PÊNÛS
 
چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانه‌كانی هه‌رێمی كوردستان له‌ قۆناغی پۆست دیموكراسیدا 
     2017-04-05
عەدنان مەجید محەمەد

چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانه‌كانی هه‌رێمی كوردستان له‌ قۆناغی پۆست دیموكراسیدا

 

عەدنان مەجید محەمەد/ ماستەر لە زانستە سیاسییەکان، پسپۆر لە سیستەمى سیاسی و پەروەردەى مەدەنى

سه‌ره‌تا:

هه‌روه‌Ùƒ ئاشكرایه‌ هه‌رێمی كوردستان له‌ ئێستادا به‌ Ú†Ù‡‌ندین قه‌یراندا تێ ده‌په‌رێت؛ بێ گومان قه‌یرانه‌كانیش زۆرن: سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی، یاسایی، په‌روه‌رده‌یی Ùˆ هتد. هه‌روه‌ها هه‌میشه‌ پرسیاری Ú¯Ù‡‌وره‌ له‌سه‌ر به‌هاكانی دیموكراسی هه‌یه‌ØŒ وه‌Ùƒ: ئازادی، سه‌روه‌ریی یاسا، شه‌فافییه‌ت Ùˆ پرسی مافه‌كانی مرۆڤ. بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌Ù… قه‌یرانانه‌یش هه‌میشه‌ ئه‌رگیۆمێنت Ùˆ پرۆژه‌ÛŒ جیاواز پێشكه‌Ø´ كراون. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ÛŒ هه‌موو ئه‌Ùˆ لایه‌نانه‌ÛŒ كه‌وا پرۆژه‌ Ùˆ پێشنیاری چاره‌سه‌كردنیان پێشكه‌Ø´ كردووه‌ØŒ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ تانه‌ Ùˆ ته‌شه‌ری تێدایه‌ بۆ سه‌ر لایه‌نێك، یان Ú†Ù‡‌ند لایه‌Ù†ÛŽÙƒÛŒ دیاریكراو؛ به‌بێ ئه‌وه‌ÛŒ خودی ئه‌Ùˆ لایه‌نه‌ÛŒ پرۆژه‌ÛŒ هه‌بووه‌ Ùˆ پێشكه‌Ø´ÛŒ كردووه‌ØŒ دركی به‌وه‌ كردبێت كه‌ خۆیشی به‌شێكه‌ له‌ قه‌یرانه‌كان، نه‌Ùƒ له‌وانی دیكه‌ جیاوازتر بێت. چونكه‌ نابێت بیرمان بچێت قه‌یرانه‌كان په‌یوه‌ندییان ته‌نیا به‌ لایه‌نێك، یان Ú†Ù‡‌ند لایه‌Ù†ÛŽÙƒÛŒ دیاریكراوه‌وه‌ نییه‌ØŒ به‌ڵكوو په‌یوه‌ندییان به‌ بونیاد Ùˆ كه‌لتووری سیاسی Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ په‌روه‌رده‌یییه‌وه‌ هه‌یه‌. ئه‌Ú¯Ù‡‌ر به‌وردی Ùˆ به‌دیقه‌ته‌وه‌ خۆێندنه‌وه‌ بۆ واقعی هه‌رێمی كوردستان بكه‌ین، ئه‌وا‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ كه‌س ئه‌ڵته‌رناتیڤی ئه‌ÙˆÛŒ تر نییه‌ØŒ چونكه‌ هه‌مووان له‌Ù… كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یه‌وه‌ له‌دایك بوون و، كێشه‌كانیش جه‌وهه‌رین نه‌Ùƒ ڕووكه‌Ø´ÛŒ بن و، به‌ گۆڕینی ده‌موچاوه‌كان Ùˆ به‌سانایی چاره‌سه‌ر بكرێن. كه‌واته‌ پێویسته‌ سه‌ره‌تا بزانین واقع چییه‌ Ùˆ باشترین چاره‌سه‌ر بۆ ئه‌Ù… واقعه‌ چییه‌ØŸ له‌Ù… ڕوانگه‌یه‌وه‌ پێویسته‌ بزانین Ú†Ù‡‌مكی "پۆست دیموكراسی" چییه‌ØŸ ئایا هه‌رێمی كوردستان له‌ كوێی قۆناغی پۆست دیموكراسیدایه‌ØŸ  

پۆست دیموكراسی:

پۆست دیموكراسی وه‌Ùƒ Ú•Ù‡‌خنه‌یه‌Ùƒ‌ بۆ دیموكراسی؛ ئه‌Ù… Ú†Ù‡‌مكه‌ له ‌لایه‌Ù† پرۆفیسۆر "ÙƒÛ†ÚµÙ† كراوچ"Ù‡‌وه‌ له‌ كتێبی پۆست دیموكراسی (Post Democracy)دا له‌ ساڵی 2000 ئاماژه‌ÛŒ بۆ كراوه‌. پوخته‌ÛŒ بیرۆكه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ Ù¾ÛŽÛŒ وایه‌ زۆر له‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی پێشكه‌وتوو له‌ ڕووی دیموكراسییه‌وه‌ØŒ كه‌ به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ ڕووی ئابووری Ùˆ ته‌كنه‌لۆژییشه‌وه‌ پێشكه‌وتوون، له‌ حاڵه‌تی پۆست دیموكراسیدان نه‌Ùƒ دیموكراسی. ئه‌مه‌یش له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت كه‌ هه‌ڵبژاردن Ùˆ چۆنێتیی ده‌ستنیشانكردنی كاندیده‌كان كێشه‌یه‌ÙƒÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ تێدایه‌. باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ ده‌بینرێت ئه‌Ùˆ لایه‌Ù† Ùˆ كاندیدانه‌ÛŒ كه‌وا له‌ كاتی بانگه‌شه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردنه‌كان فۆكه‌سی سه‌ره‌ÙƒÛŒ له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ÛŒ باج ده‌كه‌ن، زۆربه‌ÛŒ جار له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان زۆرینه‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كان به‌ده‌ست ده‌هێنن Ùˆ ده‌بنه‌ براوه‌ÛŒ یه‌كه‌Ù…Ø› چونكه‌‌ ده‌ره‌نجام، ئه‌Ù… سیاسه‌ته‌ÛŒ كه‌مكردنه‌وه‌ÛŒ باجه‌ به‌ قازانجی كۆمپانیا Ú¯Ù‡‌وره‌ Ùˆ زه‌به‌لاحه‌كانه‌. ئه‌مه‌یش ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌وا له‌ خاوه‌Ù† كۆمپانیاكان بكات گوشار بخه‌نه‌ سه‌ر كرێكار Ùˆ فه‌رمانبه‌رانی خۆیان تا ده‌Ù†Ú¯ به‌ لایه‌نێك، یان كاندیدێكی دیاریكراو بده‌Ù†.

ئه‌مه‌یش وا ده‌كات كه‌ نه‌توانن ئازادانه‌ ده‌Ù†Ú¯ بده‌Ù† و، به‌های ئازادی له‌ ده‌نگدان ده‌كه‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌Ø› دواجاریش سیسته‌Ù…ÛŒ دیموكراسی له‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یانه‌دا تووشی كێشه‌ Ùˆ گرفتی سه‌ره‌ÙƒÛŒ ده‌بێته‌وه‌. زۆرێك له‌ سێكیولاریسته‌كانی بواری زانسته‌ سیاسییه‌كان به‌رمه‌بنای ئه‌Ùˆ بیرۆكه‌یه‌ÛŒ كراوچ نموونه‌ بۆ سه‌ركه‌وتنه‌كانی "دۆناڵد ترامپ"ÛŒ سه‌رۆكی ئه‌مریكا ده‌هێننه‌وه‌ كه‌ ملیاردێره‌ Ùˆ خاوه‌Ù†ÛŒ Ú†Ù‡‌ندین كۆمپانیا Ùˆ ڕێكخراوی Ú¯Ù‡‌وره‌یه‌ له‌ ئه‌مریكا؛ كه‌ له ‌ماوه‌ÛŒ بانگه‌شه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردندا ته‌نیا له‌سه‌ر گیرفانی خۆی 54 ملیۆن دۆلاری سه‌رف كردووه‌. هۆكاری به‌Ø´ÛŽÙƒ له ‌سه‌ركه‌وتنه‌كانی، ده‌كرێت هه‌بوونی ئه‌Ùˆ هه‌موو موڵك Ùˆ ماڵ Ùˆ سامانه‌ زۆره‌ بێت كه ‌هه‌یه‌تی؛ هه‌روه‌Ùƒ Ù¾ÛŽØ´ هه‌ڵبژاردن، كاتێك لێیان پرسی بۆچی ده‌ته‌وێت ببی به‌ سه‌رۆك؟ له‌ وه‌ڵامدا گوتی: "له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌مه‌ندم." به‌ هه‌ر حاڵ بیرمان نه‌چێت كراوچ سیسته‌Ù…ÛŒ دیموكراسی Ú•Ù‡‌ت ناكاته‌وه‌ به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی، به‌ڵكوو Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه ‌نابێت به‌هاكانی ئازادی Ùˆ ڕاده‌ربرین له‌ ده‌نگدان كێشه‌ÛŒ بۆ دروست بكرێت.

هه‌رێمی كوردستان له‌ قۆناغی پۆست دیموكراسیدا:

سه‌باره‌ت به‌ هه‌رێمی كوردستانیش، هه‌ر له‌ ساڵی 1991Ù‡‌وه‌ بانگه‌شه‌ÛŒ دیموكراسی Ùˆ به‌دیموكراتیكردنی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ كراوه‌ØŒ به‌ڵام ئه‌وه‌ÛŒ له‌ واقعدا بینراوه، پاش تێپه‌ڕبوونی 25 ساڵ به‌سه‌ر حوكمڕانیی كوردی، ‌به‌ها دیموكراسییه‌كان له‌ قه‌یرانێكی Ú¯Ù‡‌وره‌دان Ùˆ پرۆسه‌ÛŒ بەدیموکراتیکردنی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ شكستی هێناوه‌Ø› چونكه‌ هه‌میشه‌ ئه‌Ù… شته‌ دووباره‌ ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ دیموكراسی Ù¾ÛŽØ´ ئه‌وه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردن Ùˆ ده‌نگدان Ùˆ گۆڕانكاریكردن بێت له‌ ده‌سه‌ڵات Ùˆ ئۆپۆزسیۆن، كه‌لتووره‌. هه‌روه‌Ùƒ ده‌زانین پرۆسه‌ÛŒ هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌رێمی كوردستان هه‌میشه‌ جێگه‌ÛŒ مشتومڕ Ùˆ كێشه‌ÛŒ نێوان لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان بووه‌. هه‌میشه‌ ئه‌Ùˆ لایه‌نه‌ÛŒ سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست هێناوه‌ØŒ Ù¾ÛŽÛŒ وایه‌ سه‌ركه‌وتوو بووه‌ و، ئه‌Ùˆ لایه‌نه‌ÛŒ كه‌وا Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی به‌گوێره‌ÛŒ پێویست نه‌بووه‌ØŒ هه‌میشه‌ Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان گرتووه‌ Ùˆ به ‌ناشه‌فاف Ùˆ Ù¾Ú• له‌ ساخته‌ Ùˆ Ú¯Ù‡‌نده‌ÚµÛŒ وه‌سفی كردووه‌. زۆرێك له‌ تۆێژه‌ر Ùˆ Ù„ÛŽÙƒÛ†ÚµÙ‡‌ره‌كان قسه‌یان له‌سه‌ر ئه‌مه‌ كردووه‌ØŒ به‌ڵام من نامه‌وێت هه‌مان ئه‌Ùˆ قسانه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌ØŒ به‌ڵكوو ده‌مه‌ÙˆÛŽ قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌Ùˆ میكانیزمه‌ بكه‌Ù… كه‌ ڕاسته‌وخۆ په‌یوه‌ندیی به‌ پۆست دیموكراسییه‌كه‌ÛŒ ÙƒÛ†ÚµÙ† كراوچ-Ù‡‌وه‌ هه‌یه‌. ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ له‌ ڕووی هزری Ùˆ چۆنێتیی ده‌ستنیشانكردن Ùˆ هه‌ڵبژاردنی كاندیده‌كان له‌ لایه‌Ù† ده‌نگده‌رانه‌وه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان، پێمان ده‌ڵێت ئه‌Ú¯Ù‡‌ر پۆست دیموكراسییه‌كه‌ÛŒ ÙƒÛ†ÚµÙ† كراوچ ته‌نیا له‌ ڕووی ئابوورییه‌وه‌ بێت، ئه‌وا پۆست دیموكراسییه‌كه‌ÛŒ ئێمه‌ له‌ هه‌موو ڕووه‌كانه‌وه‌یه‌Ø› چونكه‌ شتێك نییه‌ به ‌ناوی بنیاتنانی "هاووڵاتیی چاك" و، له‌ بنه‌Ú•Ù‡‌تدا به‌های هاووڵاتیبوون له‌Ù… وڵاته‌دا‌ شكستی هێناوه‌.

بۆ نموونه‌ هه‌ر له‌سه‌ر میكانیزمی ده‌نگدان Ùˆ هه‌ڵبژاردن، هه‌موو حزبه‌ سیاسییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان، به‌بێ جیاوازی، په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر كاندیدكردنی كه‌سانێك كه‌ له‌ پله ‌Ùˆ پایه‌یه‌ÙƒÛŒ كۆمه‌ڵایه‌تیدان Ùˆ له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا خاوه‌Ù† Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ن، به‌بێ Ú•Ù‡‌چاوكردنی شاره‌زایی Ùˆ پسپۆری Ùˆ "سیڤی"ÛŒ كه‌سه‌كان، یان كاندیده‌كان؛ بۆ نموونه‌ په‌نابردنه‌به‌ر سه‌رۆكهۆزه‌كان، یان كاندیدكردنی كه‌سایه‌تییه‌ ئایینی Ùˆ بانگخوازه‌كان. زۆر جار كاندیدكردنی كه‌سانێك كه‌ ته‌نیا به‌ Ù‡Û†ÛŒ زۆر ده‌ركه‌وتنیان له ‌شاشه‌ÛŒ تیڤییه‌كانه‌وه‌ به ‌Ú†Ù‡‌ند قسه‌یه‌ÙƒÛŒ بریقه‌ردار Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ كۆمه‌ڵایه‌تییان بۆ خۆیان په‌یدا كردووه‌. ئه‌مانه‌یش زۆرینه‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كان به‌ده‌ست ده‌هێنن، به‌ڵام پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌: ئایا هۆشیاریی پێویست ده‌رباره‌ÛŒ هه‌ڵبژرادن Ùˆ ده‌نگدان له‌ كوردستاندا بوونی هه‌یه‌ØŸ بێ گومان نه‌خێر. كه‌واته‌ ئه‌Ùˆ پۆست دیموكراسییه‌ÛŒ له‌ هه‌رێمی كوردستاندا هه‌یه،‌ جیاوازه‌ له‌ پۆست دیموكراسییه‌كه‌ÛŒ كراوچ. ئێستا هاوكێشه‌كه‌ به‌Ù… شێوه‌یه‌ÛŒ Ù„ÛŽ هاتووه‌: ئێمه‌ Ù¾ÛŽØ´ ئه‌وه‌ÛŒ بگه‌ین به‌ قۆناغی به‌دیموكراسیكردنی دامه‌زراوه‌كانی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ØŒ Ú¯Ù‡‌یشتووینه‌ته‌ حاڵه‌تی پۆست دیموكراسی؛ ئه‌مه‌یش پاشه‌كشه‌یه‌ له‌ پرۆسه‌ÛŒ بەدیموکراتیکردن.

هه‌موو قه‌یرانه‌كان له‌ ئێستادا به‌ره‌نجامی ئه‌Ù… Ú¯Ù‡‌یشتنه‌یه‌ به‌ قۆناغی پۆست دیموكراسی. چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانه‌كان، ده‌بێت به‌ شێوازێك بێت كه‌ له‌ قۆناغی پۆست دیموكراسی ڕزگارمان بكات. مه‌به‌ستم چاره‌سه‌ری كێشه‌ جه‌وهه‌رییه‌كانه،‌ كه‌ ده‌بێت له‌ تاكه‌وه‌ ده‌ست Ù¾ÛŽ بكات. ئه‌مه‌ نه‌Ùƒ ته‌نیا به‌ Ú†Ù‡‌ند هه‌نگاوێك كۆتایی دێت، وه‌Ùƒ كاراكردنه‌وه‌ÛŒ په‌رله‌مان Ùˆ چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانی دارایی Ùˆ Ú†Ù‡‌ند پرۆژه‌یه‌ÙƒÛŒ چاكسازی، به‌ڵكوو پلان Ùˆ ستراتیژی Ùˆ دونیابینیی جیاواز Ùˆ پرۆفیشناڵانه‌ÛŒ ده‌وێت. چونكه‌ به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی، ده‌توانین بڵیێن ڕاگرتنی كاره‌كانی په‌رله‌مان Ùˆ Ú¯Ù‡‌نده‌ÚµÛŒ له‌ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی Ùˆ ئابووری له‌ هه‌رێمی كوردستان، به‌ره‌نجامی نه‌Ú¯Ù‡‌یشتنمانه‌ به‌ دیموكراسی Ùˆ ده‌ربازبوونه‌ بۆ حاڵه‌تی پۆست دیموكراسی، به‌بێ پراكتیزه‌كردنی دیموكراسی Ùˆ به‌رجه‌سته‌كردنی. له‌ كۆتاییدا ئه‌وه‌ÛŒ له‌ كوردستاندا ده‌گوزه‌رێت له ‌ماوه‌ÛŒ بیست Ùˆ پێنج ساڵی ڕابردوودا، بریتییه‌ له‌ كه‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ ناڵه‌بار Ùˆ شاز؛ ئیتر ناوی Ù„ÛŽ بنرێت "پۆست دیموكراسی"ØŒ یان شتێكی تر، گرنگ نییه‌.

كۆبه‌ند:

  1. هۆشیاریی سیاسی Ùˆ یاسایی لای تاكی كوردی، له‌ ئاستێكی زۆر لاوازدایه‌‌.
  2.  Ø­Ø²Ø¨Ù‡‌ سیاسییه‌كان به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ یه‌كسان، سوود له ‌كه‌سانێك وه‌رده‌گرن كه‌ خاوه‌Ù† Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌ÙƒÛŒ كۆمه‌ڵایه‌تین، یان پیاوانی ئایینی Ùˆ بانگخوازن، یان كه‌سانێكی ڕاگه‌یاندكارن.
  3. به‌ربنه‌مای خاڵی دووه‌Ù…ØŒ ئه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ كه‌سانی ناپسپۆر له‌ بواری زانستی سیاسی، ده‌توانن زۆرینه‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯Ù‡‌كانی هه‌ڵبژاردن بۆ حزبێكی دیاریكراو ببه‌نه‌وه‌Ø› ئه‌مه‌یش له‌ دواجاردا كاریگه‌ریی له‌سه‌ر توانای كاری په‌رله‌مانی Ùˆ ÙƒÛ†ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی به‌گشتی ده‌بێت.
  4. هۆشیاریی سیاسیی تاك له‌ هه‌رێمی كوردستان ده‌رباره‌ÛŒ ماف Ùˆ ئه‌ركه‌كانی خۆی له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا به‌ شێوه‌ÛŒ پێویست نییه‌Ø› ئه‌مه‌یش كاریگه‌ریی نیگه‌تیڤی‌ له‌سه‌ر توانای جێبه‌جێكردن له‌ كاری په‌رله‌مانی Ùˆ ÙƒÛ†ÛŒ سیسته‌Ù…ÛŒ سیاسی به‌گشتی هه‌یه.
  5. هه‌رێمی كوردستان به‌بێ ئه‌وه‌ÛŒ پراكتیزه‌ÛŒ دیموكراسی بكات Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ Ùˆ دامه‌زراوه‌كانی به‌دیموكراسی بكات، بۆ حاڵه‌تی پۆست دیموكراسی هه‌نگاوی ناوه‌.

پێشنیار Ùˆ چاره‌سه‌ر:

  1.  Ù¾Ù‡‌روه‌رده‌كردنی تاك به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ باش له‌سه‌ر بنه‌مای نیشتمانی Ùˆ مه‌ده‌نی، كه‌ تاكێكی هۆشیار Ùˆ كارا بنیات بنرێت كه ‌توانای ناسینی ماف Ùˆ ئه‌ركه‌كانی خۆی هه‌بێت له‌ پێناو پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی Ùˆ ناسنامه‌ÛŒ نه‌ته‌وه‌یی. بۆ ئه‌مه‌یش، ده‌بێت هه‌نگاوی جددی، هەروەها چاكسازی له‌ سیسته‌Ù…ÛŒ په‌روه‌رده‌ییدا‌ ده‌ست Ù¾ÛŽ بکرێت.
  2.  Ù¾ÛŽÙˆÛŒØ³ØªÙ‡‌ حزبه‌ سیاسییه‌كان خه‌ڵكانی پسپۆر Ùˆ شاره‌زا بهێننه‌ پێشه‌وه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای توانا Ùˆ سی Ú¤ÛŒ بێت، كه‌ خزمه‌ت به‌ به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی بكات، نه‌Ùƒ ته‌نیا بیر له‌ كۆكردنه‌وه‌ÛŒ ده‌Ù†Ú¯ Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی ته‌سكی حزبی بكرێته‌وه‌.
  3. پێویسته‌ كه‌سانی پسپۆر Ùˆ شاره‌زا له‌ بواری زانستی سیاسی، زیاتر ده‌رفه‌تیان بۆ بڕه‌خسێنرێت؛ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ بتوانن به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ ئه‌كادیمی Ùˆ به‌ شاره‌زایییه‌ÙƒÛŒ زیاتره‌وه‌ خزمه‌ت به‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ بكه‌Ù†.
  4.  Ú†Ø§Ø±Ù‡‌سه‌ركردنی هه‌موو ئه‌Ùˆ قه‌یرانانه‌ به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ جه‌وهه‌ری Ùˆ بنه‌Ú•Ù‡‌تی؛ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ÛŒ پێویسته‌ هه‌نگاوی هه‌نووكه‌یی Ùˆ به‌په‌له‌ بۆ ئه‌مه‌ بهاوێژرێ، هه‌روه‌Ùƒ "مه‌كیاڤیللی" له‌ كتێبی "میر"دا ده‌ڵێت: فه‌رمانڕه‌وا، ده‌بێت پلان Ùˆ ستراتیژیی هه‌نووكه‌یی Ùˆ درێژخایه‌Ù†ÛŒ  بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌Ùˆ كێشه‌ Ùˆ ئاسته‌نگانه‌ÛŒ دێنه‌ Ù¾ÛŽØ´ØŒ هه‌بێت...
  5.  ÙƒØ§Ø±Ø§ÙƒØ±Ø¯Ù†Ù‡‌وه‌ÛŒ په‌رله‌مان Ùˆ گونجان Ùˆ سازانی نێوان لایه‌نه‌كان له‌Ù… قۆناغه‌دا، هه‌نگاوێكی گرنگ Ùˆ پێویسته‌.
  6.  Ø²ÛŒØ§Ø¯ÙƒØ±Ø¯Ù†ÛŒ "جورعه"‌ÛŒ دیموكراسی Ùˆ دادپه‌روه‌ری له‌ دابه‌شكردنی داهات Ùˆ سامانی گشتیی هه‌رێمی كوردستاندا، ده‌كرێت هه‌نگاوێكی باش له‌ قه‌یرانه‌كان ده‌ربازمان بكه‌Ù†.

 
 
« Ú•Û†ÚµÙ‰ حزبە سیاسییەکان Ù„Û• پێکهێنانى کەلتووری سیاسی Ù„Û• هەرێمى کوردستاندا
« Ú•Û†ÚµÙ‰ قوتابخانە Ù„Û• پێگەیاندنى سیاسیدا 
« پەروەردەى مەدەنی، ÙˆÛ•Ú© ئامرازێکى سەرەکیى سەقامگیریى سیاسی Ùˆ بنیاتنانەوەى ئاشتى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« پەیمانى کۆمەڵایەتى، ÙˆÛ•Ú© ڕێگەچارەى قەیرانەکان Ù„Û• هەرێمى کوردستان Ù„Û• قۆناغى Ù¾ÛŽØ´ دەوڵەت
« بنەما فەلسەفییەکانى مافەکانى مرۆڤ Ùˆ خۆیندنەوەیەک بۆ پرۆگرامەکانى مافەکانى مرۆڤ Ù„Û• ناوەندەکانى خۆێندن Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« Ú•Û†ÚµÙ‰ ڕێکخراوە ناحکوومییەکان Ù„Û• بنیاتنانى Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ مەدەنى Ù„Û• هەرێمى کوردستان
« سه‌د Ú•Û†Ú˜ له‌ چاكسازى

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون