PÊNÛS
دیپلۆماسی  

2017-05-16

دیپلۆماسی

Henry Alfred Kissinger

هێنری كیسنجه‌ر

پێنووس: هێنری كیسنجه‌ر له‌دایكبووی ساڵی 1923 له‌ شاری فۆرتی ئه‌ڵمانیا، كه‌ له‌ ساڵی 1938 له‌Ú¯Ù‡‌Úµ بنه‌ماڵه‌كه‌ÛŒ بۆ هه‌ڵاتن له‌ ده‌ستی نازییه‌كان كه‌ جووه‌كانیان ده‌گرت Ùˆ پاشان ده‌یانگواستنه‌وه‌ بۆ ئۆردوگه‌ زۆره‌ملیێه‌كان، ÙƒÛ†Ú†ÛŒ بۆ ئه‌مریكا كرد. كیسنجه‌ر له‌ ساڵی 1943Ù‡‌وه‌ بۆته‌ خاوه‌Ù† Ú•Ù‡‌Ú¯Ù‡‌زنامه‌ Ùˆ هاووڵاتیی ئه‌مریكا. ناوبراو ‌پاش ته‌واوكردنی به‌Ø´ÛŒ ژمێریاری له‌ سیتی كالجی نیویۆرك، له‌ سه‌رده‌Ù…ÛŒ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ جیهانیی دووه‌مدا چووه‌ ڕیزه‌كانی سوپای ئه‌مریكا. ناوبراو بڕوانامه‌ÛŒ  دكتۆراكه‌ÛŒ له‌ ساڵی 1954دا له‌ زانكۆی هارڤارد به‌ده‌ست هێنا. پاشان وه‌كوو ئه‌ندامی لیژنه‌ÛŒ زانستیی ئه‌Ùˆ زانكۆیه‌ خه‌ریكی وانه‌گوتنه‌وه‌ بوو. له‌ ساڵی 1959 تاوه‌كوو ساڵی 1969 به‌ڕێوه‌به‌ری پرۆگرامی خوێندن Ùˆ په‌روه‌رده‌كردنی به‌رگری بووه‌. هه‌روه‌ها له‌ ساڵی 1955Ù‡‌وه‌ تاوه‌كوو ساڵی 1968ØŒ وه‌كوو ڕاوێژكاری كاروباری ئاسایشیی ئاژانسه‌ هه‌واڵگرییه‌ جۆراوجۆره‌كانی ئه‌مریكا له‌ سه‌رده‌Ù…ÛŒ ئیداره‌ÛŒ "ئایزه‌نهاور"ØŒ "جۆن ئێف كێنێدی" Ùˆ "لیندۆن جۆنسۆن" خزمه‌تی كردووه‌.

كتێبێكی كیسنجه‌ر به‌ ناونیشانی "Ú†Ù‡‌كه‌ ئه‌تۆمییه‌كان Ùˆ سیاسه‌تی ده‌ره‌ÙƒÛŒ" له‌ ساڵی 1957 ناوبراوی وه‌كوو یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ به‌رپرسانی پایه‌به‌رز له‌ سیاسه‌تی ستراتیژیكی ئه‌مریكا ده‌رخست. ناوبراو دژایه‌تیی خۆی له‌Ú¯Ù‡‌Úµ سیاسه‌تی "جۆن فاسته‌ر داڵز"ØŒ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ÛŒ ئه‌مریكا له‌ به‌رنامه‌داڕشتنی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ÛŒ به‌رفراوانی ئه‌تۆمی له‌ هه‌مبه‌ر هێرشی یه‌كێتیی سۆڤیه‌تدا، ده‌ربڕی. له‌ به‌رامبه‌ردا پشتیوانیی له‌ كاردانه‌وه‌ÛŒ نه‌رم یاخود تێكه‌ڵاوێك له‌ Ú†Ù‡‌كه‌ ئه‌تۆمییه‌ ته‌كتیكییه‌كان Ùˆ هێزه‌ باوه‌كان و، هه‌روه‌ها په‌ره‌پێدان به‌ ته‌كنه‌لۆژیی Ú†Ù‡‌Ùƒ به‌Ù¾ÛŽÛŒ پێویستییه‌كانی ستراتیژی ده‌كرد.

كتێبی "پێویستیی هه‌ڵبژاردن" له‌ ساڵی 1960 كه‌ تیایدا كیسنجه‌ر Ú†Ù‡‌مكی "كاردانه‌وه‌ÛŒ نه‌رم"ÛŒ له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ‌ هێزه‌ نا-ئه‌تۆمی Ùˆ كلاسیكییه‌كانی ئه‌Ùˆ سه‌رده‌مه‌ سنووردار كرد و، له‌ هه‌مبه‌ر لێكترازانی مووشه‌كیی نێوان سۆڤیه‌ت Ùˆ ئه‌مریكا هۆشداریی دا. ئه‌Ù… كتێبه‌یش كاریگه‌‌رییه‌ÙƒÛŒ جددیی له‌سه‌ر ئیداره‌ÛŒ كێنێدی هه‌بوو. ناو Ùˆ ناوبانگی كیسنجه‌ر وه‌كوو زانایه‌ÙƒÛŒ زانسته‌ سیاسییه‌كان، بووه‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ "ڕیچارد نیكسۆن"ØŒ سه‌رۆككۆماری پێشووتری ئه‌مریكا، ناوبراوی له‌ ساڵی 1968 وه‌كوو جێگری كاروباری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی دامه‌زرینێت. ناوبراو له‌ كۆتاییدا به‌رپرسیارییه‌تیی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌Ù†ÛŒ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی ئه‌مریكای له‌ ساڵی 1969 تاوه‌كوو ساڵی 1975 Ùˆ وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ÛŒ له‌ ساڵی 1973 تاوه‌كوو ساڵی 1977 گرته‌‌ ئه‌ستۆ.

كیسنجه‌ر وه‌كوو كه‌سایه‌تییه‌ÙƒÛŒ خاوه‌Ù† نفووز له‌ ئیداره‌ÛŒ "نیكسۆن" ناسرا و، Ú¯Ù‡‌وره‌ترین به‌رهه‌Ù…ÛŒ دیپلۆماتیكی ناوبراو له‌ چین، یه‌كێتیی سۆڤیه‌ت، ڤێتنام Ùˆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ده‌ست هاتووه‌. هه‌رچه‌نده‌ بۆ كورد Ùˆ Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ ئه‌یلوول له‌ باشووری كوردستان، ناوبراو به‌ یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی نسكۆی ئه‌Ù… شۆڕشه‌ داده‌ندرێت Ùˆ كورد له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ناوبراو خاوه‌Ù† ئه‌زموونێكی تاڵه‌ØŒ به‌ڵام به‌Ù¾ÛŽÛŒ ئاسایش Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سارددا Ùˆ په‌یڕه‌وكردنی سیاسه‌تێكی داماڵراو له‌ مافی مرۆڤ، دیموكراسی، ئه‌خلاق Ùˆ ...هتد، ناوبراو بۆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ نه‌ته‌وه‌ÛŒ ئه‌مریكا به‌ خاوه‌Ù† ده‌سكه‌وت داده‌ندرێت. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌ له‌سه‌ر حیسابی به‌رژه‌وه‌ندی Ùˆ چاره‌نووسی Ú¯Ù‡‌لانی تری جیهان بووه‌ØŒ به‌ڵام پێویسته‌ كورد Ùˆ سیاسه‌تمه‌دارانی كوردستان، وه‌كوو كه‌سێكی ئه‌كادیمی Ùˆ خاوه‌Ù† ئه‌زموونی پراكتیكی Ùˆ له‌ سۆنگه‌ÛŒ هزر Ùˆ ڕوانگه‌ÛŒ سیاسیی ناوبراوه‌وه‌ بۆ پرس Ùˆ بابه‌ته‌كانی جیهانی Ù„ÛŽÛŒ بڕوانن و، وانه‌ له‌ هه‌ÚµÙ‡‌كانی خۆی Ùˆ ده‌سكه‌وت Ùˆ چۆنێتیی داڕشتن Ùˆ به‌ده‌ستهێنان Ùˆ مامه‌ÚµÙ‡‌ÛŒ زلهێزه‌كان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هێز Ùˆ ئه‌كته‌ره‌كانی تر، وه‌ربگرن.

له‌ ڕاستیدا یه‌ÙƒÛŽÙƒ له‌ ده‌سكه‌وته‌كانی كیسنجه‌ر بۆ ئه‌مریكا، ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ ناوبراو دوای جه‌Ù†Ú¯ÛŒ عه‌ره‌به‌كان Ùˆ ئیسڕائیل له‌ ساڵی 1972دا له‌Ùˆ ته‌كتیك Ùˆ سیاسه‌ته‌ÛŒ كه‌ پاشان وه‌كوو  "دیپلۆماسیی هاتن Ùˆ چوون" ناسێنرا، كه‌ÚµÙƒÛŒ وه‌گرت تاوه‌كوو سوپاكانی تیوه‌گڵاو له‌ جه‌Ù†Ú¯ له‌ یه‌كتری جیا بكاته‌وه‌ Ùˆ ئاگربه‌ست له‌ نێوانیاندا دروست بكات. له‌ژێر ڕوشناییی ئه‌Ù… دیپلۆماسییه‌دا بوو، كه‌ ئێران Ùˆ عێراق له‌Ú¯Ù‡‌Úµ یه‌كتری Ú•ÛŽÙƒ كه‌وتن و، كورد بووه‌ قوربانیی Ú¯Ù‡‌وره‌ÛŒ ئه‌Ù… ڕێككه‌وتنه‌.

كتێبی "دیپلۆماسی" وه‌كوو كتێبێكی به‌ناوبانگ Ùˆ Ù¾Ú• له‌ مشتومڕ Ùˆ قووڵ، به‌رهه‌Ù…ÛŒ ته‌مه‌Ù†ÛŽÙƒ لێكۆڵینه‌وه‌ Ùˆ ئه‌زموونی پراكتیكی دیپلۆماسی ناوبراوه‌. له‌Ù… كتێبه‌دا گرنگترین ڕووداوه‌ چاره‌نووسسازه‌كانی مێژووی جیهان له‌ سه‌ده‌ÛŒ هه‌ڤده‌یه‌Ù…ÛŒ زایینی تاوه‌كوو كۆتاییی سه‌ده‌ÛŒ بیسته‌Ù…ØŒ خراونه‌ته‌ به‌ر سه‌ر‌نج Ùˆ شرۆڤه‌ Ùˆ شیكردنه‌وه‌. هه‌روه‌ها ئه‌Ùˆ وڵاته‌ Ú¯Ù‡‌وره‌ Ùˆ گرنگانه‌ÛŒ كه‌ ده‌یانویست له‌Ù… سه‌دانه‌دا بنیاتنه‌ری سیسته‌Ù…ÛŽÙƒ بن كه‌ هه‌موو جیهانی ڕۆژگاری خۆیان بخه‌نه‌ ژێر ڕكێف Ùˆ كۆنترۆڵی خۆیانه‌وه‌ØŒ ده‌خاته‌ به‌ر لێكۆڵینه‌وه‌. بۆ نموونه‌ فه‌Ú•Ù‡‌نسا له‌ سه‌ده‌ÛŒ هه‌ڤده‌یه‌Ù… به‌ سه‌رۆكایه‌تیی "كاردیناڵ ڕیشلیۆ" Ùˆ له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وه‌-ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت كه‌ ئامانجی كۆتایییه‌كه‌ÛŒ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نه‌ته‌وه‌یییه‌كانی بوو، یاخود بریتانیای مه‌زن له‌ سه‌ده‌ÛŒ هه‌ژده‌یه‌مدا كه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ پرسی "هاوسه‌نگیی هێزه‌كان" به‌ درێژاییی دوو سه‌د ساڵ له‌سه‌ر دیپلۆماسیی ئه‌وروپا زاڵ بوو. له‌ لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ØŒ نه‌مسا له‌ سه‌ده‌ÛŒ نۆزده‌یه‌Ù… كۆنسێرتی ئه‌روپیی Ù¾ÛŽÙƒ هێنا كه‌ له ‌لایه‌Ù† وڵاتی ئه‌ڵمانیاوه‌ Ùˆ سه‌رۆكی ئه‌Ùˆ ولاته‌ ‌"بیسمارك" سه‌ركردایه‌تی ده‌كرا. لێره‌وه‌ دیپلۆماسیی ئه‌وروپا له‌ چوارچێوه‌ÛŒ Ú¯Ù‡‌مه‌یه‌ÙƒÛŒ بێڕه‌حمانه‌ Ùˆ زاڵمانه‌ÛŒ نێوان هێزه‌كان Ùˆ سیاسه‌تی جیهانیدا فۆرمێكی نوێی وه‌رگرت.

له‌ كۆتاییشدا له‌ سه‌ده‌ÛŒ بیسته‌مدا كه‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا كاریگه‌ریی له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كان دروست كرد و، له‌سه‌ر بنه‌مای قبووڵنه‌كردنی ده‌ستێوه‌ردان له‌ كاروباری ناوخۆی وڵاتانی تر له‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌دا له‌ Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ به‌جیهانیكردنی به‌ها Ùˆ نۆرمه‌كان Ùˆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیی نه‌ته‌وه‌ییی خۆی، په‌ره‌ÛŒ به‌ جۆرێك له‌ سیسته‌Ù…ÛŒ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی له‌سه‌ر بنه‌مای دیموكراسی Ùˆ بازرگانیی ئازاد دا.

به ‌شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ گشتی كاتێك ئێمه‌ مێژووی نه‌ته‌وه‌كان Ùˆ په‌یوه‌ندیی نێوانیان دیراسه‌ ده‌كه‌ین، له‌ مابه‌ینی ڕووداوه‌ مێژوویییه‌كاندا ده‌Ú¯Ù‡‌ینه‌ نیشانه‌ Ùˆ كۆمه‌ÚµÛŽÙƒ بنه‌ما Ùˆ پره‌نسیپ كه‌ له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیی نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیدا زاڵ بووه‌. بۆ نموونه‌ له‌ یۆنانی ÙƒÛ†Ù† په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ شاره‌كان Ùˆ ویلایه‌ته‌ سه‌ربه‌خۆكان له‌سه‌ر بنه‌مای یه‌Ùƒ سیسته‌Ù… Ùˆ ڕێوشوێنی دیپلۆماسی بووه‌. ڕۆمانییه‌كان به‌تایبه‌ت له‌ سه‌رده‌Ù…ÛŒ ده‌سه‌ڵاتدارێتیی "بیزانس"ØŒ داهاتی به‌كارهێنانی هونه‌ری دیپلۆماسییان ده‌دا و، دیپلۆماسییان به‌ هونه‌رێكی هه‌ستیار Ùˆ ناسكی په‌یوه‌ندیگرتن ده‌زانی.

له‌ كاتێكدا كه‌ دیپلۆماسی، مێژوویه‌ÙƒÛŒ دوورودریژی هه‌یه‌ØŒ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یش عورف Ùˆ نه‌ریتی باوی به‌كارهاتوو له‌ په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كان زۆر ÙƒÛ†Ù† Ùˆ مێژوویی نییه‌. ڕاستییه‌كه‌ی، دیپلۆماسیی مۆدێرن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ دروستبوونی "سیسته‌Ù…ÛŒ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌كان " له‌ ئه‌وروپا له‌ ساڵی 1648 پاش ڕێككه‌وتنی "وێستفالیا" دروست بوو. ئه‌وه‌ÛŒ ڕاستی بێ، ڕێككه‌وتنی "وێستفالیا" به‌ بنه‌مای یاسای نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تیی نوێ Ùˆ بنچینه‌ÛŒ په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كان تاوه‌كوو Ø´Û†Ú•Ø´ÛŒ مه‌زنی فه‌Ú•Ù‡‌نسا، داده‌ندرێت.

ئه‌Ù… كتێبه‌ له‌ 31 به‌Ø´ Ù¾ÛŽÙƒ دێت به‌Ù… شێوه‌یه‌ÛŒ خواره‌وه‌:

  1. سیسته‌Ù…ÛŒ نوێی جیهانی
  2. بڕبڕه‌: ڕۆزڤێلت، یان ڤیڵسۆن
  3. له‌ جیهانگیرییه‌وه‌ بۆ هاوسه‌Ù†Ú¯ÛŒ: "ڕیشلیۆ"ØŒ "ویلیام ئۆرنج" Ùˆ "پیت"
  4. كۆنسێرتی ئه‌روپی: بریتانیای مه‌زن، نه‌مسا Ùˆ ڕووسیا
  5. دوو Ø´Û†Ú•Ø´Ú¯ÛŽÚ•: ناپلیۆنی سێیه‌Ù… Ùˆ بیسمارك
  6. سیاسه‌تی واقعی، ده‌Ú¯Ù‡‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ته‌وه‌ری خۆی
  7. ده‌زگه‌ÛŒ ڕاسانی سیاسی: دیپلۆماسیی ئه‌وروپا Ù¾ÛŽØ´ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ جیهانیی یه‌كه‌Ù…
  8. چوونه‌ناو زه‌ڵكاو: ده‌زگه‌ÛŒ ڕاسانی سه‌ربازی
  9. وینه‌ÛŒ نوێی دیپلۆماسی: ڤیلسۆن Ùˆ ڕێككه‌وتننامه‌ÛŒ ڤێرسای
  10. سه‌ركه‌وتووه‌كان له‌سه‌ر دووڕێیان
  11. "ستێرسمان" Ùˆ ده‌ركه‌وتنی دووباره‌ÛŒ دۆڕاوه‌كان
  12. كۆتاییی تراویلكه‌: هیتله‌ر Ùˆ وێرانكردنی ڤێرسای
  13. بازاڕی "ستالین"
  14. ڕێككه‌تنی ئه‌ڵمانیای نازی Ùˆ یه‌كێتیی سۆڤیه‌ت
  15. Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌ÛŒ ئه‌مریكا بۆ Ú¯Û†Ú•Ù‡‌پانه‌كه‌: "فرانكلین دلانۆ ڕۆزڤێڵت"
  16. سێ ڕوانگه‌ بۆ ئاشتی: ڕۆزڤێڵت، ستالین، Ú†Ù‡‌رچڵ له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ جیهانیی دووه‌Ù…
  17. سه‌ره‌تا Ùˆ ده‌ستپێكی جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سارد
  18. سه‌ركه‌وتنه‌كان Ùˆ گرفته‌كان (سیاسه‌تی كۆنترۆڵ، یان له‌خۆگرتن -Containment)
  19. گرفته‌كان (سیاسه‌تی له‌خۆگرتن: جه‌Ù†Ú¯ÛŒ كۆریا)
  20. دانوستاندن له‌Ú¯Ù‡‌Úµ كۆمۆنیسته‌كان: "ئادنائێر"ØŒ "Ú†Ù‡‌رچڵ" Ùˆ "ئایز‌نهاوه‌ر"
  21. له‌به‌رچاونه‌گرتنی سیاسه‌تی له‌خۆگرتن: قه‌یرانی سوئێز
  22. هه‌نگاریا: Ø´Û†Ú•Ø´ له‌ ئیمپراتۆریدا
  23. ئۆلتیماتۆمی خرۆشچێڤ: قه‌یرانی به‌رلین 1958-1963
  24. Ú†Ù‡‌مكه‌كانی یه‌كگرتووییی ڕۆژاوایی: مه‌Ùƒ میلان، دۆگۆڵ، ئایز‌نهاوه‌ر Ùˆ كێنێدی
  25. ڤێتنام: چوونه‌ ناو زلكاو(ترۆمان Ùˆ ئایزه‌نهاوه‌ر)
  26. ڤێتنام: Ú•Ù‡‌وتێك به‌ره‌Ùˆ بێهیوایی (كێنێدی Ùˆ جۆنسۆن)
  27. ڤێتنام: ڕزگاربوون (نیكسۆن)
  28. سیاسه‌تی ده‌ره‌ÙƒÛŒ له‌ چوارچێوه‌ÛŒ جوگرافیای سیاسیدا: دیپلۆماسیی سێگۆشه‌ÛŒ نیكسۆن
  29. نه‌هێشتنی بارگرژی Ùˆ ناڕه‌‌زایه‌تییه‌كانی
  30. كۆتاییی جه‌Ù†Ú¯ÛŒ سارد: Ú•Ù‡‌یگه‌Ù† Ùˆ گۆرباچۆف
  31. دووباره‌ پێداچوونه‌وه‌ به‌ سیسته‌Ù…ÛŒ نوێی جیهانی

 

ناوه‌رۆك Ùˆ بابه‌ته‌كانی كتێبی دیپلۆماسی‌ به‌ زمانی ‌ ئینگلیزی:

  1. The New World Order
  2. The Hinge: Theodore Roosevelt or Woodrow Wilson
  3. From Universality to Equilibrium: Richelieu, William of Orange, and Pitt
  4. The Concert of Europe: Great Britain, Austria, and Russia
  5. Two Revolutionaries: Napoleon III and Bismarck
  6. Realpolitik Turns on Itself
  7. A Political Doomsday Machine: European Diplomacy Before the First World War
  8. Into the Vortex: The Military Doomsday Machine
  9. The New Face of Diplomacy: Wilson and the Treaty of Versailles
  10. The Dilemmas of the Victors
  11. Stresemann and the Re-emergence of the Vanquished
  12. The End of Illusion: Hitler and the Destruction of Versailles
  13. Stalin's Bazaar
  14. The Nazi-Soviet Pact
  15. America Re-enters the Arena: Franklin Delano Roosevelt
  16. Three Approaches to Peace: Roosevelt, Stalin, and Churchill in World War II
  17. The Beginning of the Cold War
  18. The Success and the Pain of Containment
  19. The Dilemma of Containment: The Korean War
  20. Negotiating with the Communists: Adenauer, Churchill, and Eisenhower
  21. Leapfrogging Containment: The Suez Crisis
  22. Hungary: Upheaval in the Empire
  23. Khrushchev's Ultimatum: The Berlin Crisis 1958-63
  24. Concepts of Western Unity: Macmillan, de Gaulle, Eisenhower, and Kennedy
  25. Vietnam: Entry into the Morass; Truman and Eisenhower
  26. Vietnam: On the Road to Despair; Kennedy, and Johnson
  27. Vietnam: The Extrication; Nixon
  28. Foreign Policy as Geopolitics: Nixon's Triangular Diplomacy
  29. Détente and Its Discontents
  30. The End of the Cold War: Reagan and Gorbachev
  31. The New World Order Reconsidered

 

سه‌رچاوه‌:

بۆ دابه‌زاندنی كتێبه‌كه‌:

https://politicainternacionalcontemporanea.files.wordpress.com/2014/08/05-henry_kissinger-diplomacy.pdf

 

وه‌رگێڕان بۆ زمانی فارسی:

كیسنجر، هنری الفرد، دیپلوماسی، مترجم: فاطمه‌ سلطانی یكتا، رضا امینی، جلد اول Ùˆ دوم، چاپ سوم، تهران: اطلاعات، 1387.

به‌Ø´ÛŽÙƒ له‌ به‌رهه‌مه‌كانی كیسنجه‌ر:

Memoirs

 

Public policy

 

 

 

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون