PÊNÛS
 
Ú†Û†Ù† مامەڵە Ù„Û•Ú¯Û•Úµ پرسی کەمینەکان بکرێت؟ 
     2017-02-12
کامەران محەمەد عەزیز

چۆن مامەڵە لەگەڵ پرسی کەمینەکان بکرێت؟

 

کامەران محەمەد عەزیز/  مامۆستا Ù„Û• Ú©Û†Ù„ÛŽÚ˜ÛŒ یاسا Ùˆ زانستە سیاسییەکانی زانکۆی سەلاحەددین

ئەمریکا Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ نێودەوڵەتی بۆ هاوکاری Ùˆ پشتگیریکردنی هەرێمی کوردستان Ù„Û• جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعش، ڕاستەوخۆ دوای هێرش Ùˆ Ù‡Û•Ú•Û•Ø´Û•ÛŒ داعش بۆ سەر هەرێم Ù„Û• ئابی ٢٠١٤، Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© ئەرگیومێنتیان بۆ ڕەوایەتیدان بە کارەکەیان Ùˆ ڕازیکردنی جەماوەری ناوخۆیی بەکار هێنا. یەکێک Ù„Û• دیارترین Ù„Û•Ùˆ ئەرگیومێنتانە، پرسی پاراستنی کەمینە نەتەوەیی Ùˆ ئایینییەکانی ناوچەکە بوو، Ú©Û• Ù„Û• جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعشدا ڕووبەڕووی Ù‡Û•Ú•Û•Ø´Û•ÛŒ لەناوچوون ببوونەوە و، هەرێمی کوردستان وەکوو کیانێکی میانڕەو (moderate) Ùˆ لێبووردە ((tolerantØŒ وەکوو تاکە ناوچەی ئارام Ùˆ ئامنی ناوچەکە، Ú©Û• زەمینەکی سیاسی، Ú©Ù‡‌لتووری، کۆمەڵایەتیی باش بۆ پاراستنی کەمینەکان Ù„Û• ئارادایە، دەرکەوت. ئەوە Ù„Û• کاتێکدایە Ú©Û• Ù„Û• تەواوی ڕۆهەڵاتی ناوەڕاست، جیاوازییە ڕەگەزییەکان Ùˆ ئیتنیکییەکان و، بوونی فرەییی ئایینی Ùˆ نەتەوەیییەکان Ù„Û• نەبوونی ڕێکارێکی سیاسیی تەندروست، بووەتە Ù‡Û†ÛŒ ناسەقامگیری Ùˆ پێکدادانی کۆمەڵایەتی Ù„Û• تەواوی ئاستە جیاوازەکاندا.

هەرێمی کوردستان تا ئێستا ڕەنگە نموونەی ناوازە بێت و، ئەوەی سەلماندووە کە بۆ کەمینە جیاوازەکان جێگەی پارێزراو و گونجاوە، کە لە ئاییندەدا ئەگەر بەباشی کاری لەسەر بکرێت، دەتواندرێت وەکوو ئەرگیومێنتێکی بەهێز بۆ پرسی سەربەخۆیی بەکار بهێندرێت. بەپێچەوانەیشەوە، ئەگەر هات و هەرێم لە دروستکردنی ژینگە و زەمینەیەکی لەبار بۆ پێکەوەژیانی ئاشتییانەی نێوان زۆرینە لەگەڵ کۆمەڵە جیاوازەکان سەرکەوتوو نەبوو و، بەتایبەت کاتێک دەستێوەردانی دەرەکی بە بیانووی پاراستنی یەکێک لە کەمینەکان دێتە پێشەوە، ئەوا ڕەنگە وەکوو ئەرگیومێنتێک لە دژی سەربەخۆییی کوردستان بەکار بهێندرێت، بەتایبەت کاتێک قسە لەسەر دەشتی نەینەوا و ناوچە جێناکۆکەکان دەکرێت، کە جێگەی سەرنجی هێزە هەرێمایەتییەکانن.

ئاستی هەڕەشەی داعش لەسەر کەمینە و پێکهاتەکان بەتایبەت لە سنووری پارێزگای مووسڵدا بە جۆرێک بوو، نەوەک هەر دۆخی ئێستای ئەو خەڵکانەی خستە ژێر هەڕەشەوە، بەڵکوو ئاییندەی ئەو هەر پێنج پێکهاتە سەرەکییەکەی پارێزگاکەی خستە ژێر پرسیارەوە؛ کە بریتین لە مەسیحی، ئێزیدی، تورکمان، شەبەک و کاکەیی. ڕاستە لە ڕووی جوگرافی و ئیدارییەوە ئەو کۆمەڵانە کەوتوونەتە دەرەوەی سنووری هەرێم و بەشێکن لە ناوچە جێناکۆکەکان، بەڵام کوردستانیبوونی زۆرێک لەو ناوچانە حەتمییە و، دەبێت بەشێک بن لە هەر پڕۆژەیەکی سەربەخۆییدا.

بۆ چۆنیەتیی مامەڵەکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکان، یاسای ژمارە (Ù¥)ÛŒ پەرلەمانی هەرێمی کوردستان بە ناوی "یاسای پاراستنی مافی پێکهاتەکان Ù„Û• کوردستان-عێراق"ØŒ هەروەها Ù¾Ú•Û†Ú˜Û•ÛŒ ڕەشنووسی دەستووری هەرێمی کوردستان بە بنەمایەکی یاساییی گرنگ Ù„Û•Ùˆ بوارەدا دادەنرێت، بەڵام پێویستە Ù„Û• ئاستی جێبەجێکردندا میکانیزمی باشی بۆ دابندرێت، Ú©Û• دەکرێت سوود Ù„Û• ڕێکخراوەکان Ùˆ پسپۆڕانی ئەو بوارە ببینرێت، Ú©Û• چەندین پێشنیازیان کردووە، لەوانە زیادکردنی بەشێک بۆ "الجزاءات" Ù„Û•Ùˆ یاسایەدا. هەر Ù„Û• یاسای ژمارە (Ù¥)ÛŒ ساڵی ٢٠١٥دا Ù„Û• بەرامبەر وشەی "کەمینە"ØŒ وشەی "پێکهاتە"ÛŒ بەکار هێناوە، Ú©Û• مەبەست تیایدا گرووپ Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• نەتەوەیی Ùˆ ئایینی Ùˆ ئایینزاکانی هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستانن. ڕاستییه‌كه‌ی، زۆرێک له‌ هاووڵاتیانی ئاساییی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• Ùˆ گرووپە کەمینەکانی کوردستان، Ù„Û• بەرامبەر بەکارهێنانی وشەی کەمینەدا هەستێکی باشیان نییە و، ئەو یاسایەی پەرلەمان بە کارێکی باش دەزانن. Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ئەوەیشدا، Ù„Û• یەکێک Ù„Û• پڕۆژەکانی ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتی لەسەر کەمینەکانی کوردستان، بە ئامادەبوونی چەندین پسپۆری یاسایی Ùˆ چالاکوانی مەدەنی Ù„Û• پرسی کەمینەکان، Ú©Û• زۆربەیان خۆیان Ù„Û• یەکێک Ù„Û• کەمینەکان بوون، پێشنیازیان کرد وشەی کەمینە بەکار بهێندرێتەوە؛ چونکە ئەو وشەیە هەر هەمان ئەو وشەیە Ù„Û• یاسا Ùˆ ڕێکكەوتننامە نێودەوڵەتییە پەیوەندداره‌کان بەو بوارە بەکار دەهێنرێت و، هەروەها جۆرێک Ù„Û• جیاکاریی ئیجابی بە پرسی کەمینەکان دەدات. لەبەر ئەوە، بە ئیمزای دەیەها چالاکوان Ùˆ ڕێکخراوی پەیوەنددار Ù„Û•Ùˆ بوارە، پێشنیازی پڕۆژەیاسایەکی نوێ کرا، Ú©Û• وشەی "کەمینە" Ù„Û• جێگەی وشەی "پێکهاتە" بەکار بهێندرێتەوە.

Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ئەوەیش، بابەتی کەمینەکان Ù„Û• ئەدەبیاتی سیاسیی کوردستانی، بابەتێکی دەوڵەمەند نییە Ùˆ بەباشی تیۆریزە نەکراوه‌ و، Ù„Û• ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا Ù„Û• کاری ڕێکخراو Ùˆ چالاکوانەکاندا زیاتر جەخت کراوەتە سەر ڕەهەندی مافی مرۆڤ Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ تەشریعاتی Ù„Û•Ùˆ پرسەدا؛ بەڵام ڕەهەندی سیاسی، بەباشی کاری لەسەر نەکراوە. حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەسەر ئاستی وەزارەتی ئەوقاف Ùˆ کاروباری ئایینی، کاری لەسەر مافی کەمینەکان کردووە، بەڵام بۆ زۆرێک Ù„Û• هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستانیش، سەرەڕای بوونی پێکەوەژیانێکی مێژوویی، تێگەیشتنێکی باش Ùˆ نیشتمانییانەیان لەسەر Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• جیاوازەکان نییە. توێژینەوەکان Ù„Û• مەیداندا سەرەتای قۆناغی جۆرێک Ù„Û• لێکتێنەگەیشتنیان Ù„Û• نێوان کۆمەڵەکان بەتایبەت Ù„Û• دوای ڕووداوەکانی شەنگال Ùˆ هاتنی داعش دەرخستووە؛ Ù„Û• ئەگەری بەردەوامبوونیدا، Ú•Û•Ù†Ú¯Û• Ù¾Û•Ù„ بکێشێت بۆ جۆرێک Ù„Û• پێکدادانی کۆمەڵایەتی، Ú©Û• بە هیچ شێوەیەک نابێت ڕوو بدات.

Ù„Û• ئێستادا ئەو پرسە کەوتۆتە ژێر باس Ùˆ لێکۆڵینەوەوە. لەگەڵیدا Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© Ú†Û•Ù…Ú© Ùˆ ڕێباز پێشنیاز کراوە Ùˆ هاتۆتە Ù†ÛŽÙˆ ئەدەبیاتەکە؛ Ú©Û• Ú•Û•Ù†Ú¯Û• Ù„Û•Ú¯Û•Úµ بەستێنی سیاسی، کۆمەڵایەتی Ùˆ مێژووییی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ کوردستانیدا یەک نەگرێتەوە Ùˆ‌ØŒ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© لایەنی دەرەکی بە مەبەستی جیاواز لەسەر ئەو بابەتە کار دەکەن. مەترسی ئەوەیە، بابەتەکە بەسیاسی بکرێت Ùˆ Ú©ÛŽØ´Û• بۆ پێکەوەژیان Ùˆ پەیوەندیی نێوان کەمینەکان Ù„Û•Ú¯Û•Úµ زۆرینەدا دروست بکەن؛ بۆیە وردبوونەوەیەکی جددی و، سیاسەت Ùˆ بەرنامەیەکی نیشتمانی پێویستە.

هەرێمی کوردستان چ ڕێبازێک بگرێتە بەر؟

کارکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ خەڵکی کەمینەکانی کوردستان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ، زۆر جیاوازە Ù„Û• خوێندنەوەیەکی تیۆری، یا گوێگرتن Ù„Û• نوێنەرانی ئەو کەمینانە. Ù„Û• ئەزموونی کارکردنم وەکوو بەڕێوەبەری Ù¾Ú•Û†Ú˜Û•ØŒ بۆ ماوەی ساڵ Ùˆ نیوێک لەسەر پڕۆژەیەک بە ناوی "پاراستنی پێکهاتە ئایینی Ùˆ نەتەوەیییەکانی هەرێمی کوردستان"ØŒ یەکێک Ù„Û•Ùˆ دەرەنجامانەی Ù¾ÛŽÛŒ گەیشتم ئەوەیە Ú©Û•: زۆربەی زۆری پێداویستی، داواکاری Ùˆ Ú©ÛŽØ´Û•ÛŒ هاووڵاتیانی کەمینەکانی کوردستان ئاسایین و، هاوشێوەی پێداویستی، داواکاری Ùˆ Ú©ÛŽØ´Û•ÛŒ زۆرینەی خەڵکن؛ Ú©Û• "حوكمڕانیی باش" Ùˆ دابینکردنی خزمەتگوزاریی جۆراوجۆر، دەتوانێت زۆربەی ئەو کێشانە بۆ تەواوی هاووڵاتیان چارەسەر بکات، بێ ئەوەی پرسەکە بەسیاسی بکرێت. هه‌ندێك Ù„Û• داواکارییەکانیش پەیوەندییان بەوەوه‌ هەیە نوێنەرەکانیان بۆ پاراستنی ناسنامە Ùˆ Ú©Ù‡‌لتوور Ùˆ مێژوویان و، هەروەها پێدانی جۆرێک Ù„Û• سەربەخۆییی ئیداری Ù„Û•Ùˆ ناوچانەی تیایدا زۆرینەن، داوای Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© ڕێکار دەکەن. بۆیە خوێندنەوەیەکی ورد لەسەر داواکارییەکانی خەڵک، Ú•ÛŽÚ¯Û• بۆ دۆزینەوەی Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌چارەی گونجاو بۆ مامەڵەکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکانی کوردستان خۆش دەکات.

یەکەم: کۆکردنەوەی هاووڵاتیان لە چوارچێوەی بنەما نیشتمانییەکان

Ù„Û• ڕاستیدا باشترین سیستەم Ùˆ ڕێباز بۆ مامەڵەکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکانی کوردستان، ئەو مێژووە Ùˆ ئەزموونەی کورد خۆیەتی Ù„Û• ناوچەکە، Ú©Û• بۆ زیاتر Ù„Û• سەدەیەک وەکوو کەمینە مامەڵەی لەگەڵدا کراوە Ùˆ سەیر کراوە؛ Ù„Û• کاتێکدا کورد Ù„Û• هیچ یەک Ù„Û•Ùˆ شوێنانە کەمینە نەبووە، بەڵکوو Ù„Û• ناوچەکانی خۆیدا زۆرینە بووە؛ بە هەمان Ø´ÛŽÙˆÛ•ØŒ ئەوەیش بۆ بەشێک Ù„Û• کەمینە Ùˆ کۆمەڵەکانی ناوچەکە ڕاستە. بۆیە هەرێمی کوردستان  Ø¨Û• گەڕانەوە بۆ مێژوو Ùˆ ئەزموونی کورد Ù„Û• ماوەی سەد ساڵی ڕابردوودا Ú©Û• Ú†Û†Ù† وەکوو کەمینەیەک سەیر کراوە، دەتوانێت Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© وانە Ùˆ ڕێکار بۆ دۆزینەوەی سیستەمێکی گونجاوی مامەڵەکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکان بدۆزێتەوە، Ú©Û• مەبەستی یەکەم Ùˆ دوایی، دەبێت کۆکردنەوەی هەموو هاووڵاتیان لەسەر پرسە نیشتمانییەکان بێت. ئەوە وانەیەکە Ú©Û• ئێران Ùˆ تورکیا Ùˆ عێراق Ùˆ سووریا Ù„Û• زۆربەی قۆناغەکاندا لەبەر سیاسەتە جیاکارییەکانیان، Ù„Û• کۆکردنەوەی هەموو هاووڵاتییەکان Ù„Û• چوارچێوەی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŽÚ© بنەمای نیشتمانیدا شکستیان هێنا. بەردەوام، ئەوەی وەکوو ئاسایش Ùˆ بەرژەوەندیی نیشتمانیی ئەو وڵاتانە داندراوە، بۆ کورد Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© هەر گرنگ نەبووە بەڵکوو Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ شکاندنی داوە؛ Ù„Û• بەرامبەریشدا، بووەتە Ù‡Û†ÛŒ ناسەقامگیرییەکی بەردەوام Ù„Û• ئاستی ناوخۆییدا. بۆیە یەکەم وانە، دەبێت ئەوە بێت كه‌ پرسە نیشتمانییەکان لەوانە (سەربەخۆیی، پێشمەرگە، سەروەری، ئاڵا، سرودی نیشتمانی، زمان)ØŒ تەنیا جێگەی بایەخی زۆرینە نەبێت، بەڵکوو ببێتە چەترێک بۆ کۆکردنەوەی هەموو هاووڵاتیان Ù„Û• تەواوی پێکهاتە Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• جیاوازەکان.

دووەم: دروستکردنی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ کوردستان

یەکێک Ù„Û•Ùˆ ڕێکارانەی Ú©Û• دەتواندرێت ژینگەیەک دروست بکرێت Ú©Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ ئێمە تەنیا گوزارشت نییە Ù„Û• نەتەوەی کورد، Ù„Û• تەکیدا ئیسلام Ùˆ سوننە، بەڵکوو گوزارشتە Ù„Û• تەواوی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• ئایینی Ùˆ نەتەوەیییە جیاوازەکان؛ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌Ú©Û•ØŒ دەبێت Ù„Û• Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌یەکی کوردیی ئیسلامیی پوخت بۆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌یەکی کوردستانی بگوازرێتەوە. Ù„Û• زۆربەی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Ù‡‌ هاوچەرخەکان، یەکێک Ù„Û• فاکتەرەکانی سەقامگیری بریتی بووە Ù„Û• هەستکردنی هاووڵاتییان Ù„Û• تەواوی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• جیاوازەکان بەوەی Ú©Û• بەشێکن Ù„Û• پڕۆسەی حوكمڕانی و، خۆیان خاوەنی پرۆسەکەن؛ نه‌مازه‌ Ù„Û• ئێستادا Ú©Û• Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ پڕچەککردنی کەمینەکان هەیە، بەتایبەت Ù„Û• شنگال Ùˆ دەشتی نەینەوا، بۆیە باشتر وایە ئەوە Ù„Û• چوارچێوەی پڕۆسەیەکی نیشتمانی بەڕێوە بچێت. پێشمەرگە Ù†Û•ÙˆÛ•Ú© هەر تەنیا ڕەمزی کورد بێت، بەڵکوو Ù‡ÛŒ هەموو کۆمەڵەکان بێت؛ ئەوە هەر بە قسە دووپات نەکرێتەوە، بەڵکوو بەرمەبنای هەستێکی ڕاستەقینە بێت.

سێیەم: بەشداریی کارای کەمینەکان لە دروستکردنی بڕیاردا

بەشداریی کەمینەکان، هەر نابێت تەنیا لە شێوەدا دەربکەوێت، بەڵکوو ئەو بەشدارییە، دەبێت لە ناوەڕۆکدا ڕەنگ بداتەوە. کەمینەکانی کوردستان ئەو هەستەیان هەیە کە وەکوو پێویست ڕێگەیان پێ نەدراوە لە حکوومەتدا پێگەیان هەبێت؛ ئەوە هەست و قەناعەتی زۆرێک لە ئەندامانی کەمینە و کۆمەڵەکانە. ئەگەر ژمارە و فاکتەکان ئەوە دووپات ناکەنەوە، ئەوا هەر ئەرکی حکوومەتی هەرێمە بە شێوەیەکی گونجاو کار لەسەر دروستکردنی ئەو هەستە بكا، تا کەمینەکان نەک وەکوو بەشدارێک، بەڵکوو وەکوو خاوەنی پڕۆسەکە دەربکەون.

چوارەم: قسەکردن لەگەڵ خەڵک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ، نەوەک لە ڕێگەی نوێنەرەکانیانەوە

ئەو Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یەی تا ئێستا گیراوەتە بەر، بریتی بووە Ù„Û• گوێگرتن Ù„Û• داواکاریی کەمینەکان Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ چەند کەسێکی دیاریکراوەوە، بە ناوی "نوێنەر"ÛŒ ئەو خەڵکانەوە، بەڵام بەپێی ئەزموونی من Ù„Û• مەیداندا، Ù„Û• مامەڵەکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکاندا، پێموایە ئەو Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یە Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یەکی دروست نییە، بەتایبەت ئەگەر مەبەست لێی، گەیشتن بێت بە هەلومەرج Ùˆ دۆخی ڕاستەقینەی تەواوی ئەندامانی ئەو گرووپە. زۆربەی زۆری ئەوانەی وەکوو نوێنەر سەیر کراون، Ù„Û• چاوی خەڵکی خۆیاندا نوێنەر نین Ùˆ نیگەرانی بەرژەوەندی Ùˆ باری خەڵکەکە نین. بۆیە Ù„Û• جیاتی ئەوەی تەواوی پڕۆسەی پەیوەندیکردن Ùˆ دەستگەیشتن بە هەستی ڕاستەقینەی ئەندامانی کەمینە Ùˆ کۆمەڵەکان، پشت بە چەند کەسێک بە ناوی چالاکوان Ùˆ نوێنەر ببه‌ستێت، دەبێت حکوومەت ئامرازی دیکەی هەبێت Ùˆ بچێتە Ù†ÛŽÙˆ خەڵکەوە. یەکێک Ù„Û•Ùˆ ئامرازانە بەستنی چەند دیدار Ùˆ کۆبوونەوەیەک بێت Ú©Û• خەڵک تیایدا بەشدار بن و، خۆیان ببن بە بەشێک Ù„Û• پڕۆسەکە.

پێنجەم: ڕێگەگرتن لە بەمیلیتاریزەکردنی پرسی کەمینەکان

Ù„Û• ئەزموونی کورد خۆی وانەیەک هەیە، Ú©Û• Ù‡Û•ÚµÛ•ÛŒ گەورە ئەوەیە Ú•ÛŽÚ¯Û• بە کۆمەڵەیەک بدرێت خۆی Ù¾Ú•Ú†Û•Ú© بکات و، بۆ پاراستنی خۆی ناچار بێت بیر Ù„Û• دروستکردنی هێزی چەکداری بکاتەوە. سەرەتای ئەو قۆناغە Ù„Û• شنگالەوە دەستی Ù¾ÛŽ کردووه‌. بۆیە بە هەموو شێوەیەک، دەبێت Ú•ÛŽÚ¯Û• Ù„Û• دروستبوونی هێزی چەکداری Ù„Û• دەرەوەی هێزەکانی پێشمەرگە بگیرێت. ئەوە بە مانای ئەوە نایه‌ت ئەو کەمینانە ئامادەیییەکی باشیان Ù„Û•Ù†ÛŽÙˆ هێزە عەسکەرییەکان نەبێت، بەڵکوو گرنگە، بەتایبەت Ù„Û• ناوچەی خۆیان ئەندامانی ئەو کۆمەڵانە Ù„Û•Ù†ÛŽÙˆ پێکهاتەی پێشمەرگە Ùˆ دەزگه‌ ئەمنییەکاندا بن، بەڵام نابێت هیچ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یەک هەبێت بۆ بوونی هێزی چەکداری Ù„Û• دەرەوەی پێشمەرگە Ùˆ دەزگه‌ ئەمنییەکان.

بۆچی هەرێمی کوردستان، دەبێت ئەو کارانە بکات؟

Ù„Û• پێناو سەقامگیریی ناوخۆیی Ùˆ ڕێگەگرتن Ù„Û• هەر Ù‡Û•ÙˆÚµÛŽÚ© بۆ دروستکردنی ژینگەیەکی ئاڵۆز Ù„Û• پرسی پێکەوەژیانی Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ• جیاوازەکان Ù„Û• ئاییندەدا؛ دووەم، ئەو وێنەیەی Ú©Û• هەرێمی کوردستان بەتایبەت Ù„Û• دوای جه‌Ù†Ú¯ÛŒ داعشەوە Ù¾ÛŽÛŒ دراوە، Ú©Û• مامەڵەیەکی دروست Ù„Û•Ú¯Û•Úµ کەمینەکان دەکات، ژینگەیەکی لەبار بۆ لەخۆگرتنێکی ئاشتییانەی نێوان کۆمەڵەکان ڕەخسێندراوە، دەبێت ئەو وێنەیە وەکوو سەرچاوە Ùˆ بنەمایەکی هێزی نیشتمانی سەیر بکرێت، Ú©Û• "جۆزیف نای" ناوی دەنێت "هێزی نەرم" (soft power) و، Ù„Û• ئاییندەدا وەکوو ئەرگیومێنتێکی بەهێز بۆ سەربەخۆیی Ùˆ دەوڵەت، دەتواندرێت بەکار بهێندرێت.

 
 
« ئامانجە ستراتیژییەکانی ئەمریکا Ùˆ ڕووسیا Ù„Û• ڕاگەیاندنی ئاگربەست Ù„Û• سووریا
« هەرێمی کوردستان Ùˆ ژینگەی ئەمنی Ùˆ ستراتیژیی ناوچەکە
« بەرەو ستراتیژیەتی کوردی، Ù„Û• مووسڵی دوای داعش
« دەستێوەردانی ئێران Ù„Û• مووسڵ
« دیپلۆماسییەتکردن Ù„Û•Ú¯Û•Úµ گرووپە چەکدارییە نادەوڵەتییەکان Ù„Û• عێراقی دوای مووسڵدا
« پڕۆسەی دروستکردنی پەیوەندیی نێوان خەڵک Ùˆ دەسەڵات، وەکوو بنەمایەکی بنەڕەتیی دەوڵەتسازی
« چوارچێوەیەک بۆ داڕشتنی سیاسەتی ئاسایشی نیشتمانی Ù„Û• هەرێمی کوردستان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون