چاپکردن

جۆره‌کانی:

مادده ‌هۆشبه‌ره‌کان  جۆریان زۆره‌،‌ له‌وانه‌ی که‌ زۆر باون و‌ ناسراون.


ئه‌مفیتامین، هیرۆین، کوکائین، هه‌ش، ێکستاسی، ل ئس د، قات ... زۆرجۆری تر.
هه‌ریه‌ک له‌م مادده‌ هۆشبه‌رانه ‌ کاریگه‌ری خراپوو و زیانی جۆراو جۆریان هه‌یه‌  له‌ سه‌ر به‌کارهێنه‌ریان.

 

ئه‌مفیتامین:
یه‌کێک له‌ جۆره‌ ده‌ستکرده‌کانه‌ واته‌ چه‌ند ماده‌یه‌کی کیمایی تێکه‌ڵاو کراوه‌ که‌ کاریگه‌ری راسته‌وخۆ له‌سه‌ر ده‌ماری هه‌ستی مێشک ده‌کات و زیانی زۆری پێده‌گه‌یه‌نێ.
ئه‌مفیته‌مین بۆ یه‌که‌م جار له‌ ساڵی 1887 خرایه‌ به‌رده‌ست، له‌ساڵی 1930 له‌ دروستکردنی داوده‌رمان به‌کارهێنرا, یه‌که‌م ده‌رمان که‌ له‌ مادده‌ی ئه‌مفیتامین دروست کرا  دژی نه‌خۆشی ته‌نگه‌نه‌فه‌سی و هه‌روه‌ها هه‌ڵامه‌تی ئاسای بوو.
له‌ شه‌ری جیهانی دووه‌م ئه‌مفیتامین به‌ته‌واری ناوی ده‌رکرد له‌ به‌رئه‌وه‌ی سوپاشه‌رکه‌ره‌کان ده‌ستیان پێکرد به‌کاری بێنن، گوایه‌ به‌ به‌کارهێنانی ئه‌م مادده‌یه‌ توانای خۆراگرتنیان زیاتربوو له‌ کاتی جه‌نگ، ئه‌وه‌ی شایانی باسه‌ له‌دوای شه‌ری جیهانی دووه‌م زۆر له‌ ئه‌مباری گه‌وره‌ی ئه‌مفیتامین دۆزرایه‌وه‌ له‌ وڵاتی ژاپۆن که‌ له‌ پاشماوه‌ی شه‌رمابۆوه‌ بوه‌ هۆی ئالووده‌بونی زۆر که‌س به‌م مادده‌یه‌ له‌م وڵاته‌.

 

شێوه‌ی و بۆنی: ئه‌مفیتامین دوو جۆری هه‌یه‌ جۆرێکیان به‌ شێوه‌ی ئارده‌ ئه‌وه‌ی تریان به‌ شێوه‌ی دانه‌ی (‌حه‌ب)ی سپیه‌ ئه‌م‌ جۆره‌یان زۆر باوه‌، زۆرجار ره‌نگی تریشیان هه‌یه‌ وه‌ک زه‌ردی کاڵ، قاوه‌یی و ره‌ساسی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ چ ماده‌یه‌کی کیمیایی تێکه‌ڵاو ده‌کرێت.  بۆنی ئه‌مفیتامین زۆر جیاوازی هه‌یه‌ هه‌ندێکیان بۆنی گووڵ ده‌دات هه‌ندێکی تریشیان بۆنی بۆگه‌ن یاخود که‌ڕوو ئه‌ده‌ن.


 کاریگه‌ری ئه‌مفیتامین.
کاریگه‌ری ئه‌مفیتامین ده‌گۆرێت له‌که‌سێک بۆ که‌سێکی تر له‌سه‌ ر ئه‌وه‌ی ئایا چه‌ندی به‌کارهێناوه‌ و به‌ چی شێوه‌یه‌ک.
 

کاریگه‌ری به‌ده‌نی. به‌کارهێنانی ئه‌مفیتامین ده‌بێته‌ هۆی ده‌م وشکی، تا، ئاره‌قه‌کردن، به‌رزبونی فشاری خوێن، هه‌ناسه‌ته‌نگی، گه‌وره‌بونی بیلبیله‌ی چاو، دڵه‌کوتکێ، ژانه‌سه‌ر، له‌رزینی له‌ش، قاچ تێکئاڵان،  له‌هۆش چوون هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه‌ ببێته‌ هۆی گیان له‌ده‌ست دان.
 

کاریگه‌ری ده‌رونی. دوای ماوه‌یه‌کی کورت له‌به‌کارهێنانی ئه‌مفیتامین نائارامی ده‌بێته‌ به‌شێکی رۆژانه‌ی ژیانی به‌کارهێنه‌ری، خه‌وزران، توره‌بوون هه‌روه‌ها کێژی له‌ کاریگه‌ریه‌ باوه‌کانی ئه‌مفیتا‌مینه‌‌

 



هیرۆین:
جۆرێکی سروشتییه‌ له‌ روه‌کی (ئوپیوم) دروست ده‌کرێت، ئه‌م جۆره‌یان له‌ یه‌کێک له‌ ترسناکترین جۆره‌کانی مادده‌ هۆشبه‌ره‌کانه‌‌ به‌کارهێنه‌ری زۆربه‌سه‌ختی توشی ده‌بێت ، یه‌کیک له‌م جۆرانه‌یه‌ که‌ راسته‌وخۆ کاری گه‌ری زۆر خراپ له‌سه‌ر ده‌ماری هه‌ست و مێشک ده‌کات.‌ سه‌رماییه‌ی ساڵانه ی ڕوه‌کی ئه‌فیون بۆ ووڵاتی ئه‌ڤگانستان زیاتر له‌ 43 ملیار ئیڤرۆیه‌ (€)‌.
ساڵانه ‌ته‌نها ئه‌ڤگانستان  3500 تون ئه‌فیون دێنێته‌ به‌رهه‌م، واته ‌92 % به‌رهه‌می ئه‌فیون له‌  جیهاندا له‌ ئه‌ڤگانستانه‌وه‌ دێت‌.

 

شێوه‌ی و بۆنی: به‌شێوه‌ی ئاردی سپیه‌ هه‌ندێک جاریش به‌شێوه‌ی ئاردی قاوه‌ییه‌ یاخود ره‌ساسی، بۆنێکی زۆر ناخۆشی  تورشاوی هه‌یه‌ نزیکه‌ له‌ بۆنی خه‌ل یاخوود سرکه‌.

 

 کاریگه‌ری هیرۆین

کاریگه‌ری هیرۆین هیچ جیاوازیه‌کی نییه‌ له‌گه‌ڵ کاریگه‌ریه‌کانی کۆکاین ئه‌مه‌شیان راسته‌و خۆ له‌سه‌ر به‌ده‌ن و ده‌روون کار ده‌کات رێژه‌ی کاریگه‌ریه‌که‌ش ده‌گۆرێت له‌ سه‌ر که‌سێک بۆ که‌سێکی تر هه‌ر وه‌ک کۆکاین. 

كاریگه‌ری به‌ده‌نی . به‌کارهێنانی کۆکائین ده‌بێته‌ هۆی به‌رزبونی فشاری خوێن، بێئیشتیهای ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی لاوازیه‌کی زۆر دیار، هه‌ناسه‌ بڕکێ، دڵ خێرالێدان، فراوان بونی بیلبیله‌ی چاو، ده‌م وشکی، به‌رزبوونی گه‌رمی له‌ش ، ئاره‌قه‌کردن، ژانه‌سه‌ر، له‌ش له‌رزین.

کاریگه‌ری ده‌روونی. نائارامی، خه‌وزڕان، باوه‌رنه‌بوون به‌ که‌سانی ده‌وروپشت، هه‌ست کردن به‌ وڕێنه‌ (illusion).


 

كوکائین:
له گه‌ڵای روه‌کی کوکه‌ ده‌رده‌هێنرێت له‌ گه‌ڵ ئه‌مفیتامین یه‌ک گروپن. بنچی روه‌کی کوکه‌ به‌رزایه‌که‌ی ده‌گاته‌ 5 مه‌تر له‌سه‌ره‌تادا له‌ ئه‌مریکای باشور دۆزراوه‌ته‌وه‌ ‌ له‌ وڵاتانی پیرۆ و بۆلیڤیا، دانیشتوی ئه‌م وڵاتانه‌ گه‌ڵای کۆکه‌یان به‌کارده‌هێنا به‌شێوه‌ی ‌جووین له‌ سه‌رده‌می زوه‌وه‌ بۆتوانای ئه‌نجام دانی کاری قورس.  به‌رله‌وه‌ی کاریگه‌ریه‌کانی مادده‌ی  کۆکائین ده‌رکه‌وتێت کۆکائین به‌کارده‌هێنرا وه‌ک به‌نجی به‌ش واته‌ به‌نج کردنی ئه‌و شوێنه ی‌ نه‌شته‌رگه‌ری تێدا ده‌کرێت.  


شێوه‌ی و بۆنی: شێوه‌ی له‌ ئاردی سپی تۆزێک به‌لای ره‌نگی زه‌رد ده‌کات هه‌ندێک جار له‌ شێوه‌ی کریستالی سپی ده‌چێت. بۆنێکی زۆر ناخۆشی هه‌یه‌ نزیکه‌ له‌بۆنی بانزین.

کاریگه‌ری کۆکائین:
 کاریگه‌ری راسته‌و خۆ له‌سه‌ر به‌ده‌ن و ده‌روون ده‌کات رێژه‌ی کاریگه‌ریه‌که‌ش ده‌گۆرێت له‌ سه‌ر که‌سێک بۆ که‌سێکی تر.

كاریگه‌ری به‌ده‌نی . به‌کارهێنانی کۆکائین ده‌بێته‌ هۆی به‌رزبونی فشاری خوێن، بێئیشتیهای، هه‌ناسه‌ بڕکێ، دڵ خێرالێدان، فراوان بونی بیلبیله‌ی چاو، ده‌م وشکی، به‌رزبوونی گه‌رمی له‌ش ، ئاره‌قه‌کردن، ژانه‌سه‌ر، له‌ش له‌رزین، لاوازی.

کاریگه‌ری ده‌روونی. نائارامی، خه‌وزڕان، باوه‌رنه‌بوون به‌ که‌سانی ده‌وروپشت، هه‌ست کردن به‌ وڕێنه‌ (illusion)، له‌گه‌ڵ کاتدا کۆکاین ده‌بێته‌ ناوه‌ندی (سه‌نته‌ری) بیرکردنه‌وه‌، هه‌ستکردن و هه‌لسوکه‌وت له‌به‌رئه‌وه‌ سه‌خته‌ وازی لێ بێنێت.


 

 


 

گه‌ڵای که‌ننه‌بیس مه‌رییونه‌ یاخود هه‌ش(که‌ننه‌بیس)

مادده ‌ هۆشبه‌ری هه‌ش و مه‌رییونه‌‌ له‌ رووه‌کی که‌ننه‌بیس (Cannabis)به‌رهه‌م ده‌هێندرێت. که‌ننه‌بیس له‌ زۆر زوو هه‌ر له‌ سه‌ده‌ی 1900 به‌کارهێنراوه‌، رووه‌کی که‌ننه‌بیس له‌ سه‌ره‌تاوه‌ له‌ ناوه‌ندی ئاسیاوه‌ په‌یدابووه‌، بۆ یه‌که‌مین جار پێش 6000 ساڵ له‌وڵاتی  چین‌ روواندراوه، له‌ سه‌ره‌تا بۆ دروست کردنی رۆنی خواردن، خۆراکی ئاژه‌ل، هه‌روه‌ها ده‌رمان دروستکردن به‌کارده‌هێنرا، بۆ یه‌که‌مین جار وه‌ک مادده‌ی هۆشبه‌ر به‌کارهات له‌ وڵاتی ‌هیندستان به‌ شێوه‌ی خواردنه‌وه‌ی چایه‌ک که‌ به‌ناوی بهه‌نگ (Bhang) به‌ناوبانگه‌.

 


شێوه‌ی و بۆنی:هه‌ش شێوه‌ی وه‌ک پارچه‌ کێکه‌ ره‌نگی قاوه‌ییه‌ یاخود ره‌شه‌، مه‌رییونه‌ گه‌ڵا یاخود گووڵی وشک کراوه‌یه له‌ روه‌کی که‌ننه‌بیس، بۆنی گیای سووتاویان لێ دێت.‌

 

کاریگه‌ری که‌ننه‌بیس.
له‌ کاریگه‌ره‌ باوه‌کانی مه‌رییونه‌ که‌ سه‌لمێنراوه‌ نیگه‌رانی، بێهه‌وه‌سی، په‌شۆکان، نه‌توانین بیرکردنه‌وه‌،خه‌مۆکی، له‌کار که‌وتنی ئه‌ندامی هه‌ناسه‌، توانای فێربوونی شتی تازه‌ نامێنێت، توانای سه‌ره‌نج دان زۆر لاواز ده‌بێت که‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی توانای پیلان دانان نامێنێت، وا له‌ گه‌نج ده‌کات که‌ به‌شێوه‌یه‌کی سروشتی له‌شی یاخود مێشکی گه‌شه‌نه‌کات، هۆرمۆنی له‌ش به‌تایبه‌تی لای نێرینه‌ ده‌شێوێت ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی نه‌مانی ئاره‌زوی جوتبوون (سکس).  ئه‌وه‌ی شایانی باسه‌ ئه‌م مادده‌ی له‌ناو روه‌کی که‌ننه‌بیس هه‌یه‌ ‌ له‌ ناو چه‌وری له‌شدا زۆر ده‌مێنێته‌وه‌ له‌ دوای به‌کارهێنانی له‌وانه‌یه‌ به‌ هه‌فته‌ یاخود به‌مانگ له‌ناو له‌ش بمێنێته‌وه‌.‌

 


قات (Khat)
ڕووه‌كێکی كێوییه‌‌ له‌ به‌شی زۆری خۆرهه‌ڵاتی ئه‌فریقیا و ‌ به‌شی باشوری نیودورگه‌ی عه‌ره‌بی شینده‌بێت، له‌سه‌ره‌تادا گوایه‌  له‌ وڵاتی
ئه‌سیوبیا شینبوه‌. قات دره‌ختێکی بچوکه‌ درێژیه‌که‌ی له‌ 3 تاکو 6 مه‌تر به‌رزه. قات  پێک هاتوه‌ له‌ له‌ مادده‌ی گێژکه‌ری که‌تینۆن و که‌تینی که‌ نزیکه‌ له‌ مادده‌ی بێهۆشکه‌ری ئه‌مفیتامین. له‌ وڵاتی یه‌مه‌نی عه‌ره‌بی 60 % له‌ پیاوان هه‌روه‌ها 35 %  ئافره‌تان  ئه‌م روه‌که‌ ده‌جوون هه‌موو رۆژێک. له‌ وڵاتی سۆماڵ 61 % به‌کاری ده‌هێنن  له‌وانه‌دا 18%  ئالووده‌ن پێوه‌ی.
له داب ونه‌ریتی‌ وڵاتی یه‌مه‌ن زۆر باوه‌ که‌ خه‌لک کۆده‌بنه‌‌وه‌ بۆ ماوه‌ی 5 تاکو 12 کاتژمێر بۆ جووینی ئه‌م روه‌که‌.

 

کاریگه‌ری قات.

کاریگه‌ری به‌ده‌نی. قات هه‌روه‌ک مادده‌ بیهۆشکه‌ره‌کانی تر کا‌ریگه‌ری خراپ ده‌کاته‌ سه‌ر به‌کارهێنه‌ری له‌وانه، به‌رزبوونه‌وه‌ی فشاری خوێن، دڵه‌ کوتکه‌، هه‌ناسه‌سواری، به‌رزبوونی پله‌ی گه‌رمی له‌ش، ‌ دوای جووینی قات هه‌ست کردن به‌تێنویه‌کی زۆر واته‌ ده‌م وزار وشکی، گه‌وره‌بوونی ڕه‌شایی ناو بیلبیله‌ی چاو. تێک چوون و دارزاندنی  ده‌م وددان، لاواز بوون.

کاریگه‌ری ده‌روونی. سه‌ره‌رای ئه‌م هه‌موو کاریگه‌ریه‌ به‌ده‌نیه‌ قات کۆمه‌لێک کاریگه‌ری ده‌روونیشی هه‌یه‌ له‌وانه‌ بێ ئارامی، نیگه‌رانی، هه‌ست  کردن به‌ترس، زوو تووره‌بوون، توندوتیژ (شه‌رانی)، سه‌رلێشێوان.
 

 

باشترین خزمەتگوزاری لە بواری تەندروستی دا