PÊNÛS
 
ئێران Ùˆ پرسی ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان 
     2017-07-13
پەرویز ڕەحیم

ئێران Ùˆ پرسی ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان

 

په‌رویز Ú•Ù‡‌حیم قادر/ مامۆستای زانسته ‌سیاسییه‌كان له‌ زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین

پێشه‌ÙƒÛŒ:

پاش ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ له‌  Ú•Û†Ú˜ÛŒ‌ حه‌وتی‌ حوزه‌یرانی‌ ئه‌مساڵ، له‌ كۆبوونه‌وه‌ÛŒ‌ نێوان به‌ڕێز مه‌سعوود بارزانی،‌ سه‌رۆكی هه‌ریمی كوردستان و، 15 لایه‌Ù†ÛŒ سیاسی، بڕیار درا Ú•Û†Ú˜ÛŒ‌ 25ÛŒ‌ ئه‌یلوولی‌ ئه‌مساڵ ڕیفراندۆم له ‌هه‌رێمی‌ كوردستان ئه‌نجام بدرێت، به‌ڕێز مه‌سعوود بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان به‌ فه‌رمانی هه‌رێمیی ژماره‌ (106) كه‌ له‌ 8/6/2017 ده‌ری كردووه‌ØŒ بڕیاری دا كه‌‌ له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŒ 25/9/2017 ڕیفراندۆم ئه‌نجام بدرێت، وبۆ ئه‌Ù… مه‌به‌سته‌ كۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردن Ùˆ ڕاپرسیی ڕاسپاردووه‌ بۆ ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ÛŒ ڕیفراندۆم و، ئه‌وه‌یش به‌ مه‌به‌ستی جێبه‌جێكردنی مافی چاره‌نووس له‌ لایه‌Ù† Ú¯Ù‡‌Ù„ÛŒ كوردستان.

Ú•Û†Ú˜ÛŒ 10-6-2017ØŒ به‌هرام قاسمی، گوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ÛŒ ئێران هه‌ڵوێستی وڵاته‌كه‌ÛŒ له‌باره‌ÛŒ ڕیفراندۆمی هه‌رێمی كوردستان ڕاگه‌یاند Ùˆ گوتی: "هه‌ڵوێستی بنه‌Ú•Ù‡‌تی Ùˆ ڕوونی كۆماری ئیسلامیی ئێران، پشتیوانییه‌ له‌ خاك Ùˆ یه‌كپارچه‌ییی عێراق. هه‌رێمی كوردستان به‌شێكه‌ له‌ كۆماری عێراق Ùˆ بڕیاری تاكلایه‌نه‌ Ùˆ له‌ ده‌ره‌وه‌ÛŒ ڕێسا Ùˆ چوارچێوه‌ نیشتمانی Ùˆ یاسایییه‌كان، به‌تایبه‌تی ده‌ستووری عێراق، ئه‌ویش له‌ دۆخی ئاڵۆزی ئێستای عێراق Ùˆ ناوچه‌كه‌ Ùˆ پلانی ناحه‌زان بۆ به‌رده‌وامیی ناسه‌قامگیری له‌ عێراقدا، ته‌نیا درێژه‌ به‌ دروستبوونی كێشه‌ÛŒ نوێ له‌Ùˆ وڵاته‌ ده‌دات".

هه‌روه‌ها قاسمی ئاماژه‌ÛŒ به‌وه‌یش دا كه‌: "عێراقێكی یه‌كپارچه‌ØŒ سه‌قامگیر Ùˆ دیموكراسی، Ú¯Ù‡‌ره‌نتیی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی هه‌موو پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌یی Ùˆ مه‌زهه‌بییه‌كانی ده‌كات. ئه‌Ù…Ú•Û† عێراق زیاتر له‌ هه‌موو كاتێكی دیكه‌ پێویستیی به‌ ئارامی Ùˆ یه‌كێتیی نیشتمانی هه‌یه‌ و، ناكۆكییه‌كانی هه‌ولێر Ùˆ به‌غدا، ده‌بێت له ‌چوارچێوه‌ÛŒ گفتوگۆ Ùˆ لێكتێگه‌یشتنی نیشتمانی Ùˆ ده‌ستووریی عێراقدا چاره‌سه‌ر بكرێن".

پرسیاری سه‌ره‌ÙƒÛŒ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێران بۆچی به‌توندی دژی سه‌ربه‌خۆییی كوردستانه‌ØŸ له‌Ù… نووسینه‌دا هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌ین كه‌ هۆكاره‌كانی دژایه‌تیی كۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ پرسی ڕیفراندۆم Ùˆ سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان تاووتوێ بكه‌ین.

فاكته‌ره‌‌ ناوچه‌یی Ùˆ ده‌ره‌كییه‌كان:

Ù¡- كۆماری ئیسلامیی ئێران به‌ Ù‡Û†ÛŒ سروشتی سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی Ùˆ ستراتیژیی ناوچه‌یییەکەی، دژایه‌تییه‌ÙƒÛŒ زۆری له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئیسڕائیل هه‌یه‌. هه‌روه‌ها ئێرانییه‌كان دكتۆرینی "بێن گۆریۆن" به‌ ناوی "هاوپه‌یمانێتیی په‌راوێز" به‌ مه‌ترسی ده‌زانن، كه‌ داوا ده‌كات ئیسڕائیل بۆ ڕزگاربوون له‌ ئابڵووقه‌ Ùˆ  Ú¯Ù‡‌مارۆی جیۆسیاسیی وڵاتانی عه‌ره‌ب، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ نه‌ته‌وه‌ Ùˆ ئه‌كته‌ره‌ ناعه‌ره‌به‌كان هاوپه‌یمانی گرێ بدات. به‌Ù… پێیه‌Ø´ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران، دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان به‌ مه‌ترسی Ùˆ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌یه‌ÙƒÛŒ بوونناسانه‌ بۆ سه‌ر  خۆیان ده‌زانن.

هه‌روه‌ها ‌ترسی كۆماری ئیسلامی ئه‌وه‌یه،‌ كه‌ ئیسڕائیل سه‌رچاوه‌كانی وزه‌ÛŒ كوردستان له ‌پاڵ كارتی "ئاو" به‌ باشترین شێوه‌ له‌ ململانێ ناوچه‌یییه‌كاندا بۆ وڵاتانی نه‌یاری خۆی به‌كار بهێنێت. له‌ لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ به ‌بڕوای ئێرانییه‌كان، ئیسڕائیل ده‌توانێت له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هاوپه‌یمانێتی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان هاوكێشه‌ÛŒ ستراتیژیی سێگۆشه‌ÛŒ "سووریا، ئێران Ùˆ عێراق" له‌ دژی خۆی پووچه‌Úµ بكاته‌وه‌. به‌ مانایه‌ÙƒÛŒ تر، ستراتیژیسته‌ ئێرانییه‌كان له‌سه‌ر ئه‌Ù… بڕوایه‌Ù† كه‌ ئیسڕائیل له ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستانه‌وه‌ به‌ شێوه‌ÛŒ "به‌نوێنه‌رایه‌تی" ده‌گاته‌ سنووره‌كانیان و، مه‌ترسیی ئاسایشی Ùˆ سه‌ربازییان بۆ دروست ده‌كات. هه‌روه‌ها له‌Ù… Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌وه‌ ده‌توانێت ناوخۆی ئێران ناسه‌قامگیر بكات. به‌گشتی هاوپه‌یمانێتیی كوردستان Ùˆ ئیسڕائیل ÙƒÛ†ÛŒ هاوكێشه‌ جیۆسیاسی Ùˆ جیۆستراتیژییه‌كانی ناوچه‌كه ‌ده‌گۆڕیت و، ئه‌مه‌یش به‌ زیانی ئاسایشی ئێران ده‌زاندرێت.

Ù¢- هه‌ر به‌Ù… هۆكارانه‌ كۆماری ئیسلامی، ترسی ئه‌وه‌ÛŒ هه‌یه‌ كه به‌ Ù‡Û†ÛŒ په‌یوه‌ندییه‌كانی كوردستان Ùˆ ئه‌مریكاوه‌ØŒ بنكه‌ÛŒ سه‌ربازی Ùˆ هه‌واڵگریی ئه‌مریكا له‌ سنووره‌كانی ئێران جێگیر بێت Ùˆ ئه‌مریكا له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ كوردستان‌ و، هه‌روه‌ها دامه‌زراندنی ناوه‌ندی سیاسی Ùˆ سه‌ربازی Ùˆ هه‌واڵگرییه‌وه‌ØŒ سیاسه‌تی ناوچه‌یی Ùˆ ده‌ره‌كیی ئێران له‌ ناوچه‌كه‌دا كۆنترۆڵ بكات Ùˆ نفووزی ئێران سنووردار بكرێت. له‌ لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ ئه‌مریكا بۆ گوشارخستنه ‌سه‌ر ئێران Ùˆ ته‌نانه‌ت گۆڕینی ئه‌Ù… ڕژیمه‌ØŒ پاڵپشتی له‌ نه‌یاران Ùˆ گرووپه‌كانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی ‌بكات Ùˆ ئێران له‌ ناوخۆ به‌ره‌Ùˆ گۆڕان بڕوات. ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌ ‌ترسی ئێران له‌ گۆڕانكاریی هاوكێشه‌كانی ناوچه‌كه‌ كه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ بوونی ئه‌مریكاوه‌ له‌ زیانی ئێران ده‌گۆڕێت.

Ù£- كۆماری ئیسلامی، ‌ترسی ئه‌وه‌ÛŒ هه‌یه‌ كه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تێكی كورد-سوننه‌ له‌ سنووره‌كانی دروست ببێت كه‌ په‌یوه‌ندییه‌ÙƒÛŒ پته‌ÙˆÛŒ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سعوودیا Ùˆ وڵاتانی دیكه‌ÛŒ عه‌ره‌بیدا هه‌یه‌. لێره‌وه‌ ستراتیژییه‌ ناوچه‌یییه‌كانی ئێران تووشی به‌ربه‌ست Ùˆ ته‌نانه‌ت شكست ده‌بێت؛ به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ به‌رده‌وام بارگرژی Ùˆ مشتومڕ له‌ نێوان ئێران Ùˆ وڵاتانی سوننه‌ Ùˆ عه‌ره‌بی ناوچه‌كه‌دا هه‌بووه‌ Ùˆ هه‌یه‌ و، ئێستا توندتریشه‌.

Ù¤- كۆماری ئیسلامیی ئێران هه‌ست به‌ مه‌ترسیی ئاسایشی ده‌كات له‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ عێراق، كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری جیابوونه‌وه‌ÛŒ سوننه‌كانیشی Ù„ÛŽ بكه‌وێته‌وه‌ Ùˆ ئه‌Ùˆ كاته‌ له‌ ناوخۆی عێراقی شیعیشدا پرسی ململانێی "مه‌رجه‌عه‌" ئایینییه‌كان دێته‌ ئاراوه‌ له‌ پاڵ ناسیۆنالیزمی عه‌ره‌بی له‌ عێراقی شیعی، كه‌ هه‌ردووی ئه‌وانه‌ هێژموونی Ùˆ نفووزی ئێران له‌ ڕووی سیاسی Ùˆ ئاسایشی Ùˆ ئابوورییه‌وه‌ لاواز ده‌كات.

Ù¥- ده‌سه‌ڵاتدارانی تاران دابه‌شبوونی عێراق به‌ "باڵكانیزه‌"بوونی هه‌موو ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌زانن. به‌Ù… مانایه‌ كه‌ ئێران دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان به‌ سه‌ره‌تای لێكهه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه‌ فره‌-نه‌ته‌وه‌ Ùˆ فره‌-ئایین Ùˆ فره‌مه‌زهه‌ب Ùˆ فره‌-ناسنامه‌ن، ده‌زانێت. لێره‌وه‌ مه‌ترسیی قووڵ بۆ داهاتوو Ùˆ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ خودی ئێرانی فره‌-پێكهاته‌ دروست ده‌بێت. له‌ پاڵ ئه‌وه‌یش، دابه‌شبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی ناوچه‌كه‌ هاوسه‌نگیی هێز له‌ زیانی ئێران تێك ده‌دات.

Ù¦- به‌ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی باشووری كوردستان، ئێران بۆ ده‌ستپێڕاگه‌یشتنی به‌ "Ú¯Ù‡‌رووه‌كان" له‌ ناوچه‌كه‌دا تووشی كێشه‌ Ùˆ گرفتی زۆر ده‌بێت و، ناتوانێت وه‌كوو ئێستا پاڵپشتی Ùˆ جووڵه‌ به‌ هێز Ùˆ ئه‌كته‌ره‌ نا-ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كان یاخود لایه‌نگره‌كانی بكات و، وڵاتانی ناوچه‌كه‌ له‌ ڕووی ئاسایشییه‌وه‌ كۆنترۆڵ بكات. بۆ نموونه‌ له‌ خودی سووریا تووشی كێشه‌ Ùˆ گرفت ده‌بێته‌وه‌ØŒ بێجگه‌ ده‌ستپێڕانه‌Ú¯Ù‡‌یشتنی به‌ لوبنان Ùˆ فه‌ÚµÙ‡‌ستین Ùˆ هتد.

Ù§- كۆماری ئیسلامی، ‌ترسی ئه‌وه‌یشی هه‌یه‌ كه‌ به‌ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان له ‌پاڵ گۆڕانكاری له‌ هاوكێشه‌ جیۆسیاسییه‌كاندا، له‌ ڕووی جیۆئێكۆنۆمیش تووشی لاوازی Ùˆ په‌راوێزبوون ببێته‌وه‌. به‌Ù… مانایه‌ كه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ گرنگیی هه‌ڵكه‌وته‌ÛŒ جوگرافیاییی كوردستان Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌مه‌ندی به‌ سه‌رچاوه‌كانی وزه ‌(نه‌وت Ùˆ گازی سروشتی)ØŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ببێته‌ ئه‌ڵته‌رناتیڤ یاخود جێگره‌وه‌یه‌Ùƒ بۆ دابینكردنی ئاسایشی وزه‌ÛŒ ئه‌وروپا. ئه‌مه‌یش بۆ ئابووریی ئێران Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌كه‌ÛŒ له‌ ئاستی ناوخۆیی Ùˆ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا‌ كوشنده‌یه‌ و، كۆمه‌ÚµÛŽÙƒ لێكه‌وته‌ÛŒ زیانباری بۆ ئێران ده‌بێت.

Ù¨- ئێستا ئێران ڕێبه‌رایه‌تیی وڵاتانی شیعه‌ و، هه‌روه‌ها به‌ره‌ÛŒ دژه‌-ڕۆژاوایی Ùˆ ئه‌مریكا Ùˆ ئیسڕائیل Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی سوننه‌ ده‌كات. به‌Ù… مانایه‌ كه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا دوو به‌ره‌ÛŒ ناسنامه‌یی دروستبوونه‌ Ùˆ هه‌ÙˆÚµÛŒ درزخستنه‌ Ù†ÛŽÙˆ به‌ره‌ÛŒ سوننه‌كان (بۆ نموونه‌ قه‌ته‌ر Ùˆ توركیا) ده‌دات، به‌ڵام له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان، هاوكێشه‌كان گۆڕانیان به‌سه‌ردا دێت Ùˆ به‌ Ù‡Û†ÛŒ سروشتی ناسنامه‌ییی سێكیولار Ùˆ نه‌ته‌وه‌یی Ùˆ دیموكراتیكی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان، ÙƒÛ†ÛŒ هاوكێشه‌ ناسنامه‌یی Ùˆ ململانێ ناسنامه‌یییه‌كان Ùˆ به‌Ù… پێیه‌ لۆژیكی  هاوكێشه‌ ستراتیژییه‌كان به‌ره‌Ùˆ گۆڕان ده‌ڕوات. ئه‌مه‌یش به‌ زیانی ستراتیژیی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی ئێرانه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا.

Ù©- به‌ Ù‡Û†ÛŒ جیاوازی Ùˆ ناكۆكییه‌كانی توركیا Ùˆ ئێران، ئه‌Ú¯Ù‡‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له ‌داهاتوودا ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان به‌ Ù‡Û†ÛŒ پێویستییه‌كانی توركیا Ùˆ كوردستان په‌یوه‌ندیی توندوتۆڵ Ùˆ پته‌ÙˆÛŒ له‌ بواره‌كانی سیاسی Ùˆ ئابووری Ùˆ سه‌ربازی Ùˆ ئاسایشی Ùˆ...ØŒ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ توركیا هه‌بێت. ئه‌مه‌یش به‌ زیانی ئێران Ùˆ  هاوسه‌نگیی هێز له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌شكێته‌وه‌.

فاكته‌ره‌‌ ناوخۆیییه‌كانی ئێران:

Ù¡- به‌ Ù‡Û†ÛŒ نادیموكراتیكبوونی سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی ئێران Ùˆ ناسنامه‌ شۆڕشگێری Ùˆ ئایینییه‌كه‌ی، هه‌ر گۆڕانكارییه‌Ùƒ له‌ ژینگه‌ÛŒ ده‌ره‌كیدا، كه‌ له‌ دژی نۆرم Ùˆ به‌ها زاڵه‌كانی ناوخۆییی ئه‌Ù… وڵاته‌ بێت، ئه‌وه‌ كاریگه‌ریی له‌سه‌ر هاوكێشه‌ سیاسییه‌‌كانی ئێران ده‌بێت. به‌Ù… مانایه‌ ئێران دڵه‌راوكێی قووڵی له‌ پرۆسه‌ÛŒ دیموكراتیزاسیۆنی وڵاتانی ناوچه‌كه‌ هه‌یه‌ و، به‌ مه‌ترسیی بۆ سه‌ر ئاسایشی سیاسیی خۆی ده‌زانێت. كاتێك كه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان به‌ ناسنامه‌یه‌ÙƒÛŒ سێكیولار له‌دایك بێت، كاریگه‌رییه‌كانی ده‌توانێت ئێرانییه‌كان نیگه‌ران بكات.

Ù¢- ناسنامه‌ ئایینی Ùˆ شیعییه‌كه‌ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی ئێران، هه‌ÙˆÚµÛŒ جێگیربوون له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ فره‌پێكهاته‌ Ùˆ ناسنامه‌ÛŒ ئێران ده‌دات و، له ‌هه‌مبه‌ر له‌دایكبوونی ئه‌كته‌ری سێكیولار Ùˆ نه‌ته‌وه‌ییدا زۆر هه‌ستیاره‌. به‌Ù… مانایه‌ كه‌ ئێرانییه‌كان ‌ترسی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ كه‌ ئه‌Ù… ئاڵوگۆڕه‌ØŒ ڕاسته‌وخۆ ببێته‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ پێكهاته‌كانی تر، به‌تایبه‌ت كورده‌كان له‌ ئێران، داوای مافی سیاسی، كه‌لتووری Ùˆ ئابووری Ùˆ...ØŒ خۆیان بكه‌Ù†. ئه‌مه‌یش بۆ كۆماری ئیسلامی به‌ مانای كه‌وتنه‌ژێر مه‌ترسی Ùˆ ته‌نانه‌ت هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ Ùˆ كۆتاییهاتنی سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی هه‌نووكه‌یی دێت.

Ù£- به‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌Ù… فاكته‌ره‌ÛŒ سه‌ره‌وه‌ØŒ كۆماری ئیسلامی ترسی ئه‌وه‌ÛŒ هه‌یه‌ كه‌ بزووتنه‌وه‌ÛŒ ڕزگاریخوازی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان به‌هێز بێت و، له ‌ئه‌Ú¯Ù‡‌ری دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ئه‌وه‌ كورده‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستانیش وه‌كوو مۆدێل Ùˆ نموونه‌یه‌ÙƒÛŒ زیندووی سه‌رنجراكێش سه‌یری ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان بكه‌Ù† Ùˆ هه‌ÙˆÚµÛŒ به‌دیهێنانی مۆدێلێكی هاوشێوه‌ بده‌Ù† یاخود له‌وه‌ كه‌متر، داوای فیدراڵی بكه‌Ù†. ئه‌مه‌یش له‌ هه‌ر دوو حاڵه‌تدا بۆ ده‌سه‌ڵاتدارانی تاران به‌ مانای كۆتاییهاتنی سیسته‌مه‌ سیاسییه‌كه‌یان دێت؛ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر به‌ مانای كۆتاییهاتنی ئێران وه‌كوو  یه‌كه‌ Ùˆ كیانێكی سیاسی، مێژووی Ùˆ جوگرافیایی نه‌بێت.

Ù¤- كۆماری ئیسلامی له‌وه‌ ده‌ترسێت كه‌ له‌ ئاستی ناوخۆیی Ùˆ ڕای گشتیدا سیاسه‌ته‌كانی له‌ ناوچه‌كه‌ به‌ شكستخواردوو بناسرێت. به‌Ù… مانایه‌ به‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ عێراق Ùˆ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان، هه‌موو ئه‌Ùˆ تێچووه‌ مرۆیی Ùˆ دارایییانه‌ÛŒ Ú†Ù‡‌ند ساڵی ڕابردووی ئێران به‌فێرۆ ده‌چێت Ùˆ ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی سوپای پاسداران له‌ وڵاتانی ناوچه‌كه‌ به ‌بێسوود ده‌زاندرێت. ئه‌مه‌یش بۆ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران تێچوویه‌ÙƒÛŒ سیاسیی زۆری هه‌یه‌ØŒ چونكه‌ ئێران پاساوی ئه‌Ù… تێچووانه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێنێته‌وه‌ كه‌ له‌ ڕووی ئاسایشی Ùˆ سیاسی Ùˆ ئابوورییه‌وه‌ قازانجی بۆ ئێران هه‌یه‌ Ùˆ هێژموونیی ئێران ده‌سه‌پێنێت، به‌ڵام له ‌ئه‌Ú¯Ù‡‌ری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ عێراق Ùˆ گۆڕانگاری له‌ هاوكێشه‌ جیۆسیاسییه‌كان، ئه‌وه‌ پاساوی ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی ئێرانیش ناڕه‌وا Ùˆ  كاڵ ده‌بێته‌وه‌.

Ù¥- له‌ ڕووی ئایدیۆلۆژیی سیاسییه‌وه‌ كه‌ كۆماری ئیسلامی بزووتنه‌وه‌كانی به‌ "هه‌ستانه‌وه‌ÛŒ ئیسلامی" ده‌ناساند و، ڕای Ú¯Ù‡‌یاندبوو كه‌ به‌ ئیلهاموه‌رگرتن له‌ Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ ئێران وڵاتان Ùˆ Ú¯Ù‡‌لانی ناوچه‌كه‌ شوێنپێی Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ ئێران ده‌كه‌ون، ئه‌مه‌یش تووشی شكست ده‌بێت Ùˆ ئاسه‌واری ناوخۆییی نه‌ریتیی بۆ ئێران ده‌بێت.‌

كۆبه‌ند:

له ‌ڕاستیدا سنووره‌ به‌هایییه‌كانی كۆماری ئیسلامی، له ‌سه‌رووی سنووره‌ به‌رجه‌سته‌ مادییه‌ ناسراوه‌كانه‌وه‌Ù†‌. به‌Ù… پێیه‌ ئێران، سنووری كوردستان به‌ ناوچه‌ÛŒ نفووزی به‌هاییی خۆی ده‌زانێت.  بۆیه‌ تێكچوونی ئه‌Ù… ڕوانگه‌یه‌ به‌ مانای دروستبوونی به‌ربه‌سته‌ بۆ ÙƒÛ†ÛŒ ستراتیژیی ده‌ره‌ÙƒÛŒ كۆماری ئیسلامی. بێجگه‌ له‌وه‌یش، هه‌رێمی كوردستان به‌ Ù‡Û†ÛŒ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ جیۆستراتیژی، جیۆئێكۆنۆمی Ùˆ جیۆسیاسییه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌توانێت له‌ ڕووی جیۆكه‌لتوورییشه‌وه‌ ببێته‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ بۆ كۆماری ئیسلامی.

 Ø¨Ù‡‌Ù… پێیه‌ ئه‌وه‌ درك Ùˆ تێگه‌یشتنی ده‌سه‌ڵاتدارانی كۆماری ئیسلامییه‌ كه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ ناسنامه‌ تایبه‌ته‌ ئیسلامی Ùˆ شۆڕشگێره‌ دژه‌ڕۆژاوایییه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان به‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ ده‌زانێت. پاشان دروستبونی ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته له‌ سنووره‌كانی كۆماری ئیسلامی،‌ له‌ ئاستی ناوخۆی ئێرانیش به‌ Ù‡Û†ÛŒ داخراوبوونی سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی ئێران Ùˆ فره‌پێكهاته‌بوونی Ùˆ له‌ژێر گوشار Ùˆ سه‌ركەوتووبوونی زیاتر له‌ 12 ملیۆن كورد و، هه‌روه‌ها نادیموكراتیكبوونی سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی ئێران، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ده‌بێته‌ مۆدێل Ùˆ جێگره‌وه‌ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ هه‌نووكه‌یی و، به‌Ù… پێیه‌یش هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی كۆماری ئیسلامی.

به‌ها Ùˆ ناسنامه‌ Ùˆ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسیی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان، هاوپه‌یمانه‌كانی ده‌ستنیشان ده‌كات. به‌Ù… پێیه‌ به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ ئاسایشی جیهانیی ڕۆژاوا Ùˆ ئه‌مریكا Ùˆ ئیسڕائیل، به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ واقعی ده‌بنه‌ هاوسنووری كۆماری ئیسلامی و، ئه‌مه‌یش ÙƒÛ†ÛŒ بواره‌كانی ئه‌جێندا Ùˆ نفووز Ùˆ سیاسه‌ت Ùˆ ئاسایشی ناسنامه‌یی‌ Ùˆ ته‌نانه‌ت ستراتیژیی ئێران له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. بۆیه‌ ئێران به‌ هه‌موو شێوه‌ Ùˆ سیناریۆیه‌Ùƒ هه‌ÙˆÚµÛŒ له‌باربردنی ئه‌Ù… ڕیفراندۆمه‌ Ùˆ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌گرتن له‌ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان ده‌دات، چونكه‌ دروستبوونی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی كوردستان بۆ ئێران به‌ مانای كۆتاییی عێراق Ùˆ له‌ده‌ستدانی ناوچه‌ÛŒ نفووز له‌ عێراق، سووریا Ùˆ لوبنان Ùˆ فه‌ÚµÙ‡‌ستین Ùˆ... دێت. به‌ڵام ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ دروست بوو Ùˆ ئێران نه‌یتوانی Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ Ù„ÛŽ بگرێت، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ نه‌بێته‌ مه‌ترسی بۆ سه‌ر ئێران Ùˆ باڵانسی هێز به‌ قازانجی توركیا Ùˆ سعوودیا Ùˆ... به‌رز نه‌بێته‌وه‌‌ØŒ ئه‌وه‌ ئێران هه‌ÙˆÚµÛŒ ته‌عاموڵكردن Ùˆ دروستكردنی لایه‌نگر Ùˆ ناوچه‌ÛŒ نفووزیی تێدا ده‌دات و، به‌ مانایه‌ÙƒÛŒ تر دانی پێدا ده‌نێت.

 
 
« ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆییی هه‌رێمی كوردستان- عێراق Ùˆ چه‌ند تێبینییه‌ك
« ستراتیژیی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامی Ù„Û• ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست Ùˆ کاریگەریی لەسەر هەرێمی کوردستان
« ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ، یاخود سیسته‌م Ùˆ حكوومه‌تی دیموكراتیك؟ (بەشی دووەم Ùˆ کۆتایی)
« ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ، یاخود سیسته‌م Ùˆ حكوومه‌تی دیموكراتیك؟ (بەشی یەکەم)
« توركیا Ùˆ ڕووسیا له‌ بارگرژییه‌وه‌ بۆ ئاساییبوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان
« ئاسایشی  مرۆیی - ناسنامه‌ییی كورد، له‌ چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی عێراقدا
« ده‌رفه‌ت Ùˆ هه‌ڕه‌شه‌ بونیادی-پێكهاته‌یییه‌كانی دروستبوونی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی كوردستان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون