PÊNÛS
 
ڕیفراندۆم وه‌ك په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی 
     2017-07-19
عەدنان مەجید محەمەد

ڕیفراندۆم وه‌Ùƒ په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی

 

عەدنان مەجید محەمەد/ ماستەر لە زانستە سیاسییەکان، پسپۆر لە سیستەمى سیاسی و پەروەردەى مەدەنى

سه‌ره‌تا:

پاش خه‌بات Ùˆ Ø´Û†Ú•Ø´ Ùˆ هه‌وڵدانێكی زۆر بۆ یه‌كه‌مین جار له‌ مێژووی ڕزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ÛŒ كورد له‌ كوردستانی باشوور، به‌فه‌رمی Ú•Û†Ú˜ÛŽÙƒ بۆ ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم له‌ هه‌رێمی كوردستان دیاری كرا؛ ئه‌مه‌یش پاش ئه‌وه‌ÛŒ سه‌ركردایه‌تیی سیاسیی كورد له ‌كۆبوونه‌وه‌ÛŒ 7ÛŒ حوزه‌یرانی 2017ØŒ بڕیاری دا كه‌ 25ÛŒ ئه‌یلوولی 2017 وه‌Ùƒ Ú•Û†Ú˜ÛŒ ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم دیاری بكرێت. ئه‌مه‌یش كاردانه‌وه‌ÛŒ زۆری به‌دوای خۆیدا هێنا. زۆرێك له‌ ناوه‌ند Ùˆ سه‌نته‌ره‌ جیهانی Ùˆ هه‌رێمی Ùˆ ناوخۆیییه‌كان قسه‌یان له‌سه‌ر كرد؛ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ بۆچوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی زلهێز Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ هه‌رێمییه‌كان له‌ ده‌ره‌وه‌ Ùˆ حزبه‌ سیاسییه‌كانیش له‌ ناوخۆدا. له‌Ù… وتاره‌دا هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌ین شرۆڤه‌یه‌ÙƒÛŒ واقعی بۆ هه‌رێمی كوردستان Ùˆ ئه‌Ù… پرسه‌ گرنگه‌ بكه‌ین، به ‌شێوه‌یه‌Ùƒ كه‌ دوور بكه‌وینه‌وه‌ له‌ هه‌موو ئه‌Ùˆ خوێنده‌نه‌وه‌ حزبییانه‌ÛŒ بۆ ئه‌Ù… پرۆسه‌یه‌ كراون؛ چونكه‌ بێ گومان ئه‌Ù… پرۆسه‌یه‌ پرۆسه‌یه‌ÙƒÛŒ نیشتمانی Ùˆ نه‌ته‌وه‌یییه،‌ نه‌Ùƒ په‌یوه‌ندیی هه‌بێت به‌ حقدی سیاسی Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی حزبی Ùˆ ده‌ستكه‌وتی تاكه‌كه‌سی، به‌ڵكوو ده‌كرێت بگوترێت هه‌موو ئه‌Ùˆ خۆێنانه‌ÛŒ ڕژاون، بۆ Ú¯Ù‡‌یشتن بووه‌ به ‌سه‌ربه‌خۆیی Ùˆ ڕاگه‌یاندنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردی. ئێستا پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه:‌ بۆ ده‌بێت پشتگیری له‌ ڕیفراندۆم بكه‌ین؟ ئایا ئێمه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ "به‌ره‌ÛŒ دژ" بین، یان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ "به‌ره‌ÛŒ به‌ÚµÛŽ"ØŸ چونكه‌ به‌داخه‌وه،‌ له‌به‌ر ململانێی حزبی، خه‌ریكه‌ له‌ ناوخۆی كوردستان به‌ره‌ÛŒ دژ به‌Ù… پرۆسه‌یه‌ دروست بێت.

بۆ ده‌بێت پشتگیری له‌ سه‌رخستنی ڕیفراندۆم بكه‌ین؟

هه‌روه‌Ùƒ ئاشكرایه‌ هه‌رێمی كوردستان ئێستا له‌ قه‌یرانێكی قووڵی سیاسی Ùˆ ئابووریدایه‌. له‌Ù… كاته‌یشدا مه‌سه‌له‌ÛŒ ڕیفراندۆم Ùˆ ڕاگه‌یاندنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت، بابه‌تێكی گرنگی شه‌قامی كوردییه‌. هه‌وره‌Ùƒ باسمان كرد، Ú† به‌ Ù‡Û†ÛŒ ململانێی حزبی، Ú† به‌ Ù‡Û†ÛŒ نادادپه‌روه‌ری Ùˆ نیشاننه‌دانی ئه‌زموونێكی باشی حوكمڕانی Ùˆ هه‌بوونی Ú¯Ù‡‌نده‌ڵیی سیاسی Ùˆ ئابووری و، نه‌بوونی خزمه‌تگوزارییه‌ سه‌ره‌تایییه‌كان بۆ هاووڵاتیان، ئێستا خه‌ریكه‌  به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ خه‌ÚµÙƒ Ùˆ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان، به‌ئاشكرا دژایه‌تیی خۆیان بۆ پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم ڕابگه‌یه‌نن. بێ گومان پاساو Ùˆ بیانووه‌كانیان ئه‌Ùˆ خاڵانه‌Ù† كه‌ پێشووتر ئاماژه‌مان Ù¾ÛŽ كرد. بیانووه‌كانیشیان مه‌نتقین به‌ڵام واقعی نین؛ هه‌رچه‌نده‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ Ú•Ù‡‌وایه‌تییان تێدایه‌. به‌ڵام پرسیاره‌كان ئه‌مانه‌Ù†:‌ ئایا شكستپێهێنانی ئه‌Ùˆ پرۆسه‌یه،‌ تاچه‌ند خزمه‌ت به‌ واقع Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان ده‌كات له‌ داهاتوودا؟ ئایا سووتاندنی ئه‌Ùˆ كارته‌ØŒ ده‌توانێت Ú† شتێك به‌ كورد Ùˆ هه‌رێمی كوردستان ببه‌خشێت كه‌ به‌قه‌د سه‌ربه‌خۆیی گرنگ بێت؟ ئایا به‌ شكستپێهێنانی ڕیفراندۆم، قه‌یرانه‌كان كۆتایییان دێت؟ بێ گومان ئه‌مانه‌ پرسیارگه‌Ù„ÛŽÙƒÛŒ جددین و، پێویسته‌ به‌وردی تاووتوێ بكرێن، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ ئێمه‌كاتێك ده‌ڵێین "نه‌خێر"ØŒ یان كاتێك ده‌ڵێین "به‌ÚµÛŽ"ØŒ بزانین له‌به‌ر چییه‌ Ùˆ هۆكاره‌كه‌ÛŒ چییه‌ØŸ ئایا هۆشیارییه‌ÙƒÛŒ سیاسیی پێویستمان له‌وباره‌یه‌وه‌ هه‌یه‌ØŒ یان ته‌نیا دووباره‌كردنه‌وه‌ÛŒ په‌یامی حزبه‌ سیاسییه‌كانه‌ØŸ

پاش جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعش Ùˆ به‌شداریی كارای پێشمه‌رگه‌ له‌ شكستپێهێنانی ڕێكخراوی تیرۆریستیی داعش Ùˆ كۆنترۆڵكردنی سنووری كه‌ركووك Ùˆ ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ÛŒ هه‌رێم، هه‌روه‌ها ده‌ركه‌وتنی هاوسۆزی Ùˆ هاوبه‌Ø´ÛŒ Ùˆ یارمه‌تیدانی به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ زۆر له‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی جیهان بۆ هه‌رێمی كوردستان، هه‌رێمی كوردستان به‌ره‌Ùˆ قۆناغێكی نوێ ده‌ربازی بوو. زۆریك له‌ Ù„ÛŽÙƒÛ†ÚµÙ‡‌رانیش ئه‌مه‌یان به‌ هه‌Ù„ زانی، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ كورد بگات به‌Ùˆ ئامانجه‌ باڵا Ùˆ هاوبه‌شه‌ÛŒ كه‌ Ú†Ù‡‌نده‌ها ساڵه‌ هه‌ÙˆÚµÛŒ بۆ ده‌دات. له‌ ئێستایشدا ئه‌وه‌ÛŒ شیاوی باسكردنه‌ØŒ به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌Ùƒ ده‌بێت هه‌ÙˆÚµÛŒ سه‌رخستنی پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم بدرێت، چونكه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ئه‌Ùˆ پرۆسه‌یه‌ شكست بهێنێت Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯Ù‡‌ به‌ سه‌د ساڵی تریش فرسه‌تی له‌Ù… شێوه‌یه‌ بۆ كورد دروست نه‌بێته‌وه‌Ø› بگره‌ قه‌یرانه‌كان زیاتر ده‌بن. Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان له‌ سیاسه‌ت Ùˆ په‌یوه‌ندیی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی وه‌Ùƒ یه‌كه‌یه‌ÙƒÛŒ ناده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی، لاواز ده‌بێت، چونكه‌ نابێت بیرمان بچێت هیچ هه‌رێم Ùˆ یه‌كه‌یه‌ÙƒÛŒ ناوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی نییه‌ به‌قه‌د هه‌رێمی كوردستان له‌ په‌یوه‌ندی Ùˆ سیاسه‌تی نیوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا كارا بێت؛ ئه‌مه‌یش دیفاكتۆیه‌كه‌ تایبه‌ته‌ به‌ هه‌رێمی كوردستان.

بۆیه‌ Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯Ù‡‌ ئه‌Ù… دیفاكتۆیه‌ له‌ده‌ست بده‌ین Ùˆ هێژموون Ùˆ ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ند Ùˆ به‌غدا به‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستان زیاتر بێت و، كوردستان ده‌بێت بۆ Ú†Ù‡‌نده‌ها ساڵی تر پاشكۆی عێراق بێت. هه‌روه‌ها به‌سووك Ùˆ سانایی، ده‌بێت پێشمه‌رگه‌ له‌ كه‌ركووك Ùˆ ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ÛŒ هه‌رێم پاشه‌كشه‌ بكات؛ ئه‌مه‌یش خه‌ونی Ú¯Ù‡‌ڕاندنه‌وه‌ÛŒ ئه‌Ùˆ ناوچانه‌ بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان له‌بار ده‌بات. كه‌واته‌ كوردستان له‌ لێواری مه‌رگ نزیكتر ده‌بێته‌وه‌ØŒ وه‌Ùƒ له‌ Ú¯Ù‡‌یشتن به‌ بنیاتنان Ùˆ دروستبوون. بۆیه‌ له‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا، پێویسته‌ ئه‌Ù… پرۆسه‌یه‌ سه‌ر بخرێت Ùˆ هه‌ÙˆÚµÛŒ جددیی بۆ بدرێت، چونكه‌ ده‌كرێت ببێته‌ فاكته‌رێك بۆ بنیاتنانی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ نه‌ته‌وه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان؛ كه‌ ئه‌مه‌یش ئامانجێكی باڵا Ùˆ هاوبه‌شه‌. كه‌واته‌ ئێستا دیسانه‌وه‌ پرسیارێك سه‌ر هه‌ڵده‌دات: ئایا Ú†Û†Ù† ئه‌Ùˆ لایه‌نانه‌ ڕازی بكرێن كه‌ دژی ئه‌Ù… پرۆسه‌یه‌Ù† Ùˆ متمانه‌یان به‌ پرۆسه‌كه‌ نییه‌ØŸ بێ گومان ئه‌Ù… پرسیاره‌یش كرۆك Ùˆ ناوه‌رۆكی وتاره‌كه‌ÛŒ له‌خۆ گرتووه‌:

Ù¾ÛŽØ´ هه‌موو شتێك، ده‌بێت لایه‌نه‌كان به‌ نیازپاكی Ùˆ هه‌ستێكی نیشتمانپه‌روه‌ری Ùˆ Ù¾Ú• له‌ به‌رپرسیارێتییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ یه‌كدا بكه‌ن، پاشان هه‌نگاوه‌كان ده‌بێت خێراتر بكرێن. به‌ بڕوای من، هه‌موو لایه‌نه‌كان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كۆكن دۆخی سیاسی Ùˆ ئابووری Ùˆ یاسایی له‌ كوردستان ناله‌باره‌ Ùˆ پێویستیی به‌ گۆڕانكاری هه‌یه‌. گۆڕانكارییه‌كانیش، ده‌بێت ڕیشه‌یی بن نه‌Ùƒ ڕووكه‌Ø´ÛŒ. بۆیه‌ هه‌ندیك لایه‌Ù† پێیان وایه‌ ئه‌Ù… كێشانه‌ Ù¾ÛŽØ´ ڕیفراندۆم چاره‌سه‌ر بكرێن و، هه‌ندێكی تریش پێیان وایه‌ كه‌ ده‌بێت ڕیفراندۆم هه‌ر بكرێت Ùˆ قۆناغه‌كه‌ Ùˆ كاته‌كه‌ بۆ هه‌رێمی كوردستان گونجاوه‌ و، ئه‌Ú¯Ù‡‌ر دوا بخرێت ده‌رفه‌‌تێكی Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ مێژوویی له‌ده‌ست ده‌ده‌ین. كه‌واته‌ ئێستا، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ Ú†Û†Ù† ئه‌Ù… دوو گوتاره‌ پێكه‌وه‌ ÙƒÛ† بكه‌ینه‌وه‌. ده‌كرێت ئێمه‌ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئه‌Ù… وتاره‌وه‌ نه‌خشه‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ چاره‌سه‌رێك دابنێین كه‌ هه‌Ù… خزمه‌ت به‌ پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم Ùˆ هه‌Ù… خزمه‌ت به‌ گۆڕانكاری Ùˆ چاكسازیی ڕیشه‌یی بكات له‌ هه‌رێمی كوردستان، ئه‌ویش Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ "په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی"ØŒ یان داڕشتن Ùˆ نووسینی "به‌ÚµÚ¯Ù‡‌نامه‌یه‌ÙƒÛŒ نیشتمانی" له‌ نێوان لایه‌نه‌كان. چونكه‌ به‌ هه‌موو پێوه‌رێك، ئێمه‌ له‌ قۆناغه‌كانی ڕابردوودا نه‌مانتوانی له‌ حاڵه‌تی سروشتییه‌وه‌ بۆ حاڵه‌تی مه‌ده‌Ù†ÛŒ Ùˆ بنیاتنانی دامه‌زراوه‌ ده‌ربازمان ببێت.

هه‌روه‌Ùƒ بیرمه‌ندانی په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی (هۆبز، ڕۆسۆ، جۆن لوك) باسیان لێوه‌ كردووه‌ بۆ گواستنه‌وه‌ له‌ حاڵه‌تی سروشتییه‌وه‌ بۆ قۆناغی مه‌ده‌Ù†ÛŒ Ùˆ دامه‌زراوه‌كان. بێ گومان له‌Ùˆ بارودۆخه‌ ناله‌باره‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان هه‌مووان به‌شدارن Ùˆ پشكیان هه‌یه‌Ø› هه‌ریه‌Ùƒ به‌Ù¾ÛŽÛŒ قه‌باره‌ÛŒ خۆی. كه‌واته‌ له‌ قۆناغی سروشتی، هیچ كه‌س ناتوانێت ببێته‌ ئه‌لته‌رناتیڤی ئه‌ÙˆÛŒ تر. بۆیه‌ له‌Ù… قۆناغه‌دا، پێویسته‌ په‌یمانێكی كۆمه‌ڵایه‌تی، یان به‌ÚµÚ¯Ù‡‌نامه‌یه‌ÙƒÛŒ نیشتمانی به‌ ئاماده‌بوونی هه‌موو لایه‌نه‌كان Ùˆ ئاماده‌بوونی نۆێنه‌ری هه‌موو چین Ùˆ توێژ Ùˆ كه‌مه‌ ئایینی نه‌ته‌وه‌یییه‌كان واژوو بكرێت، كه‌ تیشك بخرێته‌ سه‌ر Ú†Ù‡‌ند پلانێك و، به‌رنامه‌ÛŒ كار بۆ دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆم دابنرێت؛ كه‌ تیایدا هه‌موو ئه‌Ùˆ خاڵانه‌ ئاماژه‌یان بۆ بكرێت، كه‌ پێویسته‌ چاكسازیی گشتی Ùˆ ڕیشه‌یییان تێدا بكرێت.

دروستكردنی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی هاووڵاتی Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌سه‌ندنی دیموكراسی Ùˆ شه‌فافییه‌ت Ùˆ دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی، كۆله‌كه‌ÛŒ ئه‌Ù… په‌یمانه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ بن و، هه‌موویان له‌سه‌ری ÙƒÛ†Ùƒ بن؛ پاشان ده‌كرێت ئه‌Ù… خاڵانه‌ له‌ ده‌ستووردا جێ بكه‌نه‌وه‌. له‌ سه‌ره‌تایشدا، ده‌بێت په‌رله‌مان كارا بكرێته‌وه ‌و، یه‌كه‌Ù… كاریشی ئاماده‌كاری بێت بۆ واژووكردنی ئه‌Ù… په‌یمانه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ Ùˆ به‌ ئاماده‌بوونی چاودێری ناوخۆیی Ùˆ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی. پاشان به ‌زووترین كات، ده‌بێت بژێوی ژیانی خه‌ÚµÙƒ Ùˆ كێشه‌ÛŒ مووچه‌ÛŒ فه‌رمانبه‌ران چاره‌سه‌ر بكرێت. ئه‌Ù… هه‌نگاوانه‌ØŒ وا ده‌كات پرۆسه‌ÛŒ سازان Ùˆ كۆده‌نگیی نیشتمانی به‌ده‌ست بێت Ùˆ پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ ته‌واو سه‌ركه‌وتوو بێت.

بۆ ئه‌مه‌یش پێویستمان به‌ ده‌ستپێشخه‌ری Ùˆ موباده‌ره‌ÛŒ لایه‌نه‌كان هه‌یه‌ØŒ بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی. بێ گومان ئه‌Ù… Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه،‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر بیانه‌وێت، Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ باشه‌ بۆ Ú¯Ù‡‌یشتن به‌ هه‌موو مافه‌ Ú•Ù‡‌واكانمان. جگه‌ له‌مه‌ØŒ هه‌ر Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ تر Ùˆ تانه ‌Ùˆ ته‌شه‌ردان له‌ یه‌كتر Ùˆ ته‌خوینكردنی یه‌كتر، ته‌نیا بریتی ده‌بێت له‌ تێكدانی ئه‌زموونه‌كه‌ Ù¾ÛŽØ´ ئه‌وه‌ÛŒ خه‌ÚµÙƒÛŒ تر لێمان تێك بده‌ن؛ مێژوویش Ú•Ù‡‌حم به‌ كه‌س ناكات.

كۆبه‌ند:

  1.  Ù„Ù‡‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا بۆ پاراستنی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان، سه‌رخستنی ڕیفراندۆم پێویستییه‌ÙƒÛŒ مێژوویییه‌.
  2. پێویستمان به‌ په‌یمانی كۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ به‌Ù„Ú¯Ù‡‌نامه‌یه‌ÙƒÛŒ نیشتمانی هه‌یه،‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ هه‌موو لایه‌نه‌كان له‌سه‌ری ÙƒÛ† ببنه‌وه‌ Ùˆ یارمه‌تیی سه‌رخستنی پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم بده‌Ù†.
  3. ئه‌Ú¯Ù‡‌ر پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم شكست بهێنێت، Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌رێمی كوردستان زۆر لاواز ده‌بێت و، خه‌ونی Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌ÛŒ كه‌ركووك Ùˆ ناوچه‌ كێشه‌له‌سه‌ره‌كان له‌بار ده‌بردرێت و، قه‌یرانه‌كان Ùˆ مه‌ترسییه‌كانی سه‌ر هه‌رێمی كوردستان هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بن.

 
 
« Ú•Û†ÚµÙ‰ حزبە سیاسییەکان Ù„Û• پێکهێنانى کەلتووری سیاسی Ù„Û• هەرێمى کوردستاندا
« Ú•Û†ÚµÙ‰ قوتابخانە Ù„Û• پێگەیاندنى سیاسیدا 
« پەروەردەى مەدەنی، ÙˆÛ•Ú© ئامرازێکى سەرەکیى سەقامگیریى سیاسی Ùˆ بنیاتنانەوەى ئاشتى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« پەیمانى کۆمەڵایەتى، ÙˆÛ•Ú© ڕێگەچارەى قەیرانەکان Ù„Û• هەرێمى کوردستان Ù„Û• قۆناغى Ù¾ÛŽØ´ دەوڵەت
« بنەما فەلسەفییەکانى مافەکانى مرۆڤ Ùˆ خۆیندنەوەیەک بۆ پرۆگرامەکانى مافەکانى مرۆڤ Ù„Û• ناوەندەکانى خۆێندن Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« Ú•Û†ÚµÙ‰ ڕێکخراوە ناحکوومییەکان Ù„Û• بنیاتنانى Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ مەدەنى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« سه‌د Ú•Û†Ú˜ له‌ چاكسازى

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون