PÊNÛS
 
قبووڵکردنی "ئه‌وی دی" وه‌ک که‌لتووری پێکه‌وه‌ژیان 
     2017-01-02
کنێر عه‌بدوڵڵا

قبووڵکردنی "ئه‌ÙˆÛŒ دی" وه‌Ú© Ú©Ù‡‌لتووری Ù¾ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ژیان

 

کنێر عه‌بدوڵڵا، نووسەر

کاتێک باس له‌ "ئه‌ÙˆÛŒ دی" ده‌کرێت، مه‌به‌ست Ù„ÛŽÛŒ کێیه‌ØŸ

به‌کورتی مه‌به‌ست Ù„ÛŽÛŒ "من" نیم، ده‌شێت ئه‌ÙˆÛŒ دی بریتی بێت له‌ باوک، دایک، هاوسه‌ر، Ú©ÙˆÚ•ØŒ کچ، دراوسێ، هاووڵاتی، ده‌شێت مه‌به‌ست Ù„ÛŽÛŒ‌ ڕۆشنبیریی ئه‌وانی دی، شارستانییه‌ت، ئایین، بیر، حزب، کۆمه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ سیاسی Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت، دادوه‌ر، به‌رپرس Ùˆ ناسنامه‌ÛŒ ڕۆشنبیری Ùˆ سیاسی بێت، یان ده‌شێت مه‌به‌ست له‌ ئه‌ÙˆÛŒ دی، هاووڵاتییه‌Ú©ÛŒ ڕۆژاوایی، یان ڕۆژهه‌ڵاتی بێت Ú©Ù‡‌ هه‌ریه‌Ú©Ù‡‌یان بیر Ùˆ بۆچوون، یان تێڕوانینێکی جیا له‌ÙˆÛŒ دی له‌خۆ ده‌گرێت. به‌ڵام، ده‌شێت ئه‌Ùˆ‌ÛŒ دی بریتی بێت له‌ خود، به ‌واتای خودی مرۆیی؛ Ú¯Ù‡‌ر هات Ùˆ Ú©Ù‡‌سه‌Ú©Ù‡‌ دوو جۆر Ú©Ù‡‌سایه‌تی (شه‌Ú• Ùˆ خێر)ØŒ یان Ú©Ù‡‌سایه‌تییه‌Ú©ÛŒ "شیزۆفرینایی"ÛŒ له‌خۆ گرتبێت.

وێڕای  هه‌موو ئه‌وانه‌ØŒ خودی مه‌به‌سته‌Ú©Ù‡‌ له‌وه‌دایه‌ Ú©Ù‡‌ ئه‌ÙˆÛŒ دی، Ú¯Ù‡‌ر هه‌ر Ú©Ù‡‌سێک بێت، هه‌ڵگری هه‌ر ده‌Ù†Ú¯ Ùˆ Ú•Ù‡‌Ù†Ú¯ Ùˆ ئایدیۆلۆژی Ùˆ فکرێک بێت، ده‌ره‌نجام ده‌بێت Ú©Ù‡‌سی به‌رامبه‌ر مامه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ له‌Ú¯Ù‡‌ڵدا بکات Ùˆ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ پێوه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی Ùˆ مرۆییدا له‌Ú¯Ù‡‌ÚµÛŒ هه‌Úµ بکات Ùˆ‌ØŒ پێویسته‌ په‌ÛŒ به‌ بوونی ببات Ùˆ بتوانێت له‌ Ú¯Ù‡‌شه‌پێدان Ùˆ په‌ره‌پێدانی مرۆیی، کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری Ùˆ سیاسیدا هاوکار Ùˆ یارمه‌تیده‌ر بێت.
یه‌کترقبووڵکردن:

بریتییه‌ له‌ دانپێدانان به‌ ڕاستیی جیاوازییه‌ مرۆیییه‌کان Ùˆ باوه‌ڕبوون به‌ فره‌جۆری له‌ ڕووی فکرییه‌وه‌.
قبووڵکردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی Ú©Ù‡‌ÛŒ ده‌رکه‌وت؟

بیرۆکه‌ÛŒ ئه‌ÙˆÛŒ دی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هه‌ڵهاتنی Ú•ÛŽÚ©Ú©Ù‡‌وتنی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ ئه‌وروپا سه‌ری هه‌ڵدا، Ú•ÛŽÚ©Ú©Ù‡‌وتنی کۆمه‌ڵایه‌تی Ú©Ù‡‌ یه‌Ú©ÛŽÚ©Ù‡‌ له‌‌ Ú†Ù‡‌Ù…Ú©Ù‡‌ کۆنه‌کانی فکری مرۆیی (سوقرات Ùˆ ئەفلاتوون 400 Ù¾ÛŽØ´.Ù…)ØŒ پاش ئه‌وه‌ به ‌شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ تیۆریی زانستی، له‌سه‌ر ده‌ستی کۆمه‌ÚµÛŽÚ© زانای کۆمه‌ڵناسی وه‌Ú© تۆماس هۆبز، جون Ù„Û†Ú© Ùˆ ژان ژاک ڕۆسۆ Ú¯Ù‡‌شه‌ÛŒ کرد، بۆ ئه‌وه‌ÛŒ کاردانه‌وه‌کانی وه‌Ú© هێمایه‌Ú©ÛŒ جووڵێنه‌ری ڕووداوه‌ سیاسییه‌کان ده‌ربخات؛ Ú©Ù‡‌ بووه‌ Ù‡Û†ÛŒ گۆڕینی Ú•Ù‡‌ÙˆÚ•Ù‡‌وه‌ÛŒ مێژوو وه‌Ú© Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ فه‌Ú•Ù‡‌نسی، ساڵی 1789 Ù….

Ú©Ù‡‌لتووری یه‌کترقبووڵکردن له ‌نێوه‌ندی‌ کۆمه‌ÚµÛŒ کوردیدا:

سه‌ره‌تا Ù¾ÛŽØ´ هه‌موو شتێک پرسیارێک دێته‌ ئاراوه‌ Ú©Ù‡‌ پێویست Ùˆ گرنگه‌ هه‌موو مرۆڤێک هه‌ڵوه‌سته‌ÛŒ جددیی له‌ ئاستدا بکات، به‌وه‌ÛŒ ئایا Ú†Ù‡‌Ù…Ú©ÛŒ یه‌کترقبووڵکردن له‌ نێوه‌ندی کۆمه‌ÚµÛŒ کوردیدا، تا Ú†Ù‡‌ند بۆته‌ Ú©Ù‡‌لتوور؟ Ú¯Ù‡‌ر بۆته‌ Ú©Ù‡‌لتوور، تا Ú†Ù‡‌ند له‌ Ú•Ù‡‌فتاری تاکه‌کان Ùˆ ژیانی کۆمه‌ڵدا له‌ تیۆرییه‌وه‌ بۆته‌ پراکتیک، هه‌روه‌ها له‌ هه‌ڵسوکه‌وت Ùˆ شێوازی ژیانی مرۆڤه‌کاندا Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ هه‌یه‌ØŸ

یه‌Ú©ÛŽÚ© له‌ گرفته‌کانی کۆمه‌ÚµÛŒ کوردی، خۆی له‌ یه‌کترقبووڵنه‌کردنی ئه‌ÙˆÛŒ دیدا ده‌بینێته‌وه‌ØŒ ئیدی Ú©Ù‡‌سه‌کان بێت به‌رامبه‌ر یه‌کتری، یان لایه‌Ù†ÛŽÚ© یاخود حزبێکی سیاسی Ùˆ ... بێت له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌رامبه‌ره‌کانیدا، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ÛŒ زۆر به‌توندی ئه‌ÙˆÛŒ دی Ú•Ù‡‌ت ده‌Ú©Ù‡‌ینه‌وه‌ØŒ کاتێک تێڕوانین یان ڕایه‌Ú©ÛŒ جیاواز به‌ خۆی ده‌بێت. ئه‌مه‌ Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ نه‌Ú© له‌ Ú©Ù‡‌سه‌کاندا، به‌ڵکوو له ‌ئاست خێزان Ùˆ کۆمه‌Úµ Ùˆ نێوه‌نده‌ جۆربه‌جۆره‌کانی بواری سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی، ڕاگه‌یاندن Ùˆ ... به‌دی ده‌کرێت، Ú©Ù‡‌ وه‌Ú© کۆمه‌ÚµÛŒ ڕۆژهه‌ڵاتی به‌گشتی بۆ تێپه‌ڕاندنی ئه‌Ùˆ بیرکردنه‌وه‌یه‌ Ùˆ کارکردن به‌Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌Ú©Ù‡‌ی، وه‌Ú© بیروباوه‌Ú•ÛŽÚ© Ú©Ù‡‌ ببێته‌ به‌Ø´ÛŽÚ© له‌ Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ هه‌ڵسوکه‌وتی مرۆڤه‌کان و، دواتر Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ له‌ ژیانیاندا هه‌بێت و، ببێته‌ شێوازی ژیانیان، پێویستمان به‌ بوێری Ùˆ ئازایه‌تییه‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ ئه‌ÙˆÛŒ تر قبووڵ بکه‌ین، چونکه‌ ئه‌وه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌رنامه‌ÛŒ دیموکراسییه‌ت Ùˆ هه‌ستی فره‌یی، له‌ ڕووی فکری، سیاسی Ùˆ ... یه‌کانگیر نابێته‌وه‌.

هۆکاره‌کانی قبووڵنه‌کردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی:

هۆکاره‌کانی ئه‌Ùˆ بابه‌ته‌ Ú†Ù‡‌ند لایه‌Ù†ÛŽÚ© له‌خۆ ده‌گرێت، له‌وانه‌:

- تێنه‌Ú¯Ù‡‌یشتن Ùˆ جیاوازیی به‌رده‌وام له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕای ئه‌ÙˆÛŒ دیدا له‌وانه‌: سروشتی زاڵبوونی لایه‌Ù†ÛŒ سۆزداریی Ú©Ù‡‌سێتیی ڕۆژهه‌ڵاتی به‌گشتی و، ئاره‌زوومه‌ندی بۆ ڕای خود.

- پێواری به‌شداریکردنی جه‌ماوه‌ر، یان هاووڵاتیان له‌ داڕشتنه‌وه‌ÛŒ بڕیاری نیشتمانیدا.

- نه‌Ú†Ù‡‌‌سپاندنی بیری دیموکراسی Ùˆ پێواری دیموکراسییه‌ت، Ú©Ù‡‌ مه‌ودای هاوسه‌نگیی ده‌رفه‌تی گوزارشتکردن له‌ ڕا Ùˆ بۆچوونه‌کان تێک ده‌Ø´Ú©ÛŽÙ†ÛŽ.

- پێواری ڕۆشنبیریی Ú•Ù‡‌خنه‌گرتن له‌ ڕای ئه‌ÙˆÛŒ دی Ùˆ پێواری دادپه‌روه‌ریی سیاسی، Ú©Ù‡‌ ده‌رفه‌تی دایلۆگ Ùˆ Ù¾ÛŽÚ©Ú¯Ù‡‌یشتن له‌ نێوان پێکهاته‌کانی کۆمه‌ڵدا ناهێڵێت. هه‌روه‌ها پێواری یاسا، Ú©Ù‡‌ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ زیان Ùˆ زه‌ره‌ر به‌سه‌ر هاووڵاتیان Ùˆ کۆمه‌Úµ و، ده‌رخستنی شێوازی دوژمنکارانه Ùˆ توندڕه‌ÙˆÛŒ‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر بیروڕایه‌Ú©ÛŒ جیاواز Ùˆ له‌ هه‌مان کاتدا Ú©Ù‡‌لتووری پیرۆزکردنی سه‌رکرده‌ له‌ لایه‌Ù† خه‌ÚµÚ©Ù‡‌وه‌...هتد هه‌ریه‌Ú©Ù‡‌یان به‌ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ جیاواز ده‌بنه‌ یه‌Ú©ÛŽÚ© له‌ هۆکاره‌کانی قبووڵنه‌کردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی.

 

قبووڵکردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی، بۆچی گرنگه‌ØŸ

گرنگیی قبووڵکردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی Ùˆ بڵاوبوونه‌وه‌ÛŒ ڕۆشنبیریی لێبوورده‌یی Ùˆ Ù¾ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ژیان، Ú©Ù‡‌ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ Ú†Ù‡‌Ù…Ú©ÛŽÚ©Ù† گرێدراو Ùˆ ته‌واوکه‌ری ئامانجه‌Ú©Ù‡‌ن، پێویستییه‌Ú©ÛŒ سه‌ره‌Ú©ÛŒ Ùˆ گرنگه‌ بۆ کارکردن Ùˆ چاندنی تۆوی له‌ ده‌روون Ùˆ ئه‌Ù‚ÚµÛŒ نه‌وه‌ÛŒ نوێدا، چونکه‌ به‌ شێوه‌یه‌Ú©ÛŒ کاریگه‌ر یارمه‌تیده‌ره‌ له‌ خوڵقاندنی نه‌وه‌یه‌Ú©ÛŒ هۆشمه‌ند Ú©Ù‡‌ توانای هه‌ڵگرتنی به‌رپرسیارێتییه‌کانی هه‌بێ و، هه‌روه‌ها بتوانێت به ‌شێوه‌‌یه‌Ú©ÛŒ باش Ùˆ دروست سه‌رکردایه‌تیی قۆناغی داهاتوو بکات، له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ ئه‌Ùˆ ڕۆشنبیرییه‌ØŒ  هێزێکی جێگیر بۆ نیشانه‌کانی یه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ نیشتمانی Ù¾ÛŽÚ© ده‌Ù‡ÛŽÙ†ÛŽØŒ Ú©Ù‡‌ ده‌کرێت له‌سه‌ر بنه‌مای متمانه‌بوون Ùˆ دوور له‌ به‌ربه‌ست Ùˆ گوێدانه‌ قازانج Ùˆ زه‌ره‌ر بونیاد بنرێ.

هێنانه‌د‌یی یه‌کترقبووڵکردن Ùˆ لێبوورده‌یی، بێ وتووێژ Ùˆ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتن و،  Ø¨ÛŽ به‌شداریی ڕاسته‌قینه‌ له‌ وه‌رگرتنی بڕیاردا، نا‌یه‌ته‌ دی. چونکه‌ وتووێژ Ùˆ گفتوگۆی بونیادنه‌رو خوڵقاندنی فه‌زایه‌Ú©ÛŒ Ú•Ù‡‌خنه‌گرانه‌ Ùˆ فکریی سه‌ربه‌خۆ، ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ جێگیربوونی  کۆمه‌Úµ Ùˆ ئاشتی Ùˆ Ù¾ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ژیان، هه‌رچه‌نده‌ له‌ ڕووی بیروباوه‌Ú•Ù‡‌کانه‌وه‌ جیاوازی هه‌بێت، Ú©Ù‡‌ بێ گومان هه‌موو کات گفتوگۆ Ùˆ وتووێژ Ùˆ به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتن Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌Ú©ÛŒ ڕاسته‌ بۆ چاره‌سه‌ری گشت مه‌سه‌له‌ Ùˆ بابه‌ته‌ هه‌ڵپه‌سێردراوه‌کان Ùˆ ئه‌ڵته‌رناتیڤی ڕاست‌ بۆ فه‌رزکردنی ڕا Ùˆ بیر Ùˆ بۆچوونی به‌هێز، جگه‌ له‌وه‌ÛŒ به‌ وتووێژ ده‌توانرێت به‌یه‌Ú©Ú¯Ù‡‌یشتن Ùˆ خۆشه‌ویستی Ùˆ ئاشتی بپارێزرێت و، هه‌روه‌ها  ماناکانی دیموکراسییه‌ت Ùˆ یارمه‌تیش قووڵتر بکرێته‌‌وه‌ØŒ ئه‌مه‌ وێڕای ئه‌وه‌ÛŒ Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ Ú†Ù‡‌Ù…Ú©ÛŒ گفتوگۆ له‌ ژیانی مرۆڤه‌کاندا Ùˆ کارپێکردنی وه‌Ú© بیروباوه‌Ú•ÛŽÚ© له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هه‌موواندا و،‌ ‌ متمانه‌بوون له‌ نێوان گفتوگۆکه‌راندا گرنگێتی خۆی هه‌یه‌ØŒ چونکه‌ Ú¯Ù‡‌ر گفتوگۆکه‌ران دڵنیا نه‌بن له‌ مسداقییه‌تی جێبه‌جێکردنی گفتوگۆکانیان Ùˆ نه‌توانن زاڵ بن به‌سه‌ر به‌ربه‌ست Ùˆ ڕێگرییه‌کاندا، ده‌ره‌نجام گفتوگۆکان بێ ئامانج ده‌بن، یان ته‌نها گفتوگۆیه‌Ú© ده‌بێت له ‌پێناو ئه‌نجامدانیدا.

بۆیه‌ لێبوورده‌یی Ùˆ دیموکراسییه‌ت دوو ئاڕاسته‌ له‌خۆ ده‌گرن، وه‌رگرتن Ùˆ پێدان Ùˆ ئاوێته‌بوونی باش له‌Ú¯Ù‡‌Úµ به‌های مرۆییی نوێ به‌دوور له‌ ڕۆحییه‌تی ده‌مارگیری Ùˆ Ú•Ù‚ Ùˆ سڕینه‌وه‌ÛŒ ئه‌ÙˆÛŒ دیی جیاواز، چونکه‌ بیرۆکه‌ÛŒ لێبوورده‌یی Ùˆ یه‌کترقبووڵکردن Ùˆ په‌نابردن بۆ گفتوگۆ Ùˆ کارنه‌کردن بۆ سڕینه‌وه‌ÛŒ ئه‌ÙˆÛŒ دی Ùˆ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ØŒ پرۆسه‌یه‌Ú©Ù‡‌ ده‌وه‌ستێته‌ سه‌ر ئاماده‌سازیی لایه‌نه‌کان، Ú©Ù‡‌ مه‌به‌ستیانه‌ داهاتوویان له‌سه‌ر بنه‌مای پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی به‌سه‌ر ناکۆکییه‌ Ú©Ù‡‌سێتییه‌کان Ùˆ هه‌سته‌ شاراوه‌کانی Ú©Ù‡‌ به‌دوورن‌ له‌ ئه‌قڵانییه‌ت، بنیات بنێن.

له‌ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ ڕۆژاوایییه‌کاندا سه‌دان گۆڤار Ùˆ کتێب Ùˆ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ Ùˆ ده‌سته‌ Ùˆ شوێن هه‌Ù† Ú©Ù‡‌ گوزارشت له‌ Ú•Ù‡‌خنه‌گریی مه‌عریفییانه‌ له‌ ئایین ده‌Ú©Ù‡‌ن، له‌ کاتێکدا نێوه‌ندی ڕۆشنبیری Ùˆ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی ڕۆژاوا به‌سنگفراوانییه‌وه‌ وه‌ری ده‌گرن، بێ ئه‌وه‌ÛŒ هیچ Ú©Ù‡‌س Ù¾ÛŽÛŒ نیگه‌ران بێت، یان ببێته‌ سنووربه‌زاندن یاخود ده‌ره‌نجامی خراپ. به‌ڵام له‌ کۆمه‌ÚµÙ‡‌ ڕۆژهه‌ڵاتییه‌کاندا، ئه‌Ù… دیده‌ ته‌واو Ù¾ÛŽÚ†Ù‡‌وانه‌یه‌ Ùˆ Ú•Ù‡‌ت ده‌کرێته‌وه‌ و، بۆ ژیانی Ú©Ù‡‌سانی پیاده‌Ú©Ù‡‌ر مه‌ترسیدار ده‌بێت، Ú©Ù‡‌ ده‌شێت بدرێته‌ دادگا‌ØŒ یان ببێته‌ هه‌Ú•Ù‡‌شه‌ له‌سه‌ر ژیان Ùˆ کوشتنی Ú©Ù‡‌سه‌Ú©Ù‡‌‌ØŒ له‌Ùˆ ڕوانگه‌یه‌ÛŒ سووکایه‌تیکردنه‌ به‌ هه‌ستی ئایینی Ùˆ پیرۆزییه‌کان.

تێنه‌Ú¯Ù‡‌یشتن Ùˆ کارپێنه‌کردنی Ú©Ù‡‌سانێک به‌ قبووڵکردنی جیاوازیی Ùˆ فره‌ییه‌ فکرییه‌کان په‌یوه‌سته‌ به‌ ئاستی ڕۆشنبیریی مرۆڤه‌کانه‌وه، بۆیه‌ بۆ نموونه‌ کاتێک ‌Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ مه‌عریفی له‌ بونیادی‌ فکریی ئیسلام ده‌گیرێت، به‌وه‌ وه‌سف ده‌کرێت Ú©Ù‡‌ سووکایه‌تیکردنه‌ به‌ پیرۆزییه‌کان Ùˆ ده‌ستێوه‌ردانی ده‌چێته‌ قاڵبی Ù‡ÛŽÚµÛŒ سوره‌وه‌. ئه‌مه‌ وێڕای لاوازی بوونی ڕۆشنبیریی لێبوورده‌یی Ùˆ یه‌کترقبووڵکردن له‌ لایه‌Ù† تاکه‌کانی کۆمه‌ÚµÙ‡‌وه‌ Ú©Ù‡ ‌بێ گومان ئه‌وه‌Ø´ وه‌Ú© بیروباوه‌Ú• مه‌سه‌له‌یه‌Ú©ÛŒ گرنگ Ùˆ به‌رپرسیارێتییه‌Ú©ÛŒ Ú¯Ù‡‌وره‌یه‌ و،‌ کاری هه‌مووانی پێویسته‌ تا ببێته‌ Ú©Ù‡‌لتوور Ùˆ ده‌ره‌نجام Ú•Ù‡‌نگدانه‌وه‌ÛŒ هه‌بێت له‌ Ú•Ù‡‌فتار Ùˆ هه‌ڵسوکه‌وتی مرۆڤه‌کاندا.

 Ú†ÛŒ بکرێت بۆ قبووڵکردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی؟

قبووڵکردنی ئه‌ÙˆÛŒ دی بریتییه‌ له‌ باوه‌ڕبوون به‌ بیروباوه‌Ú•ÛŒ دیموکراسی، Ú©Ù‡‌ به‌ به‌راورد به‌وه‌ÛŒ تا ئه‌Ù…Ú•Û† له‌سه‌رگۆی زه‌ÙˆÛŒ به‌دی ده‌کرێت به‌ باشترین سیسته‌Ù… داده‌نرێت، Ú©Ù‡‌ یه‌Ú©ÛŽÚ© له‌ بیروباوه‌Ú•Ù‡‌کانی ئه‌Ùˆ سیسته‌مه‌ دیموکراسییه‌ØŒ قبووڵکردنی فره‌یییه‌ له‌ ڕووی سیاسه‌ته‌وه‌ØŒ Ú•Ù‡‌تکردنه‌وه‌ÛŒ پیرۆزیی تێروانین Ùˆ بیرۆکه‌ Ú©Ù‡‌سێتییه‌کانه‌ØŒ چاندنی ڕۆشنبیریی قبووڵکردنه‌ Ùˆ وه‌رگرتنی باشترین تێڕوانینی باشه‌. بۆیه،‌ Ú¯Ù‡‌ر باوه‌Ú• به‌Ùˆ تێڕوانینانه‌ØŒ یان به‌ هه‌ندێکیان بکه‌ین، مامه‌ÚµÙ‡‌ Ùˆ Ú•Ù‡‌فتارکردن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وانی تردا به‌ بیرکردنه‌وه‌ Ùˆ تێڕوانینه‌ جیاوازه‌کانیان له‌ ڕوانگه‌ÛŒ یه‌کسانی مرۆیییه‌وه زۆر ئاسان ده‌بێت. ‌ئه‌Ú¯Ù‡‌رچی دیموکراسییه‌ت بۆ په‌راوێزکردنی Ú©Ù‡‌مینه‌کان نه‌خوڵقاوه‌‌ØŒ به‌ڵکوو به ‌مه‌به‌ستی پاراستنی Ú©Ù‡‌مینه‌یه‌ له‌ جه‌به‌رووتی زۆرینه‌کان. به‌ده‌ر له‌وه‌ÛŒ کۆمه‌ڵیش پێویستیی زۆری به‌ نوێبوونه‌وه‌ Ùˆ پاکتاوکردنی بیر Ùˆ بۆچوونه‌کان Ùˆ سوودوه‌رگرتن له‌ ئه‌زموونی باشی ئه‌وانی دی Ùˆ دوورکه‌وتنه‌وه‌ له‌ پیرۆزکردنی ڕاکان، یان Ú†Ù‡‌قبه‌ستوویی Ùˆ Ú©Ù‡‌له‌Ú•Ù‡‌Ù‚ÛŒ له‌ هه‌ڵوێسته‌کاندا هه‌یه‌ØŒ هێنانه‌دی هه‌موو ئه‌وانه‌ بێ بوونی وتووێژ Ùˆ گفتوگۆ Ùˆ قسه‌کردن نابێت، ئه‌مه‌Ø´ گرێدراوی سیستمی حوکمڕانی Ùˆ هه‌ڵقوڵاوی بیروباوه‌Ú•ÛŒ مرۆڤه‌کانه‌ Ú©Ù‡‌‌ پێویسته‌ هه‌مووان باوه‌ڕیان Ù¾ÛŽÛŒ هه‌بێت Ùˆ بایه‌خی Ù¾ÛŽ بده‌Ù†. بێ گومان به ‌مه‌به‌ستی کارکردن بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ÛŒ ڕۆشنبیریی لێبوورده‌یی، یه‌کترقبووڵکردن Ùˆ  Ù…Ù‡‌سه‌له‌ÛŒ دیالۆگ Ú†Ù‡‌ند خاڵێک گرنگه،‌ له‌وانه‌:

-  ÙˆØªÙˆÙˆÛŽÚ˜ØŒ Ú©Ù‡‌ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ هێنانه‌دی یه‌کسانی له‌ نێوان تا‌Ú©Ù‡‌کانی کۆمه‌Úµ له‌ به‌رده‌Ù… یاسا Ùˆ رێکخستن Ùˆ جێگیربوونی کۆمه‌ڵ، هه‌روه‌ها هێنانه‌کایه‌وه‌ÛŒ ته‌واوکاری نیشتمانی له‌ نێوان تا‌Ú©Ù‡‌کاندا Ú©Ù‡‌ ده‌بێته‌ Ù‡Û†ÛŒ له‌ناوبردنی بیرکردنه‌وه‌ خراپه‌کان Ùˆ جێگره‌وه‌ÛŒ به‌ بیرکردنه‌وه‌ باشه‌کان، Ú©Ù‡‌ دواجار په‌ره‌پێدانی نیشتمانی به‌دی ده‌هێنێت له‌ ڕووی کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری، سیاسی Ùˆ ڕۆشنبیرییه‌وه‌ØŒ هه‌روه‌ها به‌دیهێنانی لێکنزیکبوونه‌وه‌ Ùˆ یه‌کترناسینی زیاتر له‌ نێوان تاک Ùˆ لایه‌نه‌کاندا.

- فێربوون له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ùˆ Ú©Ù‡‌سانه‌ÛŒ وتووێژیان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌Ú©Ù‡‌ین، Ú¯Ù‡‌ر هاوڕامان بن یان جیاواز؛ چونکه‌ گفتوگۆ، له ‌پێناو هێنانه‌وه‌ÛŒ به‌ÚµÚ¯Ù‡‌ Ùˆ Ú†Ù‡‌سپاندنی ڕای ڕاست نییه‌ØŒ به‌ڵکوو له‌ پێناو تێگه‌یشتن Ùˆ Ù¾ÛŽÚ©Ù‡‌وه‌ژیانه‌.

- لێبوورده‌یی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وانی دی Ùˆ هێنانه‌دیی ئاڵوگۆڕکردنی گونجاندن Ùˆ ڕیسواکردنی ململانێکان له ‌پێناو ده‌سکه‌وتێکدا.

- بونیادنانی به‌رنامه‌ÛŒ زانستی، به‌ مه‌به‌ستی Ú¯Ù‡‌شه‌دان به‌ هۆشیاریی کۆمه‌Úµ.

- دانانی به‌رنامه‌ÛŒ فێربوونی نوێ، به ‌مه‌به‌ستی ئاماده‌کردنی نه‌وه‌یه‌Ú©ÛŒ نوێی هۆشمه‌ند، Ú©Ù‡‌ توانای قورسایییه‌کانی قۆناغه‌Ú©Ù‡‌ÛŒ هه‌بێت.

- دۆزینه‌وه‌ÛŒ Ú©Ù‡‌ره‌سه‌ÛŒ ڕاگه‌یاندنی Ù¾ÛŽØ´Ú©Ù‡‌وتوو له‌ گشت ئاسته‌کاندا.

- دوورکه‌وتنه‌وه‌ له‌ هه‌موو جۆره‌ زیاده‌ڕۆیی Ùˆ دواکه‌وتوویی Ùˆ توندڕه‌وییه‌Ú© له‌ کۆمه‌ڵدا، له ‌Ú•ÛŽÛŒ بایه‌خدان به‌ خولی فێربوون Ùˆ مێزگردی ڕۆشنبیری.

 

سه‌رچاوه‌کانی Ù„ÛŽÛŒ سوودمه‌ند بووم:

1. قبول الآخر..احترامٌ للذات وللآخر ، عماد العبار

2. احترام الرأي وقبول الاختلاف ، سلمان بارودو

 
 
« قبووڵکردنی "ئه‌وی دی" وه‌ک که‌لتووری پێکه‌وه‌ژیان
« Ú˜Ù† Ùˆ ناوه‌ندی بڕیار؛ ڕاستی Ùˆ ئاماره‌کان
« ئاشتی، گرنگی Ùˆ ئاسه‌واره‌کانی له‌ کۆمه‌ڵدا
« مافی مرۆڤ له‌ ئازادیی ڕاده‌ربڕیندا
« Ú•Û†Ú˜ÛŒ خۆشه‌ویستی؛ چیرۆک Ùˆ مێژووی
« قه‌یرانی دارایی، هۆکار Ùˆ کاردانه‌وه‌کانی
« 8ÛŒ مارس، مێژوویه‌کی Ù¾Ú• له‌ خه‌باتی ژنان

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون