PÊNÛS
 
بزووتنەوەی ڕزگاریخواز Ùˆ تیرۆریزم 
     2017-02-26
د. ئه‌سعه‌د ئه‌نوه‌ر عارف

بزووتنەوەی ڕزگاریخواز و تیرۆریزم

 

د. ئەسعەد ئەنوەر عارف، مامۆستا لە کۆلێژی یاسا و زانستە سیاسییەکان/ زانکۆی سەلاحەددین

پێشوتار:

ماوەیەکی زۆرە دوو Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ بەرگریی ڕەوا Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ "بزووتنەوەی ڕزگاریخواز" Ùˆ "تیرۆر" Ù„Û• ڕوانگەی سیاسی Ùˆ کردارییەوە تێکەڵبوونێکیان Ù¾ÛŽÙˆÛ• دیارە Ùˆ زۆر جار سنووری نێوانیان ڕوون نییە و،  Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی، پێوەر Ùˆ میکانیزمی تەواوی بۆ دیاریکردن Ùˆ پێناسەی ئەم دوو Ú†Û•Ù…Ú©Û• بەو شێوەیەی Ú©Û• جێگەی پەسەندی هەموو وڵاتان Ùˆ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان بێت، دیاری نەکردووە؛ بۆیە Ù„Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتیدا هەلومەرجێك هاتۆتە کایەوە، Ú©Û• وڵاتان بۆ ئەم دوو Ú†Û•Ù…Ú©Û• شرۆڤەی جیاواز دەکەن. هەندێ وڵات خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلان بە شه‌رعی (Ú•Ù‡‌وا) دەزانن Ùˆ پشتیوانیی Ù„ÛŽ دەکەن و، هەندێ وڵاتی تر هەر ئەم بزووتنەوەیه‌ بە تیرۆریست دەناسن. بە واتایەکی تر، دەستی وڵاتان Ù„Û• ناساندن Ùˆ پاراستن Ùˆ پشتیوانیی بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان، یان گرووپە تیرۆریستییەکان تا ڕاددەیەك کراوەیە و، ناساندنی ئەم گرووپە Ùˆ بزووتنەوانە Ù„Û• لایەن ئەم وڵاتانەوە هاوتەریبە Ù„Û•Ú¯Û•Úµ بەرژەوەندیی سیاسیی خۆیاندا، Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© ڕاستیی بابەتەکە Ùˆ بارودۆخی ئەو گرووپ Ùˆ بزووتنەوانە. بۆیە مەبەستمانە Ù„Û•Ù… وتارەدا شیکاری یاسایی بۆ سنووری نێوان بەرگریی ڕەوا، Ú©Û• Ù„Û• لایەن بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکانەوە ئەنجام دەدرێت و، تیرۆریزم، بکەین.

Ú†Ù‡‌مكی بزووتنەوەی ڕزگاریخواز Ùˆ تیرۆریزم:

یاسای نێودەوڵەتیی هەر وڵاتێک Ú©Û• پابەندی پرەنسیپەکانی رێسای نێودەوڵەتیی شەر نەبێت، بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی دەخاتە ئەستۆی، Ù„Û• هەمان کاتدا Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ بە فەرمیناساندنی بەرگریی ڕەوایی بزووتنەوە ڕزگاریخوازانی بۆ گەیشتن بە مافی چارەی خۆنووسین داوە. تا جێگایە مافی چارەی خۆنووسین ڕێسایەکی  ÙÛ•Ø±Ù…انکەری یاسای نێودەوڵەتییە Ùˆ بەرەنگاربوونە Ùˆ پێشلکردنی ئەم مافە بە کردەوەیەک دژ بە مافی مرۆڤ هەژمار دەکرێت. بۆ ئەوەی Ù„Û• ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە سنووری نێوان هەر دوو Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ بەرگریی ڕەوا Ùˆ تیرۆریزم ڕوون ببێتەوە، پێوستە پێناسەیەکی یاساییی گونجاو بۆ ئەم دوو Ú†Û•Ù…Ú©Û• بکرێت، Ú©Û• هەموو ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکان لەسەری Ú©Û†Ú© بن.

یاساناسێکی نێودەوڵەتی بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکانی وا پێناسە کردووە: "بزووتنەوەیەکە Ù„Û•Ù†ÛŽÙˆ نەتەوە جیاوازەکاندا سەر هەڵدەدات و، بۆ بەدەستهێنانی مافی چارە خۆنووسینی خۆیان دژی داگیرکەری Ùˆ ڕەگەزپەرەستی جه‌Ù†Ú¯ÛŒ گەرم دەکەن." Ù„Û• پێناسەیەکی تردا تیشک خراوەتە سەر ناوخۆی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ ناتەبا Ú©Û• تێیدا بەشێک Ù„Û• دانیشتووانی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• بە پشتبەستن بە جه‌Ù†Ú¯ÛŒ گەرم بۆ بەدەستهێنانی مافی چارەی خۆنووسین تێ دەکۆشن. ئەم پێناسەیە هەڵگری دوو Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ گرنگە، Ú©Û• یەکێک Ù„Û• لایەنەکان، خاوەنی دەوڵەتێکی بەهێز Ùˆ دەسەڵاتی ڕەهایە Ùˆ لایەنێکی تر ئەم مافەی Ù„ÛŽ زەوت کراوە. هەروەها هۆکاری ناکۆکی Ù„Û•Ù… کۆمەڵگەیه‌دا، بۆ جێبەجێنەکردنی پرەنسیپی مافی چارەی خۆنووسین Ú©Û• Ù„Û• یاسای نێودەوڵەتیدا مافێکی ڕەوایە، دەگەڕێتەوە. بەپێی بڕیاری نەتەوە یەکگرتووەکان، هەموو نەتەوەیەك خاوەن مافی دیاریکردنی چارەی خۆنووسینە، Ú©Û• بەپێی ئەم مافە دەتوانن ئازادانە بارودۆخی سیاسیی خۆیان دیاری و، Ú¯Û•Ø´Û•ÛŒ ئابووری Ùˆ کۆمەڵایەتی Ùˆ کەلتووریی خۆیان دابین بکەن. هەروەها جاڕنامەی گەردوونیی مافی مرۆڤ Ù„Û• ماددەی دووەم Ù„Û• بەشی یەکەمدا بەڕوونی مافی دیاریکردنی چارەی خۆنووسین وەکوو بەشێک Ù„Û• مافی مرۆڤ هەژمار دەکات و، پشتگوێخستنی، بە پێشێلکردنی ئەم مافە دەزانێت. ڕاستییه‌كه‌ی، زۆرێک Ù„Û• بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌كانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد بە Ù‡Û†ÛŒ نەگەیشتن بە ئامانجە ڕەواکانی خۆیان Ú©Û• Ù„Û• لایەن وڵاتانەوە پشتگوێ خراون، دژی ئەم وڵاتە ڕەگەزپەرستانه‌ هێز بەکار دێنن، Ú©Û• ئەم بابەتە تا ڕاددەیەك پێناسە Ùˆ جیاوازیی بەرگریی ڕەوا Ùˆ تیرۆری ئەستەم کردووە Ùˆ دەرگه‌یەکی بۆ وڵاتان کردۆتەوە تاوەکوو ئەم بابەتە خراپ بەکار بهێنن Ùˆ بە ناوی تیرۆرەوە، جه‌Ù†Ú¯ÛŒ بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان بکەن.

ڕاستە پێناسەیەکی نێودەوڵەتیی پەسەندکراو سەبارەت بە بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان، بە شێوەیەك Ú©Û• هەموو ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکان لەسەری Ú©Û†Ú© بن، بوونی نییە، بەڵام هەر جۆرە Ù‡Û•ÙˆÚµÛŽ Ù„Û• لایەن بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکانەوە بۆ بەدەستهێنانی ئەم مافە، Ù„Û• یاسای نێودەوڵەتیدا پشتیوانیی Ù„ÛŽ دەکرێت؛ Ù„Û• کاتێکدا نەیاران Ùˆ پێشێلکەرانی ئەم مافە، هیچ پشتیوانییه‌ÙƒÛŒ یاسای نێودەوڵەتییان Ù„Û• پشتەوە نییە. ئەوەی گرنگە، نەتەوە بندەستەکان بەتایبەت Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد Ú©Û• Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ بزووتنەوەی ڕزگاریخوازەوە، بۆ بەدەستهێنانی مافە ڕەواکانی خۆیان هێز بەکار دێنن، پێویستە پابەندی یاسای نێودەوڵەتیی جه‌Ù†Ú¯ بن، تاوەکوو  Ø¨Û•Ø´ÛŽÚ© Ù„Û• بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌كانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد دوچاری ئەو Ù‡Û•ÚµÛ• کوشندەیه‌ نەبنەوە و، ببنە Ù‡Û†ÛŒ ئەوەی Ú©Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی، وەکوو گرووپی تیرۆریستی هەژماریان بکات.

Ù„Û• لایەکی ترەوە Ù„Û• ڕووی یاسایییەوە سەبارەت بە پێناسەی تیرۆر، کۆدەنگیی نێودەوڵەتی، بوونی نییە. وتەیەکی پسپۆرێکی نێودەوڵەتی جێگه‌ÛŒ سەرنجە Ú©Û• دەڵێت: "هەر تاکێکی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی مافی  Ø®Û†ÛŒÛ•ØªÛŒ  Ù„Û•  Ù…انا Ùˆ ناوەڕۆکی یاسای تیرۆر، Ú©Û• تا ئەم ڕاددەیه‌ بووەتە جێگه‌ÛŒ گرفت دڵتەنگ بێت، چونکە وشەی تیرۆر تەواو ناڕوون Ùˆ ناتەواوە و، گرنگتر Ù„Û•ÙˆÛ• هیچ یاسایەکی دیاریکراوی نێودەوڵەتی لەسەری جێبەجێ ناکرێت." ئەوەی Ú©Û• بووەتە Ù‡Û†ÛŒ سەرنەگرتنی کۆدەنگیی نێودەوڵەتی سەبارەت بە پێناسەی تیرۆر، دەگەڕێتەوە بۆ جیاوازیی ڕاوبۆچوونی ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکان سەبارەت بە ناوەرۆک Ùˆ مانای تیرۆر، Ú©Û• هەر ئەکتەرێک بابەتی تیرۆر Ù„Û• ڕوانگەی ئاسایش Ùˆ سەقامگیریی وڵاتی خۆیەوە پێناسە دەکات. بۆیە پێناسەی تیرۆر، Ù¾Ú•Û• Ù„Û• جیاوازی Ùˆ لایەنگریی سیاسی و، بێ­ Ù‡Û† نییە Ú©Û• زۆر جار گرووپێک Ù„Û• ڕوانگەی دەوڵەتێکەوە تیرۆریست و، Ù„Û• تێڕوانینی وڵاتێکی ترەوە بزووتنەوەیەکی ڕزگاریخوازە. هەرچەند پێناسەی تیرۆر ئەستەمە و، Ú†Ù‡‌شنی بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان کۆدەنگیی نێودەوڵەتیی لەسەر نییە، بەڵام بەکورتی گرنگترین تایبەتمەندییه‌كانی تیرۆر بەم Ø´ÛŽÙˆÛ•ÛŒ خوارەوەیە:

- پشتبەستن بە هەموو جۆرە توندوتیژییەک بۆ گەیشتن بە ئامانجی سیاسیی دیاریکراو.

-  ØªÛŽÚ©Ø¯Ø§Ù†ÛŒ ئاسایشی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• Ùˆ دروستکردنی ترس Ùˆ دڵەڕاوکێ Ù„Û• نێوان خەڵکدا.

"جان مورفی" باوەری وایە ناچارین دان بەم ڕاستییه‌دا بنێین Ú©Û• هەندێ Ù„Û• وڵاتان زۆر بەئاسانی، هەر هەڵسوکەوتێكی نەیارانی خۆیان بە تیرۆر ناوزەد دەکەن. ئەم وتەی جان مورفی سەبارەت بە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤین زۆر تەواوە، چونکە هەر داواکارییه‌Ú© Ú©Û• بەپێچەوانەی سیاسەتی داڕێژراوی ئەوانەوە بێت، هەرچەندە داواکاریی ڕەوای زۆرێک Ù„Û• هاووڵاتیانی ئەو وڵاتە بێت، بە کارێکی تێکدەرانە ناوزەدی دەکەن و، زۆر جاریش دەیخەنە چوارچێوەی داواکاریی تیرۆریستانەوە.  Ù„Û• یاسای  ÙˆÚµØ§ØªØ§Ù†ÛŒ ناچەکەدا هەر جۆرە هەنگاوێک Ú©Û• یەکڕیزی Ùˆ یەکپارچەیی Ùˆ ئاسایش Ùˆ سەروەریی ئەم وڵاتانە بخاتە مەترسییەوە، کارێکی تیرۆریستییە. بۆیە چالاکیی هەر حزب Ùˆ گرووپێك، دەکەوێتە Ù†ÛŽÙˆ چوارچێوەی بەربڵاوی ئەم ڕێسایەوە.

"تۆنی بلێر"ØŒ سەرۆکوەزیرانی پێشووی بریتانیا، Ù„Û• وه‌ڵامی پرسیارێکدا Ú©Û• سەبارەت بە  Ú©Ø±Ø¯Û•ÙˆÛ•ÛŒ تیرۆریستیی خۆتەقاندنەوە بوو؛ دەڵێت: "ئەگەر ئەو هەلومەرجانەی Ú©Û• Ù„Û• زۆرێک Ù„Û•Ùˆ وڵاتانەی Ú©Û• خۆتەقاندنەوەی تێدا هەیە، Ù„Û• بریتانیا هەبووایە، خۆتەقاندنەوە لێرە (بریتانیا) دەیان بەرامبەر زیاتر ده‌بوو." ئەم وه‌ڵامەی تۆنی بلێر، وتەیەکی پڕپێستە Ú©Û• ئاماژەیە بۆ نەهامەتی Ùˆ پێشێلکردنی مافە سەرەتایییەکانی دانیشتووانی وڵاتانی وەکوو ئێران، عێراق، سووریا Ùˆ تورکیا، Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© پشتیوانیی Ù„Û• خۆتەقاندنەوە. هەروەها ئەم جۆرە ڕاوبۆچوونانە، کاریگەریی ئەرێنیی لەسەر Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی بە مەبەستی پشتیوانیی زیاتر Ù„Û• نەتەوە بندەستەکان هەبووە و، Ú†Û•Ù…Ú©ÛŒ مافی چارەی خۆنووسین بووەتە ڕێسایەکی فەرمانکەری یاسای نێودەوڵەتی؛ بەو مانایە Ú©Û• هیچ جۆرە سەرپێچییەک سەبارەت بەم مافە جێگه‌ÛŒ پەسەند نییە. بەڵام مخابن، Ù‡Û•ÚµÛ•ÛŒ ستراتیژیی هەندێ Ù„Û• بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌كان، بەتایبەت بزووتنەوە کوردییەکان، Ú©Û• پابەندی یاسای جه‌Ù†Ú¯ نابن و، هەروەها بەرژەوەندیی ئابووریی زۆرێک Ù„Û• وڵاتە زلهێزەکان، هۆکارن بۆ چاوپۆشی Ùˆ پێشێلکردنی ئەم مافە Ù„Û• لایەن وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناڤینه‌وه‌.

جیاکردنەوەی بزووتنەوەی ڕزگاریخواز و تیرۆریزم:

جیاکردنەوەی بەرگریی ڕەوا Ùˆ تیرۆریزم، کاتێک زیاتر ئەستەم دەبێت Ú©Û• کەسانی سڤیل Ùˆ بێتاوان دەبنە قوربانی. ئەم کردەوەیه‌ هۆکارێکە Ú©Û• بەرگریی ڕەوا بکەوێتە چوارچێوەی کاری تیرۆریستییەوە. دەستی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیش Ù„Û• بەکارهێنانی هێز دژی دەوڵەتی داگیرکەر دەبەستێتەوە؛ چونکە بەپێی جاڕنامەی گەردوونیی مافی مرۆڤ Ùˆ ماددەی دووەم Ù„Û• بڵاوکراوەی نەتەوە یەکگرتووەکان، بەکارهێنانی هێز دژی دەوڵەت یان سەرزەمینێك، بە پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتی هەژمار دەکرێت. Ù„Û•Ù… دۆخەدا Ú†Û†Ù† دەتوانین Ù„Û• نێوان تیرۆریست Ùˆ بەرگریی ڕەوادا جیاوازی بکەین؟ ئەم جیاکارییە، Ù„Û•Ù… جیاوازییانەی خوارەوە بەدەست دێت.

Ù¡- بەرگریی ڕەوای گەلان، خاوەنی ئامانجی شه‌رعییه‌ Ùˆ Ù„Û• Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ دابینکردنی مافی یەکسانی Ùˆ دادپەروەریدایە بۆ هەموو تاکەکانی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• و، تەنیا بۆ ئەم مەبەستە Ù‡Û•ÙˆÚµ دەدات. Ù„Û• کاتێکدا تیرۆر هیچ بەرژەوەندییەکی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• ڕەچاو ناکات و، ترساندنی هەموو دانیشتووانی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• یەکێکە Ù„Û• ئامانجەکانیان.

٢- کوشتن، یان هەر کردەوەیەکی توندوتیژ دژی کەسانی سڤیل، لە ڕوانگەی تیرۆریستانەوە قۆناغ و ئامرازێکی سەرەکییە بۆ گەیاندنی پەیامی سیاسیی خۆیان. لە کاتێکدا لە بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکاندا هاووڵاتی و کەسانی سڤیل بە هیچ شێوەیەك ناکرێنە ئامانج.

Ù£ - تیرۆریست تەنیا ئەو کەسانە ناکاتە ئامانج Ú©Û• ڕاستەوخۆ لەگەڵیاندا ده‌جه‌Ù†Ú¯ÛŽØŒ بەڵکوو هەموو دانیشتووانی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• دەخاتە مەترسییەوە.

٤- گرووپە تیرۆریستییەکان لە کاتی چالاکیی تیرۆریستیدا، پابەندی هیچ جۆرە یاسا و ڕێسایەکی نێودەوڵەتی نین.

کۆبەند:

یاسای نێودەوڵەتی Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ داوە، Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ بزووتنەوەی ڕزگاریخوازەوە Ù„Û• نێوان تیرۆر Ùˆ بەرگریی ڕەوادا جیاوازی بکات؛ هەرچەندە ماددە Ùˆ بڕگەکانی یاسای نێودەوڵەتی، Ù„Û•Ù… ڕوانگەوە شرۆڤەی جیاواز هەڵدەگرن. ئەوەی گرنگە، Ù„Û•Ù… یاسایەدا بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان بە مەبەستی بەدەستهێنانی مافی چارەی خۆنووسین Ù„Û• بەرانبەر وڵاتانی ڕەگەزپەرستدا بەڕەوا دەزانێت. یاسا Ùˆ ڕێساکانی نەتەوە یەکگرتووەکان Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتیش ئەم بابەتەیان دووپات کردۆتەوە و، بەفەرمیناساندنی بەرگریی ڕەوا Ù„Û•Ù… یاسایەدا، بە مانای پشتگیرییان بە مەبەستی کردەوەی تیرۆریستی نییە و، هەر Ù„Û• بنەمادا ئەم دوو بابەتە جیا کراونەتەوە. ئامانجی بزووتنەوەی ڕزگاریخواز، هەرچەندە پیرۆز Ùˆ Ù„Û• پاڵپشتیی نێودەوڵەتی بەهرەمەند بێت، نابێت پەنا بۆ کردەوەی توندوتیژی ببات. بۆیە ئەستەمە لەمڕۆدا، هیچ بزووتنەوەیەکی ڕزگاریخواز Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ کردەوەی تیرۆریستییەوە بە ئامانجی شه‌رعیی خۆی بگات. بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌كانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد، پێویستە ئاگاداری ئەم ڕاستییە بن Ú©Û• دوو ڕەگەزی سەرەکی، بوونیان هەیە، Ú©Û• Ú•Û•Ù†Ú¯Û• خەباتی ڕەوای ئەوان، بگۆڕێت بۆ کردەوەی تیرۆریستی: یەکەم ئامانجی خەبات Ùˆ دووەم شێوازی خەبات بۆ گەیشتن بە ئامانج. بۆیە دەکرێت خەباتی نەتەوە، یان بزووتنەوەیەک Ù„Û• ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە ڕەوا بێت، بەڵام شێواز Ùˆ Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ خەبات بۆ گەیشتن بە ئامانج ناپەسەند بێت و، ببێتە Ù‡Û†ÛŒ ئەوەی بزووتنەوەیەکی ڕزگاریخواز Ù„Û• ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە، بگۆڕێت بۆ گرووپێک Ú©Û• تاوانبارە بە کردەوەی توندوتیژی و، بکەوێتە خانەی گرووپە تیرۆریستییەکانەوە.

بۆیە هەموو گرووپ Ùˆ بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌كانی Ú¯Û•Ù„ÛŒ کورد، ئەگەر دەیانەوێت مەشروعییەتیان هەبێت Ùˆ بتوانن بەرگری Ù„Û• خاک Ùˆ هاووڵاتیی خۆیان بکەن Ùˆ Ù„Û• پشتیوانیی نێودەوڵەتی بەهرەمەند بن، پێویستە پابەندی یاسای جه‌Ù†Ú¯ بن Ùˆ بە هیچ شێوەیەك کەسانی سڤیل Ù†Û•Ú©Û•Ù†Û• ئامانج؛ چونکە سنووری نێوان بەرگریی ڕەوا Ùˆ تیرۆر Ù„Û• یاسای نێودەوڵەتیدا، زۆر جار بە کوشتنی کەسێکی سڤیل تێکەڵ دەبێت. بەکورتی دەتوانین بڵێین، تیرۆر بە هەر تێگەیشتن Ùˆ ئاماژەیەك خاوەنی چەند تایبەتمەندیی سەرەکیی ڕوونە Ùˆ Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•ÛŒ نێودەوڵەتی ئەوەیە، بە پێدانی ماف Ùˆ ئمتیاز بە بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان، ناچاریان بکات خۆیان Ù„Û• گرووپە تیرۆریستییەکان جیا بکەنەوە و، پابەندی ڕێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکانی وەکوو "ڕێککەوتننامەی جنێڤ"ÛŒ ١٩٤٩ بن.

 
 
« ڕاگەیاندن Ù„Û• نێوان ئازادی Ùˆ بەرپرسیارێتیی کۆمەڵایەتیدا
« پاراستنی مافی هاووڵاتی Ù„Û• یاسای "فەرعی"دا*
« هەرێمی کوردستان Ù„Û• نێوان سیستەمی پەرلەمانی Ùˆ سەرۆکایەتیدا‌
« سەروەریی یاسا
« Ú•Û†ÚµÛŒ یاسا Ù„Û• پراکتیزەکردنی ئەخلاقی ڕاگەیاندندا
« Ù¾ÛŽÚ¯Û•ÛŒ یاسای پرەنسیپی مافی چارەی خۆنووسین
« زمان Ùˆ ناسنامه‌ی نیشتمانی

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون