ پرۆسه‌یه‌Ú©Ù‡‌وه‌ ده‌بێت Ú©Ù‡‌ توانا Ùˆ پسپۆڕی Ùˆ کارامه‌یییان په‌یوه‌ندیداره‌ به‌Ùˆ پۆسته‌ÙˆÛ• Ú©Û• پێیان ده‌درێت. ئه‌وەیش سه‌رچاوه‌ÛŒ سه‌ره‌کیی بابه‌ته‌Ú©Ù‡‌یه‌ØŒ Ú©Ù‡‌ وا ده‌کات کاره‌کان زیاتر له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی دانیشتوواندا خۆیان ببیننه‌وه‌ و، بێ گومان بڕیاره‌کانیشیان Ú©Ù‡‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ حکوومه‌ته‌وه‌ وه‌ری ده‌گرن، پشت به‌Ùˆ زانیارییانه‌وه‌ ده‌به‌ستێت كه‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ به‌رنامه‌یه‌Ú©ÛŒ تایبه‌ت Ùˆ ڕوونه‌وه‌ وه‌ری ده‌گرن، به‌ده‌ر له‌ ڕا Ùˆ بۆچوونه‌کان.

مێژووی وشه‌ÛŒ ته‌کنۆکرات:

داهێنانی وشه‌ÛŒ ته‌کنۆکرات، ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ بۆ فکری ئه‌ندازیارێک له‌ کالیفۆرنیا، به‌ ناوی ''ویلیام هێنری سمیت'' له‌ ساڵی 1919دا بۆ وه‌سفی ''حوکمی میلله‌تی چالاک'' Ùˆ‌ØŒ له‌ ساڵی 1930دا Ùˆ به‌ Ù‡Û†ÛŒ کاریگه‌ریی ئه‌ندازیار ''هاوارد سکوت'' Ùˆ بزووتنه‌وه‌ÛŒ ته‌کنۆکراتییەوە، Ú©Ù‡‌ دایمه‌زراند، وای Ù„ÛŽ هات مه‌به‌ست Ù„ÛŽÛŒ بریتی بێت له‌ ''حکوومه‌تێک، Ú©Ù‡‌ بڕیاری زانستی Ùˆ ته‌کنیکی ده‌دات''. ته‌کنۆکراتی، بوو به‌ بزووتنه‌وه‌یه‌Ú©ÛŒ میللی له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا، ئه‌Ùˆ کاته‌ÛŒ خه‌ÚµÚ© پێیان وا بوو Ú©Ù‡‌ پسپۆڕان Ùˆ ته‌کنیکییه‌کانی ÙˆÛ•Ú© ئه‌ندازیاران Ùˆ زانایان، باشترن له‌ سیاسییه‌کان.

تەکنۆکراتی، بزووتنەوەیەكە، ساڵی 1932 Ù„Û• ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەستی Ù¾ÛŽ كرد و، تەکنۆکراتەكان Ù„Û• ئەندازیار Ùˆ ئابووریناسانی سەرقاڵ بە زانستەكان Ùˆ بیناسازییەكان Ù¾ÛŽÙƒ هاتن؛ Ù„Û•Ùˆ ڕوانگەیەوە Ú©Û• لایەنە ئابوورییەكانی سیسته‌Ù…ÛŒ كۆمەڵایەتی، هێنده‌ÛŒ ئاڵۆزییەكە ÙƒÛ• سیاسەتمەداران ناتوانن Ù„ÛŽÛŒ تێ بگەن، یان بەسەریدا زاڵ بن. بۆیە پێویستی دەكرد بەڕێوەبردنی كاروباری ئابووری بچێتە ژێر ڕكێفی زانایان Ùˆ ئەندازیاران Ùˆ پسپۆڕانەوە.

نووسەری فەڕەنسی، ''ژان ویلیام لاپییه‌ر''ØŒ Ù„Û• كتێبی ''الثورە والتكنوقراطیة''دا باس Ù„Û• Ú•Û†ÚµÛŒ تەكنۆكراتەكان دەكات Ù„Û• داڕشتنی ناسنامەی ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ فەڕەنسی Ù„Û• ماوەی سێ كۆمارە یەك Ù„Û• دوای یەكەکانی حوكمڕانیدا، ÙƒÛ• تیایدا باسی له‌ چۆنێتیی بەشداربوون ده‌كرد Ù„Û• داڕشتنی ئه‌Ùˆ بڕیارانه‌ÛŒ ده‌بنه‌ هۆکاری سوودمەندبوون Ù„Û• پیادەكردنی دەسەڵاتی ڕاستەقینەی حوکمڕانیدا. بەڵام ئەو عەقڵییەتەی ÙƒÛ• Ù„Û• دەستكەوتەكانی تەكنۆكراتدا هه‌یە، مەرجی بنەڕەتییە ÙƒÛ• هەر وێنایەكی لەسەر بونیاد دەنرێت بۆ نوێبونەوەی ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ø› Ù„Û•Ùˆ ڕوانگەیەوە Ú©Û• تەكنۆكراتی بریتییە Ù„Û• عەقڵێكی بونیادنەر، Ù†Û•Ùƒ كەسێك، Ú©Û• شوێنێك، دامه‌زراوه‌یه‌Ú©ØŒ یان وەزیفەیەك داگیر بکات.

گرنگیی ته‌کنۆکرات له‌ باشووری کوردستان:

واقع Ùˆ پێكهاتەی ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ كورد Ù„Û• ڕووی شڵەژان Ùˆ ناسەقامگیریی ئەمن Ùˆ ئاسایش، گەندەڵیی كارگێڕی Ùˆ بەڕێوەبردن، نەبوونی دەستوور، پەرتەوازەییی كۆمەڵایەتی، نەبوونی سیسته‌Ù…ØŒ زاڵێتیی دەسەڵاتی بنەماڵەیی Ùˆ خێڵەكی Ùˆ ئایینی Ùˆ ناوچەگەرێتییه‌وه‌ و، هەموو ئەوانە وا دەكەن Ú©Û• بیر Ù„Û• گۆڕانكاری Ùˆ ئەلتەرناتیڤی تر بكرێتەوە بۆ حوكمڕانی. لەبەر ئەوەی چەندین ساڵە عەقڵییەتی سیاسی Ùˆ حزبیی خاوەن ئەزموونێكی كەموكورتی پیشەیی Ùˆ باکگراوندێكی زانیاری Ùˆ زانستیی ئاسایی بەڕێوەی دەبات و، پێویستیی زۆری بە خوێندنەوەی بابەتییانە Ùˆ توێژینەوەی جددی هەیە، تا  له‌ قەبارەی زیان Ùˆ کێشه‌کان Ùˆ هۆكارەكانی ورد ببێتەوە و، پاشان Ù„Û•Ùˆ ڕوانگەیەوە ئەولەوییاتەکان Ùˆ خاڵی دەستپێكردن دیاری بکات و، هەنگاوی چارەكان ڕووه‌Ùˆ Ú¯Û•Ø´Û• Ùˆ بونیادنانی ژێرخانی ئابووری Ùˆ مرۆیی بنێت. بەڵام بێ گومان، بوونی ململانێی حزبەكان Ùˆ تەكەتولاتی نێوان خۆیان، بووە Ù‡Û†ÛŒ ڕوونەدانی ئەو واقعە و، بەوەش پێشكەوتنەكانی دوا خست Ùˆ وەزیفە Ùˆ پۆستەكانیش بە شێوەیەك دابەش بوون، ÙƒÛ• هەندێ جار دەگاتە ئەو ڕاددەیەی هەڵگری خاوەن بڕوانامەیەكی دیاریكراو، Ù„Û• بەڕێوەبردنی پسپۆڕییەكی جیاوازتر Ù„Û• پسپۆڕییەکەی خۆی كار بكات و، Ù„Û• هاوشێوەی ئەو نموونانه‌یشەوە پرسیارێك دێتە ئاراوە، Ú©Û• Ú†Û†Ù† نەخوێندەوارێكی نەزان، یان نیمچەخوێندەوارێك دەتوانێت دامەزراوەیەكی نوێ بەڕێوە ببات؟

بۆیە بۆ ئەوەی بتوانین هەموو Ú©Ù‡‌سانی بەتوانا Ùˆ پسپۆڕییەك Ù„Û• كاری شیاودا بەکار بێنین،  Ù¾ÛŽÙˆÛŒØ³ØªÛ• Ù„Û• لووتكەی Ù‡Û•Ú•Û•Ù…Û•ÙƒÛ•ÙˆÛ• ڕەوایەتیی Ù¾ÛŽ بدرێت و، بۆ فەرمانڕەواییكردنی وڵات Ú•ÛŽ بە كەسانی تەكنۆكرات بدرێت؛ چونكە بوونی ژێرخانی عەقڵی Ùˆ مومارەسەكردنی، مەیدانێكە شارەزایی بەرهەم ده‌هێنێت Ùˆ دوو مەرجی سەرەكین بۆ نه‌خشاندنی ئەركی تەكنۆكرات.

بۆیە هەوڵدان بۆ هاتنەكایەوەی حکوومەتی تەكنۆكرات، كاری جددی Ùˆ عەقڵییەتی دەسەڵاتدارانی پێویستە، بەتایبەت Ù„Û• لایەن سەركردایەتیی حزبەكانەوە، چونكە بوونی ئەم جۆرە ئاراستەیە، دەبێتە فاكتەرێكی چارەکردن بۆ نەهێشتنی گەندەڵی Ùˆ خزمخزمێنە Ùˆ ناسیاریگەری بە گشت شێوەكانییەوە؛ جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ هەنگاوێكی كاریگەر Ùˆ فیعلییە بۆ بەگەڕخستنی کار Ùˆ بەرپرسیارێتی Ù„Û• لایەك و، كاركردنی كەسانی خاوەن توانا Ùˆ شارەزایان Ù„Û• بوارە جیاجیاكاندا له‌ لایه‌Ú©ÛŒ دیکه‌وه‌. بەوەیش، دۆخی كوردستان Ù„Û• حاڵەتی دواكەوتوویییەوە دەگۆڕێت بۆ گەشەسەندن و، دەرفەت بۆ بەگەڕخستنی كرداریی وەبەرهێنانێكی فیعلیی دروست Ù„Û• كوردستاندا واڵاتر دەبێت.

گەیشتنی هەرێمی كوردستان Ù„Û• دوای ساڵی 1991Û•ÙˆÛ• به‌تایبه‌تی و، وڵاتی عێراق  دوای ساڵی 2003 بەم دۆخەی ئێستا، بە درێژاییی مێژووی حوكمڕانی، بەڵگەی ئەو ڕاستییه‌Ù† Ú©Û• پێكهاتەی سیاسی بە گشت هاوپەیمانێتییەكانیانەوە Ùˆ Ù„Û• ئاستی گشت حزبە سیاسییەكاندا، ناتوانێت سەركردایەتیی وڵات بەڕێوە ببات؛ Ú† Ù„Û• ئاستی عێراق بە گشت پێکهاتە نەتەوەیی، مەزهەبی، حزبی Ùˆ خێڵەكییەكەیه‌ÙˆÛ• و، Ú† Ù„Û• ئاستی واقعی هەرێمی كوردستاندا بە گشت پێكهاتە جیاجیاكانی حزبە سیاسییەكانەوە، ÙƒÛ• ئێستا پێكهاتەی پەرلەمان Ùˆ حکوومەتی هەرێمیان Ù¾ÛŽÙƒ هێناوه‌ Ùˆ دۆخه‌Ú©Ù‡‌یان Ú¯Ù‡‌یاندووەته‌ دۆخی پاشه‌کشه‌کردن له‌ گشت ئاسته‌ ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی، ته‌ندروستی Ùˆ په‌روه‌رده‌یییەکاندا،؛ تا ئه‌ندازه‌ÛŒ قووڵبونه‌وه‌ÛŒ قه‌یرانه‌کان له‌ سه‌رجه‌Ù… ئه‌Ùˆ بوارانه‌دا Ùˆ Ù„ÛŽÚ©Ù‡‌وتنه‌وه‌ÛŒ Ú†Ù‡‌ندین کێشه‌ÛŒ کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ ده‌روونی Ùˆ ته‌ندروستی Ùˆ هتد.

بێ گومان هه‌مووی ئه‌وانه‌یش له‌ ئه‌نجامی Ú©Ù‡‌ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌بوونی کێشه‌کان، په‌Ú©Ú©Ù‡‌وتنی په‌رله‌مان، زاڵێتیی هه‌یمه‌نه‌ÛŒ حزب له‌ گشت نێوه‌ند Ùˆ بواره‌ جۆربه‌جۆره‌کاندا، کارنه‌کردن به‌ دامه‌زراوه‌ÛŒ سه‌ربه‌خۆ، ناسه‌روه‌ریی یاسا Ùˆ قووڵبوونه‌وه‌ÛŒ له‌ڕادده‌به‌ده‌ری Ú¯Ù‡‌نده‌ڵی، وەدی هاتوون. بۆیه‌ هه‌مووی ئه‌Ù… دۆخه‌ له‌ واقعی باشووری کوردستاندا وا ده‌خوازێت، Ú©Û• سه‌رله‌نوێ به‌ بونیادنانه‌وه‌یه‌Ú©ÛŒ نوێ Ùˆ به‌ حکوومه‌تێکی ته‌کنۆکراته‌وه‌ ڕووبه‌ڕووی سه‌رجه‌Ù… ئه‌Ùˆ کێشانه‌ ببێته‌وه‌ و، نیشتمان Ùˆ هاووڵاتیان له‌Ùˆ قه‌یران Ùˆ قورسایییانه‌وه،‌‌ بۆ دۆخێکی ئارام Ùˆ جێگیر Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌کردوو ده‌رباز بکات.

سه‌رچاوه‌کان:

  1. ما هي حكومة التكنوقراط؟ صالح بشابشة
  2. ما معنی حکومة تكنوقراط؟ ابو عبدالعزيز

 
 
« قبووڵکردنی "ئه‌وی دی" وه‌ک که‌لتووری پێکه‌وه‌ژیان
« Ú˜Ù† Ùˆ ناوه‌ندی بڕیار؛ ڕاستی Ùˆ ئاماره‌کان
« ئاشتی، گرنگی Ùˆ ئاسه‌واره‌کانی له‌ کۆمه‌ڵدا
« مافی مرۆڤ له‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕیندا
« Ú•Û†Ú˜ÛŒ خۆشه‌ویستی؛ چیرۆک Ùˆ مێژووی
« قه‌یرانی دارایی، هۆکار Ùˆ کاردانه‌وه‌کانی
« 8ÛŒ مارس، مێژوویه‌کی Ù¾Ú• له‌ خه‌باتی ژنان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون