PÊNÛS
 
گرنگیی په‌روه‌رده‌ له‌ پێگه‌یاندنی مرۆڤه‌کاندا 
     2017-07-17
کنێر عه‌بدوڵڵا

گرنگیی په‌روه‌رده‌ له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی مرۆڤه‌کاندا

 

کنێر عه‌بدوڵڵا،  Ù†ÙˆÙˆØ³Û•Ø±   

مرۆڤ خۆی به‌گشتی، سه‌رچاوه‌ÛŒ سه‌ره‌Ú©ÛŒ Ùˆ Ú†Ù‡‌Ù‚ÛŒ بنه‌Ú•Ù‡‌تیی گۆڕینی ئاراستە‌کانه،‌ ڕووه‌Ùˆ باش بێت، یان خراپ، Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتوویی بێت، یان دواکه‌وتوویی، داڕووخان Ùˆ داڕمان بێت، یان Ú¯Ù‡‌شه‌کردن Ùˆ Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتن. به‌ واتایه‌Ú©ÛŒ تر، سه‌رچاوه‌ÛŒ هه‌موو بونیادنان Ùˆ په‌ره‌پێدانێک له‌ ئاست تاکه‌کان Ùˆ کۆمه‌ڵدا، ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ بۆ پێکهاته‌ÛŒ خودی مرۆڤه‌کان، هه‌روه‌Ú© Ú†Û†Ù† Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ú©Ù‡‌یشی هه‌ر ڕاسته‌. بۆیه‌ له‌ هه‌موو کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌کدا کارکردن له‌سه‌ر مرۆڤه‌کان هه‌نگاوی سه‌ره‌Ú©ÛŒ Ùˆ بنه‌Ú•Ù‡‌تییه‌ بۆ هێنانه‌دیی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ شارستانی Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌کردوو؛ ئه‌مه‌یش گرێدراو Ùˆ په‌یوه‌سته‌ به‌ فه‌لسه‌فه‌ÛŒ په‌روه‌رده‌ییی مرۆڤه‌کانه‌وه‌ØŒ Ú©Ù‡‌ هه‌ر له قۆناغه‌کانی ‌سه‌ره‌تای ژیانیانه‌وه‌ له‌سه‌ری بونیاد ده‌نرێت Ùˆ به ‌هۆیه‌وه‌ Ú¯Ù‡‌شه‌ ده‌کات‌ØŒ Ú©Ù‡‌ نه‌Ú© تەنیا خێزانه‌کان، به‌ڵکوو Ú†Ù‡‌ندین دامه‌زراوه‌ÛŒ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یی هه‌ن، به‌Ù¾ÛŽÛŒ قۆناغه‌کان ته‌واوکه‌ری یه‌کترن Ùˆ له‌ سه‌رکه‌وتنی پرۆسه‌Ú©Ù‡‌دا Ú•Û†Úµ ده‌Ú¯ÛŽÚ•Ù†. 

په‌روه‌رده‌ÛŒ باش، وه‌زیفه‌یه‌Ú©ÛŒ هاوبه‌شه‌ له‌ نێوان گشت تاکه‌کانی کۆمه‌ڵدا Ùˆ به‌ردی بناغه‌ÛŒ سه‌ره‌کییه،‌ Ú©Ù‡‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ ناوه‌ند Ùˆ دامه‌زراوه‌ جۆربه‌جۆره‌کانه‌‌وه بۆ نه‌وه‌کانی داهاتوو بونیادی له‌سه‌ر داده‌نرێت‌ØŒ Ú©Ù‡‌ هه‌موویان Ù¾ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ ده‌بنه‌ ته‌واوکه‌ر Ùˆ Ú©Û†ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌ÛŒ بنه‌Ú•Ù‡‌تی له‌ کرداری په‌روه‌رده‌دا. دامه‌زراوه‌ÛŒ خێزان، به‌ یه‌Ú©Ù‡‌Ù… جیهانی کۆمه‌ڵایه‌تی داده‌نرێت Ú©Ù‡‌ ڕووبه‌ڕووی مرۆڤ ده‌بێته‌وه‌ و، تا‌Ú©Ù‡‌کانی خێزان ئاوێنه‌ÛŒ هه‌موو منداڵێکن‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ خۆیان تێدا‌ ببینن.

بێ گومان خێزان Ú•Û†ÚµÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ هه‌یه‌ له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یشتنی کۆمه‌ڵایه‌تیدا، به‌ڵام تاکە ناوه‌ند نییه Ú©Ù‡‌ له‌Ùˆ‌ لایه‌نه‌وه Ú•Û†Úµ دەگێڕێت. باخچه‌ÛŒ ساوایان، دایه‌Ù†Ú¯Ù‡‌‌ØŒ خوێندنگه‌ØŒ ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ مه‌ده‌نی، ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن Ùˆ دامه‌زراوه‌ جیاوازه‌کانی دیکه‌یش Ú•Û†ÚµÛŒ گرنگ Ùˆ کاریگه‌ر Ùˆ جیاوازیان له‌Ùˆ‌ ئه‌رکه‌دا هه‌یه‌. بۆیه‌ ڕۆڵبینینی فاکته‌ره‌کان له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا جیاوازن؛ ئەگه‌ر فاکته‌ره‌کان ناوخۆیی بن، یان ده‌ره‌Ú©ÛŒ. به‌ دیوێکی دیکه‌دا، په‌روه‌رده‌ Ùˆ هونه‌ر Ùˆ زانست به‌ گرنگترینی ئه‌Ùˆ ئه‌رکانه‌ داده‌نرێن Ú©Ù‡‌ ده‌Ú©Ù‡‌ونه‌وه‌ سەر ئه‌ستۆی دایک Ùˆ باوک، جگه‌ له‌وه‌ÛŒ مه‌ترسیدارترینیشیانن. بۆیه‌ به‌رپرسیارێتییه‌Ú©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌یه‌ Ùˆ Ú†Ù‡‌ندین قورسایی Ùˆ ئاڵۆزی Ùˆ کێشه‌ÛŒ جۆراوجۆری خۆی هه‌یه‌. هاوکات Ú†ÛŽÚ˜ÛŽÚ©ÛŒ زۆریشی بۆ مرۆڤه‌کان هه‌یه‌ØŒ به‌ جۆرێک Ú©Ù‡‌ وایان Ù„ÛŽ ده‌کات ‌له‌ ژیاندا متمانه‌ Ùˆ خۆڕاگری Ùˆ ئیراده‌یان تێدا به‌هێز بکات؛ ئه‌Ú¯Ù‡‌رچی ئه‌Ùˆ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ فاکته‌رانه‌ÛŒ له‌ ده‌وروبه‌ری مرۆڤدان، به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ ڕاسته‌وخۆ، یان ناڕاسته‌وخۆ کاریگه‌رییان له‌ په‌‌روه‌رده‌کردنی مرۆڤدا هه‌یه‌.

 

 

گرنگترینی ئه‌Ùˆ فاکته‌رانه‌ بریتین له‌:

فا‌کته‌ره‌ ناوخۆیییه‌کان:

1. خێزان: بریتییه‌ له‌ یه‌Ú©Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ کۆمه‌ڵایه‌تی، Ú©Ù‡‌ ئامانجی پاراستنی جۆری مرۆڤه‌کانه و، یه‌Ú©Ù‡‌Ù… شوێنه‌ Ú©Ù‡‌ مرۆڤ ڕووبه‌ڕووی ده‌بێته‌وه‌ و، به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ سه‌ره‌Ú©ÛŒ یارمه‌تیده‌ره‌ له‌ بونیادنانی Ú©Ù‡‌سایه‌تیی مرۆڤدا له‌ Ú•ÛŽÛŒ کارلێک Ùˆ په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان مرۆڤه‌کانەوە. بۆیه‌ یه‌Ú©Ù‡‌Ù… فاکته‌ری سه‌ره‌Ú©ÛŒ Ùˆ کاریگه‌ره‌ له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی کۆمه‌ڵایه‌تیدا‌Ø› جگه‌ له‌وه‌ÛŒ خێزان دامه‌زراوه‌ Ùˆ سه‌رچاوه‌ÛŒ وه‌رگرتنی یه‌Ú©Ù‡‌مه‌ له‌ ژیانی مرۆڤه‌کاندا Ùˆ به‌ هۆیه‌وه‌ مرۆڤ له‌ ڕووی ئاراستە‌ Ùˆ Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ داب Ùˆ نه‌ریت Ùˆ به‌هاکانییه‌وه‌ تێڕوانینی یه‌Ú©Ù‡‌Ù…ÛŒ بۆ ژیان دروست ده‌بێت.

په‌یوه‌ستبوونی یه‌Ú©Ù‡‌Ù…ÛŒ دایک Ùˆ باوک به‌ منداڵه‌وه‌ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ خێزاندا،  ØªÛ•Ù†ÛŒØ§ په‌یوه‌ندیدار نییه‌ به‌ جۆری خواردن Ùˆ خواردنه‌وه‌ Ùˆ پۆشینی جلوبه‌رگ Ùˆ نووستن Ùˆ هه‌ڵسان Ùˆ دانیشتنه‌وه‌ØŒ ئه‌وه‌نده‌ÛŒ خودی په‌روه‌رده‌کردن له ‌ڕووی عه‌Ù‚ÚµÛŒ Ùˆ فکری Ùˆ هزرییه‌وه‌ قورسایی Ùˆ ئه‌رکێکی به‌رپرسیارانه‌یه‌ Ùˆ ده‌Ú©Ù‡‌وێته‌ ئه‌ستۆیان. بۆیه‌ Ú©Ù‡‌مته‌رخه‌میی دایک بێت یان باوک، به‌Ù¾ÛŽÛŒ قۆناغه‌کانی ژیانی مرۆڤ، به‌تایبه‌ت له‌ پێنج ساڵی یه‌Ú©Ù‡‌Ù…ÛŒ ته‌مه‌Ù†ÛŒ منداڵدا Ú©Ù‡‌ یارمه‌تیده‌ره‌ بۆ بونیادنانی Ú©Ù‡‌سایه‌تیی منداڵه‌که،‌ Ú•Û†ÚµÛŒ گرنگ Ùˆ کاریگه‌ری هه‌یه‌ بۆ دیاریکردنی جۆری Ú©Ù‡‌سایه‌تییه‌Ú©Ù‡‌ی؛ Ú©Ù‡‌ ده‌ره‌نجام Ú† منداڵه‌Ú©Ù‡‌ Ùˆ Ú† دایک Ùˆ باوکه‌Ú©Ù‡‌ باجی یه‌Ú©Ù‡‌Ù…ÛŒ په‌روه‌رده‌کردنه‌Ú©Ù‡‌یان ده‌ده‌نه‌وه‌ØŒ به‌ باش بێت، یان بە خراپ.

2. ئایین: به‌گشتی، ئایینه‌ جیاوازه‌کان Ú•Û†Úµ Ùˆ کاریگه‌رییان ده‌بێت له‌ ڕووی ئاڕاسته‌کردنی تاکه‌کان له‌سه‌ر Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ  هزر Ùˆ بیری تاکه‌کاندا؛ هه‌ریه‌Ú© به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئه‌Ùˆ باوه‌Ú•Ù‡‌ÛŒ هه‌ڵگرێتی Ùˆ کاری Ù¾ÛŽ ده‌کات. وێڕای‌ ئه‌وه‌ÛŒ به‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ گشتی له‌ ڕووی ڕۆحییه‌وه‌ ده‌روازه ‌Ùˆ ئامرازێکی کاریگه‌ر Ùˆ گرنگ ده‌بێت بۆ Ú©Ù‡‌سانێک Ú©Ù‡‌ هه‌ڵگری ئایینێکی دیاریکراو ده‌بن، ڕووه‌Ùˆ په‌روه‌رده‌یه‌Ú©ÛŒ گشتگیر Ùˆ یه‌کگرتوو.

3. جۆری په‌یوه‌ندیییه‌ خێزانییه‌کان: کاریگه‌رییان له‌ کرداری Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی کۆمه‌ڵایه‌تیدا هه‌یه؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú©ØŒ به‌خته‌وه‌ری Ùˆ خۆشبه‌ختییه‌ Ú©Ù‡‌ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ یه‌کگرتنی خێزانه‌کان و، ژینگه‌یه‌Ú© ده‌خوڵقێنێت Ú©Ù‡‌ یارمه‌تیده‌ر بێت له‌سه‌ر Ú¯Ù‡‌شه‌سه‌ندنی منداڵ به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ ته‌واوکه‌ر.

فاکته‌ره‌ ده‌ره‌کییه‌کان:

  1. دامه‌زراوه‌ په‌روه‌رده‌یییه‌کان: خۆی له‌ دایه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ Ùˆ باخچه‌ÛŒ ساوایان Ùˆ خوێندنگه‌ Ùˆ زانکۆکاندا ده‌بینێته‌وه‌Ø› هه‌روه‌ها له‌ سه‌نته‌ره‌کانی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندندا.

خوێندنگه‌ØŒ وه‌Ú© خێزان وایه‌ Ùˆ فاکته‌رێکی گرنگه‌ له‌سه‌ر ئاستی په‌روه‌رده‌کردنی مرۆڤ له‌ ڕووی جه‌سته‌یی Ùˆ ڕۆحییه‌وه‌. هه‌روه‌ها ژینگه‌ÛŒ خوێندنگه‌یی له‌ Ú©Û†ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌ÛŒ جیاواز Ù¾ÛŽÚ© دێت: وه‌Ú© مامۆستا، به‌ڕێوه‌به‌ر، سه‌رپه‌رشتیاری په‌روه‌رده‌یی، فه‌رمانبه‌ران Ùˆ هاوڕێ Ùˆ براده‌رانی Ù¾Û†Ù„Ø› به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Ù‡‌ ده‌کرێت هه‌موویان، یان هه‌ندێکیان، له‌ پێکهێنانی Ú©Ù‡‌سایه‌تیی مرۆڤ Ùˆ له‌ وێنه‌کردنی دید Ùˆ تێڕوانینه‌کانیدا له‌ ڕووی فکری Ùˆ Ú•Ù‡‌فتارییه‌وه‌ به‌شدار بن. ئه‌مه‌ وێڕای ئه‌وه‌ÛŒ Ú•Û†ÚµÛŒ مامۆستا له‌ بونیادنانی مه‌ودای ئاکارییه‌وه‌ کاریگه‌ریی زۆری هه‌یه‌ له‌سه‌ر Ú©Ù‡‌سایه‌تیی مرۆڤ، جا به‌ باش بێت، یان خراپ؛ چونکه‌ هه‌میشه‌ خوێندکار، مامۆستا به‌ نوێنه‌ر Ùˆ Ù¾ÛŽØ´Ú•Ù‡‌ÙˆÛŒ خۆی ده‌زانێت.

2. براده‌ر Ùˆ هاوڕێ: Ú©Ù‡‌ناڵێکی تری کاریگه‌ره، Ú©Ù‡‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ دراوسێ، خوێندنگه‌ØŒ یان یانه‌ Ùˆ زانکۆکانه‌وه‌ تووشی ده‌بێت Ùˆ به‌ Ù‡Û†ÛŒ تێکه‌ڵبوونییه‌وه‌ کاریگه‌ریی به‌سه‌ر شێوازی بیرکردنه‌وه‌ Ùˆ Ú•Ù‡‌فتاره‌کانییه‌وه ده‌بێت‌.

3. Ú•Û†ÚµÛŒ په‌رستن‌: مزگه‌وت Ùˆ Ú©Ù‡‌نیسه‌ Ùˆ ژینگه‌ÛŒ تایبه‌ت به‌ ئایین کاریگه‌رییان هه‌یه‌ لەسەر چاندنی تۆوی سه‌ره‌تایی ڕووه‌Ùˆ ئاراستە‌کردن به‌ باوه‌ڕمەندی Ùˆ ئیمانداری له‌ Ú•ÛŽÛŒ Ú©Ù‡‌ناڵه‌ جۆربه‌جۆره‌کانیانەوە، وه‌Ú©: مه‌راسیمه‌ ئایینییه‌ تایبه‌ته‌کان، بانگ Ùˆ نوێژی به‌کۆمه‌Úµ Ùˆ هاوشێوه‌کانیان؛ چونکه‌ ئایینه‌کان Ùˆ خواپه‌رستی له‌ ڕووی ڕۆحییه‌وه‌ له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندن Ùˆ ڕاهێنانی نه‌وه‌کاندا Ú•Û†ÚµÛŽÚ©ÛŒ کاریگه‌ریان هه‌یه‌ØŒ به‌تایبه‌ت له‌ بابه‌تی نێوان خێر Ùˆ شه‌Ú• Ùˆ ته‌رکیزخستنه‌ سه‌ر کاری باش Ùˆ Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ ئاکاری باشتر، زیاتر له‌ زانیاری Ùˆ زانست Ùˆ زانین Ùˆ ته‌کنه‌لۆژییه‌ Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتووه‌کان.

4. ڕۆشنبیریی کۆمه‌Úµ: هه‌ر کۆمه‌ÚµÛŽÚ© ڕۆشنبیرییه‌Ú©ÛŒ تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه،‌ Ú©Ù‡‌ په‌یوه‌ندییه‌Ú©ÛŒ به‌هێزی به‌ Ú©Ù‡‌سایه‌تییه‌کانی تاکه‌ جۆربه‌جۆره‌کانه‌وه هه‌یه‌‌. بۆیه‌ ڕۆشنبیریی کۆمه‌Úµ به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ سه‌ره‌کی، له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندن Ùˆ دروستکردنی Ú©Ù‡‌سایه‌تیدا کاریگه‌ریی هه‌یه‌.

5. دۆخی سیاسی Ùˆ ئابووریی کۆمه‌Úµ: هه‌تا کۆمه‌Úµ له‌ دۆخێكی ئارام Ùˆ جێگیری سیاسی Ùˆ ئابووریدا ژیان بگوزه‌رێنێت، له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی کۆمه‌ڵایه‌تیدا یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت؛ به‌ Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ú©Ù‡‌یشییه‌وه‌ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ فه‌وزا Ùˆ بشێوی Ùˆ ناجێگیری Ùˆ نائارامی Ùˆ شێواندنی دۆخه‌Ú©Ù‡‌.

6. ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن: ئه‌وه‌ÛŒ به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ تایبه‌تی Ùˆ بەربڵاو کاریگه‌ریی ده‌بێت له‌سه‌ر شێواندنی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندن له ڕووی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ØŒ ئه‌Ùˆ جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ ڕۆشنبیرییه‌یه، Ú©Ù‡‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یا‌ندنه‌وه‌ ده‌گیرێته‌ به‌ر، به‌تایبه‌ت ته‌له‌ڤزیۆن؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Û• زۆرێک له‌ به‌هاکان ده‌شێوێنێت، وه‌Ú© له‌وه‌ÛŒ په‌روه‌رده‌یان بکات. بۆیه‌ ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن به‌گشتی Ú•Û†ÚµÛŽÚ©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ Ùˆ کاریگه‌ر ده‌Ú¯ÛŽÚ•Ù† له‌ بواری په‌روه‌رده‌ Ùˆ له‌ ئاراستە‌کردنی تاکه‌کان Ùˆ کۆمه‌ڵدا، ڕووه‌Ùˆ سیاسه‌تێکی دیاریکراو Ùˆ گشتی.

مامۆستای ئه‌مریکی، ''جۆرج فوس''ØŒ له‌ زانکۆی کالیفۆرنیا، Ú©Ù‡‌ ماوه‌ÛŒ 22 ساڵ شارستانییه‌تی ژاپۆنیی ده‌خوێند، به‌Ù… شێوه‌یه‌ له‌ ڕووی په‌روه‌رده‌وه‌ ڕای خۆی ده‌ڵێت: ''دایکی ژاپۆنی، Ú©Û†ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ گرنگ Ùˆ کاریگه‌ره‌ له‌ په‌روه‌رده‌کردنی منداڵه‌کانیدا، چونکه‌ وا له‌ خۆی ده‌کات Ú©Ù‡‌ به‌رپرسی یه‌Ú©Ù‡‌Ù… بێت له‌ فێرکردنی منداڵه‌Ú©Ù‡‌یدا؛ هه‌روه‌ها پشتگیریی به‌هێزی خوێندنگه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ ده‌کات و، Ù¾ÛŽÛŒ وایه‌ Ú©Ù‡‌ په‌روه‌رده‌ÛŒ منداڵ له‌ کاتی له‌دایکبوونییه‌وه‌ ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌کات.'' وێڕای ئه‌وه‌ÛŒ زانایان Ùˆ پسپۆڕان جه‌خت له‌وه‌ ده‌Ú©Ù‡‌نه‌وه‌ØŒ Ú©Ù‡‌ منداڵ ده‌توانێت ڕۆشنبیریی هه‌ر کۆمه‌ÚµÛŽÚ© وه‌ربگرێت، ئەگه‌ر بۆ ماوه‌یه‌Ú©ÛŒ دیاریکراو تێیدا ژیانی به‌سه‌ر بردبێت. هه‌روه‌ها لێکۆڵینه‌وه‌کان جه‌خت له‌وه‌ ده‌Ú©Ù‡‌نه‌وه‌ Ú©Ù‡‌ په‌روه‌رده‌ مه‌یدانێکه‌ØŒ كه‌ به‌ هۆیه‌وه ده‌توانرێت داڕشتنه‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌سایه‌تیی مرۆڤه‌کان بکرێت به‌ هه‌موو بنه‌ما Ú•Ù‡‌فتاری Ùˆ ئه‌خلاقییه‌کانەوە، Ú©Ù‡‌ کاریگه‌ریی له‌سەر‌ مرۆڤ ده‌بێت و، وای Ù„ÛŽ ده‌کات توانای دامه‌زراندنی په‌یوه‌ندییه‌ گرنگه‌کانی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌وروبه‌ره‌کانیدا له‌ ڕووی ماددی Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ فکرییه‌وه هه‌بێت‌Ø› هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندییه‌کانی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وانی تردا، جگه‌ له‌ دیاریکردنی ژینگه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ Ùˆ چوارده‌وره‌کانی.

هۆکاری سه‌ره‌Ú©ÛŒ له‌ داڕووخانی ئاستی فێربوونی Ú¯Ù‡‌نجان به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ گشتی له‌ وڵاته‌ پیشه‌سازییه‌کاندا، بریتییه‌ له‌ به‌شدارنه‌بوونی دایکان Ùˆ باوکان له‌ Ú•Ù‡‌ÙˆÚ•Ù‡‌وه‌ÛŒ فێربووندا؛ چونکه‌ خوێندنگه‌ درێژه‌پێده‌ری خێزانه‌کانه‌ Ùˆ فاکته‌ری ته‌واوکه‌ره‌ بۆ Ú•Û†ÚµÛŒ ماڵ Ùˆ خێزان، له‌Ùˆ ڕوانگه‌یه‌ÛŒ خێزان Ú©Û†ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ سه‌ره‌کییه‌ بۆ خوێندکار Ú©Ù‡‌ له‌ Ù†ÛŽÙˆ خوێندنگه‌کاندا پیاده‌ÛŒ هه‌مان ئه‌Ùˆ په‌روه‌رده‌یه‌ ده‌کاته‌وه‌ Ú©Ù‡‌ له‌ ژینگه‌ Ùˆ چوارچێوه‌ÛŒ خێزانه‌Ú©Ù‡‌یدا فێری بووه‌Ø› هه‌روه‌ها به‌ مه‌به‌ستی زیادبوونی شاره‌زایییه‌کانی Ùˆ فێربوونی شتی نوێ،‌ فێرخواز ده‌توانێت له‌ Ú•ÛŽÛŒ هاوکار Ùˆ براده‌ر Ùˆ هاوڕێکانییه‌وه‌ له‌ خوێندنگه‌Ú©Ù‡‌یدا‌ وه‌ری بگرێت Ùˆ ببێته‌ ته‌واوکه‌ری په‌روه‌رده‌ÛŒ خێزانه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ. Ù†ÛŽÙˆÙ‡‌ندی خوێندنگه‌ØŒ یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت له‌ نه‌خشاندن Ùˆ تێکه‌ڵبوونی کارلێکه‌ ده‌روونی Ùˆ مرۆیییه‌کانی تر له‌ ژیانی مرۆڤه‌کاندا. هه‌روه‌ها شێوه‌ÛŒ Ú•Ù‡‌فتاری کۆمه‌ڵایه‌تی به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ فراوانتر له‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ له‌ ماڵه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ وه‌ری گرتووه، ده‌چێنێت. بۆیه‌ خوێندنگه‌ به‌ شانۆیه‌Ú©ÛŒ کراوه‌ Ùˆ دیار داده‌نرێت، Ú©Ù‡‌ به‌هۆیه‌وه‌ کاریگه‌ری Ùˆ ئاسه‌واری له‌سه‌ر Ú•Ù‡‌فتا‌ری مرۆڤه‌کان ده‌نه‌خشێنێت و، به ‌یه‌Ú©Ù‡‌Ù… مه‌یدان Ùˆ Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانی تاقیکردنه‌وه‌ Ùˆ جێبه‌جێکردن داده‌نرێت Ú©Ù‡‌ تاکه‌کان به‌ دوور له‌ خێزانه‌کانیان‌ موماره‌سه‌ÛŒ Ú•Ù‡‌فتاره‌کانیانی تێدا ده‌Ú©Ù‡‌Ù†. لێکۆڵینه‌وه‌یه‌Ú© ده‌ری خستووه‌ØŒ Ú©Ù‡‌ به‌Ø´ÛŒ کارگێڕیی خوێندنگه‌کان Ú•Û†ÚµÛŽÚ©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌‌ له‌ پاراستنی خوێندکاران له‌ لادان، به‌تایبه‌ت له‌Ú¯Ù‡‌Úµ بوونی Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی په‌یوه‌ندیکردنی نوێ له‌ نێوان خوێندنگه‌ Ùˆ خێزاندا، ده‌Ú¯ÛŽÚ•Ù†. بۆیه‌ Ú•Û†ÚµÛŒ هه‌ردووکیان ته‌واوکەری یه‌کترە له‌ ڕووی زیندووێتی Ùˆ گرنگییه‌وه‌ØŒ به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Û• خوێندکار ناتوانێت به‌ شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ ڕاست Ùˆ هاوسه‌Ù†Ú¯ Ú¯Ù‡‌شه‌ بکات، تەنیا له‌ Ú•ÛŽÛŒ ئه‌Ùˆ ته‌واوکارییه‌وه‌ نه‌بێت؛ چونکه‌ ده‌شێت ئه‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ خوێندنگه‌ بونیادی ناوه‌ØŒ ماڵ بیڕووخێنێت Ùˆ به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌یشه‌وه‌. ئه‌وکات خوێندکار له‌ دووفاقیدا ژیان ده‌گوزه‌رێنێت، یان متمانه‌ÛŒ پێیان نامێنێت؛ بۆیه‌ به‌ناچاری به ‌دوای سه‌رچاوه‌یه‌Ú©ÛŒ تردا، ڕووه‌Ùˆ کۆمه‌ÚµÛŽÚ© هاوڕێی دیکه ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێت‌. ئه‌مه‌ وێڕای ئه‌وه‌ÛŒ خوێندنگه ‌نێوه‌ندێکه‌ بۆ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ خێزانی خوێندکاره‌کاندا، به ‌چەشنێک Ú©Ù‡‌ ده‌بێ مامۆستاکان سه‌ردانی ماڵی خوێندکاره‌کانیان بکه‌ن، به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Ù‡‌ Ú©Ù‡‌متر نه‌بێت له‌ دوو جار له‌ ساڵێکی خوێندندا. ئه‌وه‌یش به‌ مه‌به‌ستی هێنانه‌دیی به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتن Ùˆ مانه‌وه‌ÛŒ په‌یوه‌ندی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ خێزانه‌کاندا Ùˆ ناسینی ژینگه‌ÛŒ خێزانییان Ú©Ù‡‌ تێیدا ده‌ژین و، ئەمە مه‌سه‌له‌یه‌Ú©Ù‡‌ یارمه‌تیده‌ری مامۆستا ده‌بێت بۆ تێگه‌یشتنی زیاتر له‌ Ú©Ù‡‌سایه‌تیی خوێندکاره‌کانی، پاشان توانای ئاراستە‌کردنیان به‌ شێوەیه‌Ú©ÛŒ باش.

له‌ نێوان په‌روه‌رده‌ÛŒ خێزان Ùˆ خوێندنگه‌دا:

وێڕای گرنگیی ته‌واوکاری له‌ نێوان خێزان Ùˆ خوێندنگه‌دا بۆ‌ سه‌رکه‌وتنی پرۆسه‌ÛŒ په‌روه‌رده ‌Ùˆ فێربوون، به‌گشتی له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ ڕۆژهه‌ڵاتیدا به‌شداریی دایک Ùˆ باوک له‌ چالاکیی خوێندنگه‌دا  Ù„Ù‡‌ ئاستێکی لاوازدایه،‌ یان ده‌توانم بڵێم به‌گشتی هیچ بەشدارییەکیان ‌نییه. ئه‌وه‌یش به ‌Ù‡Û†ÛŒ Ú†Ù‡‌ند فاکته‌رێکه‌وه‌یه،‌ له‌وانه‌:

پێواری ڕۆشنبیریی ته‌واوکاری له‌ نێوان خوێندنگه‌ Ùˆ خێزاندا: پلاندانه‌رانی خوێندنگه‌کان Ùˆ سه‌رپه‌رشتیارانی خوێندن به‌گشتی به‌ شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ ته‌واو له‌مباره‌یه‌وه‌ بایه‌Ø® به‌ پلانه‌کانیان ناده‌ن، به‌ مه‌به‌ستی درێژکردنه‌وه‌ÛŒ پردی په‌یوه‌ندی Ùˆ هاوکاریی نێوان خێزان Ùˆ دامه‌زراوه‌کانی فێربوون. ته‌نانه‌ت له‌ناو کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا، به‌ دامه‌زراوه‌کانی‌ ڕاگه‌یاندن Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ په‌روه‌رده‌یییه‌وه،‌ به‌Ú©Ù‡‌Ù…ÛŒ بایه‌خی Ù¾ÛŽ ده‌ده‌ن، یان له‌سه‌ر ئه‌Ù… مه‌سه‌له‌یه قسه‌ ده‌كه‌Ù†‌Ø› ئه‌مه‌ وێڕای گرنگییه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ و، هاوکات مه‌ترسیدارییه‌Ú©Ù‡‌یشی. هه‌روه‌ها متمانه‌نه‌بوونی دایکان Ùˆ باوکان به‌ تواناکانیان، به‌مه‌به‌ستی به‌شداربوونیان Ù„Û• چوارچێوه‌ÛŒ فه‌زا Ùˆ ژینگه‌ÛŒ خوێندنگه‌کاندا، به‌Ù‡Û†ÛŒ  Ù„اوازیی ئاستی  ØªÙˆØ§Ù†Ø§ÛŒØ§Ù† له ڕووی زانیاریی ته‌واو Ùˆ پرۆسه‌ÛŒ په‌روه‌رده ‌Ùˆ فێربوونه‌وه‌ØŒ تا بتوانرێت کارلێکی ته‌واو Ù¾ÛŽÚ© بێت له‌ نێوان خێزانی خوێندکاره‌کان Ùˆ خوێندنگه‌کاندا، لایه‌Ù†ÛŽÚ©ÛŒ تری بابه‌ته‌Ú©Ù‡‌یه‌. به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌یشەوە، هه‌میشه‌ به‌رگریکردن هه‌بووه‌ له‌ لایه‌Ù† مامۆستایان Ùˆ ڕاهێنه‌رانه‌وه‌ بۆ هه‌ر به‌شدارییه‌Ú©ÛŒ خێزان له‌ چالاکیی خوێندنگه‌کاندا، ئه‌Ùˆ مه‌سه‌له‌یه‌ له‌ ڕووی بێسوودیی هه‌ÙˆÚµÙ‡‌کانیان له‌ ڕووی کارلێککردنه‌وه‌ØŒ یان به‌شداربوونیان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ خوێندنگه‌کاندا، تێڕوانینێکی خراپی له‌ ده‌روونی باوانه‌کاندا به‌دی هێنا. هه‌روه‌ها لاوازیی ڕۆحی هاوکاری له‌ناو به‌ڕێوه‌بردنی خوێندنگه‌دا، به‌ شێوه‌یه‌Ú© تا ئێستا زۆربه‌ÛŒ به‌رێوه‌به‌ره‌کان وای ده‌بینن Ú©Ù‡‌ باوان ئاره‌زووی هاوکاریکردنیان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ خوێندنگه‌دا هه‌یه، وه‌Ú© کێبڕکێیه‌Ú© بۆ کاره‌Ú©Ù‡‌یان، Ú©Ù‡‌ ڕێگری له‌ Ú•Ù‡‌ÙˆÚ•Ù‡‌وه‌ÛŒ کرداری فێربوون ده‌کات. له‌Ùˆ ڕوانگه‌یه‌وه‌ Ú•Ù‡‌خساندنی ده‌رفه‌ت بۆ به‌شداریی باوان له‌ کاری خوێندنگه‌Ú©Ù‡‌دا Ú•Ù‡‌ت ده‌Ú©Ù‡‌نه‌وه‌Ø› به‌ ڕادده‌یه‌Ú© Ú©Û• تا ئێستا هاوشێوه‌ÛŒ به‌ندیخانه‌کان،  Ø¯Ù‡‌وروبه‌ری زۆرێک له‌ خوێندنگه‌کان  Ø¨Ù‡‌ ته‌لبه‌ندی Ùˆ دیوار Ùˆ ڕا‌یه‌ÚµÙ‡‌ Ú¯Ù‡‌مارۆ دراون له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌Ú©Ù‡‌ماندا، Ú©Ù‡‌ به‌گشتی له‌ چوارچێوه‌ÛŒ فه‌زاکانی ده‌ره‌وه‌ دایان ده‌بڕێت.

ئامرازه‌کانی  Ø¨Ù‡‌شداربوون:

به‌هێزکردنی به‌شداری، له ‌Ú†Ù‡‌ند مه‌ودا Ùˆ ئامراز Ùˆ لایه‌Ù†ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ ده‌بێت. تەنیا Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌Ú© نییه‌ بۆ به‌شداریی باوان له‌ کاری خوێندنگه‌کاندا، به‌ڵکوو باشتره‌ به‌شداربوونیان له‌ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ Ú•Û†ÚµÛŽÚ©ÛŒ جیاوازدا خۆی ببینێته‌وه‌. گرنگ شێوه‌ÛŒ به‌شدارییه‌Ú©Ù‡‌ نییه‌ØŒ به‌ڵکوو پلان Ùˆ به‌رده‌وامبوونیانە‌ØŒ ئه‌وه‌یش وه‌Ú©: به‌شداربوونیان له‌ ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ باوکان Ùˆ دایکاندا، چاوپێکه‌وتن به‌ شێوه‌ÛŒ خول، Ú©Ù‡‌ دایکان Ùˆ باوکان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌ڕێوه‌به‌ر Ùˆ مامۆستایاندا Ú©Û† بکاته‌وه‌ و، ڕێکخستنی خولی جیاجیا بۆ دایکان Ùˆ باوکان له‌ خوێندنگه‌کاند‌ا به‌ مه‌به‌ستی ڕۆشنبیرکردن Ùˆ به‌رزکردنه‌ÙˆÛŒ ئاستی هۆشیارییان‌ Ùˆ ئه‌نجامدانی چالاکیی جۆراوجۆر، Ú©Ù‡‌ ببێته‌ Ù‡Û†ÛŒ کۆبوونه‌وه‌ Ùˆ کۆکردنه‌وه‌ÛŒ باوان Ùˆ مامۆستایان. هه‌روه‌ها Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌شکردنی هه‌ندێ Ù„Û•Ùˆ خزمه‌تگوزارییانەی دایکان Ù¾ÛŽÛŒ ئاشنان، وه‌Ú©: به‌شداربوونیان له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŽÚ©ÛŒ کراوه‌دا بۆ منداڵان، یان نمایشکردنی هه‌ندێ Ù„Û•Ùˆ خزمه‌تگوزارییانەی، Ú©Ù‡‌ ده‌کرێت سوودمه‌ند بن بۆ خوێندنگه‌ و، هه‌وڵدان بۆ به‌ستنه‌وه‌ÛŒ خوێندنگه‌ به‌ ژینگه‌ÛŒ ده‌ورو‌به‌رەوە، یان Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌شکردنی هه‌ندێ له‌ خزمه‌تگوزارییه‌کانی وه‌Ú© نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری، هه‌ڵسه‌نگاندنی به‌رده‌وام سه‌باره‌ت بە پله ‌Ùˆ ڕادده‌ÛŒ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتنی خوێندنگه‌ Ùˆ‌ خێزانی خوێندکاران‌.

فه‌لسەفه‌ÛŒ په‌روه‌رده‌ÛŒ نێوان مرۆڤه‌کان:

به‌گشتی، له‌ ڕووی Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زییه‌وه بوونی جیاوازی له‌ فه‌لسه‌فه‌ÛŒ په‌روه‌رده‌ییدا به‌دی ده‌کرێت،‌ به‌تایبه‌ت له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ ڕۆژهه‌ڵاتییه‌کاندا. بوونی ئه‌Ùˆ جیاوازییانه‌یش وا ده‌کات مرۆڤه‌کان Ù¾Û†Ù„ÛŽÙ† بکرێن؛ به ‌ڕادده‌یه‌Ú©ØŒ Ú©Û• ژنان به‌ پله‌ دووی مرۆڤایه‌تی مامه‌ÚµÙ‡‌یان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌کرێت و، هه‌میشه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ ژنبوونیانه‌وه‌ جیاکاری Ùˆ جیاوازی ده‌بێته‌ بناغه‌ÛŒ نێوه‌نده‌کان له‌ ڕووی ئه‌رک Ùˆ مافه‌کانیانه‌وه‌. هه‌ر له‌ قۆناغی له‌دایکبوونه‌وه‌ ئه‌Ùˆ جیاکارییه‌ ده‌رده‌Ú©Ù‡‌وێت، Ú©Ù‡‌ هه‌میشه‌ ده‌ره‌نجامه‌کان به‌سه‌ر Ú©Ù‡‌سایه‌تیی مرۆڤه‌کانه‌وه به ‌شێوه‌یه‌‌Ú© ده‌رده‌Ú©Ù‡‌وێت Ú©Ù‡‌ بێهێزی، بێتوانایی، بێمتمانه‌یی Ùˆ بێئیراده‌یی به‌ ژنان ده‌به‌خشێت Ùˆ Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ú©Ù‡‌یشی به‌ پیاوان. نابێت Ùˆ بڤه‌یە Ùˆ عه‌یبه‌ Ùˆ مه‌Ú©Ù‡‌ ده‌خرێته‌ پاڵ کچان و، کوڕانیش Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ú©Ù‡‌ی، Ú©Ù‡‌ Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ له‌ په‌روه‌رده‌کردنی هه‌ردوو Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زه‌Ú©Ù‡‌دا‌ ده‌بێت؛ به‌ ڕادده‌یه‌Ú©ØŒ وای له‌ هه‌ندێ Ú˜Ù† کردووه‌ Ú©Û• ئەو توندوتیژییانەی له‌ لایه‌Ù† پیاوانه‌وه‌ ڕووبه‌ڕوویان ده‌بێته‌وه‌ØŒ به‌ مافێکی پیاوانی بزانن، یان به‌ هه‌ندێ له‌ بێمافییه‌کانیان ڕازی بن، له‌ ڕوانگه‌ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ به‌ ئه‌رکێکی پیاوه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ داده‌Ù†ÛŽÙ†. بێ گومان هه‌مووی ئه‌وانه‌یش له‌ دید Ùˆ‌ بۆچوونی عه‌قڵییه‌تی‌ پیاوسالاری Ùˆ جیاکارییه‌Ú©Ù‡‌وه‌ سه‌رچاوه‌ÛŒ گرتووه‌.

بوونی ئه‌Ùˆ جیاوازییانه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌رچی Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ بنه‌ماکانی مافی مرۆڤه‌ØŒ هاوکات ده‌بێته‌ هۆکاری پاشه‌کشه‌کردن به‌ Ú•Ù‡‌وتی Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتن Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌کردنه‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌ گشت بواره‌کانی‌ سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری Ùˆ فه‌رهه‌نگیدا. بۆیه‌ به‌ مه‌به‌ستی خۆلادان له‌ دواکه‌وتوویی Ùˆ په‌راوێزی Ùˆ پاشه‌کشه‌ÛŒ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌ ئاست تاک Ùˆ کۆدا، پێویسته‌ ده‌سه‌ڵاتی هه‌ر وڵاتێک به‌ پلانی تۆکمه‌ Ùˆ ستراتیژیی ڕوون Ùˆ دیاره‌وه‌ هه‌نگاو بنێت، به ‌مه‌به‌ستی ڕاکێشان Ùˆ Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ به‌رنامه‌کانی بۆ Ù†ÛŽÙˆ فه‌لسه‌فه‌ÛŒ جومگه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی حوکمڕانی به‌گشتی Ùˆ فه‌لسه‌فه‌ÛŒ قۆناغه‌کانی خوێندن به‌تایبه‌تی، تا وه‌Ú© ستراتیژ Ùˆ به‌رنامه‌ØŒ Ú•Û† بچێته‌وه‌ Ù†ÛŽÙˆ خێزانه‌کان و، دواتر Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ هه‌بێت له‌ هزر Ùˆ فکر Ùˆ Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ هه‌ڵسوکه‌وتی تاکه‌کاندا و، ببێته‌ ته‌واوکه‌ری سه‌رجه‌Ù… نێوه‌ند Ùˆ دامه‌زراوه‌کانی تری په‌روه‌رده‌کردن، وه‌Ú© خێزان Ùˆ ڕاگه‌یاندن Ùˆ ...ØŒ به‌ مه‌به‌ستی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی مرۆڤێکی ته‌ندروست Ùˆ مرۆڤدۆست Ùˆ کارامه‌ØŒ Ú©Ù‡‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ پێکهێنانی بناغه‌یه‌Ú©ÛŒ تۆکمه‌ÛŒ په‌روه‌رده‌یییه‌وه‌ دروست ده‌بێت، Ú©Ù‡‌ بێ گومان به‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی مرۆڤه‌کان، وه‌Ú© ئه‌وه‌ وایه‌ شارستانییه‌ت بۆ هه‌ر کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ Ùˆ وڵاتێک بونیاد Ùˆ به‌ردەوامیی هه‌بێت. چونکه‌ په‌روه‌رده‌ Ú©Û†ÚµÙ‡‌Ú©Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ سه‌ره‌Ú©ÛŒ Ùˆ چالاکه‌ØŒ Ú† له‌سه‌ر ئاستی تاک Ùˆ Ú† له‌سه‌ر ئاستی کۆمه‌ڵ، Ú©Ù‡‌ یارمه‌تیده‌ری نه‌وه‌ دوای نه‌وه‌ ده‌بێت له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یاندنی نه‌وه‌یه‌کدا Ú©Ù‡‌ توانای هه‌ÙˆÚµ Ùˆ یارمه‌تیدان Ùˆ به‌خشینی هه‌بێت،‌ Ú©Ù‡‌رامه‌تی پارێزراو بێت Ùˆ هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتیی زیاتر بکات Ùˆ‌ له‌سه‌ر بنه‌مای مرۆڤبوون مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ùˆ‌ÛŒ دیدا بکات؛ دوور له‌ هه‌موو بنه‌ما‌یه‌Ú©ÛŒ تری جیاوازیدانان له‌سه‌ر بنه‌مای Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌ز بێت، یان ئایین، یان مه‌زهه‌ب Ùˆ Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯ Ùˆ شوێنی جوگرافی. چونکه‌ تا ئاستی په‌روه‌ر‌ده‌ÛŒ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌ به‌رزبوونه‌وه‌ Ùˆ ئاستێکی باڵادا بێت، ئاستی ئه‌خلاق Ùˆ به‌هاکان له‌ هه‌ڵکشاندا ده‌بێت، Ú©Ù‡‌ دواتر به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ باشتر Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ ده‌بێت له‌سه‌ر Ú©Ù‡‌مبوونه‌وه‌ÛŒ تاوانه‌کان Ùˆ ڕووداو Ùˆ جۆره‌کانی توندوتیژییه‌کان به شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ‌ گشتی، Ú©Ù‡‌ ئه‌وه‌یش ئه‌رکی هه‌مه‌لایه‌Ù†ÛŒ پێویسته‌.

 

سه‌رچاوه‌:

1. اهمیة‌ التربیة‌ للفرد Ùˆ المجتمع، محمد مروان، 2015

2. دور التربية في بناء المجتمع وتنظيمه وقيادته، صبري المقدسي، 2013

 

 

 
 
« قبووڵکردنی "ئه‌وی دی" وه‌ک که‌لتووری پێکه‌وه‌ژیان
« Ú˜Ù† Ùˆ ناوه‌ندی بڕیار؛ ڕاستی Ùˆ ئاماره‌کان
« ئاشتی، گرنگی Ùˆ ئاسه‌واره‌کانی له‌ کۆمه‌ڵدا
« مافی مرۆڤ له‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕیندا
« Ú•Û†Ú˜ÛŒ خۆشه‌ویستی؛ چیرۆک Ùˆ مێژووی
« قه‌یرانی دارایی، هۆکار Ùˆ کاردانه‌وه‌کانی
« 8ÛŒ مارس، مێژوویه‌کی Ù¾Ú• له‌ خه‌باتی ژنان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون