PÊNÛS
ئاسانگیری له‌ مێژووی هزریی ڕۆژاوادا  

2016-10-30

ئاسانگیری له‌ مێژووی هزریی ڕۆژاوادا

La Tolerance

Saada-Gendron, Julie

نووسه‌ر: ژولی سادا- ژاندرون

نووسه‌ری كتێبه‌كه‌ پرۆفیسۆری فه‌لسه‌فه‌یه‌ Ùˆ له‌ زانكۆكانی فه‌ره‌نسا خه‌ریكی وانه‌وتنه‌وه‌ÛŒ فه‌لسه‌فه‌یه‌. ئه‌Ù… خانمه‌ فه‌یله‌سووفه‌ Ú¯Ù‡‌نجه ‌"ژولی سادا-ژاندرون"ØŒ نووسه‌ر Ùˆ Ù„ÛŽÙƒÛ†ÚµÙ‡‌ری فه‌ره‌نسی، له‌Ù… كتێبه‌دا زۆربه‌ÛŒ ده‌قه‌ گرنگه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ "ئاسانگیری یاخود تۆلێرانس"ÛŒ كه،‌ زیاتر له‌ بیست كه‌س له‌ فه‌یله‌سووف Ùˆ زانایانی ئایینی Ùˆ بیرمه‌ندانی ڕۆژئاوا، له‌ نزیكه‌ÛŒ حه‌وت سه‌د ساڵ له‌مه‌وبه‌ر تاوه‌كوو سه‌ده‌ÛŒ ئێستا نووسیویانه‌ØŒ هه‌ÚµÛŒ بژاردووه‌ Ùˆ له‌Ù… كتێبه‌دا خستوویه‌ته‌ ڕوو.

نووسه‌ر، جگه‌ له‌ شیكردنه‌وه‌ له ‌Ù¾ÛŽØ´ هزر Ùˆ بیر Ùˆ ڕای فه‌یله‌سووف Ùˆ هه‌ر ده‌Ù‚ÛŽÙƒ كه‌ له‌سه‌ر ئاسانگیری هاتووه‌ØŒ له‌ سه‌ره‌تای كتێبه‌كه‌یدا پێشه‌كییه‌ÙƒÛŒ چڕوپڕی له‌سه‌ر ئه‌Ù… پرس Ùˆ بابه‌ته‌ نووسیوه‌. هه‌روه‌ها نووسه‌ر، له‌Ù… ڕیگه‌یه‌وه‌ ناوه‌Ú•Û†ÙƒÛŒ بابه‌ته‌كه‌ÛŒ له‌ هه‌موو Ú•Ù‡‌هه‌ند Ùˆ ڕوانگه‌یه‌كه‌وه‌ شیته‌Úµ كردووه‌ Ùˆ خوێنه‌ری بۆ چوونه‌ Ù†ÛŽÙˆ Ú•Ù‡‌وتی مێژوویی پرسه‌كه‌ ئاماده‌ كردووه‌. به‌Ù… پێیه‌یش، ئه‌Ù… كتێبه‌ وه‌Ùƒ فه‌رهه‌Ù†Ú¯ÛŽÙƒÛŒ ئاسانگیری دێته ‌به‌رچاو.

نووسه‌ر له‌ پێشه‌كیدا، باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ ئاسانگیری، پێدراوێكی بێ ئه‌ملا Ùˆ ئه‌ولای ئه‌قڵی، سیاسی Ùˆ یاساییی ئازادیخوازانه‌یه‌. به‌Ù… پێیه‌یش، ئێمه‌ ئه‌وه‌ به‌ به‌ÚµÚ¯Ù‡‌نه‌ویست ده‌زانین كه‌ ناتواندرێت به‌زۆر، بیر Ùˆ بڕوایه‌Ùƒ بسه‌پێنینه‌ سه‌ر كه‌سێك، یاخود ئه‌Ùˆ كه‌سه‌ له‌Ùˆ بیر Ùˆ بۆچوونه‌ بێبه‌Ø´ بكه‌ین Ùˆ ڕیگه‌ÛŒ Ù„ÛŽ بگرین. هه‌ر كه‌سێك له‌Ù… بواره‌دا، خاوه‌Ù†‌ ئازادیی هه‌ڵبژاردنی Ú•Ù‡‌هایه‌. بۆیه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت Ùˆ هیچ دامه‌زراوه‌یه‌ÙƒÛŒ تر، ته‌نانه‌ت ئایینی، مافی ده‌ستێوه‌ردانی له‌Ùˆ بواره‌دا نییه‌.

پایه‌ Ùˆ بنیاتی ئه‌Ù… ئازادییه‌ØŒ له ‌لایه‌Ùƒ له‌ناو جیاوازیی نێوان كاروباری گشتی Ùˆ تایبه‌ت (واتا له‌ ده‌ستنیشانكردنی ئه‌Ùˆ سنوورانه‌یه‌ كه‌ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ت ده‌توانێت تیایدا به‌ شێوه‌یه‌ÙƒÛŒ Ú•Ù‡‌وا یاسا دابنێت، بۆ نموونه‌ بیروباوه‌Ú•Ù‡‌كان وه‌Ùƒ هه‌ر شتێك كه‌ گرێدراوی ئه‌خلاق بێت، ده‌كه‌وێته‌ بوار Ùˆ چوارچێوه‌ÛŒ كاروباری تایبه‌ته‌وه‌ Ùˆ ناتواندرێت وه‌Ùƒ بوارێكی گشتی هه‌ژمار بكرێت)ØŒ له‌ لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ ئازادیی بڕوا Ùˆ ئیمان Ùˆ ده‌ربڕین، ڕیشه‌ÛŒ له‌ Ú•Ù‡‌وایه‌تییه‌كدا هه‌یه‌ كه‌ هه‌مان مافی مرۆڤ Ùˆ ÙƒÛ†ÛŒ هه‌موو یاسا سروشتییه‌كانه‌ كه‌ له‌ناو ناچێت. ئه‌مه‌یش ئازادیی بیروباوه‌Ú• یاخود ئیمانی هه‌ر مرۆڤێك، ته‌نیا به ‌Ù‡Û†ÛŒ مرۆڤبوونییه‌وه‌ ده‌سته‌به‌ر Ùˆ فه‌راهه‌Ù… ده‌كات. لێره‌دا ئاسانگیری، زیاتر له‌سه‌ر Ú†Ù‡‌مكی یاسا Ùˆ ئازادیی ئیمان Ùˆ بیروباوه‌Ú•Ù‡‌ تاوه‌كوو جیاوازیدانان له‌ نێوان بواری تایبه‌ت Ùˆ گشتی.

له‌ به‌Ø´ÛŽÙƒÛŒ تردا، نووسه‌ر باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌نه‌بوونی ‌"ئاسانگیری" Ùˆ به‌ هه‌قیقه‌ت زانینی Ù¾ÛŽÚ¯Ù‡‌ÛŒ ده‌سه‌ڵاتی سیاسییه‌ كه‌  Ø¨ÛŒØ±Ø¬ÛŒØ§ÛŒÛŒ Ùˆ بیر Ùˆ ڕای جیاواز، به‌ تاوان داده‌ندرێت. چونكه‌ له‌ هه‌ر ئایین، ڕوانگه‌ Ùˆ بیروباوه‌ڕێكدا، هه‌قیقه‌ت ناگۆڕدرێت و، Ú•Ù‡‌ها Ùˆ پیرۆزه‌.

ئه‌Ù… كتێبه‌ بێجگه‌ له‌ پێشه‌كی، له‌ شه‌Ø´ به‌Ø´ÛŒ سه‌ره‌ÙƒÛŒ Ùˆ Ú†Ù‡‌ند باسێك Ù¾ÛŽÙƒ دێت.

به‌Ø´ÛŒ یه‌كه‌Ù…: پرسی ئایینی ڕاست Ùˆ لادان له‌ ئایین

  1. تۆماس داكن (ئاسانگیری یاخود كه‌مترین خراپه‌)
  2. تۆماس مۆر (مه‌زهه‌بگه‌Ù„ÛŒ یۆتۆپیایی)
  3.  Ø¦ÛŽØ±Ø§Ø³Ù… (لێكتێگه‌ییشتن یاخود ئاسانگیری)
  4. كاستلیۆن (ئایا پێویسته‌ لاده‌ران له‌ ئایین، سزا بدرێن؟)
  5. بۆسوئیه ‌(پێوه‌ری هه‌ÚµÙ‡‌ØŒ ئه‌وه‌یتربوونه‌)
  6. باسناژ دووبوووال ( لادانه ‌ئایینییه‌كان، "Ú¯Ù‡‌ستن یاخود پێوه‌دانێكی" سوودمه‌ندن)
  7. جۆن Ù„Û†Ùƒ (هه‌ر كه‌نیسه‌یه‌Ùƒ گرووپێكی جیابووه‌ Ùˆ لاده‌ره‌)

به‌Ø´ÛŒ دووه‌Ù…: ئاسانگیری Ùˆ ڕاڤه (ته‌فسیر)‌ÛŒ ده‌قه‌ پیرۆزه‌كان

  1. سپینۆزا (Ú•Ù‚ Ùˆ كینی مه‌زهه‌بی)
  2. سپینۆزا (میتۆدی ڕاسته‌قینه‌ÛŒ ڕاڤه‌ÛŒ ده‌قه‌كان)
  3. سه‌Ù† ئۆگۆستین (به‌خته‌وه‌ر ئه‌Ùˆ كه‌سانه‌Ù† كه‌ سه‌ركوت ده‌كرێن)
  4. بێیل (هه‌ر مانایه‌ÙƒÛŒ زمانه‌وانی، كه‌ هه‌ڵگری پابه‌ندبوون به‌ ئه‌نجامدانی تاوان بێت، هه‌ÚµÙ‡‌یه‌)

به‌Ø´ÛŒ سێیه‌Ù…: مافی ویژدان، ئه‌ركی ئه‌Ù‚Úµ

  1. بێیل (مافی ویژدانی هه‌ÚµÙ‡‌كه‌ر)
  2. كانت (ڕێنماییی ویژدان له‌ بواری ئیمان)
  3. لێسینگ (نواندنی سێ ئاڵقه‌یی)
  4. ڤۆلتێر (ئاسانگیری له ‌هه‌مبه‌ر ده‌مارگیریدا)
  5. ڤۆڵتێر (دانوستاندنی ئازادیی هزره‌كان)

به‌Ø´ÛŒ چواره‌Ù…: مافی میر (پاشا)ØŒ مافی هاووڵاتیان: گشتی Ùˆ تایبه‌ت

  1. جۆن لۆك (مافی حوكمڕان)
  2. جۆن Ù„Û†Ùƒ (مافی كه‌نیسه‌كان)
  3. بێیل (ئایا ده‌كرێت كۆمه‌ÚµÚ¯Ù‡‌ÛŒ خوانه‌ناس، بوونی هه‌بێت؟)
  4. ڕۆسۆ (مه‌زهه‌بی مرۆڤ، مه‌زهه‌بی هاووڵاتی، مه‌زهه‌بی مه‌ده‌Ù†ÛŒ)
  5. میل (ده‌سه‌ڵاتخوازیی زۆرینه‌)

به‌Ø´ÛŒ پێنجه‌Ù…: ئازادیی هزر‌ØŒ ئازادیی ده‌ڕبرین Ùˆ ئاسانگیری

  1. سپینۆزا ( ئازادیی هزر‌ Ùˆ ئازادیی ده‌ربڕین)
  2. هێلڤیتیۆس (ده‌رباره‌ÛŒ ئازادیی ڕۆژنامه‌Ú¯Ù‡‌ری)
  3. رابۆسن-ئاتین (ئازادی له ‌هه‌مبه‌ر ئاسانگیریدا)
  4. جاڕنامه‌ÛŒ مافه‌كانی مرۆڤ (مافی مرۆڤ Ùˆ ئازادیی هزر‌)

به‌Ø´ÛŒ شه‌شه‌Ù…: Ù¾ÛŽÚ† Ùˆ په‌نا Ùˆ ناڕونییه‌كانی ئاسانگیری

  1. جۆن ڕاوڵز (ئاسانگیری، دادپه‌روه‌ری Ùˆ بێلایه‌Ù†ÛŒ)
  2. نێیگه‌Úµ (پلۆرالیزم، بێلایه‌Ù†ÛŒ )
  3. واڵتزر (ئاسانگیری Ùˆ فره‌كه‌لتووری)
  4. لۆیی شتراوس (به‌ربه‌رییه‌ت، ئاسانگیری Ùˆ پێشكه‌وتن)
  5. شتراوس (ئاسانگیری له ‌هه‌مبه‌ر مافدا)
  6. گرامشی (ئاسانگیری، نه‌گونجان Ùˆ سازشنه‌كردن - نه‌بوونی ئاسانگیری، گونجان Ùˆ سازشكردن)

 

 

سه‌رچاوه‌:

  1. https://www.amazon.com/Tol%C3%A9rance-Julie-Saada-Gendron/dp/2080730045
  2. http://pdf99.xyz/la-tol%C3%A9rance-pdf-2080730045.html
  3. ژولی سادا- ژاندرون، تساهل(در تاریخ اندیشه‌ غرب)ØŒ مترجم: عباس باقری، تهران: نشرنی، 1382.

 

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون