PÊNÛS
 
میدیای کوردی Ù„Û• نێوان بەرپرسیارێتیی کۆمەڵاتی Ùˆ پاشاگەردانیدا 
     2016-12-12
ئارى ڕەفیق

میدیای کوردی لە نێوان بەرپرسیارێتیی کۆمەڵاتی و پاشاگەردانیدا

 

ئارى Ú•Ù‡‌فیق / ماسته‌ر له‌ كۆمه‌ڵناسى

زنجیره‌ÛŒ ده‌یه‌Ù…

له‌Ù… وتاره‌مدا نامه‌ÙˆÛŽ باس له‌Ùˆ Ú•Û†ÚµÙ‡‌ گشتییه‌ بكه‌Ù… كه‌ میدیاكانى هه‌رێمى كوردستان له‌سه‌ر ÙƒÛ†Ù‰ دیوه‌ جۆربه‌جۆره‌كان "ئاگایانه ‌Ùˆ نائاگایانه‌" گێڕاویانه‌ØŒ به‌ڵكوو ئه‌وه‌Ù‰ بۆ من جێگه‌Ù‰ وه‌ستان Ùˆ قسه‌له‌سه‌ركردن Ùˆ دواتر چاره‌سه‌ركردنه،‌ ئه‌Ùˆ Ú•Û†ÚµÙ‡‌یه‌ كه‌ میدیا پتر له‌سه‌ر چوونه‌ناو ژیان Ùˆ كێشه‌Ù‰ كه‌سى Ùˆ خێزانى Ùˆ دۆخى دژوارى كۆمه‌ڵایه‌تى گێڕاویه‌تى Ùˆ هه‌ر به‌رده‌وامیشه‌ØŒ به‌بێ ئه‌وه‌Ù‰ بیرمان له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه ‌Ùˆ وه‌ستاندنى كردبێته‌وه‌.

بۆم گرنگه‌ به‌ر له‌وه‌Ù‰ بچمه‌ ناو ورده‌كاریى جۆرى ئه‌Ùˆ كاریگه‌رییه‌Ù‰ میدیا كردوویه‌ته‌ سه‌ر گۆڕینى هاوكێشه‌Ù‰ گرفته‌ كه‌سییه‌كان Ùˆ دۆخه‌ خێزانى Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان Ùˆ هاتنه‌خواره‌وه‌ Ùˆ چوونه‌سه‌ره‌وه‌Ù‰ Ú¯ÛŽÚ†Ù‰ تاوانه‌ قورس Ùˆ سووكه‌كان، جارێ پێویسته‌ تێ بگه‌ین له‌وه‌Ù‰ كه‌ له‌ ڕووى زانستییه‌وه،‌ میدیا Ú†Ù‡‌ند ده‌توانێ وه‌Ùƒ قوتابخانه‌یه‌Ùƒ له‌ دروستكردنى زۆرترین ژماره‌Ù‰ تاوانباردا Ú•Û†Úµ ببینێ و، له‌ولایشه‌وه‌ Ú†Ù‡‌ند توانیویه‌تى له‌ كاڵكردنه‌وه‌Ù‰ دیارده‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ Ù†ÛŽÚ¯Ù‡‌تیڤه‌كاندا Ú•Û†Úµ ببینێ. بۆ شیكردنه‌وه‌Ù‰ ئه‌Ù… پرسه،‌ ڕۆشنایى ده‌خه‌ینه‌ سه‌ر دوو تیۆریى گرنگ:

یه‌كه‌Ù… / تیۆریى به‌رپرسیارێتیى كۆمه‌ڵایه‌تى له‌ میدیادا:

تیۆریى به‌رپرسیارێتیى كۆمه‌ڵایه‌تى، یه‌كه‌مین جار له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا سه‌ری هه‌ڵدا. هه‌ر له ‌سه‌ره‌تاوه‌ ئه‌Ù… تیۆرییه‌ØŒ ئامانجه‌كه‌Ù‰ ئه‌وه‌ بوو كه‌ ناوه‌نده‌كانى میدیایى له‌ فۆرمێكى ئه‌خلاقیدا موماره‌سه‌Ù‰ پیشه‌Ù‰ ڕۆژنامه‌نووسى بكه‌ن، به ‌جۆرێك هاوسه‌نگییه‌Ùƒ ‌ له ‌نێوان "ئازادیى پیشه‌یى Ùˆ به‌رپرسیارێتیى كۆمه‌ڵایه‌تى"دا بدۆزنه‌وه. ڕێبه‌رانى ئه‌Ù… تیۆرییه،‌ پێیان وایه‌ كه‌ ئازادیى ڕۆژنامه‌نووسى "هه‌Ù… مافه‌ØŒ هه‌Ù… به‌رپرسیارێتییه‌ له ‌یه‌Ùƒ كاتدا"ØŒ واتا وه‌Ùƒ Ú†Û†Ù† ڕۆژنامه‌نووس مافى ئه‌وه‌Ù‰ هه‌یه‌ به‌وپه‌Ú•Ù‰ ئازادییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیشه‌كه‌Ù‰ خۆیدا بكا، له‌ ته‌نیشتیشییه‌وه‌ ئه‌ركه‌ له‌سه‌ر شانى، كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كى ئه‌خلاقى Ùˆ هه‌ستپێكردن به‌ ئاستى قه‌باره‌Ù‰ به‌رپرسیارێتییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌یه‌كى لۆژیكى له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیشه‌كه‌یدا بكات. ساده‌تر بڵێین، ده‌بێ ڕۆژنامه‌نووس به‌ جۆرێك كارى ڕۆژنامه‌نووسى پراكتیك بكات، ئه‌وه‌Ù‰ كه‌ بۆ خۆى Ù¾ÛŽÛŒ وایه‌ نه‌گونجاوه‌ دامه‌زراوه‌یه‌كى میدیایى و، له‌ناویشیدا ڕۆژنامه‌نووسێك، بێته‌ ناو ورده‌كاریى ژیانى تایبه‌تى Ùˆ خێزانییه‌وه‌ØŒ ئاوایش به ‌جۆرێك مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پیشه‌Ù‰ میدیایى Ùˆ تایبه‌تمه‌ندیى ژیانى تاكه‌كان بكات كه‌ بۆ خۆی Ù¾ÛŽÛŒ خۆش بێ ئاوا مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕووداو Ùˆ گرفتێكى ژیانى تایبه‌تى Ùˆ خێزانى خۆیدا بكرێ.

دووه‌Ù… / تیۆریى لاساییكردنه‌وه‌:

ده‌ركه‌وتنى تیۆریى "لاساییكردنه‌وه‌" كه‌ له‌ لایه‌Ù† "جبریل تارد" ڕێبه‌رایه‌تى كراوه‌ØŒ ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ده‌Ù‰ نۆزده‌ و، یه‌كێكه‌ له‌Ùˆ تیۆرییه‌ به‌هێزانه‌Ù‰ كه‌ خه‌سڵه‌تى "لاساییكردنه‌وه‌" وه‌Ùƒ فاكته‌رێكى به‌هێز بۆ به‌رزبوونه‌وه‌Ù‰ Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌كانى تاوان Ùˆ لادانى Ú•Ù‡‌فتارى كۆمه‌ڵایه‌تى Ù„ÛŽÙƒ ده‌داته‌وه‌. ناوه‌رۆكى ئه‌Ù… تیۆرییه‌ پێمان ده‌ÚµÛŽ كه‌ مرۆڤ به‌ سروشتى خۆى، بوونه‌وه‌رێكى لاساییكه‌ره‌وه‌یه ‌Ùˆ زۆر زوو هه‌نگاو ده‌هاوێژێ بۆ  هه‌موو ئه‌Ùˆ شتانه‌Ù‰ كه‌ خواستى زۆرى له‌سه‌ر دروست ده‌بێ. جا ئه‌Ù… خه‌سڵه‌تى لاساییكردنه‌وه‌یه‌ØŒ زێده‌تر له‌ كه‌سایه‌تیى كاره‌كته‌ره‌كانى ئه‌Ùˆ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌یانه‌دا به‌ربڵاوه‌ كه‌ له ‌قۆناغى به‌ره‌وكرانه‌وه‌Ù‰ كۆمه‌ڵایه‌تیدان Ùˆ ده‌یانه‌ÙˆÛŽ ده‌ستیان بگاته‌ ئه‌Ùˆ داهێنراوه‌ نوێیانه‌Ù‰ كه‌ پێشتر Ù¾ÛŽÙ‰ نه‌Ú¯Ù‡‌یشتوون. ئه‌Ù… خه‌سڵه‌تى لاساییكردنه‌وه‌یه،‌ هه‌Ù… بۆ داهێنراوه‌ ماتریالییه‌كان دروسته‌ØŒ هه‌Ù… بۆ وه‌رگرتن Ùˆ دواتر بڵاوبوونه‌وه‌ Ùˆ بڵاوكردنه‌وه‌ Ùˆ پراكتیككردنى ئه‌Ùˆ Ú•Ù‡‌فتارانه‌Ù‰ كه‌ جۆرێك له‌ نامۆیى Ùˆ تازه‌Ú¯Ù‡‌رییان پێوه‌ دیاره‌.

بۆ نموونه‌ دیارده‌Ù‰ خۆسووتاندنى ژنان له‌ هه‌رێمى كوردستاندا، كه‌ بۆته‌ گرفتێكى هێنده‌ Ú¯Ù‡‌وره‌ تا ئه‌Ù… ساته‌یش نه‌ دامه‌زراوه‌Ù‰ فه‌رمى، نه‌ ئۆرگانه‌ مه‌ده‌نییه‌كان، نه‌یانتوانیوه‌ هه‌نگاوى كرداره‌كى بۆ چاره‌سه‌ركردن Ùˆ ڕووبه‌رووبوونه‌وه‌Ù‰ بهاوێژن. یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ فاكته‌ره‌كانى به‌دیارده‌بوونى ئه‌Ù… دیارده‌ مه‌رگهێنه،‌ په‌یوه‌ندیى ڕاسته‌وخۆى هه‌یه‌ به‌ چاولێكه‌رى Ùˆ لاساییكردنه‌وه‌Ù‰ Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زى Ú˜Ù† له‌ نێوان یه‌كتریدا بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌Ù‰ گرفته‌ خودى Ùˆ خێزانى Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیان. له ‌ڕاستیشدا میدیا له‌ دروستكردنى ئه‌Ù… دیارده‌Ù‰ لاساییكردنه‌وه‌یه‌دا، پریشكێكى Ú¯Ù‡‌وره‌Ù‰ به‌رده‌كه‌ÙˆÛŽ.

 Ø¦Ø§Ø±Ø§Ø³ØªÙ‡‌كانى مامه‌ÚµÙ‡‌كردنى میدیاى كوردى له‌Ú¯Ù‡‌Úµ دۆسیه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا:

به‌ بڕواى من میدیاى كوردى، به‌ میدیاى حزبى Ùˆ ئه‌هلى Ùˆ سێبه‌ر Ùˆ فه‌رمى Ùˆ نافه‌رمییه‌كانییه‌وه‌ØŒ به‌ دوو ئاراسته‌ مامه‌ÚµÙ‡‌Ù‰ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌Ùˆ دۆسیه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌Ù‰ په‌یوه‌ست به‌ ڕووماڵكردنى ڕووداو Ùˆ كێشه ‌Ùˆ دیارده‌ خێزانى Ùˆ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان كردووه‌:

ئاراسته‌Ù‰ یه‌كه‌Ù… / ئاراسته‌Ù‰ كاركردنى نائاگایانه‌:

"بێرتۆلێت"Ù‰ زانا گوتوویه‌تى: "هه‌ر كه‌سێك له‌ نائاگاییدا هه‌ÚµÙ‡‌یه‌Ùƒ بكات، نه‌زانه‌Ø› هه‌ر كه‌سێكیش له‌ ئاگاییدا هه‌ÚµÙ‡‌یه‌Ùƒ بكات، خیانه‌تكاره‌"ØŒ كاركردنى نائاگایانه‌Ù‰ میدیا له ‌ئاست مامه‌ÚµÙ‡‌كردنى له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕووداوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا ئه‌Ú¯Ù‡‌ر وه‌Ùƒ خیانه‌تیش سه‌یر نه‌كرێ Ùˆ ته‌نیا وه‌Ùƒ نه‌زانین ببینرێ، به‌ڵام ده‌رگه‌یه‌كى مه‌ترسیدارى كردۆته‌وه‌ به‌سه‌ر تێكوپێكدانى ئاسایشى تاك Ùˆ خێزان Ùˆ ئاشته‌واییى كۆمه‌ڵایه‌تى. ئه‌Ù… كه‌مئه‌زموونییه‌ له‌ ڕووماڵى میدیاییدا، هه‌Ù… به‌ڵایه‌كى Ú¯Ù‡‌وره‌یه‌ØŒ هه‌Ù… لاوازیى ئیراده‌Ù‰ ڕۆژنامه‌نووسان بۆ تێپه‌ڕاندنى ئه‌Ù… قۆناغى نه‌زانینه‌ØŒ هێنده‌Ù‰ دیكه‌ له‌سه‌ر ئاستى ڕاى گشتى، میدیاكانى بێبه‌هاتر كردووه‌.

ئاخر كاتێك ڕۆژنامه‌نووس له‌ ناوه‌ندێكى ئه‌كادیمیدا زانستییانه‌ به ‌شێوه‌Ù‰ تیۆرى Ùˆ پراكتیكى موماره‌سه‌Ù‰ پیشه‌Ù‰ ڕۆژنامه‌نووسیى نه‌كردبێ و، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌وه‌یشدا ماوه‌ ماوه‌ زانیارییه‌كانى له ‌Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌Ù‰ ڕاهێنان Ùˆ په‌ره‌پێدانى توانستى خودییه‌وه نوێ نه‌كاته‌وه‌‌ØŒ Ú†Û†Ù† ده‌توانێ به‌تێگه‌یشتنه‌وه‌ ڕایه‌ÚµÙ‰ "به‌رپرسیارێتیى كۆمه‌ڵایه‌تى Ùˆ پیشه‌Ù‰ ڕۆژنامه‌نووسى" به‌یه‌كه‌وه‌ گرێ بدات؟

هه‌ر بۆیه‌ ژماره‌یه‌كى زۆر له‌ ڕۆژنامه‌نووسان له ‌كاتى داڕشتنى مانشێته‌كاندا، ته‌نیا Ùˆ ته‌نیا، بیریان لاى ڕاكێشانى خوێنه‌ره‌ Ùˆ هیچى دیكه‌Ø› به‌بێ ئه‌وه‌Ù‰ تێ بگه‌Ù† Ùˆ بزانن كاریگه‌ریى ئه‌Ù… مانشێته‌ بۆ سه‌ر سایكۆلۆژیى تاك، هه‌ستیارى قۆناغى Ú¯Ù‡‌شه‌Ù‰ كۆمه‌ڵایه‌تى Ùˆ ئاسایشى تاك، Ú†Ù‡‌ند مه‌ترسیداره‌. بۆ نموونه‌ به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌Ùˆ مانشێتانه‌Ù‰ كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كى "نائاگایانه‌" داڕژێراون، ده‌یانخه‌ینه‌ ڕوو Ùˆ خوێندنه‌وه‌یشی بۆ ده‌كه‌ین:

مانشێتى یه‌كه‌Ù…

"دكتۆرێكى زانكۆى سه‌لاحه‌ددین ته‌حه‌روشى سێكسى به‌ ÙƒÚ†Ù‡‌كه‌Ù‰ خۆى ده‌كات!"

ئه‌Ù… مانشێته‌ كه‌ له ‌یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ گۆڤاره‌كانى هه‌ولێردا بڵاو كراوه‌ته‌وه،‌ له‌ سێ ڕوانگه‌وه‌ مه‌ترسیداره‌:

- كاتێك ÙƒÚ†ÛŽÙƒ ئه‌Ù… مانشێته‌ ده‌خوێنێته‌وه‌ØŒ جگه‌ له‌وه‌Ù‰ ته‌زوویه‌Ùƒ به‌ جه‌سته‌یدا دێت، له‌وێیشه‌وه‌ له ‌به‌رامبه‌ر په‌یوه‌ندیى نێوان خۆی Ùˆ باوكى، هه‌ڵوه‌سته‌ ده‌كات و، Ù¾ÛŽÛŒ وایه‌ ئیدى باوكه‌كانیش جۆرێك له‌ ئاره‌زووى گیچه‌ÚµÙ‰ سێكسییان تێدایه‌Ø› بۆیه‌ ده‌بێته‌ فاكته‌رى لاوازكردنى متمانه‌ له‌ نێوان ÙƒÚ† Ùˆ باوك Ùˆ كه‌سه‌كانى دیكه‌Ù‰ ناو بازنه‌Ù‰ خێزانیدا.

- كاتێك قوتابییه‌كى زانكۆ ئه‌Ù… مانشێته‌ ده‌خوێنێته‌وه‌ØŒ وه‌Ùƒ Ú•Û†Ú˜Ù‡‌كانى پێشووتر ئه‌Ùˆ هه‌موو متمانه‌یه‌Ù‰ به‌ مامۆستا پیاوه‌كانى خۆی هه‌یبوو، لاواز Ùˆ كاڵ ده‌بێته‌وه‌ØŒ چونكه‌ ده‌گاته‌ ئه‌Ùˆ بڕوایه‌Ù‰ كه‌ مامۆستا ئه‌Ùˆ كائینه‌یه‌ØŒ  ئیدى جێگه‌Ù‰ ترس Ùˆ تۆقینه‌.

- له‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا Ú†Ù‡‌ند دامه‌زراوه ‌Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌Ùƒ هه‌ن، كه‌ كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ دنیایه‌Ùƒ هیواى له‌سه‌ر هه‌ڵچنیون؛ یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌Ùˆ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ گرنگانه‌ØŒ‌ مامۆستایانى زانكۆن. ئه‌Ù… مانشێته‌ وامان Ù„ÛŽ ده‌كات وه‌Ùƒ جاران ڕێز له‌ Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌Ù‰ مامۆستایانى زانكۆ نه‌گرین، چونكه‌ پێمان ده‌ÚµÛŽ وه‌Ùƒ هه‌ر كائینێكى ئاسایى، بێمۆڕاڵیى له‌Ùˆ شێوه‌یه‌یشیان Ù„ÛŽ ده‌وه‌شێته‌وه‌.

مانشێتى دووه‌Ù…

"ده‌رنه‌چوون له‌ خولى دووه‌Ù…ØŒ Ú†Ù‡‌ندین خوێندكارى به‌كوشتن دا!"

ئه‌Ù… مانشێته‌ØŒ هاندانێكى مه‌ترسیدارى تێدایه‌ بۆ هه‌موو ئه‌Ùˆ قوتابیانه‌Ù‰ كه‌ له‌ خولى دووه‌مى خوێندندا ده‌رنه‌چوون و، پێیان ده‌ÚµÛŽ ده‌رنه‌چوون له‌ خولى دووه‌Ù…ØŒ جگه‌ له‌ بێتاقه‌تى، Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌كى دیكه‌یش هه‌یه‌ كه‌ Ú†Ù‡‌ندین قوتابى په‌نایان بۆ بردووه‌ بۆ خۆده‌ربازكردن له‌Ùˆ شكسته‌ Ú¯Ù‡‌وره‌یه‌Ø› ئه‌ویش Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌Ù‰ خۆكوشتنه‌! ئه‌وه‌ له ‌كاتێكدا خوێندن بۆ خۆى پرۆسه‌یه‌كه‌ØŒ له‌سه‌ر تاقیكردنه‌وه‌ Ùˆ سه‌ركه‌وتن Ùˆ شكست بینا كراوه‌ و، ده‌رنه‌چوونیش وه‌Ùƒ ئه‌نجامى ده‌رچوون Ùˆ سه‌ركه‌وتن، ئه‌نجامێكى پێشبینیكراوه‌.

مانشێتى سێیه‌Ù…

"Ú˜Ù†ÛŽÙƒ به‌ هه‌زار دۆلار، پیاوه‌كه‌Ù‰ له‌ پیاوه‌تى ده‌خات و، دواتر به‌ نوشته‌ كوڕێك عاشقى خۆى ده‌كات!"

من ته‌واوى گێڕانه‌وه‌Ù‰ ڕووداوه‌كه‌Ù… لایه ‌و، زۆر به‌وردى ژنان فێر ده‌كات كه‌ ئه‌Ú¯Ù‡‌ر ڕقێكتان به‌رامبه‌ر هاوسه‌ره‌كانتان هه‌ڵگرتووه‌ØŒ به‌ Ú† Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌یه‌Ùƒ ده‌توانن له‌ پیاوه‌تییان بخه‌Ù† و، دواتریش هه‌موو ورده‌كاریى ئه‌Ùˆ ماڵ Ùˆ جێگه‌یه‌ ئاشكرا ده‌كات كه‌ نوشته‌ بۆ ئه‌Ùˆ ژنانه‌ ده‌كات، بیانه‌ÙˆÛŽ له ‌پشتى مێرده‌كانیانه‌وه‌ په‌یوه‌ندیى دیكه‌یان هه‌بێ!

مانشێتى چواره‌Ù…

"خاڵم كردمى به‌ Ú˜Ù†!"

ئه‌Ù… مانشێته‌یش كه‌ له‌ گۆڤارێكى ناو شارى سلێمانیدا بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ØŒ ته‌واوى  په‌یوه‌ندى Ùˆ خه‌وتن Ùˆ دڕاندنى په‌رده‌Ù‰ ÙƒÚ†Ù‡‌كه‌Ù‰ ڕووماڵ كردووه،‌ كه‌ له‌ لایه‌Ù† خاڵییه‌وه‌ كرده‌كه‌Ù‰ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ئه‌نجام دراوه‌ØŒ جگه‌ له‌ نووسینه‌وه‌Ù‰ ورده‌كاریى ڕووداوه‌كه‌. وه‌Ùƒ مانشێته‌كانى دیكه،‌ باوه‌Ú• Ùˆ متمانه‌ له ‌نێوان خاڵ Ùˆ خوارزا Ùˆ په‌یوه‌ندییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌گشتى، كاڵ ده‌كاته‌وه‌.

ئاراسته‌Ù‰ دووه‌Ù… / ئاراسته‌Ù‰ كاركردنى نائاگایانه‌:

ئه‌Ù… جۆره‌ ئاراسته‌ میدیایییه،‌ پتر به‌ پاشخانێكى سیاسییانه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ڕووماڵكردنى دۆخى كۆمه‌ڵایه‌تیش ده‌كات. ئه‌Ù… میدیایانه‌Ù‰ به‌Ù… ئاراسته‌یه‌ موماره‌سه‌Ù‰ پیشه‌Ù‰ ڕۆژنامه‌نووسى ده‌كه‌ن، بۆ Ú¯Ù‡‌یشتن به‌ دوو ئامانجى سه‌ره‌كى، به‌ Ú†Ù‡‌مكى به‌رپرسیارێتیى كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ پابه‌ند نابن:

1- ده‌یانه‌ÙˆÛŽ بڵێن، ده‌سه‌ڵاتى سیاسى ناتوانێ ده‌ره‌قه‌تى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌Ù‰ دۆخى تێكچڕژاوى كۆمه‌ڵایه‌تى بێ و، ئاسایشى كۆمه‌ڵایه‌تى له‌ دۆخێكى مه‌ترسیداردایه‌ Ùˆ پێویسته‌ ئه‌Ù… ده‌سه‌ڵاته‌ بگۆڕدرێ.

2- ئه‌Ù… جۆره‌ ئاراسته‌یه‌ØŒ چونكه‌ میدیاكانى، به‌ پاشخانێكى سیاسییانه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ دۆخى كۆمه‌ڵایه‌تیدا ده‌كه‌ن، هه‌ÙˆÚµ ده‌ده‌Ù† Ùˆ پێشیان خۆشه‌ به‌رده‌وام كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ له‌ بارودۆخێكى ناسه‌قه‌مگیر Ùˆ شپرزه‌دا بێ؛ چونكه‌ پێیان وایه‌ به‌ به‌رژه‌وه‌ندیى به‌هێزبوونى حزبه‌كه‌Ù‰ خۆیان ده‌شكێته‌وه‌. به‌ بڕواى من ئه‌Ù… جۆره‌ ئاراستانه‌ØŒ هه‌Ù… ‌ له‌ مۆڕاڵى نیشتمانى Ùˆ نه‌ته‌وه‌یى داماڵدراون، هه‌میش پێویسته‌ به ‌یاسا سنووردار بكرێن.

ئه‌Ùˆ مانشێتانه‌Ù‰ به‌ شێوه‌یه‌كى نائاگایانه‌ داڕێژراون:

مانشێتى یه‌كه‌Ù…

"له‌ سلێمانى، په‌رده‌Ù‰ كچێنى ده‌دوورێته‌وه‌!"

ئه‌Ù… مانشێته‌ØŒ جگه‌ له‌وه‌Ù‰ زۆر مه‌ترسیداره‌ØŒ له ‌ناوه‌رۆكى ڕوماڵكردنه‌كه‌یشیدا دروست ئه‌Ùˆ شار Ùˆ Ú¯Ù‡‌Ú•Ù‡‌Ùƒ Ùˆ كۆڵان Ùˆ ژووره‌یشمان بۆ ئاشكرا ده‌كات كه‌ كاری "دوورینه‌وه‌Ù‰ په‌رده‌Ù‰ ÙƒÚ†ÛŽÙ†ÛŒ"ÛŒ تێدا ئه‌نجام ده‌درێ! جا ئه‌Ù… مانشێته،‌ جگه‌ له‌وه‌Ù‰ هانى Ú¯Ù‡‌نجان ده‌دات كه‌ هیچ سنوورێك له‌ په‌یوه‌ندییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیاندا نه‌هێڵنه‌وه ‌و، ئه‌Ùˆ فۆبیایه‌Ù‰ كه‌ وای Ù„ÛŽ كردوون به‌ئاسانى پیاوێك نه‌توانێ دۆسته‌كه‌Ù‰ نه‌كاته‌ ژن، ئیدى ئێستا شوێنێك هه‌یه‌ كه‌ ئه‌Ù… گرفته‌ مه‌رگهێنه‌ مه‌ترسیداره‌ØŒ چاره‌سه‌ر ده‌كات! جا له ‌كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌دا هه‌مووان ده‌زانین له‌ ڕووى كه‌لتوورییه‌وه‌ØŒ لابردنى په‌رده‌Ù‰ كچێنى، Ú† حوكمێكى خوێناویى هه‌یه‌Ø› به‌ جۆرێك هیچ ساڵێك له‌ سه‌د Ú˜Ù† كه‌متر، خه‌ڵتانى خوێن نه‌كراون Ùˆ ناكرێن!

مانشێتى دووه‌Ù…

"له‌شفرۆشه‌كان به‌ Ù„ÛŽÙˆ زۆرسووركردن Ùˆ مكیاجى تێر Ùˆ Ù‚Ú˜ زۆرزه‌ردكردن Ùˆ له‌به‌ركردنى جلوبه‌رگى زۆر سه‌رنجڕاكێش Ùˆ تاتۆكردن له‌سه‌ر پوز Ùˆ باڵ Ùˆ پشته‌مل Ùˆ نێوان كه‌مه‌ر Ùˆ سمت Ùˆ خوار ناوك، سه‌رنجى له‌شكڕه‌كان ڕاده‌كێشن!".

له‌ زنجیره‌وتارى داهاتووماندا، Ú•Û†Úµ Ùˆ كاریگه‌رییه‌ باش Ùˆ ناباشه‌كان ده‌خه‌ینه ‌ڕوو، كه‌ میدیاى كوردى له‌سه‌ر گۆڕینى نه‌خشته‌Ù‰ هاوكێشه‌ كه‌لتوورییه‌كان بینیویه‌تى. سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌یش، تێڕوانینى خۆمان له‌باره‌Ù‰ دۆزینه‌وه‌Ù‰ ڕیگه‌چاره‌كانى فریاكه‌وتنى ئه‌Ù… دۆخه‌ مه‌ترسیداره‌Ù‰ كه‌ میدیاى كوردى له ‌ئاستیدا ڕۆڵێكى كوشنده‌Ù‰ بینیوه‌ Ùˆ به‌رده‌وامیشه،‌ ده‌خه‌ینه ‌ڕوو.

 
 
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ کوردى، Ù„Û• قۆناغى گۆڕانى کۆمەڵایەتییەوە بەرەو قۆناغى ڕیفۆرمى کۆمەڵایەتى
« له‌باره‌ی پرۆسەی "ڕیفۆرمی كۆمەڵایەتی"یەوە
« لەنێوان Ú©ÛŽØ´Û•Ù‰ کۆمەڵایەتى Ùˆ دیاردەى کۆمەڵایەتیدا
« Ú†Û†Ù† دیاردەى کۆمەڵایەتى بناسینەوە؟
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ داخراو
« Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û•Ù‰ کراوە Ùˆ ڕەهەندەکانى
« فۆبیاى کۆمەڵایەتى چییەو Ú†Û†Ù† ڕووبەڕووى ببینەوە؟

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون