PÊNÛS
 
له ‌هاوسه‌نگیی له‌رزۆكی هێزه‌كانەوە بۆ هاوسه‌نگییه‌كی جێگیر 
     2017-04-19
پێنووس

له ‌هاوسه‌نگیی له‌رزۆكی هێزه‌كانەوە بۆ هاوسه‌نگییه‌ÙƒÛŒ جێگیر

(لێكه‌وته‌ Ùˆ ده‌رهاێشته‌ جیۆسیاسی-سه‌ربازییه‌كانی هێرشی مووشه‌كیی ئه‌مریكا بۆ سه‌ر سووریا)

پێشه‌ÙƒÛŒ:

پێنوووس: له ‌پاش ڕووداوی Ú•Û†Ú˜ÛŒ 7-4-2017ØŒ كه‌ ئه‌مریكا له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ 59 مووشه‌ÙƒÛŒ "تۆماهۆك" (Tomahawk)Ù‡‌وه‌ له‌ ده‌ریای ناوه‌ڕاسته‌وه‌ هێرشی كرده ‌سه‌ر بنكه‌یه‌ÙƒÛŒ ئاسمانیی هێزه‌كانی سووریا له‌ شو‌عه‌یرات له‌ پارێزگه‌ÛŒ "حومس"ØŒ ئاراسته‌ÛŒ ڕووداو Ùˆ هاوكێشه‌ سیاسییه‌كان به‌ره‌Ùˆ ئه‌وه‌ ده‌چێت كه‌ گۆڕانكاری به‌خۆیه‌وه‌ ببینێت. به‌ڵام ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ ناڕوونه‌ØŒ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئایا ئه‌Ù… ڕووداوه‌ ده‌توانێت ببێته‌ Ù‡Û†ÛŒ هه‌ڵگیرساندنی جه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ ساردی دیكه‌ له‌ نێوان دوو زلهێزی ڕووسیا Ùˆ ئه‌مریكا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانیان، یان ته‌نانه‌ت دروستبوونی پێكدادانی سه‌ربازی Ùˆ هه‌ڵگیرسانی جه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ Ú¯Ù‡‌رم له‌ نێوانیاندا؟ له ‌لایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌وه‌ØŒ ئایا ئه‌Ù… هێرشه‌ ده‌توانێت ببێته‌ Ù‡Û†ÛŒ سه‌ره‌تای كۆتاییپێهاتنی جه‌Ù†Ú¯ÛŒ 6 ساڵه‌ÛŒ سووریا؟ پرسیارێكی گرنگی دیكه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌Ù… هێرشه‌ ئایا هیچ لێكه‌وته‌ Ùˆ په‌یام Ùˆ كاریگه‌رییه‌ÙƒÛŒ له‌سه‌ر پرس Ùˆ ناوچه‌كانی تری جێگه‌ÛŒ ناكۆكی Ùˆ ململانێی نێوان وڵاتانی Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ وه‌كوو چین Ùˆ ڕووسیا Ùˆ ئه‌مریكا هه‌یه‌ØŸ

له‌Ù… نووسینه‌دا هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌ین تیشك بخه‌ینه‌ سه‌ر ئه‌Ú¯Ù‡‌ری گۆڕانكاری له‌ هاوكێشه‌ÛŒ نێوان ئه‌كته‌ره‌ هه‌رێمی Ùˆ سه‌رووهه‌رێمییه‌‌كان، به‌Ù¾ÛŽÛŒ لێكه‌وته‌ Ùˆ ده‌رهاێشته ‌Ùˆ په‌یامی ئه‌Ù… هێرشه‌ مووشه‌كییه‌ÛŒ ئه‌مریكا له‌7-4-2017 بۆ سه‌ر بنكه‌یه‌ÙƒÛŒ ئاسمانیی سه‌ربازیی سووریا.

ئه‌كته‌ر Ùˆ هاوكێشه‌ سه‌رووهه‌رێمییه‌كان

ئه‌Ú¯Ù‡‌ر بە Ù‡Û†ÛŒ ئاڵۆزیی هاوكێشه‌ Ùˆ گۆڕانكارییه‌كانه‌وه‌ له‌ هیچ شتێك دڵنیا نه‌بین، به‌ڵام ده‌توانین به‌دڵنیایییه‌وه‌ ئه‌وه‌ بڵێین Ú¯Ù‡‌وره‌ترین په‌یامی ئه‌Ù… هێرشه‌ مووشه‌كییه‌ÛŒ ئه‌مریكا، بۆ ڕووسیا بووه‌. چونكه‌  Ù„Ù‡‌ ڕوانگه‌یه‌ÙƒÛŒ تره‌وه‌ ڕووسیا (به‌تایبه‌ت پووتین) بۆی ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ به‌ پاشه‌كشه‌ له‌ سووریا، نه‌Ùƒ ناوچه‌ÛŒ "ده‌ره‌وه‌ÛŒ نزیك"ÛŒ ڕووسیا پارێزراو نابێت، به‌ڵكوو  ئه‌مریكا ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ÛŒ بۆ ده‌خوڵقێت كه‌ له ‌كاروباری سیاسی Ùˆ ناوخۆییی ڕووسیایش ده‌ستێوه‌ردان بكات. لێره‌دایه‌ كه‌ ڕووسیا ده‌یه‌وێت به‌ به‌رزكردنه‌وه‌ÛŒ ئاستی ململانێكان له‌ سووریا، هاوسه‌نگیی هێز بگۆڕێت Ùˆ له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ به‌هێزه‌وه‌ له‌سه‌ر داهاتووی ئه‌سه‌د Ùˆ دانوستاندنه‌كانی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌مریكا Ú•ÛŽÙƒ بكه‌وێت.

بۆیه له‌ ڕوانگه‌ÛŒ ده‌سه‌ڵاتدارانی ڕووسیا،‌ پێویسته‌ وڵاته‌كه‌یان كێشه‌ Ùˆ ململانێكانی لێره‌دا به‌ڕێوه ‌به‌رێت و، پاش وه‌رگرتنی ئه‌Ùˆ ده‌ستكه‌وته‌ÛŒ كه‌ له‌ قازانجی ستراتیژیی ڕووسیایه‌ØŒ هه‌ÙˆÚµÛŒ ڕێككه‌وتن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژاوا بدات. ئه‌مه‌یش نایه‌ته ‌دی، تاوه‌كوو ڕووسیا له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست (لێره‌دا سووریا) خاوه‌Ù† Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ØŒ ناوچه‌ÛŒ نفووز Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی لایه‌نگر نه‌بێت، كه‌ مانه‌وه‌ÛŒ له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ڕووسیادا بێت. كۆنترۆڵی به‌نده‌ری ته‌رتوس، ئه‌Ùˆ ئامانجه‌ ستراتیژییه‌ÛŒ ڕووسیا ده‌سته‌به‌ر ده‌كات Ùˆ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ نادات ناتۆ هه‌موو ده‌ریای ناوه‌ڕاست كۆنترۆڵ بكات Ùˆ هێزی ده‌ریاییی ڕووسیا له‌ ئاوه‌ Ú¯Ù‡‌رمه‌كاندا بێبه‌Ø´ بكرێت.

به‌Ù… مانایه‌ كه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ گۆڕان له‌ هاوكێشه‌ ستراتیژی Ùˆ سه‌ربازییه‌كان له‌ سووریادا، به‌ قازانجی ڕووسیا Ùˆ ئێران Ùˆ هێزه‌كانی به‌شار ئه‌سه‌د‌ØŒ ترس Ùˆ دڵه‌ڕاوكێ بۆ ئه‌مریكا Ùˆ ئه‌وروپا Ùˆ وڵاتانی سوننه‌ Ùˆ هێزه‌كانی میانڕه‌وه‌ÛŒ ئۆپۆزیسۆنی سووریا كه ‌له ‌لایه‌Ù† وڵاتانی عه‌ره‌بی Ùˆ ڕۆژاواوه‌ پاڵپشتی ده‌كرێن، دروست ببوو. به‌Ù… پێیه‌یش بۆ گۆڕان له‌ هاوكێشه‌ سه‌ربازییه‌كان Ùˆ به‌دوای ئه‌وه‌یشدا جێگۆڕكێ به‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ جیۆپۆلیتیكی ئه‌كته‌ره‌كان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، ئه‌مریكا پێویست بوو ئه‌Ù… په‌یامه‌ به‌ ڕووسیا بدات كه‌ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌Ù… وڵاته ‌(ئه‌مریكا)ØŒ ده‌توانێت Ùˆ ده‌خوازێت هاوكێشه‌ ستراتیژی –سه‌ربازییه‌كان بگۆڕێت.

بۆیه‌ ده‌توانین په‌یامه‌كانی ئه‌مریكا یاخود لێكه‌وتە Ùˆ ده‌رهاێشته‌كانی ئه‌Ù… هێرشه‌ مووشه‌كییه‌ÛŒ ئه‌مریكا بۆسه‌ر سووریا، به‌Ù… شێوه‌یه‌ Ú†Ú•ØŒ یان‌ پۆلینیان بكه‌ین:

Ù¡- دڵنیاكردنه‌وه‌ÛŒ ڕای گشتیی ناوخۆی ئه‌مریكا، كه‌ ئیداره‌ÛŒ ترامپ Ùˆ خودی ترامپ Ùˆ تیمه‌كه‌ی، له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا Ùˆ ئاسایشی هاوپه‌یمانه‌كانی، Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ به‌ ڕووسیا ناده‌Ù† زیاتر له‌وه‌ÛŒ كه‌ ئێستاكه‌ هه‌یه‌ په‌Ù„ بهاوێژێت Ùˆ ببێ به‌Ùˆ هێزه‌ÛŒ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سارد كه‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ له‌ ئه‌مریكا Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ ئاسایشی ئه‌Ùˆ وڵاته‌ ده‌كرد.

Ù¢- په‌یامێكی دیكه‌ÛŒ ئاشكرا به‌ ڕووسیا، ئه‌وه‌ بوو كه‌ قه‌یرانی سووریا به‌بێ به‌شداریی ئه‌مریكا Ùˆ Ú•Ù‡‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌Ù… وڵاته‌ØŒ چاره‌سه‌ر نابێت؛ بۆ نموونه‌: دانیشتن Ùˆ كۆبوونه‌وه‌كانی "ئه‌ستانه‌"ØŒ كه‌ ڕووسیا Ùˆ ئێران Ùˆ توركیا Ú•Û†ÚµÛŒ سه‌ره‌كییان هه‌بوو Ùˆ له‌ژێر كاریگه‌ریی به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ ئه‌جێنداكانی ڕووسیا هه‌ÙˆÚµÛŒ چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانی سووریا ده‌درا.

Ù£- ئه‌Ù… هێرشه‌ مووشه‌كییه‌ØŒ به‌ جۆریك له‌ جۆره‌كان Ú¯Ù‡‌ره‌نتی Ùˆ دڵنیاییی دایه‌ هاوپه‌یمانه‌ ئه‌وروپییه‌كانی ئه‌مریكا، كه‌ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌مریكا سه‌ره‌ڕای نیگه‌رانییه‌كانی ئه‌Ù… وڵاتانه‌ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری به‌ته‌نیاهێشتنه‌وه‌یان له ‌لایه‌Ù† "دۆناڵد ترامپ"Ù‡‌وه‌ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ ڕووسیا له‌ سنووره‌ ڕۆژهه‌ڵاتییه‌كانی یه‌كێتیی ئه‌وروپا Ùˆ ئۆكرانیا، ئه‌وه‌ ئه‌مریكا به‌بێ دوودڵی پاڵپشتییان ده‌كات.

Ù¤- له ‌هه‌مان كاتدا ئه‌Ù… هێرشه،‌ ڕووسیای له‌وه‌ تێ Ú¯Ù‡‌یاند كه‌ ناتوانێت به‌ئاسانی له‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ØŒ وه‌كوو ڕۆژهه‌ڵاتی ئۆكرانیا Ùˆ ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌وروپا، هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ له‌ وڵاتانی ئه‌وروپی Ùˆ ناتۆ بكات Ùˆ ئه‌مریكا ته‌نیا بینه‌ری ده‌بێت. به‌ واتایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌ØŒ ئه‌مه‌ په‌یامێك بوو بۆ ڕووسیا كه‌ ئه‌Ù… وڵاته‌ ناتوانێت به‌ئاسانی به‌ Ù‡Û†ÛŒ باڵاده‌ستی له ‌سووریا، له‌Ùˆ ناوچانه‌یش به‌Ù… شێوه‌یه‌ باڵاده‌ست بێت، یان باڵاده‌ستی له‌ سووریا وه‌كوو كارتێكی گوشار‌ بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ÛŒ‌ هاوكێشه‌ ستراتیژی-سه‌ربازییه‌كان له‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ÛŒ جیهان، بقۆزێته‌وه؛ چونكه‌ هه‌ر له‌Ù… دوایییه‌دا سووریا Ùˆ ڕووسیا به‌Ù¾ÛŽÛŒ ڕێككه‌وتنێكی 49 ساڵه‌ بۆ په‌ره‌پێدانی مینای "ته‌رتوس" له ‌لایه‌Ù† ڕووسیاوه‌ به ‌مه‌به‌ستی سه‌ربازی، Ú•ÛŽÙƒ كه‌وتن.

Ù¥- بۆیه‌ØŒ ئه‌Ù… هێرشه‌ ده‌توانێت ڕووسیا هان بدات كه‌ بیر له‌ كۆتاییهێنانی دیپلۆماسیی قه‌یرانی سووریا له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌مریكا بكاته‌وه‌. به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ درێژه‌كێشانی ئه‌Ù… قه‌یرانه‌ØŒ ده‌توانێت Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ڕووسیا لاوازتر بكات Ùˆ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری پێكدادانی سه‌ربازی له ‌نێوان ڕووسیا Ùˆ ئه‌مریكا به‌رزتر بكاته‌وه؛‌ كه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ گوشاره‌ ئابوورییه‌كان Ùˆ ئابڵووقه‌كانه‌وه‌ بۆ سه‌ر ڕووسیا، له‌ قازانج Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌Ù… وڵاته‌دا‌ نییه‌Ø› چونكه‌ ڕووسیا تا ئه‌Ù… ساته‌ سیاسه‌تێكی Ú†Ù‡‌ندلایه‌نه‌ÛŒ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست Ùˆ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ وڵاتانی سوننه‌ Ùˆ ئیسڕائیل په‌یڕه‌Ùˆ كردووه‌ØŒ به‌ڵام ئه‌Ù… هێرشه ده‌توانێت ‌ئه‌Ù… هاوكێشه‌یه‌  به‌ زیانی ڕووسیا بگۆڕێت.

Ù¦- له ‌لایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌وه‌ØŒ ئه‌Ù… هێرشه‌ ده‌توانێت لێكه‌وته‌ÛŒ دیكه‌ÛŒ هه‌بێت بۆ په‌یوه‌ندییه‌كانی چین Ùˆ ئه‌مریكا له‌سه‌ر پرس Ùˆ ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانیان له‌ باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیا Ùˆ ده‌ریای چین له‌ باشوور و، هه‌روه‌ها پرسی تاقیكردنه‌وه‌ مووشه‌كییه‌كانی كۆریای باكوور Ùˆ دڵه‌ڕاوكێی كۆریای باشوور Ùˆ ژاپۆن Ùˆ ته‌نانه‌ت ئۆسترالیا Ùˆ هتد. به‌Ùˆ ‌مانایه‌ÛŒ كه‌ ئه‌وه‌ زه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ ئاگاداركردنه‌وه‌ بوو بۆ چین، كه‌ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌مریكا هه‌ڵبژارده‌ÛŒ سه‌ربازیی وه‌لاوه‌ نه‌ناوه‌ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ بۆ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی، به‌تایبه‌ت له ‌ڕووی ئاسایشییه‌وه‌. به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ چین به‌ یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ وڵاتانی پاڵپشیتیكه‌ری كۆریای باكوور داده‌ندرێت و، ئه‌مریكایش به‌ Ù‡Û†ÛŒ توانای ئه‌تۆمی Ùˆ مووشه‌كییه‌كانییه‌وه‌ØŒ كۆریای باكوور به‌ مه‌ترسی بۆ سه‌ر ئاسایشی ئه‌مریكا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانی له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌زا‌نێت.

Ù§- له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ØŒ ئه‌Ù… هێرشه‌ ده‌توانێت وه‌كوو په‌یامێك بۆ چین Ù„ÛŽÙƒ بدرێته‌وه‌ كه‌ ئه‌Ù… وڵاته ‌(چین) له‌ پرسه‌كانی سووریا، یان پرسه‌كانی دیكه‌ له‌ ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان، له‌ ڕووسیا دوور بخاته‌وه‌. به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ په‌یوه‌ندییه‌ بازرگانییه‌كانی چین Ùˆ ئه‌مریكا به‌ قه‌باره‌یه‌ÙƒÛŒ یه‌كجار به‌رز Ùˆ زۆر، ده‌كه‌وێته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. بۆ نموونه‌ ته‌نیا له‌ ساڵی 2015دا قه‌باره‌ÛŒ ئاڵوگۆڕی بازرگانیی نێوان چین Ùˆ ئه‌مریكا زیاتر له‌ 659.4 ملیارد دۆلار بووه‌Ø› كه‌ له‌Ù… Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌یه‌ بڕی 497 ملیارد دۆلار، Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ هه‌نارده‌كردنی چین بووه‌ بۆ ئه‌مریكا.

Ù¨- له ‌هه‌مان كاتدا ئه‌مه‌ په‌یامێكی ڕوون Ùˆ ئاشكرایش بووه‌ بۆ خودی كۆریای باكوور، كه‌ له‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ری به‌رده‌وامبوون له‌ سه‌ركێشی Ùˆ تاقیكردنه‌وه‌ÛŒ مووشه‌ÙƒÛŒ دوورهاوێژ Ùˆ بالێستییه‌كان Ùˆ‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ له‌ وڵاتانی هاوپه‌یمانی ئه‌مریكا، ڕووبه‌ڕووی گورزی مووشه‌ÙƒÛŒ یاخود ته‌نانه‌ت هێرشی سه‌ربازی ده‌بێته‌وه‌. بۆیه‌ ئه‌Ù… هێرشه‌ØŒ دڵنیاكردنه‌وه Ùˆ خاترجه‌مكردنه‌وه‌‌ÛŒ هاوپه‌یمانه‌كانی ئه‌مریكایه‌: ژاپۆن، تایوان، كۆریای باشوور Ùˆ هتد.

 

ئه‌كته‌ر Ùˆ هاوكێشه‌ هه‌رێمییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست

Ù¡- دڵنیاكردنه‌وه‌ Ùˆ متمانه‌به‌خشینه‌وه‌ به‌ هاوپه‌یمانه‌كانی ئه‌مریكا له‌ ناوچه‌كه،‌ به‌تایبه‌ت وڵاتانی عه‌ره‌بی Ùˆ ئیسڕائیل، كه‌ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌مریكا ناتوانێت به‌زاندنی یه‌Ùƒ له‌ دوای یه‌ÙƒÛŒ Ù‡ÛŽÚµÙ‡‌ سووره‌كان ببینێت Ùˆ بێده‌Ù†Ú¯ بێت.

Ù¢- ئاگاداركردنه‌وه‌ÛŒ به‌شار ئه‌سه‌د، كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر له‌ هه‌ر حاڵه‌تێكدا ڕاسته‌وخۆ یاخود ناڕاسته‌وخۆ بۆ نموونه‌ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هێزه‌كانی "حزبوڵڵا"وه‌ØŒ بیه‌وێت هێرشێكی كیمیایی بكاته‌ سه‌ر ئیسڕائیل Ùˆ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ÛŒ Ù„ÛŽ بكات، ئه‌وه‌ ئه‌مریكا له‌ به‌كارهێنانی هێزی سه‌ربازی Ùˆ له‌ناوبردنی ڕژێمه‌كه‌ی، هیچ دوودڵ نابێت.

Ù£- ئه‌Ù… هێرشه‌ÛŒ ئه‌مریكا، ڕووسیا Ùˆ ئێران Ùˆ سووریا Ùˆ به‌گشتی هاوپه‌یمانه‌كانی سووریای له‌وه‌ دڵنیا كرده‌وه‌ كه‌ ناتوانن له‌وه‌ زیاتر له‌ ناوخۆی سووریا به‌ئاسانی به‌ره‌Ùˆ سه‌ركه‌وتن Ùˆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ÛŒ سه‌ربازیی قه‌یرانی سووریا بڕۆن و، له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ پاڵپشتیی ڕووسیا Ùˆ به‌كارهێنانی هه‌موو جۆره‌ Ú†Ù‡‌Ùƒ Ùˆ ستراتیژییه‌ÙƒÛŒ سه‌ربازی، به‌Ù¾ÛŽÛŒ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان كۆتایی به‌Ù… قه‌یرانه‌ بێنن. به‌ مانایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌ØŒ ئه‌Ù… هێرشه‌ÛŒ ئه‌مریكا ئه‌Ù… لایه‌نانه‌ÛŒ ناچار كرد كه‌ بیر له‌ میكانیزم Ùˆ ڕێوشوێنی تر بكه‌نه‌وه‌ Ùˆ دیپلۆماسی فه‌رامۆش نه‌كه‌Ù† (ئه‌مه‌یش Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ سیاسی Ùˆ سه‌ربازیی ئۆپۆزیسۆنی میانڕه‌ÙˆÛŒ سووریا له‌ هاوكێشه‌ÛŒ داهاتووی سووریا به‌هێزتر Ùˆ به‌رزتر ده‌كاته‌وه‌)ØŒ چونكه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌مریكا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانی له‌به‌رچاو نه‌گیرێت، ئه‌وه‌ ئه‌مریكایش ده‌توانێت به‌ Ú†Ù‡‌ند مووشه‌ÙƒÛŽÙƒ هه‌موو هاوكێشه‌ ستراتیژییه‌ سه‌ربازییه‌كان بگۆڕێت.

Ù¤- ئه‌Ù… هێرشه‌ مووشه‌كییه‌ په‌یامێكی ڕاسته‌وخۆیش بوو بۆ كۆماری ئیسلامیی ئێران، كه‌ چیتر ئه‌مریكا Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ نادات ئێران به‌ Ù‡Û†ÛŒ ڕێككه‌وتنه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ÛŒ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئیداره‌ÛŒ پێشووی ئه‌مریكا، ده‌ستی بۆ ده‌ستێوه‌ردان Ùˆ باڵاده‌ستی له‌ ناوچه‌كه‌دا ئازاد Ùˆ ئاوه‌ڵا بێت. بۆیه‌ ئێران به ‌جۆرێك، تووشی دڵه‌ڕاوكێ Ùˆ دوودڵی Ùˆ سه‌رلێشێواوی بووه؛ چونكه‌ به‌Ù¾ÛŽÛŒ هه‌موو لێكدانه‌وه‌ Ùˆ شرۆڤه‌ ستراتیژییه‌كان، پێشبینیی ئه‌Ù… كاره‌ÛŒ له‌ ئه‌مریكا نه‌ده‌كرد كاتێك كه‌ ترامپ ڕای Ú¯Ù‡‌یاندبوو ئێمه‌ سیاسه‌تی ده‌ستێوه‌ردان Ùˆ ڕووخاندن له‌ وڵاتانی دیكه‌ په‌یڕه‌Ùˆ ناكه‌ین. بۆیه‌ به‌ لاوازبوون Ùˆ سنووركێشان بۆ ده‌ستێوه‌ردان Ùˆ نفووزه‌ ناوچه‌یییه‌كانی ئێران له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ئه‌وه‌ كۆماری ئیسلامی تووشی دڵه‌ڕاوكێی ئاسایشی ده‌بێت و، له‌وانه‌یه‌ خۆی له‌ به‌رده‌Ù… ئه‌مریكا Ùˆ وڵاتانی عه‌ره‌بیدا به‌ ته‌نیا Ùˆ لاواز ببینێته‌وه‌.

Ù¥- ئه‌Ù… هێرشه‌ له‌ هه‌مان كاتدا په‌یامێكیش بوو بۆ توركیا، كه‌ ناتوانێت له‌مه‌ زیاتر به‌بێ Ú•Ù‡‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا Ùˆ ناتۆ، له‌ ڕووسیا نزیك ببێته‌وه‌Ø› ئه‌Ù… هێرشه‌‌ له‌ پاڵ پالپشتیی ئه‌مریكا له‌ هێزه‌ كوردییه‌كان له‌ ڕۆژاوای كوردستان وه‌كوو ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌Ùƒ بوو بۆ توركیا Ùˆ سیاسه‌ته‌كانی ئه‌Ù… دوایییه‌ÛŒ ئه‌ردۆغان Ùˆ ئه‌كه‌په‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا.

Ù¦- ئه‌Ù… هێرشه‌ ده‌توانێت وڵاتانی ناوچه‌كه‌ Ùˆ ته‌نانه‌ت ڕووسیایش هان بدات كه‌ پشتگیری له‌ دروستبوونی ناوچه‌یه‌ÙƒÛŒ ئارامی دژه‌فڕێن له‌ سووریا بكه‌Ù†. به‌Ùˆ پێیه‌ÛŒ كه‌ پرسی لێشاوی په‌نابه‌ران Ùˆ كاره‌ساته‌ مرۆیییه‌كان، مه‌ترسیی ئاسایشیی بۆ وڵاتانی ئه‌وروپی Ùˆ وڵاتانی ناوچه‌كه‌ دروست كردووه‌ و، له ‌لایه‌Ù† سووریا Ùˆ ئێران Ùˆ ڕووسیا Ùˆ ته‌نانه‌ت توركیاوه‌ وه‌كوو كارتی گوشار بۆ سه‌ر ئه‌وروپا Ùˆ ئه‌مریكا له‌ هاوكێشه سیاسییه‌كان‌ Ùˆ دانوستاندنه‌كاندا به‌كار هاتووه‌.

كۆبه‌ند

سه‌ره‌ڕای ناڕوونی له‌ هه‌نگاوی دواییی ئیداره‌ÛŒ ئه‌مریكا له‌ پاش هێرشه‌ مووشه‌كییه‌كه‌ÛŒ Ùˆ كاردانه‌وه‌ÛŒ جۆراوجۆری ڕووسیا Ùˆ وڵاتانی دیكه‌ÛŒ جیهان، به‌ڵام ئه‌Ú¯Ù‡‌ری گۆڕانكاری له‌ هاوكێشه‌ سه‌ربازی Ùˆ جیۆسیاسییه‌كانی سووریا Ùˆ ناوچه‌كه‌ØŒ ئه‌Ú¯Ù‡‌رێكی به‌هێزه‌. لێره‌وه‌ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌مریكا به‌ ئه‌نجامدانی ئه‌Ù… هێرشه‌ØŒ بێجگه‌ له‌ پاڵنه‌ر Ùˆ په‌یامه‌كانی له‌ ئاستی ناوخۆییدا، له‌ ئاستی هه‌رێمی Ùˆ سه‌رووهه‌رێمیش هاوكێشه‌كانی به‌ره‌Ùˆ ئاقاری گۆڕانكاری بردووه‌. به‌ مانایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌ØŒ ئیداره‌ÛŒ نوێی ئه‌مریكا له ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ هه‌وڵدان بۆ گۆڕانكاریی "هاوسه‌نگیی له‌رزۆك" له‌ سووریا به‌ "هاوسه‌نگیی جێگیر"ØŒ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ناڕوونبوونی هه‌ڵوێست Ùˆ Ú•Ù‡‌فتاری سیاسه‌تی ده‌روه‌ÛŒ ئه‌مریكا، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی دیكه‌ÛŒ تووشی قه‌یرانی پێشبینی كردووه‌. ئه‌مه‌یش وا ده‌كات كه‌ ئه‌Ù… وڵاتانه،‌ به‌تایبه‌ت ڕووسیا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانی، له‌ هه‌نگاو Ùˆ Ú•Ù‡‌فتاره‌كانیان پارێزگارتر بن و، له‌مه‌ به‌دواوه‌ به‌ وردبوونه‌وه‌ Ùˆ هه‌ستیاریی زیاتر كار بكه‌Ù†. ئه‌مه‌یش ده‌توانێت به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ ئاسایشی ئه‌مریكا Ùˆ هاوپه‌یمانه‌كانی له‌ ناوچه‌ جیاجیاكان زیاتر ده‌سته‌به‌ر بكات و، ڕووسیایش سه‌ره‌ڕای ناڕه‌زایه‌تییه‌كانی، به‌ره‌Ùˆ دانوستان Ùˆ چاره‌سه‌ركردنی پرس Ùˆ كێشه‌كانی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕۆژاوا هان بدات.

به‌Ù… كاره‌یش، ڕووسیا ئاستی توانا Ùˆ مانۆڕی خۆی باشتر ده‌زانێت و، به سیاسه‌تی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ÛŒ ئاستی بارگرژییه‌كان، ئاسایش Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ خۆی ناخاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. ئه‌مه‌یش په‌یامی نهێنی Ùˆ شاراوه‌ÛŒ ئه‌Ù… هێرشه‌ÛŒ ئه‌مریكایه‌ بۆ ئه‌كته‌ره‌ جۆراوجۆره‌ هه‌رێمی Ùˆ سه‌رووهه‌رێمییه‌كان، به‌تایبه‌تی ئێران، سووریا، توركیا، ڕووسیا، چین Ùˆ كۆریای باكوور له ‌لایه‌Ùƒ و، هاوپه‌یمانه‌كانی وه‌كوو ئه‌وروپا Ùˆ وڵاتانی عه‌ره‌بی Ùˆ ئیسڕائیل Ùˆ ژاپۆن Ùˆ كۆریای باشوور Ùˆ تایوان Ùˆ ... له ‌لایه‌ÙƒÛŒ دیكه‌وه‌.

 
 
« دۆسیەی تایبەت بە پرسی کورد Ùˆ یاسای نێودەوڵەتی
« ڕێككه‌وتن Ùˆ ئاگربه‌ست له ‌سووریا
« دڕدۆنگی Ùˆ دوودڵیی ئه‌مریكییه‌كان له جه‌نگی‌ سووریا
« ئازادكردنی مووسڵ Ùˆ هاوكێشه‌ی هاوسه‌نگیی هێزی ئه‌كته‌ره‌كان
« ئەمریکا بە "ترامپ"Û•ÙˆÛ•ØŒ دەبێ Ú†ÛŒ بۆ جیهان Ù¾ÛŽ بێت؟
« هه‌ڕه‌شه‌ Ùˆ مه‌ترسییه‌كانی به‌سه‌ربازی Ùˆ به‌‌یاساییكردنی حه‌شدی شه‌عبی
« پێکەوەژیان Ùˆ پێکەوەهەڵکردن

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون