PÊNÛS
 
پێگه‌ی ژنان له‌ که‌ناڵی بینراودا 
     2017-05-23
کنێر عه‌بدوڵڵا

Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ژنان له‌ Ú©Ù‡‌ناڵی بینراودا

کنێر عه‌بدوڵڵا، نووسەر

هاتنه‌پێشه‌وه‌ÛŒ ژنانی میدیاکار له‌ Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندن به‌گشتی Ùˆ بینراو به‌تایبه‌تی به‌ به‌راورد له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ساڵانی ڕابردوودا، زه‌مینه‌ÛŒ قسه‌کردن Ùˆ وتووێژی زیاتری هێناوه‌ته‌ ئاراوه‌ له‌باره‌ÛŒ نه‌Ú•Ù‡‌خساندنی ده‌رفه‌ت Ùˆ Ú©Ù‡‌میی Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ ژنان Ùˆ نه‌بوونی باڵانسی جێنده‌ری له‌ Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندندا، سه‌ره‌ڕای بوون Ùˆ ئیراده‌ÛŒ ژنانێکی به‌رچاو له‌ نێوه‌ندی ڕاگه‌یاندنه‌کاندا Ùˆ‌ بوونی به‌ربه‌ست Ùˆ ڕێگریی جۆراوجۆر له‌ ئاست ناوخۆیی‌ Ùˆ ده‌ره‌کییه‌وه Ú©Ù‡‌ رووبه‌ڕوویان ده‌بێته‌وه‌. ڕاگه‌یاندنی بینراو به‌جیا له‌ جۆره‌کانی تری Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندن Ú©Ù‡‌ خۆی له‌ نوسراو Ùˆ بیستراودا ده‌بینێته‌وه‌ØŒ به‌ گرنگترین ئامرازه‌کانی کاریگه‌ر داده‌نرێت له‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر Ú©Ù‡‌ Ú•Û†Úµ Ùˆ کاریگه‌ریی Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ‌ له‌سه‌ر تاک Ùˆ کۆمه‌Úµ هه‌یه.

ئاماره‌ ناوخۆیی Ùˆ ده‌ره‌کییه‌کان چیمان Ù¾ÛŽ ده‌ڵێن؟

به‌Ù¾ÛŽÛŒ لێکۆڵینه‌وه‌یه‌Ú© سه‌باره‌ت به‌ ژنانی ڕۆژنامه‌نووس له‌ وڵاتی ئۆردن، Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ میدیاکاران له‌ ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ سه‌ندیکا Ùˆ سه‌نته‌ره‌کاندا، 1% تێ ناپه‌ڕێنێت (ته‌نیا دوو سه‌رنووسه‌ری ڕۆژنامه ‌Ùˆ سه‌رنووسه‌رێکی گۆڤار Ùˆ به‌ڕێوه‌به‌رێکی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی هه‌یه‌). به‌Ù¾ÛŽÛŒ لێکۆڵینه‌وه‌Ú©Ù‡‌ØŒ 70%ÛŒ ڕۆژنامه‌نو‌وسانی ژنانی تۆمارکراو، له‌ ڕۆژنامه،‌ یان ئاژانسه‌کانه‌وه‌Ù† و،‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌Ú©Ù‡‌ÛŒ تر به‌سه‌ر فه‌رمانگه‌کانی هه‌واڵسازی له‌ دامه‌زراوه‌ ته‌له‌ڤزیۆنی Ùˆ ڕادیۆیییه‌کاندا دابه‌Ø´ ده‌بێت. له‌ ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ سه‌ندیکای ڕۆژنامه‌نووساندا، ته‌نیا Ú˜Ù†ÛŽÚ© هه‌یه‌ و، له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ  هه‌ڵبژاردنی ئازاده‌وه‌ Ùˆ له‌ Ú©Û†ÛŒ 11 ئه‌ندام، پۆسته‌كه‌ÛŒ به‌ده‌ست هێنا؛  ÙˆØ§ØªÙ‡‌ به‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 9%ÛŒ Ú©Û†ÛŒ گشتی.

 Ù„Ù‡‌ ئاماره‌کانی ماڵپه‌ڕێکدا هاتووه:‌ له‌ Ú©Û†ÛŒ 356 ڕیکلامی ته‌‌له‌ڤزیۆنیدا، 300 له‌Ùˆ ڕیکلامانه‌ ئاماژه‌Ù† بۆ  ØªÙˆÙ†Ø¯ÙˆØªÛŒÚ˜ÛŒÛŒ دژ به‌ ژنان له‌Ú•ÛŽÛŒ بڵاوکردنه‌وه‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯ Ùˆ وێنه‌ÛŒ جۆراوجۆری ژنانه‌وه‌ØŒ واته‌ به‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 84%Ø› هۆکاری ئه‌وه‌شیان بۆ به‌رپرسان  Ú¯Ù‡‌ڕاندۆته‌وه؛‌‌ به‌وه‌ÛŒ وه‌Ú© شتوومه‌Ú©ØŒ کڕین Ùˆ فرۆشتن به‌ ژنانه‌وه‌ ده‌Ú©Ù‡‌ن، هەروەها ورووژاندنی ئه‌Ùˆ کڕین Ùˆ فرۆشتنه‌Ø´ به ‌ئاشکرا  له‌ گۆرانی Ùˆ ڤیدیۆ Ùˆ کلیپه‌کاندا ده‌رده‌Ú©Ù‡‌وێت، جگه‌ له‌وه‌ÛŒ ته‌رکیز ده‌خه‌نه‌ سه‌ر فاکته‌ره‌کانی سێکس. هەروەها‌ ٩٣%ÛŒ Ú©Ù‡‌ناڵه‌ ئاسمانییه‌کان، ژنان به‌کارده‌هێنن و، ‌له‌ ٧٣% Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌شكردنه‌کانی، له‌ Ú•ÛŽÛŒ ده‌رخستنی جوانی Ùˆ جووڵه‌ÛŒ ژنانه‌وه‌ با‌یه‌خی Ù¾ÛŽ ده‌ده‌Ù† Ùˆ‌ØŒ ٥٨ %له‌ Ú•ÛŽÛŒ به‌زاندنی زمان Ùˆ زیاتر له‌ نیوه‌یش له‌ ڕووی ناوه‌Ú•Û†Ú©Ù‡‌وه‌ کار له‌سه‌ر ورووژاندنی ده‌Ú©Ù‡‌Ù†.  

ده‌ره‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌Ú©ØŒ Ú©Ù‡‌ له‌ کۆتاییی ساڵی 2016دا ده‌رباره‌ÛŒ (6) له‌ ته‌له‌ڤزیۆنه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ئه‌نجام دراوه‌ØŒ ئه‌وه‌مان Ù¾ÛŽ ده‌ڵێت: له‌ (21) ئه‌ندامی بۆردی ته‌له‌ڤزیۆنه‌کاندا، ته‌نیا (4) له‌ ئه‌ندامه‌کانیان ژنن‌. له‌ Ú©Û†ÛŒ (42) به‌ڕێوه‌به‌ری به‌Ø´ له‌ ته‌له‌ڤزیۆنه‌کاندا (39) به‌ڕێوه‌به‌ری به‌Ø´ پیاون Ùˆ ته‌نیا (3) به‌ڕێوه‌به‌ری به‌Ø´ÛŒ ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان ژنن. به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 100% پیاون، به‌رامبه‌ر Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ Ú˜Ù† Ú©Ù‡‌ بریتییه‌ له‌ 0%.‌ له‌ Ú©Û†ÛŒ (6) ته‌له‌ڤزیۆندا، ته‌نیا یه‌Ú© ته‌له‌ڤزیۆن جێگری به‌ڕێوه‌به‌ری هه‌یه. ژماره‌ÛŒ ئاماده‌کاری به‌رنامه‌کانی ته‌له‌ڤزیۆن Ú©Ù‡‌ به‌گشتی بریتین له‌ 110 Ú©Ù‡‌س، (66) له‌وانه‌ پیاون، به‌رامبه‌ر (44) Ú˜Ù†ÛŒ ئاماده‌کار. له‌ Ú©Û†ÛŒ گشتیی (1282) کارمه‌ند له‌ ته‌له‌ڤزیۆنه‌کاندا، ته‌نیا (363) کارمه‌ندی ژنیان هه‌یه‌ و، له‌ کاتێکدا ژماره‌ÛŒ کارمه‌ندانی پیاو ده‌کاته‌ (919)Ø› واته‌ پیاوان، سێ ئه‌وه‌نده‌ÛŒ ژنان له‌ ڕاگه‌یاندنی بینراودا بوونیان هه‌یه‌.

Ú©Û†ÛŒ گشتیی په‌یامنێری ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان ده‌کاته‌ (156) په‌یامنێر؛ ته‌نیا (18) په‌یامنێریان ژنن Ùˆ ئه‌وانی تر پیاون، Ú©Ù‡‌ ده‌کاته‌ (138). به‌Ù¾ÛŽÛŒ دوا لێکۆڵینه‌وه‌ÛŒ ساڵی 2016 سه‌باره‌ت به‌ (4) ماڵپه‌Ú•ÛŒ ئه‌لیکترۆنی له‌ هه‌رێمی کوردستاندا، ده‌رکه‌وتووه‌ Ú©Ù‡‌ هەواڵ‌ Ùˆ ڕاپۆرتی تایبەت بە كەسایەتی ‌Ùˆ ڕێکخراو Ùˆ دەستكەوتەكانی ژنان، Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ (0%) Ù¾ÛŽÚ© ده‌Ù‡ÛŽÙ†ÛŽ. Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ ژنان له‌ پۆستی به‌رپرس Ùˆ جێگری ماڵپه‌Ú•Ù‡‌ کوردییه‌کان، به‌گشتی بریتییه‌ له‌ 0%ØŒ به‌رامبه‌ر 100%ÛŒ پیاوان.

ده‌ره‌نجامی ئاماره‌کان چیمان Ù¾ÛŽ ده‌ڵێت؟

ئامرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن پێداگیری Ùˆ تیشک ده‌خه‌نه‌‌ سه‌ر کۆمه‌ÚµÛŽÚ© له‌Ùˆ به‌ها Ùˆ Ú©Ù‡‌لتوورانه‌ÛŒ جه‌خت ده‌Ú©Ù‡‌نه‌وه‌ له‌سه‌ر Ú•Ù‡‌وایه‌تیدان به‌ بوونی جیاکاریی کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ ڕۆشنبیریی نێوان دوو Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زه‌که؛ له‌Ùˆ ڕوانگه‌یه‌ÛŒ له‌ مه‌سه‌له‌ ئاسایییه‌کانه‌ Ú©Ù‡‌ هیچ گفتوگۆیه‌Ú© هه‌ڵناگرێت. Ú©Ù‡‌ دواجار زۆربه‌ÛŒ ئه‌وانه‌ خۆی ده‌بینێته‌وه‌ له‌ Ú†Ù‡‌سپاندن Ùˆ به‌رجه‌سته‌کردنی وێنه‌ÛŒ خراپ تایبه‌ت به‌ ژنان، وه‌Ú© بوونه‌وه‌رێکی سێکسی Ú©Ù‡‌ به‌ ئه‌نانییه‌ت Ùˆ دڵه‌ڕاوکێ Ùˆ خراپ وه‌سف ده‌کرێت؛ جگه‌ له‌وه‌ی، وه‌Ú© ئامراز Ùˆ هێمایه‌Ú© له‌ ڕێکلامه‌کاندا بۆ سێکس به‌کار ده‌هێنرێت. هه‌روه‌ها زۆربه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندن لایه‌نگرن بۆ وێنه‌ Ùˆ Ú•Û†ÚµÛŒ باو بۆ ژنان و، هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌Ù† له‌ سێ وێنه‌ÛŒ دووباره‌دا Ú¯Ù‡‌مارۆی بده‌ن،‌ له‌وانه:‌ دایکێکی به‌خشنده‌ØŒ ژنه‌ هاوسه‌رێکی کڕنۆشبه‌ر Ùˆ Ú©Ú†ÛŽÚ©ÛŒ  گوێڕایه‌Úµ.

ڕاگه‌یاندنه‌کان به‌گشتی پشتیان به‌ سیاسه‌تێک به‌ستووه‌ Ú©Ù‡‌ زیاتر به‌ لایه‌نگری دژ به‌ ژنان ناسراون، ئه‌وه‌Ø´ به‌ئاشکرا له‌ گفتوگۆ Ùˆ Ú•Û†ÚµÙ‡‌کانیان، Ú† له‌ دراما ته‌له‌ڤزیۆنییه‌کان، یان له‌ به‌رنامه‌ هه‌مه‌Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯Ù‡‌کانی Ù†ÛŽÙˆ شاشه‌ÛŒ ته‌له‌ڤزیۆنه‌کانه‌وه‌ بێت، ده‌رده‌Ú©Ù‡‌وێت؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Ù‡‌لتووری چیرۆکه‌ میللییه‌كان Ùˆ دراما دۆبلاژکراوه‌كان Ùˆ په‌نده‌کانی پێشینان، له‌ دووباره‌کردنه‌وه‌ÛŒ وێنه‌ باوه‌کانی په‌یوه‌ندییه‌کانی Ù†ÛŽÙˆ‌ان ژنان Ùˆ پیاوان Ùˆ نێوانیان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ منداڵه‌کانیان ته‌وزیف ده‌Ú©Ù‡‌نه‌وه‌.

تا ئێستا Ú©Ù‡‌ناڵه‌ ئاسمانییه‌کان، پشت به‌ کۆمه‌ÚµÛŽÚ© Ú©Ù‡‌سایه‌تیی دیاریکراوی ناپسپۆر له‌ مه‌سه‌له‌کانی ژنان Ùˆ خێزان ده‌به‌ستن، Ú©Ù‡‌ ده‌رئه‌نجام ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ دوورکه‌وتنه‌وه ‌Ùˆ په‌راوێزخستنی ئه‌Ùˆ Ú©Ù‡‌سانه‌ÛŒ به‌توانا Ùˆ جدیین له‌باره‌ÛŒ ده‌ربڕینی تێڕوانینێکی Ú•Ù‡‌خنه‌یییانه‌ سه‌باره‌ت بە واقعی ژنان بۆ گۆڕینی به‌ره‌Ùˆ باشتر Ùˆ دادپه‌روه‌ری زیاتر.

گرنگیی Ú©Ù‡‌ناڵی بینراو له‌ ژیانی مرۆڤدا:

Ú©Ù‡‌ناڵی بینراو، یه‌Ú©ÛŽÚ©Ù‡‌ له‌Ùˆ Ú©Ù‡‌ناڵانه‌ÛŒ‌ Ú©Ù‡‌ له ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌وه‌ دانوستان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ژماره‌یه‌Ú©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ Ùˆ دیار Ùˆ ناهاوسه‌Ù†Ú¯ Ùˆ جیاواز ده‌کات له‌ ڕووی ئاستی ڕۆشنبیری، فێربوون، خوێندن، ته‌مه‌ن، ئایین، شوێن، Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ ئابووری، Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌ز، نه‌ژاد Ùˆ شوێنی جوگرافی، به‌ده‌ر له‌Ùˆ خه‌سڵه‌تانه‌ÛŒ مرۆڤ له‌ ڕووی ده‌روونی Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه هه‌ڵگرێتی‌. هه‌روه‌ها، کاریگه‌ریی له‌سه‌ر ڕادده‌ÛŒ کاردانه‌وه‌ Ùˆ وه‌رگرتنه‌وه هه‌یه‌ØŒ بۆیه، به‌ به‌هێزترین Ùˆ کاریگه‌رترین ئا‌مرازه‌کانی ڕاگه‌یاندن له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا داده‌نرێت؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú©Ù‡‌ زانیاری Ùˆ شاره‌زایی بۆ بینه‌رانی ده‌گوازێته‌وه‌ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ بینینی ڕاسته‌وخۆوه‌ Ùˆ پشت ده‌به‌ستێت به ‌وێنه‌ÛŒ زیندووی مانابه‌خش Ú©Ù‡‌ گرێدراوی ده‌Ù†Ú¯ Ùˆ هه‌ست Ùˆ ناوه‌Ú•Û†Ú© Ùˆ ئامانجی ڕووداو Ùˆ به‌ÚµÚ¯Ù‡‌کانه‌‌‌. هه‌روه‌ها واقع بۆ بینه‌ران ده‌گوێزێته‌وه‌Ø› به ‌شێوه‌یه‌Ú© كه‌ هیچ Ú©Ù‡‌ناڵێکی تری هاوشێوه‌ÛŒ ته‌له‌ڤزیۆن ناتوانێت به‌Ùˆ شێوه‌‌‌ زیندووه‌ واقع بگه‌یه‌نێت. هه‌روه‌ها ته‌له‌ڤزیۆن کار له‌سه‌ر تێکه‌ڵبوون Ùˆ یه‌کخستن Ùˆ ئاوێته‌بوونی Ú©Ù‡‌لتووره‌ ڕۆشنبیرییه‌کان ده‌کات له‌ نێوان خه‌ڵکدا له‌Ú•ÛŽÛŒ ده‌رخستنی داب Ùˆ نه‌ریتی میلله‌ته‌ جیاوازه‌کانه‌وه‌ له ‌به‌رده‌Ù… خه‌ڵکدا له‌ هه‌ر شوێنێک بن.

ڕێگرییه‌کانی ژنان له‌ بواری ڕاگه‌یاندن:

1. فاکته‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی: به‌رده‌وامبوونی تێڕوانین بۆ ژنان به‌Ù¾ÛŽÛŒ دیدێکی باو Ùˆ ته‌قلیدی لای ژماره‌یه‌Ú©ÛŒ زۆری تاکه‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ بۆ Ú†Ù‡‌Ù…Ú©ÛŒ جێنده‌ر، به‌وه‌ÛŒ به‌ به‌راورد له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیاو، له‌ هه‌ڵگرتنی به‌رپرسیارێتی له‌ بڕیاردا بێده‌سه‌ڵاته‌؛هه‌روه‌ها گوشاره‌ خێزانی Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان ئاسه‌واری خراپی له‌سه‌ر توانای ژنانی میدیاکار ده‌بێت و، به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ دیاریکراو سنوور بۆ به‌رزبوونه‌وه‌ÛŒ بۆ شوێنه‌کانی سه‌رکردایه‌تیبوونی، داده‌نێت.

به‌گشتی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ به ‌شێوه‌یه‌Ú© ته‌ماشای پیشه‌ÛŒ ڕۆژنامه‌Ú¯Ù‡‌ری Ùˆ کارکردن له‌ ڕاگه‌یاندن ده‌کات، به‌وه‌ÛŒ له‌Ùˆ پیشانه‌Ù† Ú©Ù‡‌‌ ئازادیی Ú•Ù‡‌های ده‌وێت‌‌Ø› ئه‌Ùˆ جۆره‌ کارانه‌یش به ‌جۆرێکه‌ Ú©Ù‡‌ به‌ کارێکی نه‌گونجاو Ùˆ نه‌شیاو بۆ ژنان سه‌یر ده‌کرێت. وێڕای ئه‌وه‌ÛŒ زۆربه‌ÛŒ زانکۆکان له‌Ù… ساڵانه‌ÛŒ دواییدا خوێندنی کچانیان له‌ به‌Ø´ÛŒ ڕاگه‌یاندنی زانکۆکاندا په‌سه‌ند کرد Ùˆ له‌ ئێستایشدا Ú†Ù‡‌ندین نه‌وه‌ÛŒ ده‌رچووی بواری ڕاگه‌یاندن هه‌یه‌ØŒ به‌ڵام زۆربه‌یشیان پیشه‌ÛŒ خۆیان موماره‌سه‌ ناکه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ تا ئێستا عه‌قڵییه‌تی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌ مه‌سه‌له‌ÛŒ کارکردنی کچان له‌ بواری ڕاگه‌یاندندا قبووڵی کارکردنی ژنان له‌Ùˆ بواره‌دا ناکات و، له‌ هه‌مان کاتدا عه‌قڵییه‌تی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ به‌ دڵه‌ڕاوکێوه‌ سه‌یری ‌مه‌یدانی ڕاگه‌یاندنه‌کان ده‌کات بۆ ژنان.

به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ دیکه،‌ سه‌ختیی بارودۆخی ئابووری پاڵنه‌رێکی تر بوو له‌ کۆمه‌ڵدا، سه‌باره‌ت په‌سه‌ندکردنی ‌بوونی ژنان له‌ جیهانی ڕاگه‌یاندندا، به‌ به‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ له‌ ده‌ ساڵی کۆتاییدا ژماره‌ÛŒ ڕۆژنامه‌نووسانی ژنانی کارکردووی Ù†ÛŽÙˆ دامه‌زراوه‌ میدیایییه‌کان زیادی کرد، به‌ڵام ئه‌Ùˆ به‌رزبوونه‌وه‌یه‌ هاوته‌ریب، یان یه‌Ú© ده‌گر‌ێته‌وه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ مه‌رجێکی پێشوه‌ختی شاراوه‌دا Ú©Ù‡‌ به‌گشتی له ‌لایه‌Ù† داب Ùˆ نه‌ریت Ùˆ عه‌قڵییه‌تی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌وه‌ په‌سه‌ند کراوه‌ Ú©Ù‡‌ له‌ بواری ڕاگه‌یاندندا Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ به‌ کارکردنی ژنان ده‌دات، به‌وه‌ÛŒ ته‌نیا وه‌زیفه‌یه‌Ú©Ù‡‌ Ùˆ له‌ پاڵیدا مووچه‌یه‌Ú©ØŒ یان ده‌ستکه‌وتێکی ماددی وه‌رده‌گرێت، نه‌Ú© پیشه‌یه‌Ú©Ù‡‌ Ùˆ داخوازی Ùˆ مه‌رج Ùˆ توانای خۆی ده‌وێت. بۆیه‌ کۆمه‌Úµ ڕاستییه‌Ú© Ú•Ù‡‌ت ده‌کاته‌وه،‌ به‌وه‌ÛŒ پیشه‌ÛŒ ڕۆژنامه‌Ú¯Ù‡‌ری Ùˆ کاری ڕاگه‌یاندن تایبه‌تمه‌ندیی خۆیان هه‌یه‌ و، وا له‌ ژنان ده‌خوازێت کاتێکی زۆری بۆ ته‌رخان بکه‌Ù† Ùˆ به‌ ده‌وامێکی زۆره‌وه‌.

واته‌ ڕاگه‌یاندن وه‌زیفه‌یه‌Ú© نییه‌ Ú©Ù‡‌ ته‌نیا په‌یوه‌ست بێت به‌ کاتێکی دیاریکراوی فه‌رمییه‌وه‌ØŒ ئه‌وه‌نده‌ÛŒ پیشه‌یه‌Ú©ÛŒ ڕۆژنامه‌Ú¯Ù‡‌رییه‌ Ú©Ù‡‌ فه‌رزی وه‌زیفه‌ Ùˆ کارکردنێک ده‌کات Ú©Ù‡‌ کاتی دوورودرێژ Ùˆ زۆر ده‌خایه‌نێت بێ سنوور Ùˆ بێ دیاریکردنی کات؛ هه‌روه‌ها وا له‌ کارکردووان ده‌خوازێت Ú©Ù‡‌ په‌یوه‌ندی Ùˆ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتنی په‌یوه‌ندییه‌کان له‌ ده‌ره‌وه‌ÛŒ نووسینگه‌ Ùˆ شوێنی کارکردندا، به‌رده‌وامی Ùˆ بوونی له‌ شوێنه‌ گشتییه‌کاندا هه‌بێت.

 ØªØ§‌ ئێستا کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ کوردی، به‌Ùˆ کۆمه‌ڵانه‌  ناوزه‌د ده‌کرێت Ú©Ù‡‌ عه‌قڵیه‌تی پیاوسالاریی تێیدا زاڵه‌ Ú©Ù‡‌  به‌ Ù‡Û†ÛŒ بوونی Ú©Ù‡‌لتوورێکی باوه‌وه‌ هه‌میشه‌ له‌ زۆربه‌ÛŒ کاره‌کاندا ڕێگری له‌ ژنان ده‌کات و، له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا په‌راوێزیان ده‌خات؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú© Ú•Ù‡‌وایه‌تی به‌ دۆخه‌Ú©Ù‡‌ ده‌دات Ú©Ù‡‌ هه‌میشه‌ شکست، واته‌ سه‌رنه‌Ú©Ù‡‌وتنی ژنان له‌ هه‌موو شته‌کاندا به‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌رێکی چاوه‌ڕوانکراو ده‌زانێت، ته‌نیا ڕۆڵبینینی نه‌بێت له‌ چوارچێوه‌ÛŒ ماڵدا، وه‌Ú© به‌خێوکه‌ری منداڵ Ùˆ مێرد Ùˆ کاری ناوماڵ Ùˆ وه‌Ú†Ù‡‌خستنه‌وه‌.

هەروەها به‌ شێوه‌یه‌Ú© ته‌ماشای ده‌کات Ú©Ù‡‌ ئه‌Ùˆ لایه‌نه‌یه‌  Ù‡Ù‡‌میشه‌ پێویستیی به‌ پاراستن Ùˆ پاڵپشتی هه‌یه‌‌ له‌ پیاو، باوک، برا Ùˆ مێرد Ú©Ù‡‌ سنووری چالاکی Ùˆ به‌شداربوونی له‌ کار Ùˆ کایه‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا سنووردار ده‌کات، چونکه‌ ئه‌Ùˆ کۆمه‌ڵانه‌ÛŒ‌ Ú©Ù‡‌ پیاوسالارن؛ به‌ شێوه‌یه‌Ú© سه‌یری مه‌سه‌له‌ÛŒ ژنان ده‌Ú©Ù‡‌ن، به‌وه‌ÛŒ به‌رپرسیارێتییان له‌ ئه‌ستۆی پیاودایه،‌ به‌ده‌ر له‌وه‌ی، واقع جه‌خت له‌وه‌ ده‌کاته‌وه‌ Ú©Ù‡‌ ئاسایش Ùˆ Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتن Ùˆ Ú¯Ù‡‌شه‌کردنی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ به‌ گشتی به‌رپرسیارێتیی دوولایه‌نه‌یه‌.

2. فاکته‌ری دامه‌زراوه‌یی: دامه‌زراوه‌ میدیایییه‌کان‌ به‌ده‌ر نین له‌ بوون Ùˆ ‌ زاڵێتی ئه‌Ùˆ عه‌قڵییه‌ت Ùˆ ده‌سه‌ڵات پیاوسالارییه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ باوه‌ له‌ ته‌واوی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا Ú©Ù‡‌ به‌هه‌مان شێوه‌ بۆته‌وه‌ به‌ هۆکاری ڕێگریکردن له ‌به‌رده‌Ù… Ú¯Ù‡‌شه‌کردنی دۆخی ژنان له‌ Ú©Û†ÛŒ ڕۆژنامه‌ Ùˆ دا‌مه‌زراوه‌ میدیایییه‌کاندا.

 Ø¨Ù‡‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ گشتی، به‌Ø´ÛŒ کارگێڕیی دامه‌زراوه‌ میدیایییه‌کان،  Ù¾ÛŒØ§ÙˆØ§Ù† به‌رپرسیارێتی ده‌Ú©Ù‡‌ن، ئه‌Ùˆ ژینگه‌ Ùˆ واقعه‌Ø´ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌ÛŒ ژنان بۆ پیاوان سه‌باره‌ت کار Ùˆ بڕیاره‌کان Ùˆ‌ په‌راوێزخستنی Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زی ژنان له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی پیاواندا؛ ئه‌مه‌Ø´ له ‌پاڵ ئه‌وه‌ÛŒ له‌ ده‌زگا‌ Ùˆ دامه‌زراوه‌کاندا پیاوان Ú©Ù‡‌متر پاڵپشتی ژنه‌‌ هاوکاره‌کانیان ده‌Ú©Ù‡‌Ù†.

هاوکێشه‌Ú©Ù‡‌‌ له‌وه‌دایه‌ کاتێک هه‌وڵدان بۆ پۆست، یه‌Ú©ÛŽÚ© ده‌بێت له‌ خولیاکان Ùˆ کێبڕکێی ژنان له‌ناو یه‌کتری و، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیاواندا ده‌بێته‌ واقعێکی کارکردن، ئیدی ئه‌Ùˆ کات ئه‌Ùˆ ساته‌وه‌خته‌ دێته‌ ئاراوه‌ Ú©Ù‡‌ ململانێ Ùˆ جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌کان ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌کات. ئه‌Ùˆ کات ئه‌وانه‌ ده‌مێننه‌وه‌ Ú©Ù‡‌ نه‌فه‌سدرێژ Ùˆ پشوودرێژ Ùˆ خۆڕاگر ده‌بن له ‌به‌رده‌Ù… واقع Ùˆ ئامانج Ùˆ خولیاکاندا Ùˆ له‌ پێناویدا خه‌بات ده‌Ú©Ù‡‌Ù†. هه‌روه‌ها دامه‌زراوه‌ میدیایییه‌کانیش خۆیان له‌ دامه‌زراندنی ژنان له‌ پۆسته‌ میدیایییه‌کاندا به‌دوور ده‌گرن، به‌Ùˆ پاساوه‌ÛŒ کاری ڕۆژنامه‌Ú¯Ù‡‌ری به‌كرده‌وه‌ له‌ کاته‌کانی شه‌ودا ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌کات، یان پێویست ده‌بێت؛ ئه‌وه‌یشه‌ وا له‌ ژنان ده‌کات مانه‌وه‌یان له‌ دامه‌زرا‌وه‌کاندا تا ئه‌Ùˆ کاته‌ دره‌نگانه قورس بێت‌.

 Ø¦Ù‡‌Ùˆ‌ بانگه‌شه‌کردنانه‌ ئه‌وه‌ ده‌رده‌خات Ú©Ù‡‌ Ú¯Ù‡‌شه‌کردنی ته‌کنه‌Ù„Û†Ú˜ÛŒ‌ له‌ ڕوانگه‌ÛŒ پیاوانه‌وه وه‌Ú© ڕێگرییه‌Ú© نه‌ماوه‌ته‌وه‌. ئه‌Ú¯Ù‡‌ر لای دروستکه‌ری بڕیاری میدیایی، ئیراده‌ به‌ به‌شداریکردنی ژنان Ùˆ Ú¯Ù‡‌یشتنیان بۆ شوێنه‌کانی بڕیارسازی Ùˆ سه‌رکرده‌ÛŒ Ù†ÛŽÙˆ ڕاگه‌یاندن هه‌بێت، ده‌شێت به‌دواداچوون بۆ جۆره‌ سیاسه‌تێکی کارکردن بکرێت Ú©Ù‡‌ ده‌ره‌نجام یارمه‌تیده‌ر بێت بۆ به‌هێزکردنی Ú•Û†ÚµÛŒ ژنان له‌‌ شوێنه‌کانی سه‌رکردایه‌تیدا‌. ئه‌وه‌ÛŒ ئاشکرایه‌ سیسته‌Ù…ÛŒ په‌یوه‌ندیی ئه‌لیکترۆنی، ڕێخۆشکه‌ره‌ بۆ ژنان، یان ده‌رفه‌ت ده‌Ú•Ù‡‌خسێنێ Ú©Ù‡‌ به‌دواداچوون بۆ لاپه‌Ú•Ù‡‌ Ùˆ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتنه‌کان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌شه‌کانی نووسین له‌Ú•ÛŽÛŒ ئامێری کۆمپیوته‌ر له‌ ماڵه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ خۆیاندا ئاسان بکات و، ده‌توانن‌ نووسین Ùˆ شێوه‌ÛŒ لاپه‌Ú•Ù‡‌کانیان بگۆڕن؛ هه‌روه‌ها هه‌ندێ ئه‌رک Ùˆ کاری تر هه‌یه‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ ته‌له‌ڤزیۆنه‌وه،‌ یان به‌ریدی ئه‌لیکترۆنییه‌وه‌ به‌Ú•ÛŽ بکه‌Ù†. هه‌روه‌ها فاکته‌رێک هه‌یه‌ په‌یوه‌ندیداره‌ به‌ بڕیاری دامه‌زراندنه‌وه‌ له‌ پۆسته‌کانی ڕا‌Ú¯Ù‡‌یاندندا، Ú©Ù‡‌ به ‌شێوه‌یه‌Ú© له‌ شێوه‌کان له‌ژێر ڕکێفی بڕیارێکی سیاسیدایه‌ØŒ زیاتر له‌وه‌ÛŒ کارگێڕی بێت. بۆیه‌سه‌ره‌تا ژنان دوور ده‌خه‌نه‌وه‌ØŒ پاشان هه‌ڵبژاردنه‌Ú©Ù‡ له‌ نێوان میدیاکارانی کوڕاندا ده‌مێنیته‌وه‌.

3. خودی ڕۆژنامه‌نووسان: نابێت ئه‌وه‌ Ú•Ù‡‌ت بکه‌ینه‌وه‌ Ú©Ù‡‌ به‌Ø´ÛŽÚ©ÛŒ زۆری ڕێگرییه‌کان ده‌Ú©Ù‡‌وێته‌ ئه‌ستۆ Ùˆ به‌رپرسیارێتیی ژنانی میدیاکار، چونکه‌ خۆیان Ú•Ù‡‌زامه‌ند بوونه‌ به‌Ùˆ ڕووپێوه‌ÛŒ له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌وه‌ بۆیان دانراوه‌ و، هیچ خه‌بات Ùˆ هه‌وڵێکیان نییه‌ بۆ زیاتر Ùˆ‌ له‌ زۆربه‌ÛŒ کاتدا له ‌به‌رده‌Ù… به‌ربه‌ره‌کانێیه‌کاندا خۆڕاگر نین؛ بۆیه‌ زۆربه‌یان پیشه‌Ú©Ù‡‌یان گۆڕیوه‌ به‌ وه‌زیفه‌ØŒ كه‌ له‌ کات Ùˆ Ú•Û†Ú˜ÛŒ دیاریکراودا ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌کات Ùˆ به‌ ته‌واوبوونی کاتی ده‌وام، کۆتایی دێت. هه‌ر‌وه‌ها به‌Ø´ÛŽÚ© له‌ ژنانی ڕۆژنامه‌نووس Ùˆ میدیایی، بایه‌Ø® ناده‌Ù† به‌ Ú¯Ù‡‌شه‌کردنی توانا Ùˆ په‌یوه‌ندییه‌کانیان Ùˆ سروشتی ئه‌Ùˆ کارکردنانه‌ÛŒ ئه‌نجامیان ده‌ده‌ن؛ ئه‌وه‌یش هه‌ڵقووڵاوی ته‌ماشاکردنیانه‌ بۆ کاری ڕۆژنامه‌نووسی وه‌Ú© وه‌زیفه‌یه‌Ú©.

4. فاکته‌ره‌ سیاسییه‌کان: Ú©Ù‡‌میی به‌شداریی ژنان له‌ هه‌ندێک وه‌زیفه‌دا، له‌وانه‌ کاری ڕاگه‌یاندن به‌ نموو‌نه،‌ ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ دامه‌زراوه‌کانی ڕاگه‌یاندن له‌ چوارچێوه‌ÛŒ سیاسه‌تی ڕاگه‌یاندنی وڵاتاندا کار ده‌Ú©Ù‡‌Ù†. بۆیه،‌ ئه‌Ùˆ وێناکردنه‌ÛŒ ئه‌Ùˆ دامه‌زراوانه‌ ده‌یانه‌وێت له‌سه‌ر ژنان بیکه‌ن، ئه‌Ùˆ وێناکردنه‌یه‌ Ú©Ù‡‌ له‌ ڕووی ڕێکپۆشی Ùˆ ئه‌ناقه‌ته‌وه‌‌ به‌ Ú†Ù‡‌Ù…Ú©ÛŒ ڕۆژاوا Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتووخوازانه‌یه، Ú©Ù‡‌ زۆر جار له‌Ú¯Ù‡‌Úµ داب Ùˆ نه‌ریت Ùˆ بیروباوه‌Ú•Ù‡‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا یه‌کانگیر نابێته‌وه‌.

5. ڕێگرییه‌ ئابوورییه‌کان: ژنان له‌ دونیادا هه‌ژارترینیانن؛ به‌ شێوه‌یه‌Ú© 75%ÛŒ هه‌ژارانی دونیا Ù¾ÛŽÚ© ده‌هێنن Ú©Ù‡‌ ژماره‌یان ده‌گاته‌ 3ØŒ1 ملیار، به ‌Ù‡Û†ÛŒ Ú©Ù‡‌میی ده‌رفه‌تی به‌رده‌Ù… ژنان Ùˆ سه‌رقاڵبوونیان به‌ کارگه‌Ù„ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ Ú©Ù‡‌ 75%ÛŒ کاتی ده‌بات، بێ ئه‌وه‌ÛŒ هیچ  کرێیه‌Ú©ÛŒ بدرێتێ.

واقعی ڕاگه‌یاندنی کوردی:

1. میدیای كوردی، میدیایەكی گشتی یان تایبەت نییە بە خەڵكەوە؛ یاخود بە ‌واتا‌یەكی تر، ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÛŒ كوردی بەرهەمهێنەری نییە، ئەوەندەی كۆپیكراو، یان تەقلیدی میدیای ‌وڵاتانی ترە.

2. كاری میدیا بە هەموو پۆستەكانییەوە، ‌ÙˆÛ•Ùƒ كارێكی پیشەیی، نەبۆتە كه‌لتووری كاركردن‌ و، بەبایەخەوە‌ ÙˆÛ•Ùƒ بەشێكی ئەكادیمی كاری Ù¾ÛŽ نەكراوە، ئەوەندەی زۆربەی ئەوانەی كاری تێدا دەكەن یان به‌Ù‡Û†ÛŒ حەز ‌Ùˆ ئارەزووه‌وه‌ØŒ یاخود پاڵنەری ماددی‌ Ùˆ به‌ده‌ستهێنانی كار، بۆتە خەم ‌Ùˆ پاڵنەری كەسەكان، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ كار Ù„Û• بواری ڕاگه‌یاندندا بكەن.

3. سه‌یرکردنی ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ بۆ ژن، له‌ دید Ùˆ تێڕوانینێكەوه‌یه‌ Ú©Ù‡‌ Ù„Û• ڕووی كه‌لتووری ‌Ùˆ كۆمەڵایەتییەوە ئه‌Ùˆ بواره‌ بۆ ژنان به‌شیاو دانانێن، هه‌روه‌ها درێژی Ùˆ زۆریی كاتی كاركردن Ù„Û• بواری میدیادا Ùˆ تێكەڵبوون ‌Ùˆ دەركەوتنی Ú©Ù‡‌سه‌کان Ú† Ù„Û• نێوەندی خودی میدیاكانەوە بێت، یان له‌ نێوەندی ÙƒÛ†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌دا بێت‌ØŒ ده‌بنه‌ جێی پرسیار بۆ ژنان؛ ئەمە وێڕای ئەوەی كه‌لتووری پەروەردەیی، تا ئیستا بە شێوەیەكە ÙƒÛ• متمانە بە Ú˜Ù† ناكرێت‌ و، بە هۆیەوە خودی ژنانیش ÙƒÛŽØ´Û•ÛŒ متمانەبوونیان بە خۆیان هەیە.

4. كاركردن Ù„Û• میدیا، كارێكی تاقەتپرووكێن ‌Ùˆ ماندووبوونە‌ Ùˆ Ø´Û•Ùˆ Ùˆ Ú•Û†Ú˜ÛŒ بۆ نییە. سەرقاڵبوونی ژنان بە ئەركی ماڵ ‌Ùˆ بەخێوكردنی منداڵ ‌Ùˆ زۆر ئەركی كۆمەڵایەتیی تر‌ØŒ وای كردووە گەر ئارەزووی كاركردنیشی هەبێت دەرفەتی بۆ كاركردنی میدیا تەسك بكاتەوە. بۆیە زۆر جار ئەوندە دەتوانن Ù„Û• كارەكەیاندا بەردەوام بن ÙƒÛ• ÙƒÚ†Ù† ‌Ùˆ هاوسەرگیرییان نەكردووە.

5. بەشێك Ù„Û• ماڵپەڕە كوردییەكان، بە مەبەستی ڕاكێشانی خوێنەر Ùˆ زیادكردنی فرۆشی بڵاوكراوەكانیان، بابەتی‌ ورووژاندنی سێكسی بڵاو دەكەنەوە، یان بەدوای هەواڵی شەخسی‌ Ùˆ سێكسی یاخود‌ ÙˆÛŽÙ†Û•ÛŒ ڕووت‌ Ùˆ‌ ورووژێنەرەكاندا دەكەون. بۆ ئەوەیش، زیاتر پەنایان بردۆتە بەر‌ وەرگێڕانی هەواڵی بێسوود، یان بایەخدان بە هەواڵی كەسایەتییەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان.

6. ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان به‌گشتی نه‌یانتوانیوه‌ باڵانسی جێنده‌ری له‌ نێوه‌ندی بۆردی ڕاوێژکاریدا ڕابگرن، Ú©Ù‡‌ ئه‌وه‌یش دواجار کاریگه‌ری Ùˆ Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ له‌سه‌ر ستراتیژ Ùˆ پلان Ùˆ به‌رنامه‌ÛŒ کاره‌کانی ته‌له‌ڤزیۆن و، ته‌نانه‌ت له‌ ڕووی ناوه‌ندی بڕیارسازییه‌ هه‌یه‌. به‌وه‌یش دۆخی ژنان له‌ نێوه‌ندی Ú©Ù‡‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندنی بینراودا، وه‌Ú© خۆی ماوه‌ته‌وه ‌Ùˆ ژنانیش له‌ دۆخێکی Ú†Ù‡‌قبه‌ستووی کارکردندا ده‌سووڕێنه‌وه‌.

7. زۆربه‌ÛŒ ماڵپەڕە كوردییەكان، بابەتی ‌ورووژاندنی سێكسی بڵاو دەكەنەوە، ئه‌وه‌Ø´ بەمەبەستی ڕاكێشانی سه‌رنج Ùˆ زۆرکردنی خوێنەر Ùˆ زیادكردنی فرۆشتنی بڵاوكراوەكانیانه‌وه‌یه‌ یان زیاتر بەدوای هەواڵی شەخسی ‌Ùˆ سێكسی  ÛŒØ§Ø®ÙˆØ¯‌ ÙˆÛŽÙ†Û•ÛŒ ڕووت ‌Ùˆ ‌ورووژێنەرەكاندا ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێن، بۆ ئەمەش زیاتر پەنایان بردۆتە بەر ‌وەرگێڕانی هەواڵی ئه‌Ùˆ كەسایەتییانه‌ÛŒ له‌ دەرەوەی هەرێمی كوردوستان ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌Ù†.

چاره‌سه‌ر:

چاکسازیکردن له‌ وێنای ژنان له‌ ڕاگه‌یاندندا کردارێکی فره‌بوار Ùˆ مه‌ودایه‌. دیارده‌یه‌Ú©Ù‡‌ Ú©Ù‡‌ Ú•Ù‡‌Ú¯ Ùˆ ڕیشه‌ÛŒ له‌ به‌ها Ùˆ نه‌ریته‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ باوه‌کاندا هه‌ڵقووڵاوه؛ به‌ شێوه‌یه‌Ú© ته‌ماشای ژنان ده‌کات Ú©Ù‡‌ خاوه‌Ù† کیانێکی مرۆیی Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تی نین‌ Ú©Ù‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیاواندا هاوسه‌Ù†Ú¯ بێت. هه‌روه‌Ú© Ú†Û†Ù† کێشه‌یه‌Ú©ÛŒ ڕۆشنبیرییه‌ØŒ ده‌رهاوێشته‌ÛŒ بارودۆخه‌ ئابوورییه‌Ú©Ù‡‌یه‌ Ú©Ù‡‌ له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا ڕووبه‌ڕووی ژنان ده‌بێته‌وه‌ØŒ له‌وانه‌: بڵاوبوونه‌وه‌ÛŒ نه‌خوێنده‌واری، نه‌بوونی هاوسه‌نگیی ده‌رفه‌تی کار، زیادبوونی گوشاره‌کان به‌ مه‌به‌ستی هێشتنه‌وه‌ÛŒ ژنان Ú©Ù‡‌ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ فه‌زایه‌Ú©ÛŒ کۆمه‌ڵایه‌تیدا Ú¯Ù‡‌مارۆ درابن.

به‌ شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ ئاسان مه‌سه‌له‌Ú©Ù‡‌ به‌ بوونی دامه‌زراوه‌ میدیایییه‌کانه‌وه‌ گرێ دراوه‌ØŒ به‌وه‌ÛŒ ته‌نیا درێژه‌پێده‌ری دامه‌زراوه‌یه‌Ú©ÛŒ کۆمه‌ڵایه‌تیی ڕۆشنبیری نین‌ØŒ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ هه‌مان ئه‌Ùˆ Ú©Ù‡‌لتوور Ùˆ نه‌ریته‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ڕۆشنبیرییه‌ به‌رهه‌Ù… بهێنێته‌وه‌ Ú©Ù‡‌ جارێکی دیکه‌ ده‌بێته‌وه‌‌ Ù‡Û†ÛŒ جووڵێنه‌ری بواره‌کانی کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡ Ú©Ù‡‌ پێویستی به‌ گۆڕانکاریی جددی هه‌یه‌‌. هه‌روه‌ها هه‌نگاونان ڕووه‌Ùˆ ستراتیژییه‌Ú©ÛŒ میدیایی بۆ Ú•Û†ÚµÛŒ ڕاگه‌یاندن له‌ به‌هێزکردنی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ Ú˜Ù† له‌ کۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ØŒ له‌ Ú†Ù‡‌ند مه‌ودایه‌Ú©Ù‡‌وه‌ خۆی ده‌بینێته‌وه‌:

1. یارمه‌تیدانی ژنان به‌ وێناکردنه‌وه‌ÛŒ ژنان له‌ میدیادا به‌ شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ نوێ Ùˆ به‌ دیدگه‌یه‌Ú©ÛŒ بابه‌تییانه‌ Ùˆ هاوسه‌Ù†Ú¯ له‌ ڕوانگه‌ÛŒ بواره‌کانی یاسایی Ùˆ مرۆیییه‌وه؛ به ‌شێوه‌یه‌Ú© وه‌Ú© مرۆڤ  نیشان بدرێ Ú©Ù‡‌ خاوه‌Ù† توانا Ùˆ ئیراده‌ÛŒ خۆیه‌تی.

2.  Ø³ÙˆÙˆØ¯ÙˆÙ‡‌رگرتن له‌ Ú¯Ù‡‌شه‌کردنی ته‌کنه‌Ù„Û†Ú˜ÛŒ بۆ Ú•Ù‡‌خساندنی ده‌رفه‌ت له ‌به‌رده‌Ù… ژنان بۆ کارکردن له ‌Ú•ÛŽÛŒ ماڵه‌وه‌Ø› به ‌شێوه‌یه‌Ú© وانه‌ÛŒ زانستی Ùˆ گفتوگۆی سیاسی هه‌Ù† Ú©Ù‡‌ له‌ Ú•ÛŽÛŒ تۆڕه‌ ئه‌لکترۆنییه‌کانه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت.

3. گرنگیی پێداچوونه‌وه‌ به‌ یاسا Ùˆ ڕێنمایییه‌کاندا، Ú©Ù‡‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ مافه‌کانی ژنان بۆ Ú¯Ù‡‌یشتن به‌ یه‌کسانی له‌ نێوان Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زه‌کاندا، به‌ مه‌به‌ستی Ú¯Ù‡‌یشتن به‌ ستراتیژێکی نیشتمانی Ú©Ù‡‌ ڕێخۆشکه‌ر بێت بۆ یه‌کسانی Ùˆ ده‌رفه‌تی وه‌کیه‌Ú©ÛŒ له‌ نێوان Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زه‌کاندا. 

4. نه‌هێشتن Ùˆ تێکشکانی ئه‌Ùˆ وێنا باو Ùˆ ته‌قلیدییه‌ÛŒ بۆ ژنان نه‌خشێنراوه‌‌ØŒ یان به‌رنامه‌Ú•ÛŽÚ˜ÛŒ‌ بۆ ئه‌نجام دراوه‌‌ Ùˆ نه‌وه‌کانی Ù¾ÛŽ په‌روه‌رده‌ کراوه‌ له‌ لایه‌Ù† ئه‌Ùˆ Ú©Ù‡‌سانه‌ÛŒ با‌Ù†Ú¯Ù‡‌شه‌ÛŒ مافی مرۆڤ Ùˆ ژنان ده‌Ú©Ù‡‌Ù† یان له‌ لایه‌Ù† ئه‌Ùˆ ڕێکخراو Ùˆ دامه‌زراوانه‌ÛŒ هه‌ڵگری دروشمی یه‌کسانین، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ ده‌ست به‌ به‌رنامه‌ Ùˆ پلانێک بکرێت Ú©Ù‡‌ به ‌هۆیه‌وه‌ له‌ داهاتوودا نه‌وه‌یه‌Ú©ÛŒ باوه‌ڕبوو Ùˆ دروست  Ù¾Ù‡‌روه‌رده‌ بکرێت  Ú©Ù‡‌ بایه‌Ø® به‌ گرنگیی Ú•Û†ÚµÛŒ ژنان Ùˆ بوونی شه‌راکه‌ت بدات له‌ نێوان Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زه‌کاندا، هه‌ر له‌ نێوه‌ندی کاری دایه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ Ùˆ باخچه‌ÛŒ ساوایانه‌وه‌ تا قۆناغ به‌ قۆناغی ته‌مه‌Ù†ÛŒ مرۆڤه‌کان.

 

سه‌رچاوه‌کانی Ù„ÛŽÛŒ سوودمه‌ند بووم:

1. دراسة بعنوان: العلاقة بين الإعلام المرئي والعولمة "إعداد، عبد المجيد نايف علاونة.

2. المرأة في الإعلام والإعلان- ماريو أنور.  

 

 
 
« قبووڵکردنی "ئه‌وی دی" وه‌ک که‌لتووری پێکه‌وه‌ژیان
« Ú˜Ù† Ùˆ ناوه‌ندی بڕیار؛ ڕاستی Ùˆ ئاماره‌کان
« ئاشتی، گرنگی Ùˆ ئاسه‌واره‌کانی له‌ کۆمه‌ڵدا
« مافی مرۆڤ له‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕیندا
« Ú•Û†Ú˜ÛŒ خۆشه‌ویستی؛ چیرۆک Ùˆ مێژووی
« قه‌یرانی دارایی، هۆکار Ùˆ کاردانه‌وه‌کانی
« 8ÛŒ مارس، مێژوویه‌کی Ù¾Ú• له‌ خه‌باتی ژنان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون