PÊNÛS
 
عێراقی قەیراناوی Ùˆ ناسەقامگیر 
     2017-04-10
پێنووس

عێراقی قەیراناوی و ناسەقامگیر

(کورتەیەک Ù„Û• مێژووی "دەوڵەتی عێراق"ØŒ Ù„Û• ١١ی مارسی ١٩١٧وە تا Ù©ÛŒ ئه‌پریلی ٢٠٠٣)

پێنووس:

١١ی مارسی ١٩١٧- هێزه‌كانی بریتانیا به‌غدا داگیر ده‌كه‌Ù†.

٢٥ی ئه‌پریلـی ساڵی ١٩٢٠- له‌ كۆنگره‌ÛŒ "سان ڕیمۆ"دا عێراق به‌فه‌رمی ده‌كه‌وێته‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی بریتانیاوە.
٢٣ی ئاگوستی ساڵی ١٩٢١- فه‌یسه‌Ù„ كوڕی حوسێن كوڕی عه‌Ù„ÛŒ له‌ بنه‌ماڵه‌ÛŒ پاشایه‌تیی هاشمی (شه‌ریفی مه‌ككه‌) له‌ لایه‌Ù† به‌ڕێوه‌به‌رانی سیاسی Ùˆ له‌شكریی بریتانیا وه‌كوو پاشای عێراق دیاری ده‌كرێ و، تاجی پاشایه‌تی له‌سه‌ر ده‌Ù†ÛŽ.

١٤ی جولای ساڵی ١٩٥٨ـ به‌ Ù‡Û†ÛŒ كوده‌تایه‌Ùƒ به ‌سه‌ركردایه‌تیی Ú˜Ù‡‌نڕاڵ عه‌بدولكه‌ریم قاسم Ùˆ سه‌رهه‌Ù†Ú¯ عه‌بدولسه‌لام محه‌ممه‌د عارف، حكوومه‌تی پاشایه‌تی ده‌ڕووخێ. عه‌بدولكه‌ریم قاسم ده‌بێته‌ سه‌رۆكوه‌زیران Ùˆ سه‌رۆكی گشتیی هێزه‌ Ú†Ù‡‌كداره‌كانی عێراق.

Ù¨ÛŒ فیبریوه‌ر‌ÛŒ ساڵی ١٩٦٣ـ حكوومه‌تی قاسم، به‌ Ù‡Û†ÛŒ كوده‌تایه‌Ùƒ به‌ سه‌ركردایه‌تیی حزبی به‌عس لا ده‌Ú†ÛŽ و، عارف ده‌بێته‌ سه‌رۆككۆماری عێراق.

١٨ی نۆڤێمبه‌ری ساڵی ١٩٦٣ـ عارف Ùˆ گرووپێك له‌ ئه‌فسه‌رانی له‌شكر، ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی به‌عسی لا ده‌ده‌Ù†.
١٧ی ئه‌پریلـی ساڵی ١٩٦٦ـ به‌دوای كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ÛŒ هێلـیكۆپته‌ری عارف Ùˆ كوژرانی له‌ Ú•Û†Ú˜ÛŒ ١٣ی ئه‌پریلدا، برا بچووكه‌كه‌ی، Ú˜Ù‡‌نڕاڵ عه‌بدولڕه‌حمان محه‌ممه‌د عارف ده‌بێته‌ سه‌رۆككۆماری عێراق.

١٧ی جولا‌ÛŒ ساڵی ١٩٦٨ـ به‌ Ù‡Û†ÛŒ كوده‌تایه‌Ùƒ كه‌ له‌ لایه‌Ù† حزبی به‌عسه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ چوو، عارف لا ده‌درێ و، ئه‌حمه‌د حه‌سه‌Ù† به‌كر ده‌بێته‌ سه‌رۆككۆماری عێراق.

١٦ی جولا‌ÛŒ ساڵی ١٩٧٩ـ ئه‌حمه‌د حه‌سه‌Ù† به‌كر، سه‌رۆككۆماری عێراق، به‌ Ù‡Û†ÛŒ كوده‌تایه‌ÙƒÛŒ ناوخۆ له‌ لایه‌Ù† "سه‌ددام حوسێن"Û•ÙˆÛ• لا ده‌بردرێ و، جێگری یه‌كه‌می، واته‌ سه‌ددام حوسێن، ده‌بێته‌ سه‌رۆككۆماری عێراق.

٣١ی جولای تا 3ÛŒ ئاگوستی ساڵی ١٩٨٣ـ نزیكه‌ÛŒ ٨٠٠٠ بارزانی له لایه‌Ù† حكوومه‌تی عێراقه‌وه بێسه‌روشوێن كران.

٢٢ی فێبریوه‌ری ساڵی ١٩٨٨ـ ئۆپه‌راسیۆنی ئه‌نفال له‌ كوردستان له‌ لایه‌Ù† حكوومه‌تی عێراقه‌وه‌ ئه‌نجام درا. له‌Ùˆ ئۆپه‌راسیۆنه‌‌دا (٤٠٠٠) گوند كاوڵ كران Ùˆ (١٨٠٠٠٠) كه‌سیش بێسه‌روشوێن كران.

١٦ی مارسی ساڵی ١٩٨٨ـ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی عێراق به‌ Ú†Ù‡‌ÙƒÛŒ كیمیایی، شاری هه‌ÚµÙ‡‌بجه‌ بۆمباران ده‌كا Ùˆ نزیك به‌ پێنج هه‌زار كه‌س شەهید بوون.

Ù¢ÛŒ ئاگوستی ساڵی ١٩٩٠ـ عێراق هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر كوێت Ùˆ داگیری ده‌كا.

Ù¦ÛŒ ئاگوستی ساڵی ١٩٩٠ـ به‌گوێره‌ÛŒ بڕیاری ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان، Ú¯Ù‡‌مارۆی ئابووری له‌ دژی عێراق به‌ڕێوه‌ ده‌Ú†ÛŽ.

Ù¨ÛŒ ئاگوستی ساڵی ١٩٩٠ـ عێراق ڕاده‌Ú¯Ù‡‌یه‌Ù†ÛŽ كه‌ كوێت به‌Ø´ÛŽÙƒÛ• له‌ خاكی عێراق‌.

١٧ـ ١٦ی جانیوه‌ر‌ÛŒ ساڵی ١٩٩١ـ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ كه‌نداوی فارس به‌ Ù‡Û†ÛŒ هێرشی ئاسمانیی هێزه‌ هاوپه‌یمانه‌ نێونه‌ته‌وه‌یییەکان له‌ژێر ناوی "Ú¯Ù‡‌رده‌لوولی بیابان" له‌ دژی عێراق ده‌ست Ù¾ÛŽ ده‌كا.

٢٧ی فیبریوه‌ر‌ÛŒ ساڵی ١٩٩١ـ كوێت ئازاد ده‌كرێ.

سه‌ره‌تای مارس تا سه‌ره‌تای ئه‌پریلـی ساڵی ١٩٩١ـ ڕاپه‌ڕینی كورده‌كان له‌ لایه‌Ù† ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی عێراقه‌وه‌ به‌ Ù‡Û†ÛŒ بۆردوومان Ùˆ گازی کیمیایییەوە سه‌ركوت ده‌كرێ. له‌ ئاكامدا یه‌Ùƒ میلـیۆن Ùˆ سێ سه‌د هه‌زار كه‌س ئاواره‌ÛŒ ناوه‌وه‌ÛŒ كوردستان Ùˆ دیوی ئێران Ùˆ توركیا ده‌بن.

ساڵی ١٩٩٥ـ ڕاپرسی له‌ خه‌ÚµÙƒÛŒ عێراق بۆ مانه‌وه‌ÛŒ سه‌ددام حوسێن وه‌كوو سه‌رۆككۆمار. له‌ ئاكامی ئه‌Ùˆ ڕاوه‌رگرتنه‌دا، سه‌ددام حوسێن بۆ ماوه‌ÛŒ حه‌وت ساڵی تر ٩٩،٩٦% ده‌Ù†Ú¯ÛŒ هێنا‌. واته‌ له‌ ته‌واوی عێراقدا، ٤٥٠٠ كه‌س ده‌نگیان به‌ سه‌ددام نه‌دا.

Ù¥ÛŒ فێبریوه‌ر‌ÛŒ ساڵی ٢٠٠٣- كۆلین پاوڵ، وه‌زیری كاروباری ده‌ره‌وه‌ÛŒ ئه‌مریكا، له‌ ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ ماوه‌ÛŒ ٩٠ خولەک سه‌باره‌ت به‌ كێشه‌ÛŒ عێراق دوا Ùˆ گوتی: "عێراق خاوه‌Ù†ÛŒ كه‌ره‌سه‌ÛŒ به‌رهه‌مهێنانی Ú†Ù‡‌ÙƒÛŒ کیمیایی Ùˆ میكڕۆبییه‌ØŒ هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندیشی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕێكخراوی ”ئه‌لقاعیده‌”دا هه‌یه‌."

١٧ی مارسی ساڵی ٢٠٠٣- له‌ كاتژمێر Ù¨ÛŒ شه‌Ùˆ به‌ كاتی واشینگتۆن، جۆرج ده‌بلـیۆ بۆش، سه‌رۆکكۆماری ئه‌مریكا، له‌ په‌یامێكی ١٥ خولەکیدا گوتی: سه‌ددام حوسێن Ùˆ كوڕه‌كانی، ده‌بێ له‌ ماوه‌ÛŒ ٤٨ کاتژمێردا عێراق به‌جێ بێڵن، ده‌نا به‌ره‌وڕووی هێرشی سه‌بازی ده‌بنه‌وه‌.

٢٠ی مارسی ساڵی ٢٠٠٣- Ú•Û†Ú˜ÛŒ پێنجشه‌ممه‌ØŒ كاتژمێر (سێ Ùˆ سی Ùˆ پێنج ده‌قیقه‌ÛŒ به‌یانی) به ‌لێدانی Ú†Ù‡‌ند مووشه‌ÙƒÛŽÙƒÛŒ كرووز له‌ به‌غدا Ùˆ هێرشی فڕۆكه‌ شه‌ڕكه‌ره‌كانی ئه‌مریكی بۆ سه‌ر ئه‌Ù… شاره‌ØŒ جه‌Ù†Ú¯ ده‌ستی Ù¾ÛŽ كرد.

Ù©ÛŒ ئه‌پریلی ساڵی ٢٠٠٣- هێزه هاوپه‌یمانه‌كان ده‌چنه ناو شاری به‌غدا. هه‌ر له‌Ùˆ Ú•Û†Ú˜Ù‡‌دا، ڕووخانی Ú•Ú˜ÛŽÙ…ÛŒ سه‌ددام حوسێن Ùˆ "ئازادیی عێراق" ڕاگه‌یه‌ندرا.

لە ساڵی ٢٠٠٣دا، ئەمریکا شەڕی بە دژی سەددام بردەوە، بەڵام تا ئێستا ئاشتی نەهاتۆتە دی!؟

 
 
« دۆسیەی تایبەت بە پرسی کورد Ùˆ یاسای نێودەوڵەتی
« ڕێككه‌وتن Ùˆ ئاگربه‌ست له ‌سووریا
« دڕدۆنگی Ùˆ دوودڵیی ئه‌مریكییه‌كان له جه‌نگی‌ سووریا
« ئازادكردنی مووسڵ Ùˆ هاوكێشه‌ی هاوسه‌نگیی هێزی ئه‌كته‌ره‌كان
« ئەمریکا بە "ترامپ"Û•ÙˆÛ•ØŒ دەبێ Ú†ÛŒ بۆ جیهان Ù¾ÛŽ بێت؟
« هه‌ڕه‌شه‌ Ùˆ مه‌ترسییه‌كانی به‌سه‌ربازی Ùˆ به‌‌یاساییكردنی حه‌شدی شه‌عبی
« پێکەوەژیان Ùˆ پێکەوەهەڵکردن

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون