PÊNÛS
جه‌نگی خاك: ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی توركیا Ùˆ عێراق له‌سه‌ر مووسڵ  

2016-10-30

جه‌Ù†Ú¯ÛŒ خاك: ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ÛŒ توركیا Ùˆ عێراق له‌سه‌ر مووسڵ

پێنووس: هاوكات له‌Ú¯Ù‡‌Úµ ده‌ستپێكردنی شه‌Ú•ÛŒ مووسڵ، بارگرژییه‌ÙƒÛŒ توند له ‌نێوان ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تی توركیا Ùˆ حكوومه‌تی شیعه‌ÛŒ حه‌یده‌ر عه‌بادی له‌ به‌غدا، له‌سه‌ر خاوه‌ندارێتیی ئه‌Ù… شاره‌ دروست بووه‌.

Ú•Û†Ú˜ÛŽÙƒ دوای ده‌ستپێكردنی شه‌Ú•ÛŒ مووسڵ بۆ ئازادكرنه‌وه‌ÛŒ ئه‌Ù… شاره‌ له‌ده‌ست هێزه‌كانی داعش،  هه‌زاران كه‌س له‌ خه‌ÚµÙƒÛŒ عێراق بۆ ئیدانه‌كردنی ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازیی سوپای توركیا له‌ مووسڵ، له‌ به‌رده‌Ù… باڵیۆزخانه‌ÛŒ ئه‌Ùˆ وڵاته‌ له‌ به‌غدا خۆپێشاندانیان ساز كرد Ùˆ داوای چوونه‌ده‌ره‌وه‌ÛŒ هێزه‌كانی سوپای توركیایان له‌Ùˆ ناوچه‌ هه‌ستیار Ùˆ گرنگه‌ÛŒ باكووری عێراق كرد. هۆكاری ئه‌Ù… كاره‌یش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ØŒ هێشتاكه‌ له‌ ناوچه‌ÛŒ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌سه‌ر دابه‌شكردنی سیاسیی هێز، بابه‌ته‌كانی خاك (هه‌رێم)ØŒ سه‌روه‌ری Ùˆ سه‌ربه‌خۆیی، گرنگیی به‌رچاویان هه‌یه‌.

ئه‌ردۆغان، سەرۆككۆماری توركیا، له‌ وتارێكدا به‌توندی Ú•Ù‡‌خنه‌ÛŒ له‌ ستراتیژی Ùˆ پلانداڕشتنی حكوومه‌ته‌كه‌ÛŒ حه‌یده‌ر عه‌بادیی بۆ ئۆپه‌راسیۆنی مووسڵ، هه‌روه‌ها بڕیاری حكوومه‌تی عێراقی بۆ به‌شداریپێكردنی هێزه‌كانی میلیشیای شیعه‌ (حه‌شدی شه‌عبی)ØŒ گرت. توركیا له‌وه‌ نیگه‌رانه‌ كه‌ØŒ تێڕوانینی حكوومه‌تی عه‌بادی ده‌رباره‌ÛŒ مووسڵ، ئه‌Ù… شاره‌ بكاته‌ ناوه‌ندێكی نوێی پێكدادانی نێوان شیعه‌ Ùˆ سوننه‌ و، ئه‌مه‌یش دۆخێك بۆ نفووز Ùˆ ده‌ستێوه‌ردان Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی ئێرانی مسوڵمانی شیعی له‌ باكووری عێراق، Ù¾ÛŽÙƒ بهێنێت.

‌ژێرپرسیاربوونی سه‌روه‌ری

په‌ندێكی ÙƒÛ†Ù†ÛŒ عه‌ره‌بی هه‌یه‌ كه‌ ده‌ڵێت: "دوژمنی دوژمنم، دۆستمه"‌. ئه‌مه‌یش ده‌ره‌باری توركیادا ڕاسته‌ØŒ چونكه‌ ئێستا حكوومه‌تی ئه‌ردۆغان له‌Ú¯Ù‡‌Úµ مه‌سعوود بارزانی، ڕێبه‌ری كورده‌كانی عێراق،  Ù¾Ù‡‌یوه‌ندی Ùˆ به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌Ø´ÛŒ به‌رچاوی دروست كردووه،‌ تا له‌Ù… ڕیگه‌یه‌وه‌ بتوانێت Ú•ÛŽÚ¯Ù‡‌ له‌ پێكدادانی نێوان هێزه‌كانی میلیشیای شیعه‌ÛŒ هاوپه‌یمانی حكوومه‌تی عه‌بادی له‌ به‌غدا، له‌Ú¯Ù‡‌Úµ هێزه‌كانی داعش له‌ مووسڵ Ùˆ گرتنه‌وه‌ÛŒ ئه‌Ù… شاره،‌ بگرێت.

توركیا حه‌ز ناكات هێزه‌كانی حه‌شدی شه‌عبی له‌ شه‌Ú•ÛŒ مووسڵدا به‌شداری بكه‌Ù†‌ و، ناخوازێت ئه‌Ù… گرووپه‌ له‌ ڕێككه‌وتنه‌كانی پاش شه‌Ú•ÛŒ مووسڵ Ùˆ گۆڕانكارییه‌كانی دووباره‌ÛŒ دانیشتووان Ùˆ هه‌رێمیی (له‌سه‌ر خاك) ئه‌Ù… شاره‌ و، هه‌روه‌ها پارێزگای نه‌ینه‌وا، Ú•Û†Úµ Ùˆ كاریگه‌ریی هه‌بێت.

هێزه‌كانی سوپای توركیا، هاوكات له‌Ú¯Ù‡‌Úµ داگیركردنی باكووری عێراق! Ú•Û†ÚµÛŽÙƒÛŒ به‌رچاویان له‌ ڕاهێنان Ùˆ پشتیوانیی سه‌ربازیی میلیشیاكانی سوننه‌ÛŒ ناوچه‌كه و، هه‌روه‌ها عه‌شیره‌ته‌كانی سوننه ‌Ùˆ هێزه‌كانی سه‌ر به‌ "تارق هاشمی" Ùˆ "ئه‌سیل نوجه‌یفی"دا هه‌بووه‌. ‌له‌ ناوچه‌ÛŒ به‌عشیقه‌ (كه‌ به‌Ù¾ÛŽÛŒ ڕاگه‌یاندنی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ØŒ‌ ئه‌Ù… ناوچه‌یه‌ له‌ ڕێكه‌وتی 24ÛŒ ئۆكتۆبه‌ر له‌ده‌ست داعش ڕزگار كرا)ØŒ هێزه‌كانی سوپای توركیا كۆنترۆڵیان له‌سه‌ر بنكه‌كانی ڕاهێنان Ùˆ مه‌شقی سه‌ربازی Ùˆ كاروباری ڕاهێنانی ئه‌Ùˆ هێزه‌ خۆبه‌خشانه‌ هه‌یه‌ØŒ كه‌ خوازیاری به‌شداری له‌ شه‌Ú•ÛŒ مووسڵ بۆ ده‌ركردنی داعش بوون.

له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تریشه‌وه‌ØŒ له‌ یه‌كه‌مین Ú•Û†Ú˜ÛŒ ئۆپه‌راسیۆنی ئازادكردنه‌وه‌ÛŒ مووسڵ Ùˆ ناوچه‌كانی ده‌وربه‌ریدا، سۆشیال میدیای لایه‌نگری توركیا، هه‌واڵی سه‌ركه‌وتنه‌كانی هێزه‌ جه‌نگاوه‌ره‌كانیان له‌ هه‌مبه‌ر داعش، بڵاو كرده‌وه‌. ئه‌مه‌یش، نیگه‌رانی Ùˆ دڵه‌ڕاوكێی حكوومه‌تی به‌غدای له‌ هه‌مبه‌ر ئامانجه‌كانی ئه‌ردۆغان Ùˆ هه‌ÙˆÚµÙ‡‌كانی پرۆژه‌ÛŒ Ú¯Ù‡‌ڕانه‌وه‌ÛŒ ئیمپراتۆرییه‌تی عوسمانی، له‌ پێناو به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی ده‌سه‌ڵاتی ته‌واو به‌سه‌ر مووسڵ Ùˆ ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری، زیاتر كرد.

Ú•Ù‡‌زامه‌ندیی هه‌ردوو لایه‌Ù†

واشنتۆن، پێویسته له‌ بارگرژییه‌كانی نێوان عێراق Ùˆ توركیا له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات Ùˆ كۆنترۆڵی مووسڵ، به‌وریایییه‌وه‌ مامه‌ÚµÙ‡‌ بكات. له ‌لایه‌ÙƒÛŒ تره‌وه،‌ فه‌رمانده‌ سه‌ربازییه‌كانی هێزی وشكانیی ئه‌مریكا، كه‌ ئێستا له‌ عێراقدان، له‌ گرنگیی پاراستنی حكوومه‌تی عێراق Ùˆ هێزه‌كانی ئه‌Ù… ده‌ÙˆÚµÙ‡‌ته‌ له‌ جه‌Ù†Ú¯ÛŒ دژی داعشدا، هه‌روه‌ها پێویستیی ئه‌نجامدانی ئۆپه‌راسیۆنی بنیاتنانه‌وه‌ له‌ پاش كۆتاییهاتنی ئه‌Ù… جه‌Ù†Ú¯Ù‡‌ØŒ به‌باشی ئاگادارن.

له‌رزۆكی Ùˆ لاوازیی عێراق له‌ هه‌لومه‌رجی ئێستادا، بووه‌ته‌ Ù‡Û†ÛŒ ئه‌وه‌ÛŒ كه‌ ئه‌Ùˆ ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانه‌ÛŒ‌ خوازیاری به‌ده‌ستهێنانی نفووز Ùˆ هێزی زیاترن له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، بتوانن‌ بارگرژی Ùˆ پێكدادانه‌ تائیفییه‌كانی عێراق Ùˆ قه‌یرانی سه‌روه‌ریی ئه‌Ùˆ وڵاته، له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیاندا بقۆزنه‌وه‌. ‌هێنانه‌وه‌‌Ú¯Û†Ú•ÛŽÛŒ پرسی سه‌روه‌ری، له‌ ناوه‌ند Ùˆ كۆمه‌ÚµÙ‡‌ نێوده‌ÙˆÚµÙ‡‌تییه‌كاندا، وه‌كوو ڕێكخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان، نه‌ ‌ته‌نیا به‌ قازانجی ئه‌Ùˆ كه‌سانه‌یه‌ كه‌ قوربانیی ئه‌Ù… دۆخه‌Ù† Ùˆ له‌ژێر كاریگه‌ریدان، به‌ڵكوو له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی ده‌ÙˆÚµÙ‡‌تانی ڕۆژاوایشدایه‌.

 

سه‌رچاوه‌:

https://www.brookings.edu

 

 

پێناسە | پەیوەندی | ئەرشیف

هەموو مافەکان بۆ penus.krd پارێزراون