PÊNÛS
 
چەند سەرنجێك دەربارەی دوا کۆبوونەوەی هاوپەیمانێتیی دژی داعش Ù„Û• واشنتۆن 
     2017-03-31
د. بڕیار شێرکۆ بابان

چەند سەرنجێك دەربارەی دوا کۆبوونەوەی هاوپەیمانێتیی دژی داعش لە واشنتۆن

 

دکتۆر بڕیار شێرکۆ بابان، پرۆفيسۆری یاریدەدەر، زانکۆی سەڵاحەددین- هەولێر

دەستپێك

ڕاگەیاندنی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام، ناسراو بە (داعش)، لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٤ەوە، چەندین كاردانەوەی نێودەوڵەتیی لێ کەوتەوە. کاردانەوەی دەوڵەتەکان هەندێكیان تاكلایەنە بۆ مەبەستێکی سنووردار بوون و، هەندێكی تریان بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکی دیاریکراو بوون، هەندێکی تریش چاودێریی دۆخەکەیان دەکرد. لەگەڵ تێگەیشتنی هزر و کردەوەی داعش، کاردانەوە نێودەوڵەتییەکانیش ئاستی توندتریان وەرگرت. لەسەرەتای دروستبوونی ئەو قەوارە تيرۆریستییە، وا هەست دەکرا کە هەڕەشەکانی داعش "لۆکاڵ" و سنووردارن.

بەڵام چەند مانگێکی نەبرد، مەترسی Ùˆ وەحشییەتی ئەم هێزە بۆ جیهان دەرکەوت؛ بەتایبەتی کاتێك هێرشی دژی هەرێمی کوردستانی دەست Ù¾ÛŽ کرد و، ده‌ستی بە جينۆسایدکردنی کوردانی ئێزیدی كرد. کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان بەرە بەرە، گۆڕان بۆ بەرپەرچدانەوەی سەربازی؛ تاوەکوو سەرۆكی پێشووی ئەمریکا (باراك ئۆباما)ØŒ بڕیاری پاراستنی هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستانی لەسەرەتای مانگی (Ù¨)ÛŒ ٢٠١٤ دەرکرد و، ئەمریکا بە هێزی ئاسمانی، دژی داعش وەستایەوە. مەترسیی داعش لەسەر Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی، بوو بە ڕاستییەك و، Ù„Û• مانگی (Ù†Û†)ÛŒ هەمان ساڵدا، دەوڵەتان بيریان کردەوە بە Ø´ÛŽÙˆÛ•ÛŒ هاوپەیمانێتی، بۆ تێکشکاندنی سەربازی Ùˆ ڕيشەکێشکردنی داعش هه‌نگاو بنێن. Ù„Û• لایەك چەندین هاوپەیمانێتی بە سەرکردایەتیی ئەمریکا دروست بوون و، Ù„Û• لایەکی تریشەوە بە سەرکردایەتیی ڕووسیا، وڵاتانی مووسڵمانیش هاوپەیمانێتییەکی دیكه‌یان دروست کرد. هەندێك دەوڵەتیش بە شێوەیەکی تاكلایەنە، بە شێوازی خۆیان، جه‌Ù†Ú¯ÛŒ دژی "داعش"یان بەرپا کرد.

ئەوەی لێرەدا زیاتر دەمەوێت تیشکی بخەمە سەر، ئەو هاوپەیمانێتییه‌یه‌ Ú©Û• بە Global Coalition ناسراوە؛ Ù„Û• مانگی (Ù©)ÛŒ ٢٠١٤دا ئەمریکا Ùˆ وڵاتانی ڕۆژاوا ڕابەرایەتیی دەکەن. ئەم هاوپەیمانێتییە Ù„Û• (٦٨) دەوڵەت Ù¾ÛŽÚ© هاتووە و، بەرفراوانترین بەرەی دژی داعشە. سەبارەت بە نزیکیی هەرێمی کوردستان Ù„Û•Ùˆ هاوپەیمانێتییانەی لەسەرەوە باسمان کرد، دەبينین Ú©Û• هەرێمی کوردستان بەشێكە Ù„Û• Global Coalition. Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ ئەم نووسینەوە Ù‡Û•ÙˆÚµ دەدەین ئەوە بسەلمێنین Ú©Û• Ú†Û†Ù† قەوارەیەکی نادەوڵەتیی ÙˆÛ•Ùƒ هەرێمی کوردستان، بووە بە بەشێك Ù„Û• هاوپەیمانێتییەکی نێوان دەوڵەتان.  

هاوپەیمانێتیی "گڵۆباڵ"، نەك هاوپەیمانێتیی نێودەوڵەتی

پێویستە هەر لەسەرەتاوە، چەمكێك هەیە ڕاستی بکەینەوە. ميدیاکارانی جیهانی عەرەبی Ù„Û• کاتی ناوهێنانی ئەو هاوپەیمانێتییەی Ú©Û• ئەمریکا Ùˆ فەڕەنسا Ùˆ چەند وڵاتێکی ڕۆژاوا سەرکردایەتیی دەکەن، دەڵێن: هاوپەیمانێتیی نێودەوڵەتی (التحالف الدولي) دژی داعش. میدیاکاران Ùˆ نووسەرانی کوردستانیش، هەمان قسە دووبارە دەکەنەوە. ڕاستییه‌كه‌ی، شێواندنێك هەیە Ù„Û• بەکارهێنانی چەمکەکان وەکوو خۆی. باوەڕ ناکەم ئەم شێواندنە نیازخراپیی Ù„Û• پشت بێت، بەڵام تەنیا دەیگەڕێنمەوە بۆ کورتبينیی میدیاکارانی کوردستان. بە واتایەکی دیكه‌ØŒ ڕاگەیاندنی کوردی، زۆر جار تەنیا ڕواڵەتی هەواڵەکان دەبينین Ùˆ ناچنە ناو قووڵایییه‌وه‌Ø› یان تەنیا Ú•Û†ÚµÛŒ وەرگێڕ دەبينن Ù„Û• زمانی عەرەبییەوە بۆ زمانی کوردی.

ڕاستییەکەی ئەوەیە، لە مانگی (ئەیلوول/سێپتەمبەر)ی ساڵی ٢٠١٤، ئەو هاوپەیمانێتییەی ڕاگەیەندرا، ناوی لێ نرابوو هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵ، یان سەرانسەری Global) Coalition)، نەك هاوپەیمانێتیی نێودەوڵەتی (International Coalition). جیاوازیی نێوان گڵۆباڵ و نێودەوڵەتی، گرنگە و کاریگەرە بۆ هەرێمی کوردستان. لە درێژەی ئەم بابەتەدا، هەوڵ دەدەین زیاتر جیاوازیی نێوان ئەم دەستەواژەیە ڕوون بکەینەوە؛ بە جۆرێك، تێ دەگەین کە چۆن و بۆچی پێگەیەکی ئەوها بەهێز لەم جەنگەی دژی داعشدا بە هەرێمی کوردستان دراوە.

سەرەتای دروستبوونی ئەم هاوپەیمانێتییە دژی داعش، دەگەڕێتەوە بۆ پێشنیارێکی فەڕەنسی Ùˆ عێراقی Ù„Û• ساڵی ٢٠١٤. ئەم پێشنیارە بە ئامادەبوونی سەرۆك "فڕەنسوا ئۆلەند" Ùˆ سەرۆك "فوئاد مەعسووم" Ù„Û• پاریس، Ù„Û•Ú¯Û•Úµ چەندین سەرکردەی وڵاتانی تری زلهێز، Ù„Û• Ú•Û†Ú˜ÛŒ ١٥/Ù©/٢٠١٤ تاووتوێ کرا. بۆ بيرخستنەوەی خوێنەر، فرەنسوا ئۆلەند، سەرۆكی فەڕەنسی، Ù„Û• کۆنفڕانسی پاریس Ù„Û• ١٢/Ù©/٢٠١٤ سەردانی عێراقی کرد و، "سەردانی دەوڵەتی"ÛŒ بۆ پایتەختی هەرێمی کوردستان کرد. Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئەو زانیاری Ùˆ ئەو کۆبوونەوە دووقۆڵییانەی Ù„Û•Ú¯Û•Úµ سەرکردە باڵاکانی هەرێمی کوردستان Ùˆ ناوچەکە Ùˆ جیهان ئەنجامی دابوون، سەرۆکی فەڕەنسا قەناعەتێكی Ù„Û• لا دروست ببوو، بە شێوەیەك Ú©Û• لەناوبردنی داعش بە دەوڵەتێکی عێراقی لاواز ناکرێت و، بە تەنیا بە دەوڵەتانی خاوەن سەروەری ناکرێت.

دوای تەنیا (Ù£) Ú•Û†Ú˜ لەسەردانەکەی سەرۆك ئۆلەند، Ù„Û• وتاری کردنەوەی یەکەم کۆنفڕانسی هاوپەیمانێتیی دژی داعش، جەختی Ù„Û•ÙˆÛ• کردەوە Ú©Û• داعش هەڕەشەیەکی گڵۆباڵە؛ بۆیە پێویستیی بە وه‌ڵامێکی گڵۆباڵە. ئەم ڕاگەیاندنەی سەرۆك ئۆلەند Ù„Û• Ù¾ÛŽØ´ نوێنەری زیاتر Ù„Û• (٢٥) وڵاتدا، بوو بە Ù‡Û•ÙˆÛŽÙ†ÛŒ دروستبوونی ئەم هاوپەیمانێتییە گڵۆباڵە. هەر Ù„Û•Ùˆ کاتەوە، ئەم هاوپەیمانێتییە بەرفراوان بوو و، سیفەتی فەرمیی وەرگرتووە. Ù„Û• هەمان کاتدا، ماڵپەڕێکی فەرمی Ú†ÛŽ کراوە، Ú©Û• کاروباری ڕۆژانە Ùˆ چالاکییەکانی ئەم هاوپەیمانێتییە بۆ جیهان، بە هەر سێ زمانی ئینگليزی، عەرەبی Ùˆ فەڕەنسی[1] دەگوازێتەوە.

بۆچی پێویستە بگوترێت هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵ؟

هەڵبژاردنی زاراوەی گڵۆباڵ Ù„Û• جیاتی نێودەوڵەتی، حيکمەتێكی تێدایە. دەتوانین ئەم حیکمەتە Ù„Û• هزر Ùˆ هەڵسوكەتەکانی سەرۆك ئۆلەند بۆ هەولێری پایتەخت و، سەرۆکی نوێی ئەمریکی، دۆناڵد ترامپ، بيخوێنینەوە. لەسەردانی یەکەمیدا سەرۆك ئۆلەند گەیشتە ئه‌Ùˆ قه‌ناعه‌ته‌ی، Ú©Û• جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعش بەبێ هێزی پێشمەرگە، مەحاڵە. بۆیە زۆر زیرەکانە زاراوەکانیان هەڵبژاردووە.

Ù„Û• مامەڵە نێودەوڵەتییەکاندا، پێویستە سیاسی Ùˆ میدیاکارانی هەرێمی کوردستان زۆر هەستیارانە زاراوە Ùˆ دەستەواژەکان شرۆڤە Ùˆ بەکاریان بهێنن. فەڕەنسا کاتێك Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ فڕۆکە جەنگییەکانییەوە، دەستی بە مانۆڕە سەربازییەکانی دژی داعش کرد، Ú©Û• تا ئەمڕۆ بەردەوامە، ناوێکی کوردیی بۆ هەڵبژارد. ئەم ناوە بریتییە Ù„Û• مانۆڕی "شەماڵ"Ø› بە فەڕەنسی دەبێتە Opération Chammal. وشەی "شەماڵ" فەڕەنسی نییە، هەروەها نەیانگوتووە "شيمال"ØŒ ÙˆÛ•Ùƒ Ù„Û• زمانی عەرەبیدا باوە. سەرچاوەی وشەی شەماڵ، Ù„Û• وەزارەتی بەرگریی فەڕەنسییەوە سەرچاوەی گرتووە؛ هەر ئەو دەزگه‌یەیش ڕوونکردنەوەیەكی لەسەر ئەو وشەیە داوه‌ØŒ بەم شێوەیە پێناسەی دەکات: "با"یه‌Ú©Û•ØŒ Ù„Û• باکووری ڕۆژاواوه‌ بەسەر عێراق Ùˆ ناوچەکەدا هەڵدەکات.

 Ù…ێژووی ڕێكه‌وتەکان زۆر گرنگن. تەنیا هەشت Ú•Û†Ú˜ Ù„Û• دوای سەردانەکەی یەکەمی سەرۆك ئۆلەند بۆ هەولێری پایتەخت، Ù„Û• Ú•Û†Ú˜ÛŒ ٢٠/Ù©/٢٠١٤، ناوی مانۆڕێ سەربازیی فەڕەنسیی دژی داعش Ù„Û• عێراق Ùˆ سووریا، کرا بە شەماڵ. ئەم وشەیە، Ú©Û• زیاتر بە "بای شەماڵ" ناسراوە، Ù„Û• زمان Ùˆ ئەدەبی کوردیدا تەواو ڕەگوڕيشەی خۆی داکوتاوە. پێویست ناکات سەبارەت بە Ù¾ÛŽÚ¯Û•ÛŒ ئەم وشەیە Ù„Û• زمانی کوردیدا زیاتر ڕوونکردنەوە بدەین، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: چەند جار ئەم وشەیەمان Ù„Û• میدیاکانی کوردستانەوە Ú¯ÙˆÛŽ Ù„ÛŽ بووە، وەكوو مانۆڕێكی سەربازیی دەوڵەتێکی دۆست؟ پرسیارە قووڵەکەیش ئەوەیە: تا Ú©Û•ÛŒ ئەم بای شەماڵەی فەڕەنسا، بەردەوام دەبێت؟ هەر ئەو "با"ÛŒ شەماڵەی فەڕەنسا بوو، Ù„Û• ساڵی ١٩٩١ بەدواوە هەرێمی کوردستانی پاراست. هەر ئەو "با"یەیشە، شان بە شانی پێشمەرگە دژی داعش ڕاوەستاوە. ئایا ئاراستەی ئەم "با"یە، دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆییش هەر لەگەڵمان دەمێنێتەوە؟ ئایا ئەم "با"ÛŒ شەماڵە، دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ جیاکردنەوەی "گەنم" Ù„Û• "کا" Ù„Û• وەرزی دروێنەدا؟ بۆ زانیاریش، بنجی ئەو گەنمەیش هەر هەمان جووتیار، سەد ساڵ لەمەوپێش Ù„Û• ڕێکكەوتننامەی سايکس-پيکۆدا چاندوویەتی.   

هەرێمی کوردستان وەکوو بەشێك لە هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵ

پێویستە زاراوەکان وەکوو خۆیان بەکار بێن. هەروەکوو ئاماژەمان بۆ کرد، بۆ هاوپەیمانێتیی ڕيشەكێشکردنی داعش، وشەی گڵۆباڵ بەکار هاتووە، Ù†Û•Ùƒ نێودەوڵەتی. وتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئەمریکی، "جێف داڤیس" (Jeff Davis)ØŒ جەختی لەسەر هەقیقەتی جەنگی دژەداعش كردەوە، Ú©Û•: It is global. زاراوەی گڵۆباڵ، واتا: گشتگير، سەرانسەری، جیهانی. واتا بەشداریکردنی هەمووان (دەوڵەتان، قەوارە نادەوڵەتەکان، ڕێکخراوەکان Ùˆ هتد) بۆ لەناوبردنی داعش. وشەی "نێودەوڵەتی"ØŒ زیاتر ڕەهەندی دەوڵەتیی تێدایە و، پەیوەندیی نێوان دەوڵەتەکانی مەبەستە. کاتێك ئاوەڵناوی "نێودەوڵەتی" بە کۆنفڕانسێكی حکوومەتەکانه‌وه دەلکێنرێت‌ØŒ مەبەست Ù„ÛŽÛŒ تەنیا ئامادەبوونی دەوڵەتەکانە و، قەوارەی نادەوڵەت بەشدار نابێت. بەڵام کاتێك دەگوترێت گڵۆباڵ، مەرج نییە تەنیا دەوڵەتان بەشدار بن. ئەوەی Ù„Û• کۆنفڕانسی واشنتۆن Ù„Û• ٢٢-٢٣/Ù£/٢٠١٧ ڕووی دا، وەرچەرخانێك بوو. ئامادەبوونی نوێنەری هەرێمی کوردستان شان بە شانی نوێنەرانی (٦٨) وڵات، دوو خاڵی دووپات کردەوە: یەکەم، Ù¾ÛŽÚ¯Û•ÛŒ بەهێزی هەرێمی کوردستان Ù„Û• ڕووبەڕووبوونەوەی داعش؛ دووەم، هەرێم بەشێکە Ù„Û•Ù… هاوپەیمانێتییە سەرانسەرە جیهانییە.

پرسیارەکە ئەوەیە: بۆچی هەرێمی کوردستان Ù„Û• چەندین کۆنفڕانسی هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵدا بانگهێشت نەکرا، Ú©Û• پێشتر Ù„Û• لەندەن، برۆکسڵ، پاریس Ùˆ واشتنۆن بەستراون، Ú©Û•Ú†ÛŒ Ù„Û• دوای کۆبوونەوەی هاوپەیمانێتیی دژی داعش Ù„Û• واشتۆن، بەشداریی کرد؟ ئێمە، دەیگەڕێنینەوە بۆ ئەو گۆڕانکارییانەی Ú©Û• Ù„Û• ئیدارەی نوێی ئەمریکادا ڕوویان دا و، گەیشتنی سەرۆك ترامپ Ùˆ کۆمارییەکان بۆ کورسیی سەرۆكی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. کۆمارییەکان Ùˆ بەتایبەتی سەرۆکی نوێی ئەمریکا، بەوە ناسراون Ú©Û• Ù„Û• سیاسەتی دەرەکی، سڵ ناکەنەوە. دەوڵەتانی پێشوازیکەر Ù„Û•Ù… جۆرە کۆنفڕانسانە، تەنیا دەوڵەت بانگهێشت دەکەن Ù†Û•Ùƒ هەرێم Ùˆ قەوارە نادەوڵەتییەکان؛ بەتایبەتی Ù„Û• بابەتێكی هەستیار و، پەیوەندیدار بە بەرگری Ùˆ ئاسایشه‌وه‌.

بانگهێشتنامەکان ئاراستەی دەوڵەتی عێراق کراون. ئەم دەوڵەتەیش، لەبەر هەر هۆیەك بێت، زانراو، یان نەزانراو، نەیویستووە نوێنەری هەرێم بەشداریی ئەم جۆرە کۆنفڕانسانە بکات. تەنیا یەك جیاوازی Ù„Û• نێوان کۆنفڕانسەکانی پێشوو Ùˆ کۆنفڕانسی واشنتۆن Ù„Û• مانگی (Ù£)ÛŒ ٢٠١٧ هەیە: گۆڕانکاری Ù„Û• ئیدارەی نوێی ئەمریکادا. هەرچەندە زانیاریمان لەبەردەستدا نییە، بەڵام پێمان وایە Ú©Û• ئەم ئیدارەیە داوای کردووە Ú©Û• نوێنەری هەرێم Ù„Û• کۆنفڕانسی هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵ دژی داعش، بەشداری بکات. هەر بەوەندە نەوەستان؛ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، "ڕێكس تیلێرسن" (Rex Tillerson)ØŒ Ù„Û• گوتاری کردنەوەی کۆنفڕانسەکە، تەنیا ناوی سێ کەسی هێنا: سەرۆك ترامپ، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق "حەیدەر عەبادی" Ùˆ نوێنەری هەرێمی کوردستان "دکتۆر فوئاد حوسێن". Ù„Û• نێوان ٦٨ وەزیر Ùˆ نوێنەرانی وڵاتاندا، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا خۆشحاڵییەکی تایبەتی نیشان دا بە ئامادەبوونی نوێنەری حکوومەتی هەرێم؛ کاتێك هاتە سەر باسکردنی شه‌Ú•ÛŒ مووسڵ Ùˆ هاوئاهەنگیی نێوان هێزە عێراقییەکان Ùˆ هێزی پێشمەرگە. هەروەها ئاماژەی بەوە دا، Ú©Û• بەبێ ئەو هاوئاهەنگییە، سەرکەوتن بەدەست نەدەهات.    

بانگهێشتکردن Ùˆ بەخێرهێنانی نوێنەری هەرێمی کوردستان، قەوارەیەکی نادەوڵەت، Ù„Û• کۆنفڕانسێکی نێوان دەوڵەتەکاندا، هەنگاوێکی ديپلۆماسیی گرنگ بوو. ئەم ڕووداوە چەند خاڵێکی ڕوون کردەوە: Ù¡. ئیدارەی نوێی ئەمریکا گرنگییەکی زیاتر بە هەرێمی کوردستان دەدات، Ù¢. مەرج نییە ته‌نیا ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌كان ڕووبەڕووبوونەوی داعش ببنه‌وه‌Ø› ئەمە هاوپەیمانێتییەکی گڵۆباڵە، هەموو لایەك بەشدارن، بە قەوارەی نادەوڵەتەوەیش، Ù£. بۆ یەکەم جارە Ù„Û• دوای ڕێکكەوتنی سيڤەر Ù„Û• ساڵی ١٩٢٠ەوە، نوێنەری کورد Ù„Û• کۆنفڕانسێکی نێوان دەوڵەتەکان بەشدار بێت Ùˆ بە سیفەتی فەرمی، نوێنەرایەتیی کوردستان بکات. شایەنی گوتنە، زۆربەی پەیوەندییە دەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان سروشتێکی دووقۆڵییان هەیە، بەڵام ئێستا قۆناغێکی نوێ دەبينرێت. پەیوەندییەکان زیاتر فرەلایەنترن و، هەرێم بۆتە یاریکەرێکی کاریگەر Ù„Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ نێودەوڵەتیدا، Ù¤. Ù„Û• کۆتاییدا، دەبێت ئاگادار بین كه‌ ئێمە بەشێکین Ù„Û• هاوپەیمانێتیی گڵۆباڵ، بەڵام ئەندام نین وەکوو قەوارەیەکی سەربەخۆ. ئەم جارەیان، ئیدارەی نوێی ئەمریکا، توانیی کاریگەریی لەسەر شاندی عێراقی Ùˆ بانگهێشتکردنی نوێنەری هەرێم بۆ واشنتۆن هەبێت. دەنگۆ هەیە Ù„Û• هاویندا، کۆنفڕانسێکی نوێی هاوشێوە ببەسترێتەوە؛ مەرج نییە Ù„Û• واشتنتۆن بێت، لەوانەیە ئەم جارەیش وەکوو جارانی پێشوو، بانگهێشتنامە تەنیا ئاراستەی حکوومەتی عێراقی بکرێتەوە و، هەرێم بێبەش بکرێتەوە. هەرێمی كوردستان تاوەکوو سەروەریی خۆی ڕانەگەیەنێت، ناتوانێت ببێت بە ئەندامێکی تەواو Ùˆ سەربەخۆ Ù„Û•Ù… جۆرە هاوپەیمانێتییانه‌دا.

 

[1] http://theglobalcoalition.org

 
 
« سێ وانە Ùˆ سێ پێشنياز دەربارەی ياداشتی لێکتێگەيشتنی نێوان هەرێمی کوردستان Ùˆ ئەمریکا
« ئاسمانی هەرێمی کوردستان؛ Ú†Û•Ú©ÛŽÚ©ÛŒ دووسەرە
« زێڕی سوور
« چۆنیەتیی دروستکردنی ڕووداوی ديپلۆماسی، لەسەر خاكی هەرێمی کوردستان
« بڕیاری (٢٢٩٩)ÛŒ ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان: پێناسەیەکی نوێ بۆ هەرێمی کوردستان؟
« ئامادەسازی بۆ دەوڵەتی خاك "داخراو"
« پەیوەندیی نێوان تاوانی نێودەوڵەتی Ùˆ دامەزراندنی دەوڵەت

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون