PÊNÛS
 
هه‌ڵوێستى توركيا به‌رامبه‌ر سه‌ربه‌خۆيیى باشوورى كوردستان 
     2017-07-13
بارزان جه‌وهه‌ر سادق

هه‌ڵوێستى توركيا به‌رامبه‌ر سه‌ربه‌خۆيیى باشوورى كوردستان

بارزان جه‌وهه‌ر سادق- مامۆستاى زانسته‌ سياسیيه‌كان- زانكۆى لوبنانى- فه‌Ú•Ù‡‌نسى

پێشه‌كى

يه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ Ú¯Ù‡‌رمترين دۆسييه‌ سياسييه‌كانى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست له‌ كاتى ئێسته‌دا له ‌پاڵ كێشه‌Ù‰‌ داعش، كێشه‌Ù‰ سووريا، كێشه‌Ù‰ قه‌ته‌ر، پرسى ڕیفراندۆم Ùˆ دروستبوونى ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكى كوردستانى له ‌باشوورى كوردستانه‌. ڕوونه‌ كه‌ سياسه‌تى ناوخۆ Ùˆ ده‌ره‌وه‌ به شێوه‌يه‌Ùƒ تێكهه‌ÚµÙƒÛŽØ´ كراون، كه ‌هيچيان به‌بێ ئه‌وه‌ÛŒ تر ناتوانێت هه‌نگاوێكى ته‌ندروست بهاوێژێ. بۆ هه‌رێمى كوردستانيش به‌ هه‌مان شێوه‌ØŒ جه‌ختێكى زياتر له‌سه‌ر سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌ Ùˆ به‌تايبه‌ت وڵاتانى دراوسێيه‌. له‌Ùˆ چوار وڵاتى دراوسێيه‌یش، عێراق Ùˆ سووريا تووشى جه‌Ù†Ú¯Ù‰ ناوخۆ بوون و، بۆ هه‌رێمى كوردستان ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێك نه‌ماوه‌ به ‌ناوى سووريا Ùˆ له‌ سنوورى له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سووريا دراوسێى "په‌يه‌ده"‌يه‌ كه‌ هێزێكى كوردييه‌. عێراقيش به ‌Ù‡Û†Ù‰ جه‌Ù†Ú¯Ù‰ مه‌زهه‌بییه‌وه‌ØŒ ناتوانێ وه‌كوو جاران كاريگه‌ریی له‌سه‌ر هاوكێشه‌كان هه‌بێت. ئه‌وه‌Ù‰ ده‌مێنێته‌وه‌ توركيا Ùˆ ئێرانن. ئێمه‌ لێره‌دا ده‌مانه‌وێت له‌سه‌ر هه‌ڵوێستى توركيا به‌رامبه‌ر به‌ دروستبوونى ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى سه‌ربه‌خۆى باشوورى كوردستان بوه‌ستين.

پرسيارى جه‌وهه‌رى

هه‌ڵوێستى توركيا به‌رامبه‌ر به ‌سه‌ربه‌خۆيیى هه‌رێمى كوردستان Ú†Ù‰ ده‌بێ؟ ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ ڕێگر ده‌بێ، بێده‌Ù†Ú¯ ده‌بێ، يان پاڵپشتیى ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى سه‌ربه‌خۆى باشوورى كوردستان ده‌كات؟

ئه‌ڕگيومێنته‌كان

يه‌كه‌Ù…: گرنگیى هه‌ر دوو لا بۆ يه‌كترى

سەرەتا بەکورتی ئاماژە بە گرنگیی تورکیا بۆ هەرێمی کوردستان دەکەین:

١- گرنگیی جیۆپۆلیتیکی و جێوئیکۆنۆمیی تورکیا و هەڵکەوتە جوگرافییەکەی، کە لە نێوان ئاسیای ناوەڕاست، ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە.

Ù¢- کاریگەریی هەرێمیی تورکیا Ù„Û• ڕووی سیاسییه‌وه‌.

Ù£- دەرگه‌یەکە بەرەو جیهانی پێشکەوتوو، یان ڕۆژاوا Ùˆ دونیای دەرەوە.

Ù¤- تەنیا نزیکترین Ùˆ ئه‌منترین دەرگه‌ÛŒ هەرێمە بۆ ناردنی وزە بۆ بازاڕەکانی جیهان.

٥- گەورەترین هێزی ئابووری و خاوەن ئەزموونی ناوچەکەیە بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی هەرێمی کوردستان.

Ù¦- هاوبەشیی زۆر Ù„Û• نێوانیاندا هەیە Ù„Û• بواری: ئایین، جوگرافیا، مێژوو، ڕوخسار، Ú©Ù‡‌لتوور، زمان Ùˆ هتد.

هەرێم چەندە پێویستیی بە تورکیایە، ئەویش ئەوەندە. لە ڕووی سیاسی: پاڵپشتی لە سەقامگیریی ناوخۆی تورکیا، پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا، لایەنگری لە سیاسەتی تورکیا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاسایش و ئارامیی سنوورەکان، ڕێگری لە هێژموونی ئێران.

Ù„Û• ڕووی ئابووری: بەدەستهێنانی وزەیەکی Ú¯Ù‡‌رەنتی، سانا Ùˆ هەرزان،  کڕینی کاڵاکانیان، قازانجی کومپانیاکان، کارگە Ùˆ کرێکارەکانیان، وەبەرهینان Ù„Û• کوردستان Ùˆ قازانجی گەشتیاری. ئەمانە تەنیا Ù„Û• ڕووی سیاسی Ùˆ ئابوورییەوە.

دووه‌Ù…: تيۆرییه‌كانى په‌يوه‌ندیى نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى

هەر کاتێک ئەکادیمییەک باس Ù„Û•  پرسێک دەکات، بە تیۆرییه‌Ú©ÛŒ سیاسی دەیبەستێتەوە. هەر دوو لایان لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش یارییەکە دەکەن و، دەچنە چوارچێوەی تیۆریی لیبراڵی. بە لای لیبراڵەکانەوە "ئاڵوگۆڕی بازرگانی Ùˆ ئابووری Ùˆ پەیوەندییەکانی ئابووری بەگشتی، دەبێتە Ù‡Û•ÙˆÛŽÙ†ÛŒ ئاشتی Ùˆ سەقاگیریی سیاسی Ùˆ ئابووری"Ø› باش بڕواننە پەیوەندییەکانی نێوان ئەم دوو  لایەنە، ئایا ئەم ڕەوشەی ئێستا نەبۆتە هۆکاری ئاسایش Ùˆ ئارامی Ùˆ پێشکەوتن؟ ئەی نەبۆتە هۆکاری دوستایەتی Ùˆ پەیوەندیی سیاسیی بەهێز؟ Ù„Û• لایەکی ترەوە، بەپێچەوانەی ڕیالیستەکان، لیبراڵەکان جەخت لەسەر ئەکتەرەکانی تری نادەوڵەتی Ù„Û• پەیوەندییەکانی نێودەوڵەتی دەکەنەوە. ئەگەرچی هەرێمی کوردستان بەهێزتر Ù„Û• دەوڵەتێک جووڵە دەکات، بەڵام بەپێی یاسای نێودەوڵەتی، جارێ هەر هەرێمێکی فیدڕاڵە. لەسەر ئەم بنەمایەیش، هەرێمی کوردستان سەربەخۆیانە پەرەی بە پەیوەندییەکانی هەرێمی Ùˆ نێودەڵەتی داوە بەبێ گەڕانەوە بۆ ناوەند و، توركيایش پێشوازیى له‌Ù… سياسه‌ته‌ كردووه‌.

Ù„Û• لایەکى تریشه‌وه‌ØŒ ئەم پەیوەندییانە لەسەر بنەمای بەرژوەندیی هاوبەش (Common Interest) بونیاد نراون. ئەگەر Ù„Û• ڕوانگەی تیۆریی Ú¯Û•Ù…Û• (Game Theory)یشه‌وه‌ تێی بفکرین، ئەم پەیوەندییانە ناچێتە قاڵبی Ú¯Û•Ù…Û•ÛŒ سفری (Zero Game)ØŒ بەڵکوو Ú•ÛŽÚ© یارییەکی ناسفری (Non-Zero Game) دەکەن. کەواتە زەرەر Ùˆ قازانجی هەر یەکەیان هاوبەشە:  بۆمبێک Ù„Û• هەولێر بتەقێتەوە، ÙˆÛ•Ú© ئەوە وایە Ù„Û• ئانكارا تەقیبێتەوە؛ شڵەژانێکی سیاسی Ù„Û• ئیستانبوڵ Ùˆ ئانكارا ڕوو بدا، ڕاستەوخۆ کاریگەریی لەسەر هەولێر دەبێ؛ نەوت بە هەر هۆیەک بوەستێ، هەرێم Ùˆ تورکیا Ùˆ ئەوروپایش زەرەر دەکەن؛ نەوت Ùˆ غاز بڕوات، هەر سێ لایەن قازانج دەکەن. کەواتە، بەرژەوەندیی هاوبەشی بەهێز Ù„Û• نێوانیان هەیە.

سێيه‌Ù…: به‌رژه‌وه‌ندیى هاوبه‌Ø´

كۆمه‌ÚµÛŽÙƒ خه‌ÚµÙƒ به‌بێ ئه‌وه‌Ù‰ له‌ ئه‌لفوبێى سياسه‌ت تێ بگه‌ن، يه‌كسه‌ر دێن له‌ژێر سێبه‌رى گوتاره‌كانى ئه‌ردۆغان Ùˆ به‌رپرسانى ترى باڵاى ئه‌Ù… وڵاته‌ØŒ توركيا وه‌كوو گورگێكى نوستوو دێننه‌ به‌رچاو كه‌ هيچ به‌رژه‌وه‌ندى Ùˆ ڕێككه‌وتنێك له‌به‌رچاو نه‌گرێ Ùˆ له ‌Ú•Û†Ú˜Ù‰ ڕیفراندۆم Ù¾Ú• بداته‌ هه‌رێمى كوردستان. لايان وايه‌ په‌يوه‌ندييه‌كانى ئه‌Ù… دوو وڵاته‌ØŒ ته‌نیا بۆڕييه‌كى نه‌وت Ùˆ هه‌ندێك موبيلات، ئێكسسوارات، جلوبه‌رگ Ùˆ Ú¯Ù‡‌شتى ئيستا‌نبوڵه‌ كه‌ به‌  كاتژمێرێك هه‌مووى ده‌پچڕێت و، "جه‌ندرمه" ‌Ùˆ "پێشمه‌Ú¯Ù‡‌" ده‌كه‌ونه‌ گيانى يه‌كتر. ئه‌Ù… لێكدانه‌وانه‌ بۆ په‌يوه‌ندييه‌كانى هه‌رێم Ùˆ ئێران ڕێيه‌كى تێ ده‌Ú†ÛŽØŒ به‌ڵام بۆ توركيا Ùˆ هه‌رێمى كوردستان، پێشبينى ناكرێت شتى وا ڕوو  بدات، له‌به‌ر Ú†Ù‡‌ند هۆكارێك:

Ù¡- ئه‌Ù… په‌يوه‌ندييانه‌ له ‌دواى هاتنى ئاكپارتييه‌وه‌ هاتووه ‌و، ئێستا‌یش هه‌ر ئه‌Ùˆ حاكمه‌. به ‌Ù‡Û†Ù‰ "تيۆریى قووڵايیى ستراتيژى"ÛŒ پڕۆفيسۆر "ئه‌حمه‌د دادوئۆغلۆ"وه‌ØŒ توركيا چووه‌ قۆناغێكی ئه‌وتۆ، كه‌ ترسى له‌ دڵى وڵاتانى زلهێز دروست كرد؛ له‌به‌ر ئه‌وه‌Ù‰ ئه‌Ù… وڵاته‌ خه‌ريكى تێپه‌ڕاندنى قۆناغى پاشكۆبوون بوو، واته‌ له‌ جياتى ئه‌وه‌Ù‰ ته‌نها پردێك بێت بۆ ئاڵوگۆڕى وڵاتان، بوو به ‌ناوه‌ندێكى هێز له ‌ناوچه‌كه‌. به‌كورتى، توركيا به ‌Ù‡Û†Ù‰ ئۆغلۆوه‌ كێشه‌كانى سفر كرده‌وه ‌Ùˆ له‌سه‌ر بنه‌ماى تيۆریى ليبراڵى، وه‌كوو له ‌سه‌ره‌وه‌ باسمان كرد، خه‌ريكى تێكه‌ڵاوى بوو له‌Ú¯Ù‡‌Úµ دۆسته‌كانى پێشوويان (جوگرافياى سياسى، جيۆپۆلیتيك Ùˆ جيۆكه‌Ù„Ú†Ù‡‌رى عوسمانييه‌كان).

Ù¢- په‌يوه‌ندييه‌كان له‌سه‌ر بنه‌ماى "به‌رژه‌وه‌ندیى هاوبه‌Ø´" دروست بوون. Ú†Ù‡‌ندين هاوبه‌شیى سياسى، ئابوورى، كۆمه‌ڵايه‌تى، جوگرافى، مێژووى Ùˆ ئایينى له ‌نێوان هه‌ر دوو وڵاتدا هه‌ن، كه‌ به‌ئاسانى ناتوانن ده‌ستبه‌رداريان بن. پێويسته‌ ئه‌وه‌یش بگوترێت كه‌ توركيا بۆ يه‌كه‌مجار له ‌ده‌یه‌ÛŒ ڕابردوو، ده‌ستپێشخه‌ر بووه‌ بۆ ده‌ستپێكردن Ùˆ دواتريش به‌هێزكردنى په‌يوه‌ندييه‌كه،‌ نه‌وه‌كوو هه‌رێمى كوردستان؛ ئه‌مه‌یش‌ له‌ بوارى زانستى په‌يوه‌‌ندييه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كاندا مانا Ùˆ گرنگیى خۆى هه‌يه. ئه‌Ù… به‌رژه‌وه‌ندييانه‌ دوولايه‌نه‌Ù† نه‌وه‌كوو ته‌نیا توركيا قازانج بكات Ùˆ هه‌رێم ته‌نیا به‌كاربه‌ر بێت، وه‌كوو له‌ تيۆرییه‌كانى سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌مان Ù¾ÛŽ داوه‌.

Ù£- ئه‌ڕگيومێنتێكى‌ جه‌وهه‌رى بۆ دڵنيابوون له ‌به‌رده‌وامى Ùˆ شكستنه‌هێنانى په‌يوه‌ندييه‌كان، بريتييه‌ له‌ ئه‌زموونى حه‌وت ساڵى په‌يوه‌ندى، به‌بێ پچڕان. پێشتر له‌ هه‌ر ئه‌Ú¯Ù‡‌رێك Ùˆ گردبوونه‌وه‌يه‌كى نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیى دژى كورد، ئیستا‌نبوڵ سه‌رمه‌شقى هه‌موويان بوو؛ به‌ڵام ئێمه‌ با ڕاستيیه‌Ùƒ له‌به‌رچاو بگرێن، ئه‌ويش به‌كارهێنانى بنه‌ماى ئه‌خلاقییه‌ له‌ په‌يوه‌ندیى نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى له‌ لايه‌Ù† توركياوه‌. به‌غدا له‌Ù… دواييیه‌دا به‌دواى هه‌لێكدا ده‌Ú¯Ù‡‌ڕا كه‌ ته‌نازول بكات به ‌هه‌رێمى كوردستان Ùˆ ڕێگرى Ù„ÛŽ بكات له ‌سه‌ربه‌خۆییی سياسى Ùˆ ئابوورى. له‌ سه‌ره‌تاى ساڵى 2014Ù‡‌وه‌ به ‌هه‌Ù„ÛŒ زانى كه‌ Ú†Ù‡‌ند كارتێكى‌ سياسى به‌هێز له ‌دژى بجووڵێنێ. هيچ كام له‌ كارته‌كانى سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو. بۆ نموونه‌ بوودجه‌Ù‰ هه‌رێمى بڕى، به‌ڵام به شێوه‌يه‌كى سه‌رسووڕهێنه‌رانه‌ØŒ توركيا به‌بێ گوێدانه‌ هيچ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌يه‌Ùƒ نه‌وتى بۆ هه‌رێمى كوردستان نارده‌ ده‌ره‌وه‌ Ùˆ پاره‌كه‌یشى بۆ ده‌نارد. جگه ‌له‌مه‌یش، سنوورى دانه‌خست Ùˆ ته‌نانه‌ت دوو جاریش پاره‌Ù‰ قه‌رزی‌ Ù¾ÛŽ  دا، به‌بێ سووخستنه‌سه‌ر. له ‌لايه‌كى تره‌وه‌ØŒ عێراق ويستى په‌يوه‌ندیى ئاسمانیى هه‌ولێر Ùˆ سلێمانى به ‌ده‌ره‌وه‌ بپچڕێنێ، كه‌Ú†Ù‰ ديسان ته‌نیا Ù‡ÛŽÚµÙ‡‌ ئاسمانييه‌كانى توركيا گوێيان به‌Ù… بڕياره‌ نه‌دا Ùˆ Ú¯Ù‡‌شته‌كانيان به‌رده‌وامى Ù¾ÛŽ دا و، خه‌ڵكى كوردستان به ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌Ù‰ تڕانزێته‌وه‌ توانيیان ئه‌Ùˆ بۆشاييیه‌یش Ù¾Ú• بكه‌نه‌وه‌. به‌غدا هه‌ÙˆÚµÙ‰ ترى زۆری دا له ‌بوارى نه‌ناردنى ده‌رمان Ùˆ خۆراكى مانگانه ‌Ùˆ ...ØŒ به‌ڵام توركيا ئه‌Ù… بۆشايیيانه‌Ù‰ بۆ هه‌رێم Ù¾Ú• كرده‌وه‌.

Ù¤- ڕێككه‌وتنه‌ درێژخايه‌نه‌كان له ‌نێوانيان. دياره‌ ئه‌Ù… ڕێككه‌وتنانه‌ بۆ Ú•Û†Ú˜ÛŽÙƒ Ùˆ دووان Ùˆ ساڵێك Ùˆ دووان نيیه‌ و، به ‌گوته‌Ù‰ وه‌زيرى پێشووى وزه‌Ù‰ توركيا Ùˆ ئێستا‌Ù‰ هه‌رێم، ئه‌Ù… په‌يوه‌ندييه‌ ئابوورى Ùˆ بازرگانيیانه‌ بۆ زياتر له ‌100 ساڵى تريش به‌رده‌وام ده‌بن، بۆ نموونه:‌ ڕێككه‌وتنى 50 ساڵه‌Ù‰ وزه‌‌ له‌ نێوانيان.

Ù¥- له ‌هه‌مووى گرنگتر به ‌بڕواى من، توركيا حسابێكى تريش ده‌كات، ئه‌ويش له ‌ئه‌Ú¯Ù‡‌ری فه‌شه‌لى پرۆسه‌كه ‌Ùˆ Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌Ù‰ هه‌رێم بۆ عێراق، ئيتر هه‌رێم ده‌بێته‌ هاوپه‌يمانى شيعه‌ و، خه‌ونى سه‌دان ساڵى شيعه‌كان دژ به‌ سوننه‌ Ùˆ عوسمانييه‌كان دێته‌ دى. ئيدى توركيا ده‌رگه‌Ù‰ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستى له ‌ڕووى وشكانيیه‌وه‌ به‌ته‌واوى له‌سه‌ر داده‌خرێت و، ده‌بێ ده‌ست له‌Ùˆ ناوچه‌يه‌ بشوات. هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یش نا، به‌ڵكوو هه‌رێمى كوردستان ده‌بێته‌ Ú¯Ù‡‌وره‌ترين هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ له‌سه‌ر سياسه‌تى ناوخۆ Ùˆ ده‌ره‌وه‌Ù‰ توركيا. به ‌سه‌پۆرتكردنى نزيكه‌Ù‰ بيست مليۆن كوردى باكوور، ده‌توانێت ئاگر له‌ توركيا به‌ر بدات. يه‌ÙƒÛŽÙƒ له ‌به‌هێزترين ئه‌ڕگيومێنته‌كانى ئۆغلۆ بۆ هه‌ستانه‌وه‌Ù‰ توركيا Ùˆ به‌هێزبوونى له ‌ڕووى سياسه‌تى ده‌ره‌وه‌ØŒ بريتى بوو له ‌چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌Ù‰ كورد، چونكه‌ Ù¾ÛŽÙ‰ وابوو تاوه‌كوو جه‌سته‌Ù‰ توركيا له ‌ناو‌خۆ ساغله‌Ù… نه‌بێت، ناتوانێت له‌ ده‌ره‌وه‌ كاريگه‌رى بنوێنێت. هه‌Ú•Ù‡‌شه‌يه‌كى ترى هه‌رێم له‌وكات، بوونى په‌يوه‌ندیى به‌هێزه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئيسڕائيل، ڕووسيا Ùˆ ئه‌مريكا. له ‌ئه‌Ú¯Ù‡‌رى ‌دروستكردنى كێشه بۆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى باشوورى كوردستان، ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانه‌ØŒ به‌تايبه‌ت ئيسڕائيل، بێده‌Ù†Ú¯ نابن. ڕووسيایش به‌ هه‌مان شێوه،‌ Ú†Ù‡‌ندين مليار دۆلارى له ‌هه‌رێم له ‌بوارى وزه‌ له‌ لايه‌Ù† كۆمپانياى "ڕۆسنه‌فت"Ù‰ حكوومییه‌وه‌ به‌Ú¯Ù‡‌Ú• خستووه‌.  Ø¦Ù‡‌مانه‌ Ùˆ Ú†Ù‡‌ندين ئه‌ڕگيومێنتى تر بۆ بێهيوانه‌بوون له ‌توركيا هه‌ن، كه‌ لێره‌دا‌ جێگه‌يان نابێته‌وه‌ باس بكرێن.

چواره‌Ù…: ئه‌ڕگيومێنتى تر:

سه‌رنج دراوه‌ته‌ گوتاره‌كانى ئه‌ردۆغان كه‌ سووربوون نييه‌ له‌سه‌ريان و، زياتر بۆ ورووژاندنى شه‌قامه‌ØŒ نه‌Ùƒ سياسه‌تى ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت. بۆ نموونه‌ سه‌يرى گوتاره‌كانى بكه‌Ù† به‌رامبه‌ر ئيسڕائيل له ‌ده‌یه‌ÛŒ ڕابردوو، يان دروشمه‌ ئاگرينه‌كانى به‌رامبه‌ر "پووتين"ØŒ يان لێدوانه‌كانى ئه‌مساڵى به‌رامبه‌ر به‌ هه‌ڵكردنى ئاڵاى كوردستان له‌ كه‌ركووك و، Ú†Ù‡‌ندانى تر كه‌ لێره‌ جێگه‌يان نابێته‌وه‌. ئايا هيچ كام له‌Ùˆ دروشم Ùˆ ڕايانه‌ى، چووه‌ته‌‌ بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه‌ØŸ بێ گومان نه‌خێر. كه‌واته‌ ئه‌ردۆغان سه‌ركرده‌يه‌كى پۆپۆليستيیه‌ Ùˆ ئه‌Ù… بانگه‌شانه‌Ù‰ ته‌نیا بۆ ورووژاندنى جه‌ماوه‌ره Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زپه‌رسته‌كه‌يه‌‌Ø› جێگيرى Ùˆ نه‌گۆڕى، به ‌لێدوانه‌كانییه‌وه‌ نيیه‌‌.

سه‌ير له‌وه‌دايه‌ خه‌ÚµÙƒÛŽÙƒ باوه‌Ú•Ù‰ به‌وه‌ هه‌بێت، ده‌بێ ئه‌ردۆغان بێته ‌سه‌ر شاشه‌ Ùˆ بڵێت: "ئێمه‌ ده‌ستخۆشى له ‌خه‌ڵكى هه‌رێمى كوردستان ده‌كه‌ين و، باوه‌ڕمان به‌وه‌ هه‌يه‌ ئه‌Ù… خه‌ڵكه‌ سته‌مديده‌يه‌ØŒ ده‌بووايه‌ زووتر ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تمان بۆيان دروست بكردايه‌!" ئايا ئه‌مه‌ ده‌چێته‌ عه‌Ù‚ÚµÙ‰ كه‌سه‌وه‌ كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر پلانێكى وایش هه‌بێت، له‌ ميديا باس بكرێت؟ يان پێشبينیى ئه‌وه‌ ناكه‌Ù† شه‌قامى توركيا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ته‌نیا لێدوانێكى ساده‌Ù‰ ئه‌ردۆغان بۆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تى باشوورى كوردستان، بهه‌Ú˜ÛŽ! بێ گومان خه‌ڵكه‌ نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كه‌ هه‌ڵوێستێكى تونديان به‌رامبه‌ر به ‌ئه‌ردوغان ده‌بێ Ùˆ له‌ دژى ده‌وه‌ستنه‌وه‌. وه‌كوو باسمان كرد، مادام لێدوانه ‌Ùˆ ناكه‌وێته‌ بوارى جێبه‌جێكردن، با ئه‌Ùˆ دروشمانه‌ هه‌ر بگوترێن. خۆ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر جموجۆڵێكى بچووكيش بۆ قه‌نه‌عه‌تپێهێنانى نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كان بكرێت، ده‌بێ به‌ئاسايى وه‌ربگيرێت، چونكه‌ توركيا له ‌ڕابردوویش هاوكاریى پێشمه‌رگه‌Ù‰ كردووه،‌ به‌بێ ئه‌وه‌Ù‰ لايه‌نه‌كانى ترى ناو  توركيا پێيان زانيبێ.

ده‌رهاوێشته‌كان:

هه‌رچه‌نده‌ مه‌حاڵبوون له‌ سياسه‌تدا نيیه‌ØŒ به‌ڵام ده‌Ø´ÛŽ بگوترێت كه‌ هه‌ڵوێستى توركيا به‌Ùˆ شێوه‌يه‌ نابێت كه‌ هه‌ندێك لايه‌Ù† پێيان وايه‌ ده‌كه‌وێته‌ گيانى ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ نوێيه‌ Ùˆ Ú¯Ù‡‌له‌كۆمه‌Ù‰ Ù„ÛŽ ده‌كات. سه‌رده‌مى بيرى سياسیى Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زپه‌رستى Ùˆ نه‌ته‌وه‌په‌رستى به‌سه‌ر چووه‌ و، وڵاتان ئێستا‌ ژيرانه‌تر سه‌يرى داهاتووى وڵاته‌كانيان ده‌كه‌Ù†. توركيا له ‌ماوه‌Ù‰ حوكمى ئاكپارتى، سياسه‌تى به ‌قوربانى ئابوورى كردووه‌ØŒ به‌ڵام نه‌يدۆڕاندووه‌‌ØŒ چونكه‌ باوه‌Ú•Ù‰ به‌وه‌ هه‌يه‌ كه‌ سياسه‌ت له‌سه‌ر پشتى ئابوورى به‌ڕێوه‌ ده‌Ú†ÛŽ و، بوونى ئابوورييه‌كى به‌هێز سياسه‌تێكى فراوان Ùˆ به‌هێزت بۆ ده‌سته‌به‌ر ده‌كات.

پێشبينى ده‌كه‌ين كه‌ Ú¯Ù‡‌رەنتی بۆ مانەوە Ùˆ پێشکەوتنی پەیوەندییەکان، وه‌Ú¯Ù‡‌ڕخستنى ئه‌Ùˆ هه‌موو پلان Ùˆ Ù¾Ú•Û†Ú˜Ù‡‌ Ú¯Ù‡‌ورانه‌Ù‰ سەرمایەدارانی تورک Ùˆ ئەو هەموو Ù¾Ú•Û†Ú˜Ù‡‌یه‌ÛŒ Ù„Û• هەرێمیان دەست Ù¾ÛŽ کردووە Ùˆ بەگەڕ خستووە، بۆ ساڵێک Ùˆ دوو ساڵ نییە Ùˆ بۆ دەیان ساڵە. له ‌لايه‌كى تريشه‌وه‌ØŒ پاڵه‌په‌ستۆى هێژموونیی شيعه‌ بۆ به‌هێزكردنى پشتێنه‌Ù‰ سياسى Ùˆ ئابوورييه‌كه‌Ù‰ له ‌هه‌ڵكشانه ‌و، ته‌Ù†Ú¯Ù‰ به‌توركيا هه‌ڵچنيوه‌ كه ‌ده‌ستبه‌ردارى ته‌نیا دراوسێيه‌كه‌Ù‰ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستى نه‌بێت. توركيا له‌به‌ر هاوسه‌نگیى هێز له ‌ناوچه‌كه‌ØŒ سه‌ركێشى سياسی ناكات.

 
 
« هه‌ڵوێستى توركيا به‌رامبه‌ر سه‌ربه‌خۆيیى باشوورى كوردستان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون