PÊNÛS
خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی "وەرە Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ•" LEAN IN  

2017-02-21

خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی "وەرە پێشەوە" LEAN IN

نووسەر: شێریڵ ساندبێرک

ئامادەکردنی: کنێر عەبدوڵڵا، نووسەر

کتێبی "وەرە پێشەوە"، کە بە پڕفرۆشترین کتێبی ئەمریکا ناوزەد کراوە و لە نووسینی خاتوونی نووسەری ئەمریکی "شێریڵ ساندبێرک"ە و لە 370 لاپەڕە پێک هاتووە. لە لایەن "ڕێکخراوی هیوا فاوندەیشن"ەوە کراوە بە کوردی و، لە چەندین بەشی جیاجیا پێک هاتووە.

بە Ù‡Û†ÛŒ گرنگی Ùˆ زیندووێتیی بابەتەکە، Ú©Û• بەگشتی باس Ù„Û• واقعی  ژنان Ù„Û• ئەمریکا Ùˆ گرفتی کەمیی سەرکردایەتیکردنیان Ù„Û• پۆستە باڵاکاندا دەکات، هەروەها بوونی لەمپەرەکان دەخاتە ڕوو Ù„Û• لایەک و، Ù„Û• لایەکی دیکەوه‌ بە Ù‡Û†ÛŒ بوونی هاوشێوەی هەمان گرفت Ùˆ بەردەوامێتی Ù„Û•Ù†ÛŽÙˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŒ ڕۆژهەڵاتی بەگشتی Ùˆ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛŒ کوردی بەتایبەتی، بە پێویستم زانی خوێندنەوەیەک بۆ ئەم بەرهەمە بکەم. بە هیوای ئەوەی، ÙˆÛ•Ú© نووسەر Ù„Û• دوا لاپەڕەی کتێبەکەیدا باسی Ù„ÛŽÙˆÛ• کردووە، ئەمە سەرەتاکەی بێت، Ù†Û•Ú© کۆتاییی وتووێژ. Ù„Û• هەمان کاتدا بتوانم Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ ئەم خوێندنەوەیەوە خوێنەرانێکی زیاتر بە گرنگترین خاڵەکانی ناوەڕۆکی کتێبەکە ئاشنا بکەم Ú©Û• بە هەر هۆیەک بێت نەیانتوانیوە بەرهەمەکەیان Ù¾ÛŽ بگات.

Ù¡- بەگشتی گرنگیی کتێبەکە لەوەدا بەرجەستە دەبێت Ú©Û• تەنیا باسەکە Ù„Û• لایەنی تیۆرییدا خۆی نابینێتەوە، بەڵکوو پشتئەستوورە بە چەندین لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی Ùˆ خستنەڕووی داتا. Ù„Û• لایەکی دیکە، جوانیی نووسینەکە لەوەدایە Ú©Û• چیرۆکی ڕاستەقینەی ژیان Ùˆ بەسەرهاتی نووسەر، بووه‌تە نموونەی زیندوو Ùˆ بەرجەستەی کتێبەکە و، Ù„Û• زاری ژنان Ùˆ بەسەرهاتی سەدان Ú˜Ù†ÛŒ ترەوە، بووه‌تە مەسەلە، Ú©Û• Ú†Û†Ù† ژنان Ù„Û•Ùˆ نێوەندەدا دوچاری گرفتە جۆربەجۆرەکان Ùˆ بەرهەڵستیکردنیان دەبنەوە.

 Ù‡Û•Ø±ÙˆÛ•Ù‡Ø§ تیشکی خستۆتە سەر گرفت Ùˆ لەمپەرەکان Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ نموونەی سادە Ùˆ زیندووی ڕۆژانەی ژیان.  Ù†Û•Ú© تەنیا گوتارێک بێت بۆ ئەو پیاوانەی دەیانەوێت بزانن یان تێ بگەن Ù„Û•Ùˆ شتانەی ڕوبەڕووی هاوسەر، کچ، دایک Ùˆ خوشکیان دەبێتەوە تا بتوانێت شوێنگەی خۆی Ù„Û• دروستکردنی ژیانێکی یەکساندا جێ بکاتەوە، بەڵکوو هەموو ئەو ژنانەیش دەگرێتەوە Ú©Û• دەیانەوێت بەو ئامانجانە بگەن كه‌ هەڵگرین، یان بۆ گەیشتن بە لووتکەی پیشەکەیان سوود Ù„Û• دەرفەتەکانیان وەربگرن. جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ نووسەر توانیویەتی چەندین لایەنی چارەسەر بە مەبەستی نەهێشتنی ئەو لەمپەرانە بخاتە ڕوو و، بۆ هێنانەدیی هاوبەشیکردن Ùˆ  یەکسانیی ڕاستەقینە، هانی ژنان Ùˆ پیاوان بدات.   لەبەر زۆریی بابەتەکە، تەنیا تیشک دەخەمە سەر گرنگترینی خاڵەکانی زانیاریبەخشین Ù„Û• کتێبەکەدا، Ú©Û• ئەگەرچی زۆرێکی هاوشێوەی Ù„Û• واقعی کوردیدا بوونی هەیە، بەڵام جەختکردنەوە لێی، بۆ تێگەیشتن Ùˆ بەردەوامیی کارکردن لەبارەیەوە گرنگە.

Ù¢- پێزانین بە ئەرک Ùˆ ماندووبوونی ئەوانەی بە Ù‡Û†ÛŒ کارکردنیان Ù„Û• ڕابردوودا ئەمڕۆیان دروست کرد Ùˆ ئەو مافانەی بەدەست هاتوون. بۆیە  نووسەر ئاماژە بۆ ئەوە دەکات Ú©Û•  پێویستە ئەو هەوڵانە Ù„Û• لایەن کارکردووانی ئێستاوە بەڕێزەوە بنرخێنرێن. بۆ ئەمەیش هانی گەنجان دەدات Ú©Û• بەرامبەر بەو شتانەی هەمانە سوپاسگوزار بن، بەڵام بە هەلومەرجی ئێستا ڕازی نەبن؛ چونکە ئەوەیە Ú©Û• دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ دروستکردنی گۆڕانکاری و، پێویستە ڕەوتەکە بەرەو یەکسانی، یان دادپەروەریی ڕاستەقینە بەردەوام بێت.

Ù£- قسەکردنی ژنان لەسەر Ú©ÛŽØ´Û•ÛŒ خۆیان هەنگاوەکان بەرەو پێشتر دەبات، Ù†Û•Ú© بێدەنگبوونیان. بۆ ئەمەیش نووسەر نموونەیه‌Ú©  Ø¯Û•Ø®Ø§ØªÛ• ڕوو Ú©Ù‡‌ به‌هۆیه‌وه‌ هه‌ست  Ø¨Û• گرنگیی بوونی پارکی ئۆتۆمبێل ده‌کات بۆ ژنانی دووگیان Ù„Û• نزیک شوێنەکانی کارەکانیانه‌وه‌ØŒ پاش ئەوەی له‌ ناخی خۆیدا هەست بە ماندوبوون Ùˆ زوخاوی ژنانی دووگیان ده‌کات، Ù„Û•Ùˆ بارەیەوە داوا Ùˆ پێشنیارێک بۆ بەرپرسی کارەکەی بەرز ده‌کاته‌وه به‌ مه‌به‌ستی کارکردن له‌سه‌ری، ئه‌Ùˆ داوایه‌یش پاش ئەوە دێت Ú©Ù‡‌ کاتێک نووسه‌ری کتێبه‌Ú©Ù‡‌ خۆی دووگیان بوو.

Ù¤- خستنەڕووی ڕاستییەک Ú©Û• Ù„Û• جیهاندا پیاوان وڵات بەڕێوە دەبەن و، نموونەی ئەوەیش باس دەکات Ú©Û• Ù„Û• سەرتاسەری وڵاتانی جیهاندا ژنان تێکڕا 20%ÛŒ کورسییەکانی پەرلەمان Ù¾ÛŽÚ© دەهێنن و، چەندین نموونەی دیکە  Ú©Û• باس Ù„Û• کەمیی Ú•ÛŽÚ˜Ù‡‌ÛŒ ژنان ده‌کات Ù„Û• بازرگانیکردن Ùˆ پاشان بوونی جیاوازی Ù„Û• ڕووی مووچە Ùˆ دەستکەوتەکانەوە Ù„Û• نێوان ژنان Ùˆ پیاواندا دەخاتە ڕوو و، نموونەی ئەوە دەهێنێتەوە Ú©Û• Ù„Û• ساڵی 2010دا پاش هەموو هەوڵدانەکان Ù„Û• ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بەرامبەر هەر دۆلارێکی پیاوان وەری دەگرن، ژنان تەنیا 77 سەنتیان دەدرێتێ و، هەروەها Ù„Û• ئەوروپا بەگشتی مووچەی ژنان بە Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ 16% Ù„Û• مووچەی پیاوان کەمترە.

بۆیە نووسەر جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• یەکسانیی ڕاستەقینە، Ù„Û• بوونی Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ 50%ÛŒ ژنان Ùˆ پیاوان وەکیەک، دەبینێتەوە. ئەوەیشە وا دەکات  ئەو پەیامە بە دەسەڵاتداران دەدات Ùˆ دەڵێت: "بەڵێنی یەکسانی شتێکە و، یەکسانیی ڕاستەقینە شتێکی تر."

Ù¥- بوونی Ú˜Ù†ÛŒ زیاتر Ù„Û• دەسەڵاتدا دۆخی ژنان دەگۆڕێت، بەڵام Ù„Û• هەمان کاتدا جەخت Ù„Û• ژنانێک دەکاتەوە Ú©Û• دەنگێکی بەهێز Ùˆ بەتوانا بن بۆ دەربڕینی پێویستی Ùˆ خەمەکانی ژنان؛ تا بە هۆیەوە هەموو ژنان بەرەو Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ• بچن. بۆ ئەوەیش جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• خۆڕزگارکردنی ژنان Ù„Û• لەمپەرە ناوخۆیییەکانی بەردەمیان بۆ بەدەستهێنانی دەسەڵات زۆر گرنگە Ú©Û• زۆرن، لەوانە: توندوتیژی، Ú¯ÛŽÚ†Û•ÚµÛŒ سێکسیی ئاشکرا Ùˆ شاراوە، نەبوونی ئاسانکاری بۆ ژنانی کارکردوو Ù„Û• شوێنەکانیان Ù„Û• ڕووی دایەنگه‌ Ùˆ مۆڵەتی دایکایەتی Ùˆ باوکایەتی، Ú©Û• هەموو بە شێوەیەک، دەبنە Ù‡Û†ÛŒ بەردەوامبوون Ù„Û• کاردا؛ جگە Ù„Û• باسکردنی لەمپەرەکانی Ú©Û• Ù„Û• لایەن Ú©Û†Ù…Û•ÚµÛ•ÙˆÛ• بۆیان دروست دەکرێت. هەروەها جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• ژنان Ù„Û• لایەن  خودی خۆیشیانەوە ڕێگرییان Ù„ÛŽ دەکرێت، ÙˆÛ•Ú© ئەوەی متمانەیان بە خۆیان نییە؛ بە شێوازی جۆربەجۆر خۆیان دووره‌پەرێز ڕادەگرن Ùˆ Ù„Û• کاتی پێویستدا ده‌رناکه‌ون Ùˆ ناچنە Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ• Ùˆ دەست بەرز ناکەنەوە، بەوەی بزانرێت Ù‡Û•Ù†.

 Ø¨Û†ÛŒÛ• نووسەر جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• ژنان کاتێک دەتوانن لەمپەرەکان بشکێنن، Ú©Û• Ú•Û†ÚµÛŒ سەرکردایەتیکردن بەدەست بهێنین، Ù†Û•Ú© ڕوو بکەنە بەرپرسەکان Ùˆ داوایان Ù„ÛŽ بکەن.

Ù¦- Ú©Ù‡‌لتووری کۆمەڵایەتی، وا Ù„Û• ژنان دەکات Ú©Û• هەمیشە ئەو پەیامە نەرێنییانە لەناو خۆیاندا قەتیس بکەن Ú©Û• وەریان گرتووە. بۆ نموونە، کاتێک دەگوترێت هەڵەیە گەر دەنگ بەرز بکەیتەوە، یان توند بیت Ùˆ Ù„Û• پیاو بەهێزتر بیت، خزمەتی ماڵ Ùˆ منداڵ بە ئەرکی سەرەکیی تەنیا خۆمانی دەزانین، ئامادەین دەستبەرداری ئامانجە پیشەیییەکانمان بین بۆ ئەوەی جێگە بۆ هاوسەر Ùˆ مناڵەکانمان خۆش بکەین، بە بەراورد Ù„Û•Ú¯Û•Úµ پیاوان هیوای وەرگرتنی پۆستە باڵا Ùˆ بەرپرسیارێتییە بڕیارسازەکان ناگرینە ئەستۆ.

Ù§- بەگشتی مەبەستی نووسەر ڕوونە، Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ هانی هەموو مرۆڤێک دەدات بۆ گەیشتن بە ئامانجەکەی Ù„Û• هەر جێگە Ùˆ شوێنێکی کاردا بن بەتایبەت ژنان، بە مەبەستی یەکسانبوونی باڵانسی بوونیان Ù„Û• پۆستە باڵاکاندا؛ وێڕای ئاماژەکردن بەوەی شادمانی، یان سەرکەوتنی مرۆڤ تەنیا Ù„Û• یەک شتدا کورت ناکرێتەوە، بەو واتایەی مەرج نییە ئامانجەکان وەکیەک بن. بۆ ئەوەیش نموونەی خستۆتە ڕوو، بەوەی دەشێت ژن، یان پیاویش هەبێت حەز Ù„Û• دەسەڵات نەکەن، یان هەموو Ú˜Ù†ÛŽÚ© کاری بوێت یاخود مناڵی بوێت. گرنگ دیاریکردنی ئامانجە لای مرۆڤ، Ú©Û• Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ژیان Ùˆ بەها Ùˆ خەونەکانی خۆیدا بگونجێت. واتە گرنگ ئه‌وه‌یه‌ مرۆڤ Ù„Û•ÙˆÛ• بگات بەختەوەریی خۆی Ù„Û• بڕیارداندایە، Ú©Û• خۆی خاوەنی ئیرادەی بڕیاردانەکە بێت، چونکە بوون Ùˆ زیادبوونی دەنگی ژنان Ù„Û• پرۆسەی بڕیاردان Ù„Û• ئاستە باڵاکاندا، یارمەتیی فراوانبوونی Ù‡Û•Ù„ Ùˆ مەودای مامەڵەکردنی دادپەروەرانە زیاتر دەکات.  بۆیە نووسەر باوەڕی وایە Ú©Û• سەرکردە ژنەکان، کلیلی چارەسەرەکانن.

Ù¨- چوونەپێشەوەی ژنان Ùˆ بەدەستهێنانی ئەوەی دەیانەوێت، پەیوەستدار نییە بە دەوڵەمەندییەوە، بەڵکوو پەیوەستە بە خەونی زیاتری مرۆڤەکانەوە. بۆیە جەخت Ù„Û• هاندانی ژنان Ùˆ پیاوانیش بۆ بەکردەییکردنی خەونەکانیان دەکاتەوە و، یارمەتیدانی ژنانیش گەر Ù„Û• هەر شوێنێکی کار Ùˆ ماڵەوەیشدا بن. بۆیە نووسەر Ù„Û• بەشێکی باسەکەیدا، هه‌ڵگیرسانی Ø´Û†Ú•Ø´ له‌ناو ناخی خودی تا‌Ú©Ù‡‌کانه‌وه‌ دەکاتە یەکێک Ù„Û• چارەسەرەکان بەرەو گۆڕانکاریی ژیانێکی یەکسانی ڕاستەقینە.

Ù©- جیاوازی Ù„Û• کەلتووری پەروەردەییدا، وای کردووە چاوەڕوانییه‌كان Ù„Û• Ú©ÙˆÚ• Ùˆ Ú©Ú† جیاواز بێت. بۆیە دەڵێت Ú©ÙˆÚ• چاوەڕوانیی Ù„ÛŽ دەکرا تەورات بخوێنێت وکچیش ماڵێکی باش بەڕێوە بەرێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ نەدەکرا Ú©ÙˆÚ• Ù„Û• قوتابخانە دەربهێنن و، بۆ ئەوەیش نموونەی Ù†Û•Ù†Ú©ÛŒ دەهینێتەوە Ú©Û• لەدایکبووی 1917 بووە، بەوەی Ú†Û†Ù† بە Ù‡Û†ÛŒ نەبوونییەوە Ù„Û• قوتابخانە دەریان هێناوە، بۆ ئەوەی Ù„Û• Ú•ÛŽÚ¯Û•ÛŒ بەرگدوورییەوە یارمەتیی خێزانەکەی بدات؛ كه‌Ú†ÛŒ پاشان خوێندنی زانکۆی تەواو کرد.

هەروەها Ù„Û• سەردەمی خۆیدا، پیاو گەر بە یارمەتیی داراییی ژنەکەی، خێزانەکەی بەڕێوە ببردایە به ‌لاواز داده‌نرا و، نموونەی دایکیشی باس دەکات Ú©Û• مامۆستا بوو Ùˆ بە Ù‡Û†ÛŒ دووگیانی بە نووسەری کتێبەکە، وازی Ù„Û• دکتۆراکەی هێنا؛ ئەمە وێڕای ئەو ڕاستییەی نووسەر Ù„Û• خێزانێکی نەریتی بووە، Ú©Û• هەڵسوکەوتیان Ù„Û• نێوان Ú©Ú† Ùˆ کوڕدا یەکسان بوو.

١٠- کۆکردنەوەی کار Ùˆ خێزان Ù¾ÛŽÚ©Û•ÙˆÛ• بۆ ژنان، گەر یارمەتیدەری نەبێت، سەختن. بۆ ئەوەیش ئاماژە بۆ ئەوە دەکات Ú©Û• Ù¾ÛŽØ´ هەموو شتێک، گرنگە Ù„Û• خۆمانەوە دەست Ù¾ÛŽ بکەین. متمانەبەخۆبوون زیاد بکەین، Ù„Û• ماڵەوە بەشداری بە منداڵەکانمان بکەین له‌ بڕیاره‌کاندا، تا ببێتە هاوبەشێکی ڕاستەقینە Ùˆ بێنە Ù¾ÛŽØ´Û•ÙˆÛ• و، توانای خۆمان بەکەم نەزانین.

هەروەها باس Ù„Û•ÙˆÛ• دەکات Ú©Û• هاوسەنگی Ù„Û• نێوان کار Ùˆ ژیان، Ú©Û• تەواو دژبەیەکن، بە شێوەیەکی تر بە مانای لەدەستدانی کار دێت، Ú©Û• هەمیشە ÙˆÛ•Ú© Ú©Ù‡‌لتوور بە Ú¯ÙˆÛŽÛŒ ژناندا دەیزرینگێننەوە؛ Ú©Û• ئەمەیش چارەسەر دەکرێت به‌وه‌ÛŒ بتوانن هەر دوو کارەکە بکەن Ùˆ گەشەیش بکەن تیایدا و، ئەوەیش له‌پێناو به‌ده‌ستهێنانی بەرپرسیارێتیی دەسەڵاتی دارایی Ùˆ بەخێوکردنی منداڵ.

Ù„Û• هەمان کاتدا، ئاماژە بەوە دەدات یەکگرتن Ùˆ ڕاگرتنی باڵانس Ù„Û• نێوان  پیشە Ùˆ  پێویستییە بایەلۆژییەکاندا قورس Ùˆ سەختە،  گەر هاوسەرەکان Ùˆ سیسته‌Ù…ÛŒ حوکمڕانی، هاوکار نەبن. وێڕای ئەوەی باڵادەستبوونی کچان لەناو پۆلەکان Ù„Û• هەڵکشاندایە و، 57%ÛŒ دەرچووانی زانکۆ و، 60% خاوەن ماستەر Ù„Û• ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا Ù¾ÛŽÚ© دەهێنن، كه‌Ú†ÛŒ باس Ù„Û• کوردستانی عێراق دەکات بەوەی 48%ÛŒ خوێندکارانی خوێندنی باڵا Ù¾ÛŽÚ© دەهێنن Ùˆ هێشتا Ù„Û• دوای پیاوانەوەن؛ بەڵام Ù„Û•Ú¯Û•Úµ ئەوانەیشدا ئەو فەلسەفە پەروەردەیییە پیادە دەکەن، Ú©Û• دەگوترێت دەست هەڵبڕە Ùˆ ئینجا قسە بکە. ئەمە بۆ گەشەکردن Ù„Û• نێوەندی کاردا نەگونجاوە، چونکە زۆر جار گەشەکردن Ù„Û•Ùˆ بوارەدا، بەندە بە قبووڵکردنی مەترسییه‌کانه‌وه‌. بۆیە دەبینرێت پۆستە سەرکردایەتییەکان، Ù¾Ú•Ù† Ù„Û• پیاوان و، سەرەتایی Ùˆ کەمبایەخەکانیش Ù„Û• ژنان.

گرنگترینی ئەو هۆکارانەیش بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە، Ú©Û• خۆی Ù„Û• نەبوونی هیوا Ùˆ ئامانج Ùˆ ئارەزووی سەرکردایەتیدا دەبینێتەوە. بۆ ئەوەیش ئاماژە بە چەندین لێکۆڵینەوە دەکات Ú©Û• پیاوان له‌ ڕووی پیشه‌وه‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌یان Ù„ÛŽ ده‌کرێت Ú©Ù‡‌ ته‌ماعیان هه‌بێت Ùˆ به‌ ئاسایی وه‌رده‌گیرێت، له‌ کاتێکدا بۆ ژنان وه‌Ú© لایه‌Ù†ÛŽÚ©ÛŒ نەرێنی باسی لێوه‌ دەکرێت. ئەمەیش جارێکی تر کەلتوور هۆکارە، Ú©Û• بەرامبەر بەو تەماحە Ú†Û•Ù¾ÚµÛ• بۆ پیاوان Ù„ÛŽ دەدات، بەڵام ژنان  زۆر جار بە Ù‡Û†ÛŒ ئەو خەسڵەتەوە ڕووبەڕووی سزای کۆمەڵایەتی دەبنەوە. واتە گوشاری کۆمەڵایەتی هۆکارێکی تری لەمپەرەکانی بەردەم ژنانە؛ بەوەی هەر Ù„Û• منداڵییەوە هاوسەرگیری Ù„Û• مێشکیاندا دەچەسپێنن كه‌ بە گەنجی شوو بکەن، نەوه‌Ú© پیاوی باشیان دەست نەکەوێت. بۆ ئەمەیش، نووسەر خۆی بە نموونە دەهێنێتەوە Ú©Û• Ú†Û†Ù† Ù„Û• 25 ساڵیدا جیا بووەوە و، خودی ئەوەیش بە Ù‡Û†ÛŒ نەریتی کۆمەڵایەتییەوە شکست بوو. بۆ نموونە، Ù„Û• ترسی لەدەستدانی Ù‡Û•Ù„ÛŒ هاوسەرگیری، لەدەستدانی Ù‡Û•Ù„ÛŒ خوێندن Ù„Û• دەرەوەی وڵاتی خۆت، ببووە نەریت.

١١- پەیامە کەلتوورییەکان لەمپەرێکی ترن، Ú©Û• شێوازی جۆربەجۆر بۆ کپکردن Ùˆ بێدەنگکردنی دەنگە مێیینەکان بەکار دەهێنرێت.  نموونەی ئەوەیش ÙˆÛ•Ú©  چەندین نموونەی Ú©Û• دەگوترێت "زیرەک ÙˆÛ•Ú© بابە و، جوان ÙˆÛ•Ú© دایە"Ø› Ú©Û• ئەمە نووسراوی سەر جلوبەرگی کۆمپانیایەک بوو Ù„Û• 2011دا؛ یان بە کچان ده‌گوترێت "خۆسەپێن" کاتێک ئارەزوی سەرکردایەتی بکەن و، ئەمە بۆ کوڕان بەو لێکدانەوەیە بەکار نایەت.

١٢- دەرخستنی کارە ئەرێنییەکانی ژنان، دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ وێنەدانەوەیەکی باشتری هەقیقەتەکان. ئەمە تێکشکاندنێكی ترسه‌ØŒ بۆ ئەوەی هەست نەکات Ú©Û• مێیینەیەکی خراپە Ùˆ بترسێ Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ ئەگه‌ر Ù‡Û•ÚµÛ• بکات، قسەی Ù¾ÛŽ بووترێت، حوکمی بەسەردا بدرێت؛ ترسی هه‌بێت Ù„Û• قبووڵکردنی مەترسییەکان. بۆیه‌ بۆ ئه‌وه‌ÛŒ ببێته‌ سەرکردەی بوارەکەی خۆی، پێویسته‌ بتوانێت ئامانج Ùˆ تموحی هه‌بێت.

١٣- چەند بەشداربوونی ژنان Ù„Û• بۆنەکاندا گرنگێتی خۆی هه‌یه‌ØŒ هێندە گرنگه‌ Ú©Ù‡‌ ژنان هەست بە بوونی خۆیان بکه‌ن، هەر Ù„Û•Ùˆ شوێنه‌ÛŒ Ù„ÛŽÛŒ داده‌نیشن تا ڕادده‌ÛŒ جۆر Ùˆ شێوازەکانی بەشداربوونیان، تا له‌ بۆنه‌کاندا ته‌نها ÙˆÛ•Ú© تەماشاکەر یان دیکۆرێک دەرنه‌کەون، چونکە دوورکەوتنەوە Ùˆ دوورەپەرێزییان، Ù„Û• کاتێکدا Ù„Û• شوێنێکدا هەبن، ÙˆÛ•Ú© ئەوە وایە نەبن Ùˆ کاریگه‌ریشیان نابێت له‌Ùˆ کاته‌دا.

ئەمە وێڕای ئەوەی جەخت له‌وه‌ دەکاتەوە كه‌ متمانەنەبه‌خۆبوون، نەبوونی تمووح (به‌رزیخوازی) ØŒ لەدەستدانی دەرفەت Ùˆ خۆبەکەمزانینی ژنان، گرفتێکی تری بەردەم ژنانە، Ú©Û• Ù„Û• ئەنجامی کارەکانیاندا هەمیشە خۆیان خراپتر Ù„Û• واقعەکەی هەیە هەڵدەسەنگێنن؛ بۆیە هەمیشە سەرکەوتنەکانی خۆیان بەکەم دەزانن Ùˆ شکستەکانی خۆیشیان بۆ بێتواناییی خۆیان دەگەڕێنێتەوە. بۆیە نووسەر Ù„Û• کتێبەکەیدا سه‌رنجی خۆی دەخاتە سەر: "فێر بە Ùˆ بەشداری بکە"ØŒ "بڕوات بە توانای خۆت هەبێت"ØŒ Ù„Û• هەستیاری Ùˆ ترس دوور بکەوە".

١٤- ئاماژەکردنی نووسەر بەوەی "سەرکەوتن Ù†Û•Ú©Û•Ù†Û• قوربانیی خۆشەویستبوونیان"ØŒ بەو واتایه‌یه‌ كه‌ هەمیشە ژنانی سەرکەوتوو Ù„Û• بواری کارکردنیاندا Ù„Û• لایەن هاوکارانییانەوە خۆشەویست نابن. هەر ئەوەیشە وای کردووە زۆریک Ù„Û• Ú˜Ù†Û• سەرکەوتووە جیهانییەکان، Ù„Û• پشت خۆیانەوە ناووناتۆرە Ùˆ توانجیان Ù„ÛŽ دەدرێت و، بەمەیش بۆ ئەوەی خۆیان بە خۆشەویستی بهێڵنەوە، ئامادەن خۆیان پەراوێز بخەن Ù¾ÛŽØ´ ئەوەی خەڵک بیانچەمێنێتەوە، یان وای کردووە ژنان کەمتر باس Ù„Û• دەستکەوتەکانی خۆیان بکەن، بۆ ئەوەی بە خۆشەویستی بمێننەوە.

لێرەوە پێشنیازی ئەوە دەکات Ú˜Ù†Û• بەتوانا Ùˆ بەهێزەکان گەر Ù„Û• سەرکردایەتیدا زیاتر بن Ùˆ Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ 50% Ù¾ÛŽÚ©  بهێنن، ئەوا ئه‌ستەمە دەوروبەر Ùˆ خەڵک ڕقیان Ù„Û•Ùˆ ژمارە زۆره‌ بێت؛ ئەمە جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ کەلتووری کۆمەڵایەتی وای کردووە هێندەی جوانیی ژنەکان دەبینرێت، لێهاتوویییان دەرناکەوێت. بۆیە نووسەر Ù¾ÛŽÛŒ وایە سه‌رنجخستنەسەر "خاوەندارێتیکردنی دەستکەوتەکانی خۆت، یان باسکردنی دەستکەوت Ùˆ جوانییەکانی یەکتری" هۆکارێکی سەرەکییە بۆ سەرکەوتنی زیاتر. بۆ ئەمەیش باس Ù„Û• گرنگیی فێربوونی ژنان دەکات، Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ بەرگەی ڕەخنە بگرن.

هەروەها ئاماژە بەوە دەکات کەمیی ژمارەی ژنان Ù„Û• سەرکردایەتیکردندا، وای کردووە چاوی زیاتر Ùˆ ڕەخنەی زیاتریان ئاڕاستە بکرێت و، تاکە ژنێکیش ÙˆÛ•Ú© نوێنەری هەموو جێندەرەکە تەماشا بکرێت؛ Ù„Û• کاتێکدا  ناکرێت هیچ یەکێک Ù„Û• نموونەکان گشتاندنی بۆ بکرێت و، ئەمە یەکێکە Ù„Û•Ùˆ هۆکارانەی وا دەکات Ú˜Ù†Û• سەرکەوتووەکان خۆشەویست نەبن .

١٥- وتووێژی ژنان لەسەر بەرژەوەندییەکانی خۆیان، بەپێچەوانەی پیاوانەوە، ئاسەوارەکەی نائاسایی دەردەکەوێت؛ بۆ نموونە، کەمترینی ژنان وتووێژ لەسەر مووچەکانیان دەکەن، وەک لە پیاوان، کە ئاسایی و ئەرێنی دەردەکەون. بۆیە دەرەنجام ئاماژە بەوە دەکات کە گەر بتەوێت شتێک بگۆڕیت، ناتوانیت هەمووان دڵخۆش بکەیت؛ گەر تۆ هەموو کەس دڵخۆش بکەیت، ئەوا وەک پێویست پێش ناکەویت.

١٦- ژنان خۆیان Ù„Û• ئەرکی درێژکراوە Ùˆ نوێ بەدوور دەگرن؛ بەو واتایەی ئامادە نین کارێک بکه‌Ù† Ú©Û• پێشینەیەکیان Ù„ÛŽÛŒ نەبێت. Ù„Û• کاتێکدا جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• کارکردن Ù„Û• تاكه‌ شوێنێکدا Ùˆ گەیشتن بە هەموو پۆستێكی باڵای ئەو شوێنە، جیاوازی هه‌یه‌ له‌Ú¯Ù‡‌Úµ گۆڕانکاری Ù„Û• شوێن Ùˆ جۆری کاره‌Ú©Ù‡‌ÛŒ له‌ شوێنێکی تردا و، مرۆڤه‌کان ده‌توانن Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ فێربوونی بدەن، چونکە یەکەمیان بەوە وەسف دەکات Ùˆ دەڵێت:  "بیر مەکەرەوە Ú©Û• هیچ توانایەکت نییە" ØŒ "چاوەڕێ Ù…Û•Ú©Û• دەسەڵاتت بدرێتێ"Ø› قبووڵکردنی مەترسی، هەڵبژاردنی Ú¯Û•Ø´Û•ØŒ تەحەدداکردنی خۆمان Ùˆ داواکردنی پلەبەرزبوونەوە، بۆ بەڕێوەبردنی کارەکانمان پێکهینەری گرنگن."

١٧- هەمیشە ژنان Ù‡Û•ÙˆÚµ دەدەن Ù¾ÛŽØ´ ئەوەی شتێک بکەن، ئامۆژگاریکەریان هەبێت؛ ئیتر ئەو ئامۆژگارییه‌ Ù„Û• کەسێکی دیاریکراو یان ناسراوه‌وه‌ وه‌ری بگرێت یان نا، Ù„Û• کاتێکدا ڕاستییەکە لەوەدایە مرۆڤ خۆی هەنگاو بۆ شتێک بنێت Ùˆ Ù„Û• ئەنجامی بینینی ئەو شتەی بەرامبەر، ڕاوێژ بدات، یان ڕاوێژی Ù¾ÛŽ بکرێت. هەروەها ئاماژە بەوە دەدات Ú©Û• پەیوەندیی دووقۆڵیی نێوان Ú˜Ù† Ùˆ پیاو Ù„Û• کاتی نافەڕمیدا ئاسایییە، چونکە دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ ئەرک Ùˆ پلەبەرزبوونەوە. واتە جیاوازیی دید Ùˆ بۆچوونی کەلتووری دەخاتە ڕوو، بەوەی دوو ڕەگەزی جیاواز، گەر یەکتربینین Ù„Û• نێوانیاندا هەبێت (پیاوی خاوەن پلە Ùˆ Ú˜Ù†ÛŒ بێپلە)ØŒ بە دڵداری Ùˆ ژووان Ù„ÛŽÚ© دەدرێتەوە، Ù„Û• کاتێکدا بۆ هاوڕەگەزەکان وا نییە Ùˆ ئەمەیش ناڕاستە. بەمەیش ترسی قسە Ùˆ قسەلۆک بۆ ژنان، دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ مەترسی Ùˆ دوورکەوتنەوەیان.

١٨- قسەکردنی ڕاستگۆیانە، گەرچی بۆ هەندێک ÙˆÛ•Ú© خەسڵەتێکی خۆڕسکییە، بۆ هەندێکی تر شارەزایییە Ùˆ دەبێت فێری بن. بەڵام Ù„Û• هەمان کاتدا بۆ هەندێک له‌ ژنان Ù„Û• ژینگەى کاردا، دەبێتە Ù‡Û†ÛŒ خوڵقاندنی ترس، بەتایبەت ئەوانەی Ù„Û• پلە یان په‌یوه‌ندییه‌Ú©ÛŒ باڵا Ùˆ کاریگەردان، پێویسته‌ لەوه‌ بگه‌Ù† Ú©Ù‡‌ ڕاستییەکان ڕەها نین لای Ú©Ù‡‌سێکی دیاریکراو بێت Ùˆ دەشێت بۆچوونەکەی خۆی ڕاست بێت Ùˆ له‌هه‌مان کاتدا Ù‡ÛŒ بەرامبەرەکەیش ‌کاتێک ڕای خۆی دەردەبڕێت، بۆیه‌ گرنگه‌ Ù„Û•Ùˆ ڕاستییە بگەین Ú©Û• هەموو مرۆڤیک Ù„Û• گۆشەنیگای خۆیەوە شتەکان دەبینێ، جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ چۆنێتیی دەربڕینی بۆچوونەکان Ø´ÛŽÙˆÛ•ÛŒ خۆی هەیە، بە شێوەیەک نەبێتە Ù‡Û†ÛŒ ناکۆکیخستنەوە Ùˆ زمانی زبر؛ هەروەک Ú†Û†Ù† گوێگرتنیش گرنگیی خۆی هەیە و، Ù„Û• هەمان کاتدا "فیدباک"یش ÙˆÛ•Ú© هەقیقەت شتێکی ڕەها نییە.

١٩- وازهێنانی Ú˜Ù†Û• خوێندەوارەکان، یەکێکە Ù„Û• هۆکارەکانی تری بوونی بۆشاییی سەرکردایەتی، Ú©Û• بە Ù‡Û†ÛŒ منداڵ، یان هۆکاری کۆمەڵایەتییەوە ناچار دەبن، Ú©Ù‡‌ واز بهێنن، یاخود کارەکەیان بە شێوەیەک دەگونجێنن Ú©Û• بۆ منداڵەکەیان گونجاو بێت، یان بە نیوەدەوام قایل دەبن. بۆیە بەم شێوەیەیش خۆیان Ù„Û• پلە باڵاکان بەدوور دەگرن، ÙˆÛ•Ú© ئەوەی بەخێوکردنی منداڵ تەنیا Ù„Û• ئەستۆی ژناندا بێت.

بە دیوێکی تردا باسی Ù„Û• سزای دایکایەتی کردووە، Ú©Û• بە Ù‡Û†ÛŒ دوورکەوتنەوەی ماوەیەک Ù„Û• کارەکانیان، داهاتیشیان دادەبەزێت. یان بە Ù‡Û†ÛŒ زۆریی تێچوونی دایەنگه‌ÛŒ منداڵەکانیان واز دەهێنن؛ ئەمە بەپێچەوانەی پیاوانەوه‌ØŒ کاتێک شوێنی کاریان بەجێ دەهێڵن، Ú©Û• هەمیشە هەست دەکەن بەرپرسی یەکەمی یارمەتیدەری داراییی خێزانەکانیانن .

٢٠- تیشکخستنەسەر ئەوەی Ù‡Û•ÙˆÚµ بدرێت بۆ ئەوەی مێرد Ù„Û• بەخێوکردنی منداڵ Ùˆ ماڵدا خۆی بە هاوبەشی ڕاستەقینەی Ú˜Ù† بزانێت؛  بە شێوەیەک Ú©Û• وا بکەوێتەوە ÙˆÛ•Ú© هاوبەشێک ئەرکێکی خۆی جێبەجێ دەکات، Ù†Û•Ú© چاکەیەک Ù„Û•Ú¯Û•Úµ هاوسەرەکەی دەکات، چونکە نەبوونی پشتگیری Ùˆ هاوبەشیکردنی مێرد، کاریگەریی ئەرێنی Ùˆ نەرێنی دەخاتە سەر سەرکەوتوویی Ùˆ بەردەوامیی ژنان.

٢١- باسکردن Ù„Û• مۆڵەتی دایکایەتی Ùˆ باوکایەتی، Ú©Û• هاوسەنگیی تێدا نییە  و، زۆربەی وڵاتان بە Ù‡Û†ÛŒ ڕەخساندنی دەرفەتی زیاتر بۆ دایکان، مۆڵەت بەو دەبەخشن ÙˆÛ•Ú© Ù„Û• باوکەکە  و، زۆر جار Ú˜Ù†ÛŒ سەرکەوتوو Ù„Û• Ú•ÛŽÛŒ Ù†Û•Ú© خۆیەوە، بەڵکوو هاوسەرەکەیەوە خەڵک "ووتی ووتی" Ùˆ "چرپەچرپ" دەخاتە سەری Ùˆ گومانی بۆ دروست دەکات  Ùˆ Ù‡Û•ÙˆÚµÛŒ نیگه‌رانكردنی ده‌دات، بۆیە نووسه‌ر ئاماژە به‌وه‌ ده‌دات Ú©Û• چەند چوونه‌ پێشه‌وه‌ÛŒ ژنان بۆ ناو کار گرنگێتی خۆی هه‌یه‌ØŒ هێنده‌Ø´ØŒ پێویستە پیاوان فێری هەڵپەکردن بکرێن بۆ ناو کاری ماڵ Ùˆ به‌ پێویست Ùˆ کاری خۆیانی بزانن.

٢٢- نووسەر Ù„Û• بەشی کۆتاییدا، جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú˜Ù† Ùˆ پیاو هیچیان بڕیار Ùˆ بژاردەی ڕاستەقینەیان Ù„Û• بەردەمدا نییە  و، بۆ گەیشتنیش بە یەکسانیی ڕاستەقینە، پێویستە هەردووکیان هاوکار Ùˆ تێگەیشتنیان بۆ Ú•Û†ÚµÛŒ هاوبەشیکردنی هەردووکیان Ù„Û• گرنگیی بوونیان لەناو ماڵ Ùˆ کاردا هەبێت. بەو واتایەی تا ژنان Ù„Û• ئەرکی ناوماڵدا هەست بە هاوکاری Ùˆ پشتیوانیی ڕاستەقینەی هاوسەرەکانیان Ù†Û•Ú©Û•Ù† و، تا پیاوانیش سەبارەت بەشداریکردنیان Ù„Û• ماڵ، ڕێزی تەواویان Ù„ÛŽ نەگیرێت،  ئەوا هیچ لایەکیان بژاردەی ڕاستەقینە Ùˆ Ù‡Û•Ù„ÛŒ یەکسانیان نابێت.

٢٣- پشگیرینه‌کردنی ژنان له‌ناو خۆیاندا، یەکێکە Ù„Û• به‌ربه‌سته‌کانی بەردەم ژنان بۆ گەیشتن بە دەسەڵات؛ ئەمەیش بە Ù‡Û†ÛŒ کاریگەربوونیانەوە بە کەلتوور، Ú©Û• بە چاوی کەمتر سەیری Ú˜Ù† دەکەن Ùˆ Ù„Û• ڕەفتاریاندا دەردەکەوێت، بەوەی یەکتری پشتگوێ دەخەن، یان بەکەم تەماشای یەکتر دەکەن یاخود یەکتری دەشێوێنن.

 Ø¨Û†ÛŒÛ• دەرەنجام جەخت Ù„Û•ÙˆÛ• دەکاتەوە Ú©Û• Ù†Û• ناکۆکیی ئێمە بەرامبەر ئەوان Ùˆ Ù†Û• ئێمە بەرامبەر بە خۆمان، نامانگەیەنێتە ئامانج. بۆیە پشتگیریکردنی هەر یەکە بۆ خۆیان، کاریگەری Ùˆ گرنگیی خۆی هەیە.

٢٤- بەگشتی ئەم کتێبە جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ خستنەڕووی لەمپەرەکانی بەردەم ژنان نیشان دەدات، Ù„Û• هەمان کاتدا هاندانیشیانە بۆ بینینی  ئامانج Ùˆ خەونی گەورەتر Ùˆ تێکشکاندنی لەمپەرەکانی بەردەمیان. ئەمەیش بۆ خۆیان Ùˆ خستنەگەڕی تواناکانیان Ù„Û• لایەک و، Ù„Û• لایەکی دیکەوه‌ بە هاوبەشیکردنی پیاوان دەبێت. چونکە بە هاتنەپێشەوەی ژنانی زیاتر، دەتوانرێت پەیکەری دەسەڵات Ù„Û• جیهانەکەماندا بگۆڕین Ùˆ Ù‡Û•Ù„ÛŒ زیاتر بخرێتە بەردەم هەمووان، له‌به‌ر ئه‌وه‌ÛŒ کەمیی Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ ژنان، وای کردووە هەمیشە خۆیان جیا بکه‌نه‌وه‌ له‌یه‌کتری، Ù†Û•Ú© یارمەتیی یەکتری بدەن. بەو شێوەیە گرێنتیی داهاتوویەک دەکرێت، Ú©Û• چیتر جێندەر نابێتە بابەتێکی جێی بایەخ.

٢٥- لەبەر ئەوەی خودی نووسەر ئاماژەی بە گرنگیی فیدباکەکان بۆ خۆی داوە، Ú©Û• منیش بۆ خۆم ÙˆÛ•Ú© نووسەرێک بە ئامانجی پێشکەوتن Ùˆ گەشەکردنی زیاتری هەر مرۆڤێک دەیبینم Ù„Û• بوارەکەی خۆیدا، Ù„Û•Ùˆ ڕوانگەیەوە لەبەر ئەوەی باوەڕم وایە Ú©Û• ئەم کتێبە دەبێتە سەرچاوەیەکی گرنگ بۆ Ù†Û•ÙˆÛ•ÛŒ نوێ Ùˆ ئەو مرۆڤانەی درک بە جیاکارییە بچووکە تایبەتەکان ناکەن Ú©Û• بۆتە کەلتوور، بۆیە بە بڕوای من بە پێویستم دەزانی نووسەر Ú† Ù„Û• ڕووی باسی ناوەڕۆکی کتێبەکە Ùˆ Ú† مەودای جوگرافیی کتێبەکە، سنووری زیاتری ببەزاندایە و، بیتوانیایە Ù„Û• هەندێ شوێندا زیاتر Ùˆ فراوانتر  باسی Ù„Û• بەراورد Ùˆ Ú•ÛŽÚ˜Û•ÛŒ ژنانی کورد Ù„Û• پەرلەمان Ùˆ دەستکەوت Ùˆ مووچەدا بکردایە. هەروەها بە Ù‡Û†ÛŒ هاوشێوەییی گرفتەکانی ژنان Ù„Û• زۆربەی وڵاتانی جیهاندا وەکیەک، باشتر بوو نووسەر زانیاری Ùˆ بەراوردی زیاتری واقعی ژنانی کوردیشی ڕوون بکردایەتەوە؛ بەوەیش دەیتوانی زیاتر Ú•Û† بچێتە Ù†ÛŽÙˆ ئەزموونی خاڵە هاوبەشەکانی ژنان Ù„Û•Ùˆ دوو واقعەدا. بۆ نموونە،  Ù„Û• کاتی باسکردنی مووچەدا ئاماژەدان بە نەبوونی جیاوازیی مووچە Ù„Û• نێوان ژنان Ùˆ پیاوان Ù„Û• کوردستاندا، خاڵێکی ئیجابییە Ú©Û• ئاماژەی Ù¾ÛŽ بکردایە.

بەو شێوەیە نووسەر زیاتر دەیتوانی زیاده‌ بخاتە سەر لەمپەرەکانی بەردەم ژنان Ù„Û• نێوەندی واقعی کوردییەوە، Ú©Û• بەگشتی Ù„Û•Ú¯Û•Úµ Ú©Û†Ù…Û•ÚµÚ¯Û• ڕۆژهەڵاتییەکاندا هاوشێوەیە و، بەمەیش مەودای خوێنەری بۆ کتێبەکە زیاتر دەکرد.

 Ø¨Û•Ùˆ هیوایەی ئەم کتێبە دەروازەیەکی زیاتر بێت بۆ ئاشنابوونی زیاتری مرۆڤی کورد بە خوێندنەوەی ئەم کتێبە Ùˆ Ù‡Û•ÙˆÚµ Ùˆ چالاکیی زیاتری بەدوادا بێت، چونکە باوەڕم وایە چەند نووسەر Ù„Û• نووسینەوە Ùˆ بەچاپگەیاندنی کتێب بۆ Ù†ÛŽÙˆ کتێبخانەکان Ùˆ سوودمەندیی خەڵک ماندوو دەبێت، هێندە درێژەدان Ùˆ بەردەوامیی خەڵک بۆ بەدواداچوون Ùˆ فراوانکردنی بیروباوەڕەکانی خزمەت بە هەر بوارێک Ù„Û• بوارەکانی گەشەکردنی مرۆڤایەتی، گرنگی Ùˆ کاریگەری Ùˆ ئاسەواری خۆی هەیە  Ùˆ دەبێتە تەواوکەر Ùˆ درێژەپێدەری کاری نووسەر بۆ هێنانەدیی گۆڕانکاریی ڕاستەقینە؛  ئەمەیش تەنیا بە من Ùˆ ئەوی تر ناکرێت، بەڵکوو پێویستیی به‌ هه‌موومانه‌.

جگە Ù„Û•ÙˆÛ•ÛŒ ئومێدەوارم Ú©Û• هەموو مرۆڤێک بتوانێت ڕاستگۆیانە قسەکەر بێت Ùˆ زیاتر سنووری بێدەنگییه‌كه‌ÛŒ بشکێنێ و، بە Ù†Û•Ù†Ú¯ÛŒ نەزانن کاتێک بەشەفافی Ùˆ ڕاستگۆیانە Ùˆ بێشەرمکردن قسە لەسەر Ú©ÛŽØ´Û• Ùˆ خەم Ùˆ ئازارەکانیان دەکەن، چونکە  بە ڕای من، ئەوە بۆ مرۆڤەکان ساتەوەختی سەرەتای چارەسەرەکان دەبێت.

 

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون