PÊNÛS
 
هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری فه‌ڕه‌نسا: هاوپه‌یمانیی چه‌پ Ùˆ ڕاستی میانڕه‌و، له‌ هه‌مبه‌ر ڕاستی توندڕه‌و 
     2017-05-05
پێنووس

هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری فه‌Ú•Ù‡‌نسا:

هاوپه‌یمانیی Ú†Ù‡‌Ù¾ Ùˆ ڕاستی میانڕه‌و، له‌ هه‌مبه‌ر ڕاستی توندڕه‌Ùˆ

پێشه‌ÙƒÛŒ:

پێنووس: هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌ فه‌Ú•Ù‡‌نسا، به‌ ئه‌نجامی پێشبینیكراو به‌ڵام چاوه‌ڕواننه‌كراو كۆتایی هات. ڕاستییه‌كه‌ی، ئه‌Ù… هه‌ڵبژاردنه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هه‌ڵبژاردنی چوونه‌ده‌ره‌وه‌ÛŒ بریتانیا له‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا Ùˆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌ ئه‌مریكا به‌راورد ده‌كرێت؛ به‌Ù… پێیه‌ÛŒ كه‌ ئه‌Ù… هه‌ڵبژاردنه‌ØŒ ده‌ربڕی گۆڕانكارییه‌ له‌ دروستبوونی جه‌مسه‌ر Ùˆ به‌ره‌ Ùˆ ڕوانگه‌ÛŒ نوێی سیاسی له‌ وڵاتان، كه‌ هه‌ندێ لایه‌Ù† به‌ "پۆپۆلیزمی ڕۆژاوایی" Ùˆ هه‌ندێ كه‌سیش به‌ "ڕاستی توندڕه‌Ùˆ" Ùˆ هه‌ندێ كه‌سی دیكه‌ به‌ "ناسیۆنالیست"یان ده‌زانن. ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ سه‌ر‌نجراكێشه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له ‌لایه‌Ùƒ ÙƒÛ†ÛŒ ئه‌Ùˆ لایه‌Ù† Ùˆ جه‌مسه‌ره‌ نوێیانه‌ له ‌دژی پرۆسه‌ÛŒ به‌جیهانیبوون Ùˆ ئاكامه‌كانی هه‌ڵوێستیان وه‌رگرتووه‌ و، به‌Ù… پێیه‌یش دژی Ú•Ù‡‌وتی هاتوچۆی بێسنوور Ùˆ ئازادانه‌ÛŒ مرۆڤ Ùˆ سه‌رمایه‌ن، له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ دژایه‌تیی ئه‌Ù… Ú•Ù‡‌وتانه‌ØŒ بووه‌ته‌ Ù‡Û†ÛŒ نزیكبوونه‌وه‌ÛŒ ڕاست Ùˆ Ú†Ù‡‌Ù¾ÛŒ میانڕه‌Ùˆ. به‌Ù… پێیه‌ پرسیاری جه‌وهه‌ری ئه‌وه‌یه‌ كه ئایا‌ ڕاست Ùˆ Ú†Ù‡‌Ù¾ÛŒ توندڕه‌Ùˆ ده‌توانن له‌ به‌رامبه‌ریاندا ببنه‌ هاوپه‌یمان و، ÙƒÛ†ÛŒ هاوكێشه‌ Ùˆ گریمانه‌ هزری Ùˆ سیاسییه‌كان بشێوێنن؟ لێره‌وه‌ هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌ین ئه‌Ù… ململانێ‌ نوێیانه‌ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردنی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا شرۆڤه‌ بكه‌ین.

هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی فه‌Ú•Ù‡‌نسا

ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ده‌ستووری فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŒ 18ÛŒ مارسی 2017 لیستێكی بڵاو كرده‌وه‌ كه‌ 11 كه‌س بوون و، توانیبوویان 500 واژووی كه‌سایه‌تییه‌ سیاسییه‌كان ÙƒÛ† بكه‌نه‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی به‌شداری له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی فه‌Ú•Ù‡‌نسا.

له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŒ 23-4-2017ØŒ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ نێوان 11 پاڵێوڕاودا به‌ڕێوه ‌چوو. له‌Ù… هه‌ڵبژاردنه‌دا نزیكه‌ÛŒ 47 ملیۆن ده‌نگده‌ر مافی ده‌نگدانیان هه‌بوو. بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆككۆمار Ùˆ چوونه‌ كۆشكی ئێلیزه،‌ پێویست بوو پاڵێوڕاوه‌كان زیاتر له‌ 50%ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كان به‌ده‌ست بێنن، كه‌ هیچ كام له‌ پاڵێوڕاوه‌كان نه‌یانتوانی ئه‌Ù… ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌ به‌ده‌ست بینن. له‌ مێژووی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا زۆرترین ده‌Ù†Ú¯ÛŽÚ¯ كه‌ له‌ خولی یه‌كه‌مدا به‌ده‌ست هاتووه 44% بووه،‌ كه‌ له‌ ساڵی 1965 له ‌لایه‌Ù† "شارل دۆگۆل" (Charles André Joseph Marie de Gaulle)        (1890-1970) به‌ده‌ست هات. له‌ مێژووی هه‌ڵبژاردنه‌كانی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا له‌ كۆماری پێنجه‌مدا تاوه‌كوو ئێستا ته‌نیا 3 جار پاڵێوڕاوی ده‌رچووی خولی یه‌كه‌Ù…ØŒ له‌ خولی دووه‌مدا شكستی خواردووه‌Ø› به‌Ù… مانایه‌ÛŒ ئه‌Ùˆ كه‌سه‌ÛŒ كه‌ له‌ خولی یه‌كه‌مدا زیاترین ده‌Ù†Ú¯ÛŒ هێناوه،‌ له‌ خولی دووه‌مدا سه‌ركه‌وتوو بووه‌ Ùˆ بۆته‌ سه‌رۆككۆماری فه‌Ú•Ù‡‌نسا. خاڵێكی دیكه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ كۆماری پێنجه‌Ù…ÛŒ فه‌Ú•Ù‡‌نسادا "فرانسوا ئۆلاند" (François Gérard Georges Nicolas Hollande) به‌ یه‌كه‌مین سه‌رۆككۆمار داده‌ندرێت كه‌ خۆی بۆ خولی دوووه‌Ù…ÛŒ سه‌رۆكایه‌تی كاندید نه‌كردۆته‌وه‌. ئه‌مه‌یش به‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری شكست Ùˆ كه‌مبوونه‌وه‌ÛŒ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ خۆشه‌ویستیی ئۆلاند بووه‌.

له‌Ù… هه‌ڵبژاردنه‌ÛŒ دواییدا "ئێمانوێل ماكرۆن" (Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron)ØŒ سیاسه‌تمه‌داری لیبراڵ Ùˆ سه‌ربه‌خۆ، Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 23.9% ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی به‌ده‌ست هێنا و، له‌ پله‌ÛŒ دووه‌Ù… "مارین لۆپن" (Marion Anne Perrine)ØŒ ڕێبه‌ری حزبی ناسیۆنالیست Ùˆ ڕاستڕه‌ÙˆÛŒ فه‌Ú•Ù‡‌نسا (كه‌ ئێستا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی خولی دووه‌Ù…ØŒ له‌ سه‌رۆكایه‌تیی حزبه‌كه‌ÛŒ كشاوه‌ته‌وه‌)ØŒ به‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 21.4%ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی به‌ده‌ست هێنا و، چوونه‌ خولی دووه‌Ù…ÛŒ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ØŒ كه‌ بڕیار وایه‌ له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŒ 7-5-2017 به‌ڕێوه‌ بچێت.

پێشبینیكراو یاخود چاوه‌ڕواننه‌كراو؟

به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ پێشبینییه‌كانی هه‌ڵسه‌نگاندنی ڕای گشتی بۆ ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌ ڕیفراندۆمی بریتانیا بۆ مانه‌وه‌ یاخود چوونه‌ده‌ره‌وه‌ له‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا (بریگزیت- Brexit)  ÙˆØŒ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری ئه‌مریكا، كه‌ ڕاست ده‌رنه‌چوون، پێشبینییه‌كانی ئه‌نجامه‌كانی ئه‌Ù… هه‌ڵبژاردنه‌ ڕاست ده‌رچوون Ùˆ ئیمانوێل ماكرۆن توانیی ده‌Ù†Ú¯ÛŒ یه‌كه‌Ù… به‌ده‌ست بێنێت و، "مارین لۆپن" ده‌Ù†Ú¯ÛŒ دووه‌Ù…. به‌ڵام ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ جێگه‌ÛŒ سه‌رسووڕمان Ùˆ هه‌ڵوه‌سته‌یه،‌ بۆ یه‌كه‌مین جار له‌ پاش ده‌ستپێكی كۆماری پێنجه‌Ù…ÛŒ فه‌Ú•Ù‡‌نساوه‌ هیچ كامه‌‌ له‌ كاندیداكانی حزبه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی نه‌ریتبی فه‌Ú•Ù‡‌نسا، واتا "Ú†Ù‡‌Ù¾ÛŒ ناوه‌ڕاست" Ùˆ "ڕاستی ناوه‌ڕاست" نه‌یانتوانی بچنه‌ خولی دووه‌Ù…ÛŒ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌. یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ ڕووداوه‌ پێشبینینه‌كراوه‌كان، شكستی توندی كاندیدای حزبی سۆسیالیستی فه‌Ú•Ù‡‌نسا "بنوا ئامۆن"  بوو، كه‌ حزبه‌كه‌ÛŒ ئێستا ده‌سه‌ڵاتداره‌ و، "فرانسوا ئۆلاند" له‌Ù… حزبه‌ سه‌رۆكایه‌تیی فه‌Ú•Ù‡‌نسا ده‌كات. كاندیدای سۆسیالیسته‌كان (PS) یاخود حزبی ده‌سه‌ڵاتدار، ته‌نیا 6.2%ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی به‌ده‌ست هێنا.

دوو پاڵێوڕاوی سه‌ركه‌وتوو بۆ خولی دووه‌Ù…

یه‌كه‌Ù…: مارین لۆپن

مارین لۆپن له‌دایكبووی ساڵی 1968‌ و، له‌ ڕابردوودا پارێزه‌ر بووه‌. مارین لۆپن له‌ ساڵی 1998Ù‡‌وه‌ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئه‌ندامبوون له‌ ئه‌نجومه‌نه‌ خۆجێییه‌كان Ùˆ پاشان ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ شار، چالاكییه‌كانی خۆی به‌فه‌رمی ده‌ست Ù¾ÛŽ كردووه‌. ناوبراو له‌ ساڵی 2004 وه‌كوو ئه‌ندام په‌رله‌مانی ئه‌وروپا درێژه‌ÛŒ به‌ كاره‌كانی داوه‌.

له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ ساڵی 2012ØŒ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ 17.90%ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی هێنا Ùˆ‌ پله‌ÛŒ سێیه‌Ù…ÛŒ به‌ده‌ست هێنا. ناوبراو له‌ "به‌ره‌ÛŒ نه‌ته‌وه‌ییی فه‌Ú•Ù‡‌نسا"ØŒ كه‌ له ‌لایه‌Ù† باوكییه‌وه‌ واته‌ " ژان ماری لۆپن" (Jean-Marie Le Pen ) دامه‌زراوه‌ØŒ هاتووه‌. باوكی مارین لۆپن، كه‌ به‌ دامه‌زرینه‌ری حزبه‌كه‌ Ùˆ كه‌سێكی زۆر توندڕه‌Ùˆ ده‌ناسرێت، له‌ ساڵی 1974Ù‡‌وه‌ تاوه‌كوو ساڵی 2007 بۆ 7 جار به‌شداربی له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری فه‌Ú•Ù‡‌نسادا كردووه‌.

مارین لۆپن له‌ ساڵی 2011ØŒ بووه‌ سه‌رۆكی ئه‌Ù… حزبه؛‌ كه‌ به‌ حزبێكی ڕاستڕه‌وه‌ÛŒ توندڕه‌Ùˆ ده‌ناسرێت. حزبی به‌ره‌ÛŒ نه‌ته‌وه‌یبی فه‌Ú•Ù‡‌نسا، دوای 20 ساڵ به‌ ڕێبه‌رایه‌تیی مارین لۆپن توانیی له‌ په‌رله‌مانی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا كورسی به‌ده‌ست بێنێت. مارین لۆپن به‌ هه‌ڵوێسته‌ تونده‌كانی له ‌به‌رامبه‌ر ئیسلامگه‌رایی Ùˆ دژایه‌تی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ كۆچبه‌ر Ùˆ په‌نابه‌راندا به‌ناوبانگه‌. هه‌روه‌ها ناوبراو به‌توندی به‌رگری له‌ چوونه‌ده‌ره‌وه‌ÛŒ فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا Ùˆ په‌یمانی شینگن ده‌كات. هه‌روه‌ها مارین لۆپن خوازیاری گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تێكه له ‌لایه‌Ù† فه‌Ú•Ù‡‌نساوه‌‌ له‌ دژی بازرگانی Ùˆ ئابووریی ئازاد و، به‌گشتی به‌جیهانیبوونی ئابووری Ùˆ توندوتۆڵكردنی سنووره‌كانی فه‌Ú•Ù‡‌نسا. له‌ ڕاستیدا "سنوور" Ú†Ù‡‌مكی بنه‌Ú•Ù‡‌تییه‌ له‌ گوتاری "لۆپن"دا. ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ مشتومڕ، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وه‌كوو هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌ ئه‌مریكا، ئه‌Ù… جاره‌یش ده‌گوترێت مارین لۆپن وه‌كوو كه‌سێكی توندڕه‌Ùˆ Ùˆ دژی به‌جیهانیبوون Ùˆ به‌رگریكاری داخراوبوونی سنووره‌كان، له ‌لایه‌Ù† ڕووسیاوه‌ پاڵپشتی ده‌كرێت.

مارین لۆپن له‌ چاوپێكه‌وتنێكدا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ كه‌ناڵی هه‌واڵی (RT)ØŒ ڕای دە‌Ú¯Ù‡‌یه‌نێت كه‌ بڕاوی وایه‌ كه‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا له ‌لایه‌Ù† ئه‌مریكاوه‌ كۆنترۆڵ كراوه‌Ø› به‌Ùˆ مانایه‌ÛŒ كه‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌كیی ئه‌وروپا له‌ ئاستی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا تووشی هه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ زۆر Ú¯Ù‡‌وره‌ بووه‌. بۆ نموونه‌ Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ له‌ سیاسه‌ته‌كانی ئه‌وروپا له‌ سووریا Ùˆ لیبیا گرت و، ئه‌مه‌ÛŒ به‌ هاوشێوه‌ÛŒ هه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ ئه‌مریكا زانی. هه‌روه‌ها ناوبراو له‌ چاوپێكه‌وتنێكدا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژنامه‌ÛŒ ئیسڕائیلیی "هائارتس"ØŒ ڕای Ú¯Ù‡‌یاند كه‌ دژی پرۆژه‌كانی دروستكردنی شارۆچكه‌یه‌ له‌ ئیسڕائیل، كه‌ جێگه‌ÛŒ مشتومڕی ئیسڕائیل Ùˆ فه‌له‌ستینییه‌كانه‌ و، به‌ هه‌ÚµÙ‡‌یه‌ÙƒÛŒ سیاسی ناوی Ù„ÛŽ برد. لۆپن به‌رگری له‌ كشانه‌وه‌ÛŒ هێزه‌كانی فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ ئه‌فغانستان ده‌كات. هه‌روه‌ها ناوبراو به‌توندی Ú•Ù‡‌خنه‌ له‌ سیاسه‌ته‌كانی ئۆلاند له‌ سووریا ده‌گرێت و، بڕوای وایه‌ "به‌شار ئه‌سه‌د" تاكه‌ هه‌ڵبژارده‌یه‌ كه‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ له‌ زاڵبووونی داعش ده‌گرێت. بۆیه‌ ناوبراو هه‌ڵوێسته‌كانی له‌ ڕووسیا نزیكه‌.

دووه‌Ù…: ئیمانوێل ماكرۆن

ماكرۆن 39 ساڵه‌یه‌ Ùˆ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری سه‌ركه‌وتنیدا، كه‌ به‌Ù¾ÛŽÛŒ راپرسییه‌كان پێشبینی كراوه‌ØŒ له‌ خولی دووه‌Ù…ÛŒ هه‌ڵبژاردن به‌ Ú¯Ù‡‌نجترین سه‌رۆككۆمای فه‌Ú•Ù‡‌نسا داده‌ندرێت. ناوبراو ژیانی سیاسیی خۆی له‌ نێوان ساڵانی 2006 تاوه‌كوو ساڵی 2009 له‌ حزبی سۆسیالیستی فه‌Ú•Ù‡‌نسا ده‌ست Ù¾ÛŽ كرد. ماكرۆن كه‌ بازرگان Ùˆ بانكداره،‌ له‌ ساڵی 2012 وه‌كوو جێگری سكرتێری كۆشكی ئێلیزه‌ ده‌ستی به‌كار كرد و، پاشان له‌ ساڵی 2014دا، بووه‌ وه‌زیری ئابووری Ùˆ پیشه‌سازی Ùˆ كاروباری دیجیتاڵ. ناوبراو پاش ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی، بزووتنه‌وه‌یه‌ÙƒÛŒ به‌ ناوی "به‌ره‌Ùˆ پێشه‌وه‌" (EM) دامه‌زراند، كه‌ به ‌بڕوای ناوبراو نه‌ "Ú†Ù‡‌Ù¾"Ù‡‌ Ùˆ نه‌ "ڕاست!"

ژیانی تایبه‌تیی ماكرۆن، وه‌كوو بیر Ùˆ بۆچوونه‌كانی،  بۆته‌ جێگه‌ÛŒ سه‌ر‌نجی میدیاكان Ùˆ خه‌ÚµÙƒÛŒ ئاسایی؛ به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ هاوسه‌ری ناوبراو 24 ساڵ له‌ خۆی به‌ته‌مه‌نتره‌.  ماكرۆن به‌رگری له‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا ده‌كات. هه‌ندێ له چاودێران‌ ڕوانگه‌ سیاسییه‌كانی ماكرۆن به‌ "لیبرالیزمی كۆمه‌ڵایه‌تی" و، هه‌ندێ لایه‌Ù†ÛŒ تریش به‌ "سۆسیال دیموكراسی" ده‌زانن. له‌Ùˆ سه‌رده‌مه‌یدا (2006-2009)ØŒ كه‌ ناوبراو له‌ حزبی سۆسیالیست بووه‌ØŒ به‌رگربی له‌ سیاسه‌ته‌كانی به‌Ø´ÛŒ ڕاستی حزبه‌كه‌ÛŒ ده‌كرد كه‌ ڕوانگه‌ÛŒ سیاسییان له Ú•Ù‡‌وتی ناسراو به‌ "Ú•Ù‡‌وتی سێیه‌Ù…" یاخود "Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ سێیه‌Ù…" نزیك بوو؛ كه‌ ئاڕاسته‌ سیاسییه‌كانیان له ‌لایه‌Ù† "بیل كلینتۆن" له‌ ئه‌مریكا Ùˆ "تۆنی بلێر" له‌ بریتانیا Ùˆ "گێرهارد شرۆده‌ر" له‌ ئه‌ڵمانیا جێبه‌جێ ده‌كرا.

ماكرۆن به‌رگری له‌ بازاڕی ئازاد ده‌كات و، له‌ ساڵی 2015دا له‌ چاوپێكه‌وتنێكی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژنامه‌ÛŒ "لۆمۆند" گوتی كه‌ نه‌ Ú†Ù‡‌په‌ Ùˆ نه ‌ڕاست. هه‌روه‌ها ناوبراو گوتوویه‌تی: "ڕاستگۆیی ناچارم ده‌كات كه‌ بڵێم من سۆسیالیست نیم." بۆیه‌ خۆی هه‌Ù… به‌ Ú†Ù‡‌Ù¾Ú¯Ù‡‌را Ùˆ هه‌Ù… به‌ لیبراڵ ده‌زانێت. ماكرۆن، داگیركاریی ئه‌لجه‌زاییری له ‌لایه‌Ù†  فه‌Ú•Ù‡‌نساوه‌ به‌ "تاوانی دژبه‌ مرۆڤایه‌تی" ناساند و، ئه‌مه‌یش ببووه‌ Ù‡Û†ÛŒ مشتومڕی زۆر له ‌ناوخۆی فه‌Ú•Ù‡‌نسا. هه‌روه‌ها ماكرۆن به‌رگری له‌ ئیسڕائیل ده‌كات و، به‌توندی دژی ڕوانگه‌ Ùˆ سیاسه‌ته‌كانی ئابڵووقه‌ Ùˆ بایكۆتی وه‌به‌رهێنانی ئیسڕائیله‌. هه‌روه‌ها به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ زۆربه‌ÛŒ سیاسه‌تمه‌داران، ماكرۆن به‌رگری له‌ سیاسه‌تی "ده‌رگه‌ÛŒ كراوه‌" به‌ واتای پێشوازی له‌ كۆچبه‌ران ده‌كات. ئه‌مه‌یش ده‌ربڕی ڕوانگه‌ÛŒ ئابووری Ùˆ لیبراڵی ناوبراوه‌.

كۆبه‌ند:

هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌ فه‌Ú•Ù‡‌نسا به‌ ئه‌زموونێك بۆ داهاتووی یه‌كێتیی ئه‌وروپا و، هه‌روه‌ها دیموكراسیی خودی فه‌Ú•Ù‡‌نسا ده‌زاندرێت. به‌هێزبوونی به‌ره‌ÛŒ ڕاستی توندڕه‌Ùˆ به‌ ڕێبه‌رایه‌تیی "به‌ره‌ÛŒ نه‌ته‌وه‌یی"ØŒ كه‌ له ‌لایه‌Ù† مارین لۆپن سه‌ركردایه‌تی ده‌كرێت، بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ نیگه‌رانی له‌ داهاتووی یه‌كێتیی ئه‌وروپا؛ به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ بریتانیا له‌ پرۆسه‌ÛŒ چوونه‌ده‌ره‌وه‌ دایه‌ له‌Ù… یه‌كێتییه‌ و، فه‌Ú•Ù‡‌نساش به‌ دووه‌‌مین هێزی Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ ئابووریی یه‌كێتیی ئه‌وروپا داده‌ندرێت. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ شكستی سه‌ختی سۆسیالیسته‌كان Ùˆ ڕاستی میانڕه‌Ùˆ یاخود ناوه‌ڕاست له‌ مێژووی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا بێوێنه‌یه‌.

ÙƒÛ†ÛŒ ئه‌Ù… هاوكێشانه‌ ئاماژیه‌ بۆ دروستبوونی گۆڕانكاریی قووڵ Ùˆ جددی‌ له‌ فه‌زای جیهانی و، ته‌نانه‌ت له‌ پرۆسه‌ÛŒ سیاسیی فه‌Ú•Ù‡‌نسادا؛ به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ به‌ها لیبراڵ Ùˆ دامه‌زراوه‌ لیبراڵه‌كان و، هه‌روه‌ها پرۆسه‌ Ùˆ Ú•Ù‡‌هه‌نده‌كانی ناسراو به‌ "جیهانیبوونی ئابووری" و، یه‌كگرتووییی وڵاتان وه‌كوو "یه‌كێتیی ئه‌وروپا" Ùˆ كاڵبوونه‌وه‌ÛŒ سنووره‌كان Ùˆ ئازادیی بازرگانی Ùˆ هاتوچۆی ئازادی سه‌رمایه‌ Ùˆ مرۆڤه‌كان و، ته‌نانه‌ت پاڵپشتی له‌ دیموكراتیزاسیۆن Ùˆ ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی Ùˆ به‌رگری له‌ Ú•Ù‡‌وته‌ میانڕه‌وه‌كان له‌ وڵاتانی دیكه‌ÛŒ ده‌ره‌وه‌ÛŒ یه‌كێتیی ئه‌وروپا، تووشی كێشه‌ÛŒ جددی بوونه‌ته‌وه‌. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ØŒ ئه‌Ù… سه‌ركه‌وتنانه‌ÛŒ لایه‌نگرانی سیاسه‌تی ده‌رگه‌ داخراوه‌كان Ùˆ دژایه‌تی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌جیهانیبوون، بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ دروستبوونی Ú•Ù‡‌وتێكی پۆپۆلیستی له ‌به‌رامبه‌ر لایه‌نگرانی به‌جیهانیبوون. به‌Ù… پێیه،‌ پێشبینی ده‌كرێت كه‌ ململانێ‌ سیاسییه‌كان كه‌ بناغه‌ÛŒ ئابوورییان هه‌یه‌ØŒ له‌ بری ئه‌وه‌ÛŒ ناكۆكی Ùˆ ململانێ له ‌نێوان ڕاست Ùˆ Ú†Ù‡‌Ù¾ÛŒ میانڕه‌Ùˆ بێت، ئه‌وه‌ گۆڕاوه‌ بۆ ململانێی نێوان لایه‌نگرانی به‌جیهانیبوون Ùˆ دژبه‌رانی به‌جیهانیبوون.

قه‌یرانی ئابووری Ùˆ به‌رزبوونه‌وه‌ÛŒ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ بێكاری Ùˆ هه‌ڵاوسان Ùˆ شكستی سیاسه‌تی سۆسیالیست Ùˆ ڕاستڕه‌وه‌ میانڕه‌وه‌كان، بۆته‌ Ù‡Û†ÛŒ به‌هێزبوونی Ú•Ù‡‌وتێكی پۆپۆلیستی له‌ ناوخۆی وڵاتانی ڕۆژاوایی كه‌ به‌رگری له‌ داخرانی سنووره‌كان له ‌هه‌مبه‌ر كۆچبه‌ران Ùˆ بازرگانیی ئازاد ده‌كه‌Ù†. نموونه‌ÛŒ هه‌ره‌ به‌رچاویشی بریتانیا Ùˆ ئه‌مریكان، كه‌ به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌ÛŒ پێشبینییه‌كان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا سه‌ركه‌وتوو بوون. هه‌رچه‌نده‌ پێشبینی ده‌كرێت كه‌ "ئیمانوێل ماكرۆن" له‌ خولی دووه‌مدا براوه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردنه‌كان بێت و، هه‌موو Ú•Ù‡‌وته‌كانی Ú†Ù‡‌Ù¾ Ùˆ ڕاستی میانڕه‌ویش داوایان كردووه‌ بۆ ڕێگری له‌ سه‌ركه‌وتنی "مارین لۆپن"ØŒ ده‌Ù†Ú¯ به‌ ماكرۆن بده‌Ù†. بۆیه‌ سه‌ركه‌وتنی ماكرۆن، ده‌توانێت وه‌كوو شكستێكی ڕاستڕه‌وه‌ توندڕه‌وه‌كان بێت له‌ ئه‌وروپا Ùˆ له‌ ئاستی جیهانیدا. له‌Ù… نێوه‌نده‌دا Ú•Û†ÚµÛŒ ڕووسیا به‌ Ù‡Û†ÛŒ سیاسه‌ته‌ نوێیه‌كانی له‌ پاش هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ÛŒ یه‌كێتیی سۆڤیه‌ته‌وه‌ له‌ ئاستی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا، له‌ پاڵپشتی له‌Ù… Ú•Ù‡‌وته‌ توندڕه‌وه‌ پۆپۆلیستییه‌دا جێگه‌ÛŒ تێڕامان Ùˆ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌‌. به‌ ده‌ڕبرینێكی تر، به‌ Ù‡Û†ÛŒ دروشم Ùˆ سیاسه‌ته‌ چاوه‌ڕواننكراوه‌كانی ڕاستی توندڕه‌Ùˆ Ùˆ پۆپۆلیست، هه‌ر سه‌ركه‌وتنێكی ڕاستڕه‌وه‌كان Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ڕووسیا به‌رزتر ده‌كاته‌وه‌ Ùˆ یه‌كێتیی ئه‌وروپا Ùˆ ئه‌مریكا لاوازتر. ئه‌مه‌یش له‌ درێژمه‌ودادا ده‌توانێت ÙƒÛ†ÛŒ پێكهاته‌ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی Ùˆ دابه‌شبوونی هێز بگۆڕێت، كه‌ ڕووسیا خوازیارییه‌تی Ùˆ به‌داواداچوونی بۆ ده‌كات.

 
 
« دۆسیەی تایبەت بە پرسی کورد Ùˆ یاسای نێودەوڵەتی
« ڕێككه‌وتن Ùˆ ئاگربه‌ست له ‌سووریا
« دڕدۆنگی Ùˆ دوودڵیی ئه‌مریكییه‌كان له جه‌نگی‌ سووریا
« ئازادكردنی مووسڵ Ùˆ هاوكێشه‌ی هاوسه‌نگیی هێزی ئه‌كته‌ره‌كان
« ئەمریکا بە "ترامپ"Û•ÙˆÛ•ØŒ دەبێ Ú†ÛŒ بۆ جیهان Ù¾ÛŽ بێت؟
« هه‌ڕه‌شه‌ Ùˆ مه‌ترسییه‌كانی به‌سه‌ربازی Ùˆ به‌‌یاساییكردنی حه‌شدی شه‌عبی
« پێکەوەژیان Ùˆ پێکەوەهەڵکردن

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون